en	Silicosis is a permanent disease with no cure.
eo	La silikozo estas fibro-pulma malsano de nekuracebla karaktero kaj konsiderata profesia malsano malkapabliga en multaj landoj.

en	However, as there are multiple definitions of health, there are also multiple definitions of health education.
eo	Tamen, ĉar estas multaj difinoj de sano, estas ankaŭ multaj difinoj de saneduko.

en	Works by Ignaz Semmelweis at Project Gutenberg
eo	Medicinascienca Universitato Semmelweis en Budapeŝto

en	S. aureus is nonmotile and does not form spores.
eo	Stafilokokoj estas nemoveblaj kaj ne kreas sporojn.

en	Health education is a profession of educating people about health.
eo	Saneduko estas profesio kaj agado eduki homojn pri sano.

en	Common public health initiatives include promotion of handwashing and breastfeeding, delivery of vaccinations, suicide prevention, and distribution of condoms to control the spread of sexually transmitted diseases.
eo	Ekzemploj de oftaj publiksanaj politikoj estas stimulado de manlavado, mamnutrado, vakcinado, kaj liverado de kondomoj por kontroli la disvastigon de venereaj malsanoj.

en	Symbolic hand washing, using water but no soap to wash hands, is a part of ritual hand washing featured in many religions, including Bahá'í Faith, Hinduism, tevilah and netilat yadayim in Judaism, Lavabo in Christianity, and Wudhu in Islam.
eo	Simbola manlavado, uzante nur akvon por manlavado, estas parto de rita manlavado ekzistanta en multaj religioj, kiel la Bahaa Kredo, Hinduismo, kaj Judismo.

en	President Iván Duque declared all land and sea borders be closed in conjunction with the governments of Ecuador, Peru and Brazil.
eo	La mezuro ankaŭ implikas preĝejojn, kinejojn, k.t.p., ankaŭ la prezidanto Iván Duque anoncis la fermon de surteraj, maraj kaj riveraj limoj kun Peruo, Ekvadoro kaj Brazilo.

en	H2N2, which caused Asian Flu in 1957
eo	Ĝi subtipo A-2 kaŭzis la Azian gripon en 1957.

en	The local poet Andrés Bello wrote an ode to Balmis.
eo	La loka poeto Andrés Bello verkis odon al Balmis.

en	Prior to the introduction of vaccination with material from cases of cowpox (heterotypic immunisation), smallpox could be prevented by deliberate inoculation of smallpox virus, later referred to as variolation to distinguish it from smallpox vaccination.
eo	Antaŭ la enkonduko de la vakcinado per bovovariolo (heterotipa imunado), la variolo estis evitita per intenca inokulado de malfortaj bredaĵoj de la viruso de la homa variolo akirita el epidemioj de malalta mortindico.

en	"Jenner himself wrote, ""I don't imagine the annals of history furnish an example of philanthropy so noble, so extensive as this."""
eo	"La malkovrinto de la vakcino Edward Jenner verkis ""Mi ne imagas, ke la rakontoj de historio havigu ekzemplon de filantropio tiom nobla, tiom etenda kiom tiu."""

en	"In America, the Joint Committee on Health Education and Promotion Terminology of 2001 defined Health Education as ""any combination of planned learning experiences based on sound theories that provide individuals, groups, and communities the opportunity to acquire information and the skills needed to make quality health decisions."""
eo	"La Joint Committee on Health Education and Promotion Terminology (Miksa Komitato pri Saneduko kaj Disvastigo de Terminologio) de 2001 difinis Sanedukon kiel ""ajn kombino de planitaj lernespertoj bazitaj sur fortikaj teorioj kiuj havigas al individuoj, grupoj, kaj komunumoj la oportunon akiri informon kaj la kapablon necesaj por fari kvalitajn sandecidojn."""

en	It includes procedures used in a variety of domestic situations such as hand hygiene, respiratory hygiene, food and water hygiene, general home hygiene (hygiene of environmental sites and surfaces), care of domestic animals, and home health care (the care of those who are at greater risk of infection).
eo	Estis starigitaj funkcioj de higienisto, kies tasko estas zorgi pri kvalito de trinkakvo, de nutraĵoj, de higienaj kondiĉoj en bredejoj de buĉbestoj kaj buĉbirdoj kaj pri prevento (forigado de rubaĵoj).

en	"Before Lister's studies of surgery, most people believed that chemical damage from exposure to ""bad air"", or miasma, was responsible for infections in wounds."
eo	Antaŭ ol la studoj de Listeroj pri kirurgio, la plejmulto el la homoj kredis ke la kemia damaĝo en la elmetaĵoj al polucia aero respondecis pri vundo-infektoj.

en	2009 Northern Ireland outbreak
eo	Gripa epidemio de Meksiko 2009

en	They took seven years and the toils of the voyage brought death to Salvany (Cochabamba, 1810).
eo	Ĉio daŭsris sep jarojn kaj dume mortiĝis la doktoro Salvany (Cochabamba, 1810).

en	Tickets will be sold through 40,000 shops in Japan and by mail order to Japanese addresses through the Internet.
eo	En Japanujo oni povas aĉeti biletojn en 40.000 vendejo.

en	Communication from the European Commission on the precautionary principle Brusells (2000)
eo	Pri principo de antaŭzorgo direktivis la Eŭropa Komisiono kaj Konferenco de Rio de Janeiro de junio  2001 [1]

en	These included EINE (EINE Is Not EMACS) and ZWEI (ZWEI Was EINE Initially), which were written for the Lisp machine by Mike McMahon and Daniel Weinreb, and Sine (Sine Is Not Eine), which was written by Owen Theodore Anderson.
eo	"Kelkaj Emaksecaj redaktiloj estis verkitaj en la sevkvaj jaroj, i.a. EINE (EINE Is Not EMACS, ""EINE ne estas Emakso"") kaj ZWEI (ZWEI Was EINE Initially, ""ZWEI estis unue EINE"") de Michael MCMAHON kaj Daniel Weinreb."

en	This effect is called herd immunity.
eo	Oni nomas tion grupa imuneco.

en	Early diagnosis is critical to limiting damage.
eo	Nune la malsano estas malfacile traktebla.

en	Tokyo, Istanbul, and Madrid were the three candidate cities.
eo	Ili estis Istanbulo, Madrido kaj Tokio.

en	Upon hearing that creosote had been used for treating sewage, Lister began to test the efficacy of carbolic acid when applied directly to wounds.
eo	Post aŭdado ke la kreozoto estis uzata por kloako-traktado, Listero komencis provi la efikecon de la karbolata acido kiam aplikita rekte sur vundoj.

en	As a teenager, Lister attended Grove House School in Tottenham, studying mathematics, natural science, and languages.
eo	"Kiam adoleskulo, Listero vizitadis la ""Grove House School"", en Tottenham, kie li studis matematikon, natursciencojn kaj lingvaĵojn."

en	This is done through the surveillance of cases and health indicators, and through the promotion of healthy behaviors.
eo	Tio faratas pere de priatentado de kazoj kaj de sanindikiloj, kaj pere de helpado al sanigaj kondutoj.

en	Anthrax is an infection caused by the bacterium Bacillus anthracis.
eo	Antrakso (latine anthrax) estas grava profunda inflama absceso de la subhaŭto, kaŭzita de la bakterio Bacillus anthracis, tre infektema.

en	Bogotá mayor Claudia López, announced a mandatory isolation drill for the extended weekend, from 20 to 23 March.
eo	Ankaŭ la Urbestrino de Bogoto, Claudia López, proponis izolan simuladon dum 4 tagoj, el 20-a de marto ĝis 23-a de marto.

en	At that time, there was uncertainty between the substance of creosote – a chemical that had been used to treat wood used for railway ties and ships since it protected the wood from rotting – and carbolic acid.
eo	Tiuepoke, duboj ekzistis pri la kreozoto -- iu substanco kiu estis uzata por lignotraktado en la fervojaj ŝpaloj kaj ŝipofabrikadoj ĉar ĝi protektis la lignon el putriĝo -- kaj la karbolata acido.

en	He returned to MIT where Carl Mikkelsen, a hacker at the AI Lab, had added to TECO a combined display/editing mode called Control-R that allowed the screen display to be updated each time the user entered a keystroke.
eo	Carl Mikkelsen, unu el la komputilemuloj ĉe la MIT AI Laboratorio, aldonis ilon al TECO kiu aktualigis la ekranon je ĉiu premo de klavo.

en	Passive and active immunization
eo	Ekzistas aktiva kaj pasiva imunigo.

en	Hospital wards were occasionally aired out at midday as a precaution against the spread of infection via miasma, but facilities for washing hands or a patient's wounds were not available.
eo	La hospitalaj koridoroj okaze estis aerumitaj meze de la tago kiel prevento kontraŭ disvastigo de infektoj per miasmoj, sed instalaĵoj por manlavado kaj vundo-purigado de la pacientoj tute ne disponeblis.

en	"In 2003, the WHO denounced the Roman Curia's health department's opposition to the use of condoms, saying: ""These incorrect statements about condoms and HIV are dangerous when we are facing a global pandemic which has already killed more than 20 million people, and currently affects at least 42 million."""
eo	"En 2003, la MOS kondamnis la opozicion de sansekcio de la Roma Kurio al la uzo de kondomoj, dirante: ""Tiuj malĝustaj deklaroj pri kondomoj kaj HIV estas danĝeraj kiam ni renkontas tutmondan pandemion kiu jam mortigis pli ol 20 milionojn da homoj, kaj nuntempe tuŝas almenaŭ 42 milionojn."""

en	People can also become infected with respiratory diseases such as influenza or the common cold, for example, if they do not wash their hands before touching their eyes, nose, or mouth (i.e., mucous membranes).
eo	Personoj povas infektiĝi je spiraj malsanoj kiel gripo aŭ kataro, ekzemple, se ili ne lavas siajn manojn antaŭ tuŝi siajn okulojn, nazon aŭ buŝon.

en	Authorities declared a health emergency, suspending all public events involving more than 500 people, as well as implementing measures intended to keep cruise ships from docking in any national port.
eo	12-a de Marto: La aŭtoritatojn deklaris san-krizon, oni suspendis ĉiujn publikajn eventojn en kiuj partoprenis pli ol 500 homoj kaj efektivigis mezurojn por malebligi ke krozoŝipoj atingu en iu ajn nacia haveno.

en	"Public health has been defined as ""the science and art of preventing disease"", prolonging life and improving quality of life through organized efforts and informed choices of society, organizations, public and private, communities and individuals""."
eo	"Publika sano referencas al ""la scienco kaj arto preventi malsanon, plilongiganta vivon kaj helpante sanon pere de organizitaj klopodoj kaj informitaj elektoj de socio, organizoj, kaj publikaj kaj privataj, komunumoj kaj individuoj."""

en	The second generation of vaccines was introduced in the 1880s by Louis Pasteur who developed vaccines for chicken cholera and anthrax, and from the late nineteenth century vaccines were considered a matter of national prestige, and compulsory vaccination laws were passed.
eo	La dua generacio de vakcinoj estis enkondukita en la 1880-aj jaroj fare de Louis Pasteur, kiu disvolvigis vakcinojn kontraŭ la birda ĥolero kaj la antrakso.

en	Since vaccination with cowpox was much safer than smallpox inoculation, the latter, though still widely practised in England, was banned in 1840.
eo	Ĉar la inokulado per la bova varianto estis multe pli sekura ol la inokulado per homa variolo per enblovado, oni malpermesis tiun lastan en Anglio en la jaro 1840.

en	Health-EU, the official public health portal of the European Union
eo	Health-EU, oficiala portalo pri publika sano de la Eŭropa Unio

en	Other forks of GNU Emacs
eo	Priskribo de GNU Emacs

en	James Gosling, who would later invent NeWS and the Java programming language, wrote Gosling Emacs in 1981.
eo	Gosling Emacs, la unua Emakseca redaktilo funkcianta ĉe Unikso, estis verkita de James Gosling en 1981.

en	The project has since adopted a public development mailing list and anonymous CVS access.
eo	La projekto poste adoptis publikan retpoŝtliston kaj anoniman aliron al CVS.

en	The WHO was established in 7 April 1948, which is commemorated as World Health Day.
eo	Ĝi estis fondita la 7-an de aprilo 1948: tial okazas ĉiujare je tiu tago la Monda San-Tago.

en	Roman Catholic Church and AIDS
eo	Romkatolika Eklezio kaj Aidoso

en	Balmis went to Caracas and later to Havana.
eo	Balmis iris al Karakaso kaj poste al Havano.

en	The following paragraph adds:
eo	Ili situas:

en	A surgeon was not required to wash his hands before seeing a patient; in the absence of any theory of bacterial infection, such practices were not considered necessary.
eo	La kirurgo kutime ne lavis al si la manojn antaŭ ol viziti pacienton pro tio ke tiaj praktikoj ne estis konsiderataj necesaj por evitado de infektoj.

en	Julia Alvarez wrote a fictional account of the expedition from the perspective of its only female member in Saving the World (2006).
eo	Julia Álvarez verkis romanon pri la ekspedicio el la perspektivo de ties nura ina membro en Savante la mondon.

en	The mission took the vaccine to the Canary Islands, Colombia, Ecuador, Peru, Mexico, the Philippines and China.
eo	La misio portis la vakcinon al Kanarioj, Kolombio, Ekvadoro, Peruo, Meksiko, Filipinoj kaj Ĉinio.

en	Despite the work of Ignaz Semmelweis and Oliver Wendell Holmes Sr., hospitals practised surgery under unsanitary conditions.
eo	Malgraŭ la klopodoj de Ignaz Semmelweis (1818-1865) kaj Oliver Wendell Holmes, Sr. (1809-1894), la hospitaloj praktikadis kirurgion sub nesanaj kondiĉoj.

en	People have been mining and using lead for thousands of years.
eo	Homoj minis kaj uzis tiun pezmetalon dum miloj da jaroj, venenante sin en la procezo.

en	The public can be as small as a handful of people or as large as a village or an entire city; in the case of a pandemic it may encompass several continents.
eo	La koncerna loĝantaro povas esti tiom malgranda kiel grupeto de personoj, or tiom granda kiel la tuto de loĝantoj de kelkaj kontinentoj (por ekzemplo, ĉe la kazo de pandemio).

en	Stopping smoking decreases the risk of death by 18%.
eo	Utilas ĉesigo de fumado kaj aplikado de oksigeno; ĉesigo de fumado reduktas la mortoriskon je 18 %.

en	"An epidemic (from Greek ἐπί epi ""upon or above"" and δῆμος demos ""people"") is the rapid spread of disease to a large number of people in a given population within a short period of time."
eo	"Epidemio (el la greka ἐπί [epi] ""sur aŭ supre"" kaj δῆμος [demos] ""popolo"") estas rapida malsaniĝo de multaj homoj, ekzemple de pesto aŭ de ĥolero, en limigita teritorio."

en	On their honeymoon, they spent three months visiting leading medical institutes (hospitals and universities) in France and Germany.
eo	Dum ilia mielmonato, ili pasis tri monatojn vizitantaj la ĉefajn medicinajn institutojn (hospitalojn kaj universitatojn) en Francio kaj Germanio.

en	The agreement states that the WHO recognizes the IAEA as having responsibility for peaceful nuclear energy without prejudice to the roles of the WHO of promoting health.
eo	La interkonsento deklaras ke la MOS rekonas la IAEA kiel havanta de respondeco por paca atomenergio sen antaŭjuĝo al la roloj fare de la MOS pri kaŭzado de sano aŭ malsano.

en	In 1959, the WHO signed Agreement WHA 12–40 with the International Atomic Energy Agency (IAEA).
eo	En 1959, la MOS subskribis Interkonsenton MOS 12-40 kun la Internacia Atomenergia Organizo (IAEA).

en	No cure for COPD is known, but the symptoms are treatable and its progression can be delayed.
eo	Ne ekzistas konata terapio kiu kuracus kronikan obstrukcan pneŭmonopation, sed ja eblas mildigi ĝiajn simptomojn kaj malrapidigi ĝian evoluon.

en	"The World Health Organization defined Health Education as ""compris[ing] [of] consciously constructed opportunities for learning involving some form of communication designed to improve health literacy, including improving knowledge, and developing life skills which are conducive to individual and community health."""
eo	"La Monda Organizaĵo pri Sano difinis Sanedukon kiel ""enhavanta konscie konstruitajn oportunojn por lernado de engaĝigo de kelkaj formoj de komunikado dezajnita por plibonigi sanstudojn, kiel plibonigi konaron, kaj disvolvigo de vivkapabloj kiuj estas taŭgaj por individua kaj komunuma sano."""

en	They believe WHO must regain what they see as independence.
eo	"Ili kredas ke MOS devas reakiri kion ili vidas kiel ""sendependeco""."

en	Examples of existing services
eo	Ekzemploj de ekzistantaj servoj

en	Communication from the European Commission on the precautionary principle
eo	KONTRASTOJ pri LA PRINCIPO DE ANTAŬZORGO

en	The declaration has 10 points and is non-binding on member states.
eo	La deklaracio enhavas 10 paragrafojn kaj 22 rekomendojn.

en	Other recommendations include influenza vaccination once a year, pneumococcal vaccination once every five years, and reduction in exposure to environmental air pollution.
eo	Por redukti aldonan streĉon de la pulmoj oni rekomendas ĉiujaran vakcinadon kontraŭ gripo kaj vakcinadon kontraŭ pneŭmokoka infekto en ĉiu kvina jaro.

en	The measures are less effective when an infection is transmitted primarily via contaminated water or food or by vectors such as mosquitoes or other insects.
eo	La socia distancado povus esti malpli efika ĉe tiuj infektoj, kiuj disvastiĝas ĉefe per infektita akvo aŭ manĝaĵo aŭ per vehikloj kiel moskitoj aŭ aliaj insektoj, kaj malpli ofte de unu homo al alia.

en	In 1834, Friedlieb Ferdinand Runge discovered phenol, also known as carbolic acid, which he derived in an impure form from coal tar.
eo	En 1834, Friedlieb Ferdinand Runge malkovris la fenolon tiam konata kiel karbolo, karbolata acido, aŭ fenata acido, kiun li elprenis el nepura formo de karbogudro.

en	Authorities have encouraged or mandated social distancing during the 2019–20 coronavirus pandemic.
eo	La termino vaste konatiĝis en 2020 dum la pandemio de COVID-19.

en	Many factors contribute to infant mortality, such as the mother's level of education, environmental conditions, and political and medical infrastructure.
eo	Multaj faktoroj kontribuas al infana mortindico kiaj la eduknivelo de la patrino, mediaj kondiĉoj, kaj politika kaj medicina infrastrukturo.

en	Vaccination, a much safer way to prevent smallpox than older methods such as inoculation, had been introduced by the English physician Edward Jenner in 1798.
eo	Vakcinado, multe pli sekura vojo por eviti variolon ol pli malnovaj metodoj kiaj inokulado, estis enmetita de la angla kuracisto Edward Jenner (1749-1823).

en	Areas within this profession encompass environmental health, physical health, social health, emotional health, intellectual health, and spiritual health, as well as sexual and reproductive health education.
eo	Areoj ene de tiu profesio enhavas median sanon, fizikan sanon, socialan sanon, emocian sanon, intelektan sanon, kaj spiritan sanon.

en	He registered as a medical student and graduated with honours as Bachelor of Medicine, subsequently entering the Royal College of Surgeons at the age of 26.
eo	Poste li enmatrikuliĝis kiel studento pri medicino kaj diplomiĝis kun honoro kiel Bakalaŭro pri Medicino, sekve enirante en la Reĝa Kolegio pri Kirurgoj estante 26-jara.

en	The spores of anthrax are able to survive in harsh conditions for decades or even centuries.
eo	La tre rezistantaj sporoj restas infektokapablaj dum jardekoj en la tero.

en	"Surgeons of the time referred to the ""good old surgical stink"" and took pride in the stains on their unwashed operating gowns as a display of their experience."
eo	"La tiamaj kirurgoj ofte raportadis pri la ""bona kaj sana kirurgia fetoro"" kaj estis orgojlaj pri la sangomakuloj sur iliaj nelavitaj operaciaj vestaĵoj kiel elmontro pri ilia sperto."

en	Exposure to lead can occur by contaminated air, water, dust, food, or consumer products.
eo	Itineroj de ekspono al plumbo inkludas plouajn aeron, akvon, grundon, manĝaĵon, kaj konsumvarojn.

en	In 2015, it resulted in 3.2 million deaths, up from 2.4 million deaths in 1990.
eo	En 2005 pro ĝi monde mortis 3 milionoj da homoj, tio estas 5 % el ĉiuj mortoj tiujaraj

en	Globally, 5.4 million children die each year before their fifth birthday in 2017.
eo	Tutmonde, dek milionoj da beboj kaj infanoj mortiĝas ĉiujare antaŭ sia kvina naskiĝtago; 99% el tiuj mortoj okazas en evolulandoj.

en	Human immunodeficiency virus infection and acquired immune deficiency syndrome (HIV/AIDS) is a spectrum of conditions caused by infection with the human immunodeficiency virus (HIV).
eo	"La Akirita Imuno-Deficita Simptomaro (mallongigite AIDS, kiun oni ofte vortigas kiel ""aidoso"") estas infekta malsano kiu kaŭzas degeneron de la imunosistemo."

en	King Charles IV of Spain supported his royal doctor Balmis since his Infanta Maria Teresa, his daughter, had died from the illness.
eo	La reĝo Karlo la 4-a de Hispanio apogis sian reĝan doktoron Balmis, ĉar sia propra filino María Luísa estis suferinta la malsanon.

en	The seat of the organization is in Geneva, Switzerland.
eo	Ĝia ĉefa sidejo troviĝas en Ĝenevo (Svislando).

en	The first widely distributed version of GNU Emacs was version 15.34, released later in 1985.
eo	La unua vaste distribuita versio de GNU Emacs estis 15.34, kiu aperis en 1985.

en	Ignaz Philipp Semmelweis (German: [ˈɪɡnaːts ˈzɛml̩vaɪs]; Hungarian: Semmelweis Ignác Fülöp; 1 July 1818 – 13 August 1865) was a Hungarian physician and scientist, now known as an early pioneer of antiseptic procedures.
eo	Ignaz Philipp SEMMELWEIS [ignac filip semlvajs] (naskiĝis la 1-an de julio 1818, mortis la 13-an de aŭgusto 1865) estis hungara kuracisto.

en	They must remain in their residences except to stock up on food or access health or financial services.
eo	Ili devas resti en sia loĝejo, krom prozivi manĝaĵojn, aliri sanajn aŭ financajn servojn.

en	Declaration of Alma-Ata.
eo	La ĉefaj rezultoj de la kunveno estis prezentitaj en la deklaracio de Alma-Ata.

en	Animals may become infected by eating infected animals.
eo	Homoj povas infektiĝi je tio per bestoj.

en	Only a few people attended the service.
eo	Sed nur malmultaj kuracistoj subtenis lin.

en	The reason for this difference is not clear.
eo	Tio havas plurajn kaŭzojn:

en	"Influenza, commonly known as ""the flu"", is an infectious disease caused by an influenza virus."
eo	Gripo (influenco) estas epidemia infekta kaj kontaĝa malsano, kaŭzata de ultraviruso.

en	The name silicosis (from the Latin silex, or flint) was originally used in 1870 by Achille Visconti (1836–1911), prosector in the Ospedale Maggiore of Milan.
eo	La termino silikozo estis stampita de la neŭmólogo Achille Visconti (1836-1911) en 1870, kvankam el antikvo oni konis la toksan efikon de la aero poluita por la spirado.

en	Lister confirmed Pasteur's conclusions with his own experiments and decided to use his findings to develop antiseptic techniques for wounds.
eo	Listero konfirmis la konkludojn de Pasteur per siaj propraj eksperimentoj kaj decidis uzi liajn malkovrojn por disvolvado de antisepsaj teknikoj por vundoj.

en	Health education can be defined as the principle by which individuals and groups of people learn to behave in a manner conducive to the promotion, maintenance, or restoration of health.
eo	Ĝi povas esti difinita kiel la principo laŭ kiu individuoj kaj grupoj de personoj lernas konduti laŭ taŭga maniro por disvastigo, pluteno, aŭ restaŭro de sano.

en	S. aureus can cause a range of illnesses, from minor skin infections, such as pimples, impetigo, boils, cellulitis, folliculitis, carbuncles, scalded skin syndrome, and abscesses, to life-threatening diseases such as pneumonia, meningitis, osteomyelitis, endocarditis, toxic shock syndrome, bacteremia, and sepsis.
eo	Se tamen pro bakterie favoraj kondiĉoj aŭ malforta homa imuna sistemo la bakterioj ricevas la eblecon forte plimultiĝi, ekestas haŭtaj infektoj (abscesoj, muskolaj infektoj, kaj en home malfavoraj kazoj ankaŭ vivdanĝerigaj infektoj kiel pneŭmonio, endokardiito aŭ sepso.

en	The expedition sailed on Maria Pita and carried 22 orphan boys (aged 8 to 10) as successive carriers of the virus; Balmis, a deputy surgeon, two assistants, two first-aid practitioners, three nurses, and Isabel Zendal Gómez, the rectoress of Casa de Expósitos, an A Coruña orphanage.
eo	La ekspedicio veturis per la ŝipo Maria Pita kaj portis 22 orfojn (8 al 10jaruloj) kiel sinsekvaj portantoj de la malsano, Balmis, kuraciston, kvar helpantojn tri helpantinojn, kaj Isabel López de Gandalia, la estrino de la orfejo Casa de Expósitos de Korunjo.

en	In 1854, Lister became both first assistant to and friend of surgeon James Syme at the University of Edinburgh, Edinburgh Royal Infirmary in Scotland.
eo	En 1854, Listero iĝis asistanto kaj amiko de la kirurgo James Syme (1799-1870) en la Reĝa Flegejo de Edinburgo, ĉe la Universitato de Edinburgo.

en	This behavior is similar to that of the program ed.
eo	Ĉi tia agado estas simila al la programo ed, kiu estas ankoraŭ uzata.

en	The total number of tuberculosis cases has been decreasing since 2005, while new cases have decreased since 2002.
eo	Ekde la 1990-aj jaroj la nombro de tuberkulozinfektoj denove plimultiĝas.

en	The Games will feature 339 events in 33 different sports, encompassing a total of 50 disciplines.
eo	Okazos 339 konkursoj en 33 sportoj ampleksante 50 fakojn.

en	"Stallman picked the name Emacs ""because <E> was not in use as an abbreviation on ITS at the time."""
eo	Laŭ Stallman, li elektis la nomon Emacs ĉar <E> ne estis uzata tiutempe kiel mallongigo ĉe ITS.

en	IAEA – Agreement WHA 12–40
eo	IAEA - Interkonsento MOS 12-40

en	School health and nutrition services are services provided through the school system to improve the health and well-being of children and in some cases whole families and the broader community.
eo	Lernejaj sanservoj aŭ Lernejaj nutro kaj san-servoj estas servoj havigitaj laŭ la tuta lerneja sistemo por plibonigi la sanon kaj bonfarton de la infanoj kaj en kelkaj kazoj el la koncernaj familioj kaj la ampleksa komunumo.

en	For example, Palestine attends meetings of the Eastern Mediterranean Regional office.
eo	en Aleksandrio por la regiono de orienta Mediteraneo,

en	Global Public-Private Partnership for Hand washing
eo	Global Public-Private Partnership for Handwashing

en	Nigeria has a non-profit NGO dedicated to improving the health of Nigerian adolescents.
eo	Niĝerio havas neregistaran organizon dediĉitan al plibonigo de la sano de la niĝeriaj lernantoj  [4]

en	Hand washing before administering medicine or medical care can prevent or minimize the spread of disease.
eo	Medicina higieno de manoj koncernas al la higienaj praktikoj rilataj al la administrado de medicino kaj de medicina zorgado, kiu preventas aŭ minimumigas malsanon kaj la disvastigon de malsano.

en	Photos of low-cost hand washing installations in developing countries (collected by Sustainable Sanitation Alliance)
eo	Fotoj (kolektitaj de Sustainable Sanitation Alliance)

en	Role of the state
eo	Tiu fariĝis

en	In the United States, COPD is estimated to be the third leading cause of death in 2011.
eo	En Eŭropo kaj Usono ĝi estas konsiderata kiel la kvara plej ofta mortokaŭzo.

en	"The manual for the most widely used variant, GNU Emacs, describes it as ""the extensible, customizable, self-documenting, real-time display editor""."
eo	"La GNU Emacs lernolibro ĝin nomas ""la etendebla, proprigebla, sindokumentumanta, realtempa ekrana redaktilo (real-time display editor)."""

en	The average ticket price is ¥7,700, with half the tickets being sold for up to ¥8,000.
eo	50% de la biletoj kostas maksimume ĝis 8.000 enoj.

en	A Gram stain is first performed to guide the way, which should show typical Gram-positive bacteria, cocci, in clusters.
eo	Staphylococcus aureus estas globoforma, Gram-pozitiva bakterio, kiu ofte grupiĝas grapoloforme.

en	While he was a professor of surgery at the University of Glasgow, Lister became aware of a paper published by the French chemist, Louis Pasteur, showing that food spoilage could occur under anaerobic conditions if micro-organisms were present.
eo	Dum lia staĝo kiel profesoro pri kirurgio en la Universitato de Glasgovo, Listero sciis pri dokumento publikigita de la franca kemiisto, Louis Pasteur, montrante ke nutraĵo-malkomponiĝo povas okazi sub anaerobaj kondiĉoj ĉiam kiam mikroorganismoj ĉeestas.

en	By this time, Agnes was enamoured of medical research and was Lister's partner in the laboratory for the rest of her life.
eo	Intertempe, Agnes enamiĝis al medicina esploro kaj iĝis partnero de Listero en la laboratorio dum la resto de sia vivo.

en	Improving sanitation, access to clean drinking water, immunization against infectious diseases, and other public health measures can help reduce high rates of infant mortality.
eo	Plibonigo de salubrigo, aliro al pura trinkebla akvo, imunigo kontraŭ infektaj malsanoj, kaj aliaj publikaj sansistemaj praktikoj povus helpi malpliigi la altajn niovelojn de infana mortindico.

en	India has a non-profit SHARP NGO dedicated to improving the health of Indian school students [17]
eo	Barato havas neregistaran organizon dediĉitan al plibonigo de la sano de la barataj lernantoj [7]

en	On November 24, 1991, the virus claimed the life of British rock star Freddie Mercury, lead singer of the band Queen, who died from an AIDS-related illness having only revealed the diagnosis on the previous day.
eo	1991, forpasis Freddie Mercury, kantisto de la rokbando Queen; li estis kaŝinta sian malsanon ĝis la antaŭmorto.

en	It defined Health for All as the attainment by all peoples of the world by the year 2000 of a level of health that will permit them to lead a socially and economically productive life.
eo	"En sia 5-a paragrafo, la Deklaracio plendas pri ""disponebleco al ĉiuj popoloj de la mondo, en la jaro 2000, pri san-nivelo permesata ĝui socie kaj ekonomie produktantan vivon""."

en	Balmis sent most of the expedition back to New Spain while he went on to China, where he visited Macau and Canton.
eo	En Filipinoj, li resendis plej el la ekspedicianojn reen al Meksiko dum li iris al Ĉinio, kie li vizitis Makaon kaj Kantonon.

en	Cultural festival and exhibition sumo tournament
eo	olympic.org TTT-ejo de la IOK pri la ludoj

en	As the first two methods suggested by Pasteur were unsuitable for the treatment of human tissue, Lister experimented with the third idea.
eo	Ĉar la du unuaj metodoj sugestitaj de Pasteur estis danĝeraj kaj nesekuraj por la traktado de la homa histo, Listero decidis eksperimenti la trian teknikon.

en	Public health aims to improve the quality of life through prevention and treatment of disease, including mental health.
eo	La fokuso de la interveno de la publika sano estas plibonigi sanon kaj kvaliton de vivo pere de preventado kaj traktado de malsanoj kaj de aliaj fizikaj kaj mensaj sankondiĉoj.

en	Infant mortality is the death of young children under the age of 1.
eo	Beba mortindico estas morto de infano malpli ol unu jaraĝa.

en	"In 1861, Semmelweis finally published his main work Die Ätiologie, der Begriff und die Prophylaxis des Kindbettfiebers (German for ""The Etiology, Concept and Prophylaxis of Childbed Fever"")."
eo	En la jaro 1861 li publikigis sian verkon Die Aetiologie, der Begriff und die Prophylaxis des Kindbettfiebers, en kiu li klarigis siajn eltrovojn pri la puerpera febro.

en	On his way back to Spain, Balmis convinced the British authorities of Saint Helena (1806) to be vaccinated.
eo	On his way back to Spain, Balmis convinced the authorities of Saint Helena (1806) to be inoculated.

en	The first phase of the relay began on 12 March 2020 with the traditional flame lighting ceremony at the Temple of Hera in Olympia, Greece.
eo	La torĉo estis flamigita per la tradicia ceremonio la 12-an de Marto 2020 en la antika Olimpio.

en	Two years later, Guy Steele took on the project of unifying the diverse macros into a single set.
eo	En 1976, Guy Steele komencis projekton unuigi la diversajn makroarojn.

en	This is especially important for people who handle food or work in the medical field, but also an important practice for the general public.
eo	Tio ĉefe gravas por personoj, kiuj tuŝas manĝon aŭ laboras en la medicina fako, sed ĝi estas grava praktiko ankaŭ por la ĝenerala publiko.

en	The expedition set off from A Coruña on 30 November 1803.
eo	La Ekspedicio Balmis startis el Korunjo la 30an de Novembro 1803.

en	National statistics sometimes group these two mortality rates together.
eo	Ŝtataj statistikoj tendencas grupigi tiujn du infanajn mortindicojn kune.

en	Of the 33 competition venues in Tokyo, 28 are within 8 kilometers (4.97 miles) of the Olympic Village.
eo	La plejparto de la konkursejoj troviĝas ene de ok kilometroj de la Olimpia vilaĝo.

en	by the Association of Schools and Programs of Public Health
eo	de Association of Schools and Programs of Public Health

en	Repetitive stress injury.
eo	Spiru ventre.

en	He initially studied botany and obtained a bachelor of Arts degree in 1847.
eo	Komence li studis botanikon kaj bakalaŭriĝis pri artoj en 1847.

en	The tutorial is by Stuart Cracraft and Richard Stallman.
eo	La nuna prizorganto estas Richard Stallman.

en	Government entities were instructed to make it easier for them to receive their pensions, medicines, healthcare or food at home.
eo	La Registaraj Entoj estis instrukciitaj por faciligi ilin ricevi siajn pensiojn, medikamentojn, kuracajn prizorgojn aŭ manĝaĵojn hejme.

en	These services have been developed in different ways around the globe but the fundamentals are constant: the early detection, correction, prevention or amelioration of disease, disability and abuse from which school aged children can suffer.
eo	Tiuj servoj estis disvolvigitaj en diferencaj manieroj ĉirkaŭ la mondo sed la fundamentaj estas konstantaj: nome frua detektado, korektado, preventado aŭ plibonigo de malsanoj, malkapabloj kaj subpremado pro kiuj la lernaĝaj infanoj povus suferi.

en	Pasteur suggested three methods to eliminate the micro-organisms responsible: filtration, exposure to heat, or exposure to solution/chemical solutions.
eo	Do, Pasteur sugestis tri metodojn por eliminado de la respondecaj mikroorganismoj, nome, filtrado, hejto-elmetado kaj elmetado al kemiaj solvaĵoj.

en	The conference called for urgent and effective national and international action to develop and implement primary health care throughout the world and particularly in developing countries in a spirit of technical cooperation and in keeping with a New International Economic Order.
eo	En tiu kunveno, oni diskutis laborfilozofion kaj strategion por igi la bonfaron de moderna medicino atingeblaj al grandaj homamasoj, ĉefe en landoj de tria mondo, kiuj ĝis tiam restis for de la universala san-sistemo.

en	Worried about swine flu?
eo	Porka kaj homa gripo

en	On 17 March, at 9:00 PM local time (GMT-5), President Iván Duque spoke to the Colombians and declared the state of emergency, announcing that he would take economic measures that were announced the following day.
eo	En la nokto, la Prezidanto Iván Duque Márquez ekparolis al la kolombianoj kaj li deklaris krizostaton, anoncante ke faros ekonomiajn decidojn kiuj estos anoncitaj en la sekva tago.

en	It may be considered the first international healthcare expedition in history.
eo	Ĝi povas esti konsiderata la unua internacia sansistema ekspedicio en la historio.

en	The Balmis Expedition, officially called the Real Expedición Filantrópica de la Vacuna (Royal Philanthropic Vaccine Expedition) was a three-year mission, from 1803 to 1806, to Spanish America and Asia led by Dr. Francisco Javier de Balmis with the aim of vaccinating millions against smallpox.
eo	La Ekspedicio Balmis aŭ en hispana Real Expedición Filantrópica de la Vacuna estis trijara misio al Ameriko estrita de la Dro. Francisco Javier de Balmis cele al vakcinado de miloj da personoj kontraŭ la variolo.

en	The main medical purpose of washing hands is to cleanse the hands of pathogens (bacteria, viruses, or other microorganisms) and chemicals which can cause harm.
eo	La ĉefa medicina celo lavi siajn manojn estas purigi ilin de patogenoj (kiel bakterioj aŭ virusoj) kaj de kemiaĵoj, kiuj povas kaŭzi personan damaĝon aŭ malsanon.

en	Hepatitis is inflammation of the liver tissue.
eo	Hepatito (latine: hepatitis) estas inflamo de hepato.

en	Drawbacks of social distancing can include loneliness, reduced productivity and the loss of other benefits associated with human interaction.
eo	Malutiloj de la socia distanco povas inkluzivi solecon, malpliigitan produktivecon kaj la mankon de aliaj avantaĝoj de homa interagado.

en	The first measure taken seeking the protection of the elderly is to decree mandatory isolation from 7:00 AM on 20 March to 31 May for all adults over 70 years of age.
eo	La unua decido estas por serĉi la protekton de la maljunuloj, kaj estis dekretita deviga izolado el 20-a de marto ĝis 31-an de majo, deviga por ĉiuj plenkreskuloj de pli ol 70 jaroj.

en	"At the time, the World Health Assembly President, Guyana's Health Minister Leslie Ramsammy, has condemned Pope Benedict's opposition to contraception, saying he was trying to ""create confusion"" and ""impede"" proven strategies in the battle against the disease."
eo	"En 2009, la Romkatolika Eklezio restis malfavora al pliigado de la uzo de koncipoprevento por kontraŭbatali HIV/aidoson.. Tiutempe, la Prezidanto de la Mondsana Asembleo, nome la sanministro de Gujano Leslie Ramsammy, kondamnis la opozicion de Papo Benedikto al koncipoprevento, dirante ke li provis ""krei konfuzon"" kaj ""malhelpi"" pruvitajn strategiojn en la batalo kontraŭ la malsano.."

en	In New Spain, Balmis took 25 orphans to maintain the infection during the crossing of the Pacific.
eo	En Meksiko, Balmis prenis aliajn 25 orfojn por pluhavi la infekton dum la trapassado de la Pacifiko.

en	Lister subsequently left the Quakers, joined the Scottish Episcopal Church, and eventually married Syme's daughter, Agnes.
eo	Poste, li lasis la kvakerojn, kuniĝis al la Skota Episkopa Preĝejo kaj eventuale edziĝis al Agnes, filino de Syme.

en	Susceptible animals include cattle, water buffalo, sheep, goats, pigs, antelope, deer, and bison.
eo	ĉe bovedoj kiel bizono, bubalo; ĉe cervo, antilopo, boaco, lamao, ĝirafo, elefanto, kamelo).

en	Various insufflation techniques have been recorded throughout the sixteenth and seventeenth centuries within China.
eo	Estis registrita ankaŭ la uzado de aliaj teknikoj de enblovado en Ĉinio dum la 16-a kaj 17-a jarcentoj.