51021 ساز (اِ.) 1 - هریک از آلات موسیقی . 2 - وسایل زندگی . 3 - سامان، نظم و ترتیب . 4 - استعداد، آمادگی . 5 - ابزار، آلت . 6 - نغمة موسیقی، آهنگ . 7 - تجهیزات جنگی، جنگ - افزار. 8 - جامه، لباس . 9 - مکر، حیله، فریب . ؛ به ساز کسی رقصیدن کنایه از: بازیچة کسی شدن، ندانسته از کسی فرمان بردن . 1


51022 ساز دادن (دَ) (مص م .) 1 - نواختن ساز. 2 - آماده ساختن . 3 - ابداع کردن . 4 - نظم و ترکیب دادن، آراستن . 1


51023 ساز زدن (زَ دَ) (مص ل .) 1 - نواختن وسیلة موسیقی . 2 - کنایه از: بهانه گرفتن . 1


51024 ساز و باز (زُ) (ص فا.) = ساز و بازنده : بندباز، ریسمان باز. 1


51025 ساز و نوا (زُ نَ) (اِمر.) ساز و آواز، ساز و سرور. 1


51026 ساز کردن (کَ دَ) 1 - (مص م .) آماده کردن، مهیا کردن . 2 - آفریدن، بوجود آوردن . 3 - (مص ل .) قصد کردن و عزم کردن . 1


51027 سازدهنی (دَ هَ) (اِمر.) ساز بادی زبانه دار کوچکی به شکل مستطیل که به وسیلة دم و بازدم نواخته می شود. 1


51028 سازش (ز) (اِمص .) 1 - توافق، سازگاری . 2 - صلح . 3 - خوش رفتاری . 1


51029 سازشکار (ز شْ) (ص فا.) 1 - آن که سازش می کند. 2 - اهل بند و بست . 1


51030 سازق (ز)(اِ.) نوعی سقز که از شکاف درخت سرو به دست آید و چون آن را مشتعل کنند مانند مشعل می سوزد. 1


51031 سازمان (زْ) (اِمر.)1 - مجموعة شعب و کارمندان یک اداره یا مؤسسه، تشکیلات . 2 - مجموعة هدف مندی که پیرو یک نظام است . 3 - ساختار. 1


51032 سازمان ملل متحد (نِ مِ لَ لِ مُ تَّ حِ) (اِمر.) سازمانی بین المللی که بلافاصله پس از جنگ جهانی دوم برقرار شد و جانشین جامعة ملل گردید. ساختمان عمارت سازمان ملل در سال 1952 به اتمام رسید و اولین مجمع عمومی آن در نیویورک در سپتامبر 1952 تشکیل جلسه داد. منشور سازمان ملل متحد مرکب است از یک مقدمه، 19 فصل و 111 ماده که هدف آن عبارت است از حفظ صلح و امنیت بین المللی و توسعة روابط دوستانه بین کشورها و تأمین همکاری برای حل مسائل اقتصادی، اجتماعی، فرهنگی و بشردوستانة بین المللی و دارای مجمعی است که نمایندگان همة کشورهای عضو در آن مجمع شرکت دارند. 1


51033 سازمند (مَ) (ص مر.) 1 - ساخته و آماده . 2 - سازگار. 3 - سزاوار. 1


51034 سازندگی (زَ د) (حامص .) ساختن، سازنده بودن . 1


51035 سازه (ز) (اِمر.) 1 - ساختار، ساختمان . 2 - عامل (ریاضی ). 3 - واحد نحوی زبان (زبان - شناسی ). 1


51036 سازه ( سازه .) [ طبر. ] (اِ.) جاروب، جارور. 1


51037 سازو (زُ)(اِ.)لیف خرما، ریسمانی که از الیاف خرما بافته شود، ریسمان علفی و محکم . 1


51038 سازوبرگ (زُ بَ) (اِمر.) تجهیزات، ابزار و آلات . 1


51039 سازور (زْ وَ) (ص مر.) آماده . 1


51040 سازوکار (زُ) (اِمر.) نک مکانیسم . 1


51041 سازگار (زْ) (ص فا.) 1 - سازش کننده . 2 - موافق . 3 - همآهنگ . 4 - گوارا. 5 - سزاوار. 6 - قانع، خرسند. 1


51042 سازگاری ( سازگاری .) (حامص .) 1 - سازش . 2 - توافق . 3 - هماهنگی . 4 - قناعت . 1


51043 سازگر (گَ) (ص فا.) نک سازگار. 1


51044 ساس (اِ.) حشره ای از راستة نیم بالان، بزرگتر از کک که لای درز تشک و متکا و شکاف اشیاء چوبی مخفی می شود و شب خارج شده و به انسان نیش می زند. 1


51045 ساسات [ روس . ] (اِ.) دریچة کوچکی است در دستگاه کاربوراتور در جلوی لولة هوا. معمولاً ه نگام روشن کردن ماشین اگر بنزین موجود در کاربوراتور تبخیر شده باشد ساسات را می کشند و بعداً موتور را روشن می کنند. 1


51046 ساسان [ ع . ] (ص فا.) گدایی کننده، گدا. 1


51047 ساستا [ اوس . ] (اِ.) 1 - بی رحم، ظالم . 2 - اهریمن . 1


51048 ساسون [ روس . ] (اِمر.) نوعی دوخت درز و چین در لباس زنانه . 1


51049 ساسی (اِ.) گدا. ج . ساسیان . 1


51050 ساطع (طِ) [ ع . ] (اِفا.) 1 - تابان . 2 - برافراشته . 3 - آشکار. 4 - پراکنده . 1


51051 ساطور [ ع . ] (اِ.) ابزاری آهنی و پهن و دسته - دار شبیه کارد. 1


51052 ساعت (عَ) [ ع . ساعة ] (اِ.) 1 - واحدی برای زمان برابر با یک بیست و چهارم شبانه روز. 2 - هنگام، زمان . 3 - زمان اندک . 4 - رستاخیز، روز قیامت . 1


51053 ساعد (عِ) [ ع . ] 1 - (اِ.) از آرنج تا مچ دست . 2 - (اِفا.) یاری دهنده . 1


51054 ساعده (عِ دَ یا د) [ ع . ساعدة ] (اِ.) 1 - شیر بیشه . 2 - بازوی چرخ چاه . 3 - مجرای آب به سوی نهر یا دریا؛ سواعد. 1


51055 ساعی [ ع . ] (اِفا.) 1 - کوشا، سعی کننده . 2 - شتابنده . 3 - سخن چین . 1


51056 ساغر (غَ) (اِ.) پیالة شرابخواری، جام . 1


51057 ساغرکش ( ساغرکش . کِ) (ص فا.) شرابخوار. 1


51058 ساغرکشی ( ساغرکشی . کِ) (حامص .) میخوارگی . 1


51059 ساغرگیر (غَ) (ص فا.) باده خوار. 1


51060 ساغری ( ساغری .) [ تر. ] (اِ.) 1 - پوست دباغی شده اسب یا خر. 2 - پوست کفل اسب یا خر. 3 - نوعی کفش که طُلاُب پوشند. 1


51061 ساغری پوش ( ساغری پوش .) [ تر - فا. ] (ص فا.)پارچه - ای که کفل اسب را بپوشاند. 1


51165 ساکن گشتن ( ساکن گشتن . گَ تَ) [ ع - فا. ] (مص ل .) 1 - مسکن گزیدن . 2 - آرام شدن، آرامش یافتن . 1


55162 عطیت (عَ یَّ) [ ع . عطیة ] نک عطیه . 1


51062 سافر (فِ) [ ع . ] (اِفا.) 1 - سفرکننده . ج . سفره، سفار. 2 - رسول، سفیر. 3 - کاتب . ج . سفره . 4 - زن گشاده روی . ج . سوافر. 5 - اسب کم گوشت . 6 - فرشته ای که اعمال بندگان را نگاه می دارد. 1


51063 سافل (فِ) [ ع . ] (ص .) 1 - فرود، پایین . 2 - فرومایه، پست . جِ سفله . 1


51064 سافله (فِ لَ) [ ع . سافلة ] (اِ.) مقعد. 1


51065 ساق [ ع . ] (اِ.)1 - از زانو تا مچ پا. 2 - تنة درخت . 3 - پایین هرچیز. 1


51066 ساق [ تر. ] (ص .) سالم، بی عیب . 1


51068 ساقدوش (قْ) [ تر - فا. ] (اِ.) کسی که شب عروسی دوش به دوش داماد حرکت می کند. 1


51069 ساقط (قِ) [ ع . ] (ص .) 1 - فرودافتاده . 2 - فرومایه، ناکس . 1


51070 ساقط شدن ( ساقط شدن . شُ دَ) [ ع - فا. ] (مص ل .) 1 - افتادن . 2 - حذف شدن . 1


51071 ساقط کردن ( ساقط کردن . کَ دَ) [ ع - فا. ] (مص م .) 1 - افکندن . 2 - کسی را از شغل خود برکنار کردن . 1


51072 ساقه (قِ) [ ع . ] (اِ.) 1 - اندامی از گیاه که برگ ها و جوانه ها و میوه ها روی آن قرار می گیرند. 2 - پایه، اساس . 1


51073 ساقه (قَ) [ ع . ساقة ] (اِ.) دنباله سپاه . 1


51074 ساقور [ ع . ] (اِ.) 1 - گرمی، حرارت . 2 - آهنی که با آن چارپایان را داغ کنند. 3 - نوعی زخم و جراحت . 1


51075 ساقی [ ع . ] (اِفا.) کسی که آب یا شراب به دیگران دهد. 1


51076 ساقی نامه (مِ) [ ع - فا. ] (اِ مر.) نوعی مثنوی در بحر متقارب که در آن شاعر ساقی را مخاطب قرار می دهد و به بی ثباتی و ناپایداری این جهان اشاره می کند. 1


51077 سال [ په . ] (اِ.) 1 - مدت زمان گردش زمین به دور خورشید که برابر است با 12 ماه یا 365 روز و 5 ساعت و 48 دقیقه و 46 ثانیه . 2 - سن، عمر. 3 - زمانه . 4 - تاریخ . ؛ سال هجری شمسی سال ایرانی که از اول فروردین شروع می شود. ؛ سال قمری سال قمری اسلامی که از اول محرم آغاز می شود. ؛ سال میلادی سال مسیحی که از اول ژانویه (11 دی ) آغاز می شود. 1


51078 سال [ فر. ] (اِ.) اطاق بزرگ، تالار. 1


51079 سال دادن (دَ) (مص ل .) به یاد مرده یک سال پس از مرگ او اطعام کردن . 1


51080 سال زده (زَ د یا دَ) (ص مف .) (عا.) 1 - آفت - دیده، آسیب دیده (محصول ). 2 - درختان میوه ای که بار نداده باشند. 1


51081 سال شمار (شُ) (اِ.) تقویم . 1


51082 سال گردش (گَ د) (اِمص .) گردش سال، تحویل سال . 1


51083 سال گرفتن (گِ رِ تَ) (مص م .) مراسم سالگرد شخص مرده را برگزار کردن . 1


51084 سال گره (گِ رِ) (اِمر.) روز شروع سال نو از عمر کسی، جشن تولد. 1


51085 سالاد [ فر. ] (اِ.) مخلوطی از سبزی های پخته یا خام یا محصولات گوشتی که با سس مخصوص خورده می شود. 1


51086 سالار [ په . ] (اِمر.) سردار، سپهسالار. 1


51087 سالار (ص مر.) 1 - سالخورده . 2 - کهن . 1


51088 سالاری (حامص .) 1 - مهتری، ریاست، پادشاهی . 2 - پیری، سالخوردگی . 1


51089 سالانه (نِ) (ص .) 1 - آن چه که یک بار در سال صورت گیرد. 2 - سالیانه . 1


51090 سالب (لِ) [ ع . ] (اِفا.)1 - سلب کننده . 2 - رباینده . 3 - برهنه کننده . ج . سلاب . 1


51091 سالج (لِ) (اِ.) بیدمشک . 1


51092 سالخداه (خُ) (ص مر.) = سال خدا: 1 - دارای شرف . 2 - نیکبخت . 1


51093 سالخرد (خُ) (ص مر.) کم سال، کم سن . 1


51094 سالخورد (ص مف .) سالخورده . 1


51095 سالخورده (د) (ص مف .) 1 - پیر، کهنسال . 2 - کهنه، قدیمی . 1


51096 سالخوردگی (دَ یا د) (حامص .) 1 - پیری . 2 - فرسودگی . 1


51097 سالدات [ روس . ] (اِ.) سرباز. 1


51098 سالف (لِ) [ ع . ] (اِفا.) 1 - گذشته، پیشین . 2 - پیش رفته . 1


51100 سالمند (مَ) (ص مر.) پیر، سالخورده . 1


51101 سالن (لُ) [ فر. ] (اِ.) تالار، محوطه ای برای اجتماع افراد زیاد. 1


51102 سالنامه (مِ یا مَ) (اِمر.) 1 - تقویم . 2 - دفتری که وقایع سال در آن ثبت شود و هر سال منتشر شود. 3 - سالنما. 1


51103 سالو (اِ.) جامة سفید و تنگ که از آن دستار و لباس زنانه درست می کردند. 1


51104 سالوس (ص .) 1 - ریاکار. 2 - شیاد. 3 - چرب - زبانی . 4 - چرب زبان . 1


51105 سالوسی (حامص .)1 - تملق . 2 - فریب، نیرنگ . 1


51106 سالوک (ص .) 1 - فقیر، درویش . 2 - راهزن، دزد. 1


51107 سالک (لَ)(اِ.) زخمی که در پوست بدن خاصه صورت پیدا می شود. گاه یک سال بهبودی آن طول می کشد ولی جای آن باقی می ماند. 1


51108 سالک (لِ) [ ع . ] (اِفا.) 1 - رونده، مسافر. 2 - زاهد، عارف . 1


51109 سالگرد (گَ) (اِمر.) زمانی از سال که یک یا چند سال از واقعه ای گذشته باشد. 1


51110 سام [ ع . ] (اِ.) سبیکة زر و سیم . 1


51111 سام [ ع . ] (اِ.) خیزران (واحد آن سامه ). 1


51112 سام (مّ) [ ع . ] (ص .) 1 - زهردار، ذوسم . 2 - سام ابرص . 1


51114 ساماخچه (چَ یا چِ) (اِ.) = ساماکچه . شاماخچه . شاماکچه . سماخچه . سماچه : سینه بند زنان . 1


51115 سامان [ په . ] (اِ.) 1 - اسباب، لوازم . 2 - وسایل زندگی، باروبنه . 3 - متاع، کالا. 4 - آراستگی، نظم . 5 - رواج و رونق . 6 - آرام، قرار. 7 - مکان، محل . 8 - تدارک . 1


51116 سامان شدن (شُ دَ) (مص ل .) درست شدن کار. 1


51117 سامبا [ فر. ] (اِ.) رقص پر شور و پرتحرک برگرفته از رقص محلی برزیل . 1


51118 سامر (مِ) [ ع . ] (اِفا.) قصه گو، افسانه گو. 1


51119 سامع (مِ) [ ع . ] (اِفا.) شنونده ؛ ج . سُمّاع، سمعه و سامعون . 1


51120 سامعه (مِ عِ یا عَ) [ ع . سامعة ] (اِفا، سامعه اِ.) 1 - گوش . 2 - قوة شنوایی . 1


51121 سامه (مَّ) [ ع . سامة ] (اِ.) خاصه، خاص ؛ مق . عامه . 1


51122 سامه (مِ) (اِ.) 1 - پیمان، عهد. 2 - سوگند. 3 - قرض، دین . 4 - پناه، پناهگاه . 1


51123 سامورایی [ فر. از ژاپنی . ] جنگجوی حرفه ای متعلق به طبقة آریستوکراسی نظامی در ژاپن قدیم . 1


51124 سامک (مِ) [ ع . ] (ص .) مرتفع . (سامکات (مِ) [ ع . ] (اِ.))دو ستارة سماک رامح و سماک اعزل در صورت های فلکی عوّا و سُنبله . 1


51125 سامی [ ع . ] (ص .) بلندمرتبه . 1


51126 سان 1 - (اِ.) طرز، روش . 2 - قاعده، قانون . 3 - رسم، عادت . 4 - پسوند شباهت : دیوسان . 5 - در اصطلاح ارتش بازدید سپاهیان از طرف فرمانده است به این طریق که فرمانده از برابر صف سربازان که به طور منظم ایستاده اند عبور می کند. 1


51127 سان (اِ.) 1 - سوهان . 2 - سنگی که با آن کارد و شمشیر و غیره را تیز کنند. 1


51128 سان (اِ.) بهره، پاره . 1


51129 سانتر [ فر. ] (اِمص .) 1 - ارسال توپ برای بازیکن خودی . (فوتبال ). 2 - بازیکنی که معمولاً جلوتر از دیگران بازی می کند و در پرتاپ توپ و پرش ها شرکت می کند. (بسکتبال ). 1


51130 سانترالیسم (نْ تِ) [ انگ . ] (اِ.) مرکزگرایی ؛ نوعی نظام حکومتی که در آن همة امور کشور از یک مرکز رهبری می شود، نقطه مقابل کشورهایی که به صورت فدرال یا حکومت های ایالتی و ولایتی اداره می شوند. 1


51131 سانتروزم (تِ رُ زُ) [ فر. ] (اِ.) یکی از اندامک های درون یاخته ای که در تقسیم سلولی فعالانه شرکت می کند، میان تن . (فره ). 1


51132 سانتریول (تِ رِ یُ) [ فر. ] (اِ.) ذرة مرکزی میان تن، میانک . (فره ). 1


51133 سانتی مانتال [ فر. ] (ص .) 1 - دارای ظاهری آراسته و رفتاری همراه با ظرافت . 2 - دارای روحیه ای ظریف و احساساتی . 1


51134 سانتی متر (مِ) [ فر. ] (اِ.) واحد اندازه گیری طول معادل یک صدم متر. 1


51135 سانتیگراد (گِ) [ فر. ] (اِمر.) 1 - صد درجه ای . 2 - گرماسنجی که دارای صد درجه است . 1


51136 سانح (نِ) [ ع . ] (اِفا.) 1 - واقعه (اعم از خیر و شر) ج . سوانح . 2 - انسان یا جانوری که از سمت راست شخص برآید. مق بارح . ( سانح سانحه (نِ حَ یا حِ) [ ع . سانحة ] (اِفا.)) واقعه، رویداد. 1


51137 ساندویچ (نْ د) [ انگ مأخوذ از نام واضع آن . ] (اِ.) بزم آورد، قطعة نانی که آن را به دو قطعه بخش کرده داخل آن را سس یا کره مالیده گوشت، تخم مرغ پخته، خیارشور، گوجه - فرنگی و غیره جای دهند. 1


51138 سانس (نْ) [ فر. ] (اِ.) زمانی برای نمایش فیلم یا تئاتر، جلسه، نوبت (فره ). 1


51139 سانسور (نْ) [ فر. ] (اِ.)کنترل و بازرسی حاکمیت بر فعالیت سیاسی، اجتماعی و... خاصه فرهنگی، بررسی (فره ). 1


51140 سانسورچی ( سانسورچی .) [ فر - تر. ] (اِمر.) کسی که کارش سانسور کردن است، مأمور سانسور. 1


51141 سانیده (نْ یَ د)(اِفا.)آن که چیزی را می ساید و نرم می کند. 1


51142 ساهر (هِ) [ ع . ] (اِفا.) بیدار. 1


51143 ساهره (هِ رَ) [ ع . ساهرة ] (اِفا.) 1 - چشمة روان . 2 - دشت خوفناک، دوزخ . 1


51144 ساهی [ ع . ] (اِفا.) 1 - غافل . 2 - فراموشکار. 1


51145 ساو (ص .) خالص، ناب، بدون آمیختگی . 1


51146 ساو (اِ.) خراج، باج . 1


51147 ساو (اِ.) برادة زر، ریزه زر. 1


51148 ساوآهن (هَ) (اِمر.) ریزة آهن . 1


51149 ساوری (وَ) [ تر - مغ . ] (اِ.) باج و خراج . 1


51150 ساوه (وَ) (اِ.) برادة طلا. 1


51151 ساویدن (دَ) (مص م .) نک ساییدن . 1


51152 ساویده (دَ) (اِ مف .) ساییده . 1


51153 ساویز (ص .) نیکخوی . 1


51154 ساویس (وِ) (اِ.) 1 - پنبه زده شده که لای جامه بگذارند. 2 - هر چیز گرانبها. 1


51155 ساپورت (پُ) [ انگ . ] 1 - (اِمص .) پشتیبانی، حمایت . 2 - (اِ.)نوعی جوراب محکم و بلند. 1


51156 ساچمه (مَ یا مِ) [ تر. ] = صاچمه : (اِ.) گلوله ای ریز سربی مخصوص تفنگ های شکاری . 1


51157 ساچوق [ تر. ] (اِ.)حقوق و عوارض مخصوص پذیرایی . 1


51159 ساک [ فر. ] (اِ.) چمدان، جامه دان . 1


51160 ساکارز (رُ) [ فر. ] (اِ.) ماده ای که از نیشکر تهیه شود و از نظر شیمایی شبیه چغندر است، قند نیشکر. 1


51161 ساکب (کِ) [ ع . ] (اِفا.) ریزان، فروریزنده . 1


51162 ساکت (کِ) [ ع . ] (اِفا.) خاموش، آرام، بی - صدا. 1


51163 ساکسفون (سُ فُ) [ فر. ] (اِ.) = ساکسفن : یکی از سازهای بادی که آن را از مس سازند و تیغة فلزی نازکی دارد که تولید صدا کند. 1


51168 سایبان (یَ یا یِ) (اِمر.) سایه بان، چتر، چادر یا چیز دیگری که برای جلوگیری از آفتاب برپا کنند. سایوان و سایه گاه نیز گفته اند. 1


51169 سایح (یِ) [ ع . سائح ] (اِفا.) سیاحت کننده، جهانگرد. 1


51170 ساید (یَ) (اِ.) چرکی که از آهن بیرون آرند. 1


51171 ساید بای ساید [ انگ . ] (اِ. ص .) یخچال و فریرزی (یخ زن ) که از پهلو به هم چسبیده باشد، یخچال - یخ زن همبر. (فره ). 1


51172 سایر (یِ) [ ع . سائره ] (اِفا.) 1 - سیر کننده . 2 - جاری، روان . 3 - همه . 4 - بقیة چیزی . 5 - مشهور. 1


51173 سایز [ انگ . ] (اِ.) اندازه . 1


51174 سایس (یِ) [ ع . سائس ] (اِفا.) 1 - ادب کننده . 2 - رام کننده . 1


51175 سایش (یِ) (اِمص .) عمل ساییدن . 1


51176 سایق (یِ) [ ع . سائق ] (اِفا.) محرک، سوق - دهنده . 1


51177 سایل (یِ) [ ع . سائل ] (اِفا.) 1 - سؤال کننده . 2 - گدا. 1


51178 سایم (یِ) [ ع . سائم ] (اِفا.) چرنده . ج . سوایم (سوائم ). 1


51179 ساینده (یَ د) (ص فا.) آن چه که چیزی را می ساید و نرم می کند. 1


51180 سایه (یَیا یِ) [ په . ] (اِ.) 1 - محیط تاریکی که در اثر قرار گرفتن جسم تیره در برابر نور ایجاد می شود. 2 - پناه، حمایت . 3 - شبح . ؛ سایه کسی را با تیر زدن کنایه از: سخت با او دشمن بودن . ؛زیر سایه کسی بودن مورد حمایت و توجه او بودن . 1


51181 سایه آمیز ( سایه آمیز .) (ص .) مجازاً، ناخالص . 1


51182 سایه افکندن ( سایه افکندن . اَ کَ دَ) (مص ل .) حمایت کردن . 1


51183 سایه خشک ( سایه خشک . خُ) (ص مر.) تنبل . 1


51184 سایه روشن ( سایه روشن . رُ شَ) (اِمر.) 1 - تاریکی، روشنی . 2 - فضایی که بخش هایی از آن تیره یا تاریک و بخش های دیگرش روشن است . 3 - خط ها و سایه هایی که برآمدگی ها و فرورفتگی های اشیاء و چگونگی تابش نور بر آن ها را در یک تصویر نشان دهد (نقاشی ). 4 - زمانی که روشنایی روز یا تاریکی شب هنوز به طور کامل بر هوا غالب نشده است . 1


51185 سایه زده ( سایه زده . زَ دَ) (ص مف .) جن زده . 1


51186 سایه شکن ( سایه شکن . ش کَ)(ص فا.) روشن کننده . 1


51187 سایه پوش ( سایه پوش .) (اِ.) سایبان . 1


51188 سایه گرفتن ( سایه گرفتن . گِ رِ تَ)(مص ل .) پناه بردن . 1


51189 ساییدن (دَ)(مص م .) 1 - کوبیدن و نرم کردن . 2 - به هم مالیدن . 3 - سوهان زدن . 4 - صیقل دادن 5 - لمس کردن . 1


51190 سب (سَ بّ) [ ع . ] 1 - (مص م .) دشنام دادن . 2 - (اِ.) دشنام، لعن و نفرین . 1


51191 سبابه (سَ بّ ب) [ ع . سبابة ] (اِ.) دومین انگشت، انگشت اشاره . 1


51192 سبات (سُ) [ ع . ] (اِ.) خواب، خواب سبک . 1


51193 سباح (سَ بّ) [ ع . ] (ص .) شناور، بسیار شناکننده . 1


51194 سباحت (حَ) [ ع . سباحة ] (مص ل .) شنا کردن . 1


51195 سباروک (سَ) (اِ.) کبوتر. 1


51196 سباشی (سُ) (اِمر.) رییس نظمیه . 1


51197 سباع (س ) [ ع . ] (اِ.) جِ سبع ؛ درندگان . 1


51198 سباعی (سُ) [ ع . ] (ص نسب .) منسوب به سبعه . هفت تایی . 1


51199 سباق (س ) [ ع . ] (مص ل .) پیشی گرفتن . 1


51200 سبال (س ) [ ع . ] (اِ.) ج . سبلت ؛ موی پشت لب مرد. 1


51201 سبال زدن ( سبال زدن . زَ دَ) [ ع - فا. ] (مص ل .) کنایه از: استهزا کردن . 1


51202 سبال مالیدن ( سبال مالیدن . دَ) [ ع - فا. ] (مص ل .) کنایه از: لاف زدن، ادعا کردن . 1


51203 سباک (سَ بّ) [ ع . ] (ص .) ریخته گر، زرگر. 1


51204 سبای (سُ) [ تر. ] (ص .) سواری که مایحتاج خود را به فتراک بسته و مسلح و مکمل یراق می راند ؛ سبای سوار زبده سوار. 1


51205 سبب (سَ بَ) [ ع . ] (اِ.) 1 - علت . 2 - نسبتِ خویشاوندی . 3 - وسیله . 4 - طریق . 5 - در عروض نوعی هجای بلند یا دو هجای کوتاه پیاپی . 6 - طناب، ریسمان . 1


51206 سبت (سَ) [ ع . ] (اِ.) شنبه، نخستین روز هفته . 1


51207 سبت (سُ بَّ) [ ع . سبة ] (اِ.) ننگ و عار. 1


51208 سبحات (سُ بُ) [ ع . ] (اِ.) 1 - جِ سبحه . 2 - انوار الهی، جلال و عظمت خدای تعالی . (سبحان (سُ) [ ع . ] (مص ل .) )1 - پاکیزه کردن . 2 - به پاکی یاد کردن خداوند. ؛ سبحات الله الف - خداوند پاک و منزه از عیب و نقص است . ب - کلمه ای است از برای شگفتی و تعجب . 1


51209 سبحانی (سُ) [ ع . ] (ص نسب .) الهی، خدایی . 1


51210 سبحه (سُ حَ) [ ع . ] (اِ.)1 - دعا، ذکر. 2 - تسبیح . 1


51211 سبد (سَ بَ) (اِ.) ظرفی که از الیاف گیاهی یا شاخه های نازک درست کنند. 1


51212 سبز (سَ) [ په . ] (ص .) 1 - رنگی که از ترکیب آبی و زرد به دست می آید. 2 - تر و تازه، شاداب . 1


51213 سبزخط ( سبزخط . خَ) [ فا - ع . ] (اِمر.) موهایی که تازه بر روی و پشت لب نوجوانان پدید آید. 1


51214 سبزفام ( سبزفام .)(ص مر.) سبز رنگ، هر چیزی که به رنگ سبز باشد. 1


51215 سبزقبا ( سبزقبا . قَ) [ فا - ع . ] (اِمر.) پرنده ایست حلال گوشت، کوچک تر از کلاغ با پرهای سبز و سرخ، کلاغ سبز هم گویند. 1


51216 سبزه زار ( سبزه زار .) (اِمر.) علفزار. 1


51259 سبکبار ( سبکبار .) (ص مر.) 1 - سبک وزن . 2 - مجازاً، فارغ، آسوده . 1


55164 عظام (عُ) [ ع . ] (ص .) کلان، بزرگ . 1


51217 سبزه گلخن ( سبزه گلخن . گُ خَ) (اِمر.) 1 - گیاهی که بر روی سرگین روید که آن را برای گرم کردن حمام جمع می کردند. 2 - مجازاً زن زیبا از خاندان پست . 3 - مال دنیا. 1


51218 سبزپا (سَ) (ص مر.) شوم، بدقدم . 1


51219 سبزپری ( سبزپری . پَ) (اِمر.) بهار. 1


51220 سبزک (سَ زَ) (اِ.) 1 - سبزه . 2 - صراحی که از شیشة سبز ساخته باشند. 3 - بنگ، حشیش . سبزه (سَ زَ یا ز) (اِمر.) 1 - چمن . 2 - نوعی کشمش سبز. 3 - گندم گون، کسی که رنگ پوستش اندکی تیره باشد. 4 - گندم یا عدس که ایرانیان جهت پیشواز عید نوروز آن را رویانده و سبز می کنند، سبزة عید. 1


51221 سبزی ( سبزی .) (اِ.) صراحی . 1


51222 سبزی (سَ) 1 - (حامص .) سبز بودن . 2 - طراوات، شادابی . 3 - (اِ.) گیاهی که خام یا پختة آن را می خورند. مانند: نعناع، ترخون، ریحان و جزو آن ها. ؛ سبزی خوردن هر یک از سبزی هایی که به صورت خام خورده می شود. ؛ سبزی پاک کن سبزی کنایه از: متملق، چاپلوس . 1


51223 سبزینه (سَ نِ)1 - (ص نسب .)منسوب به سبز، سبزرن گ، سبزگون . 2 - (اِمر.) مادة سبزرنگی که در حفره های گیاهان موجود است و موجب سبزی اندام های گیاهان می شود، کلرفیل، خضرة الورق . 1


51224 سبط (س ) [ ع . ] (اِ.) 1 - نوه، فرزندزاده . 2 - قبیله . ج . اسباط . 1


51227 سبع الثمانی (سَ عُ لْ ثَ) [ ع . ] (اِ.) سورة فاتحه به دو دلیل : 1 - هفت آیه دارد و در هر نماز دوبار خوانده می شود. 2 - دوبار بر پیامبر (ص ) نازل شده است . 1


51228 سبع شداد (سَ عِ ش ) [ ع . ] (اِمر.) کنایه از: هفت آسمان . 1


51229 سبعه (سَ عَ) [ ع . سبعة ] (اِ.) عدد هفت . 1


51230 سبعون (سَ) [ ع . ] (اِ.) عدد هفتاد. 1


51231 سبعین (سَ) [ ع . ] (اِ.) عدد هفتاد. 1


51232 سبق (سَ بَ) [ ع . ] (اِ.) 1 - آن چه بر سر آن در مسابقة اسب دوانی و تیراندازی شرط بندند. 2 - مقداری از کتاب که در یک جلسه درس داده شود. ج . اسباق . 1


51233 سبق (سَ بْ) [ ع . ] 1 - (مص ل .) سبقت گرفتن . 2 - (اِمص .) سبقت . 1


51234 سبق بردن ( سبق بردن . بُ دَ) [ ع - فا. ] (مص ل .) پیشی گرفتن، پیروز شدن . 1


51235 سبق ورمایه ( سبق ورمایه . وَ یِ) [ ع - فا. ] (اِمر.) شرط، پیمانی بین دو نفر برای مسابقه در اسب دوانی و تیراندازی . 1


51236 سبقت (س قَ) [ ازع . ] (مص ل .) پیشی گرفتن، تقدم جستن .(سبق دادن ( سبقت . دَ) [ ع - فا. ] )(مص م .) درس دادن . 1


51237 سبل (سُ بُ) [ ع . ] (اِ.) جِ. سبیل ؛ راه ها. 1


51238 سبل (سَ بَ) [ ع . ] (اِ.) 1 - بارانی که از ابر برآمده و تا زمین نرسیده باشد. 2 - بینی . 3 - دشنام . 4 - خوشه، سنبل . 5 - پردة چشم که از ورم عروق چشم که در سطح ملتحمه است واقع شود و بدان در پیش نظر غباری پدید آید. 6 - موی و رگه ای سرخ که در چشم پدید آید. 1


51239 سبلت (سَ لَ) [ ع . سبلة ] (اِ.) موی پشت لب، سبیل . 1


51240 سبلت (بر) کندن ( سبلت (بر) کندن . بَ کَ دَ) 1 - (مص م .) کندن سبلت و بروت کسی یا خود را. 2 - حسرت دادن . 3 - (مص ل .) حسرت خوردن . 1


51241 سبنج (س بَ) (اِ.) چوبی دراز که بر یک سر آن گاوآهن نصب کنند و سر دیگر آن را بر یوغ بندند و زمین را شیار کنند؛ چوب قلبه . 1


51242 سبو (سَ) (اِ.) 1 - کوزة سفالی . 2 - ظرف شراب . 1


51243 سبو شکستن (سَ. ش کَ تَ) (مص ل .) 1 - نومید شدن . 2 - اظهار عجز کردن . 1


51244 سبوح (سُ بُّ) [ ع . ] (ص .) خدای تعالی (زیرا او را تسبیح گویند.) 1


51245 سبوکش ( سبوکش . کِ) (ص فا.) 1 - شرابخوار. 2 - کسی که کوزة شراب را حمل می کند. 3 - مجازاً، بنده، اسیر. 1


51246 سبک (سَ بُ) [ په . ] 1 - (ص .) کم وزن . 2 - چست، چالاک . 3 - شخص بی وقار.4 - مجرد. 5 - (ق .) زود، بی درنگ . 6 - سبکبال، بی غم . 1


51247 سبک (سَ بْ) [ ع . ] 1 - (اِ.) طرز، شیوه . 2 - روشی خاص که هنرمند ادراک و احساس خود را بیان می کند. 3 - (مص م .) فلز ذوب شده را در قالب ریختن . 1


51248 سبک خیز ( سبک خیز .) (ص فا.) تیز و تند. 1


51249 سبک داشتن ( سبک داشتن . تَ) (مص م .) 1 - خوار شمردن . 2 - (مص ل .) مسامحه کردن . 1


51250 سبک دست ( سبک دست . دَ) (ص مر.)1 - ماهر. 2 - تر - دست . 3 - خوش یُمن . 1


51251 سبک روح ( سبک روح .) [ فا - ع . ] (ص مر.) 1 - خوشحال، خندان . 2 - بی تکلف، بی تکبر. 3 - چست، چالاک . (سبکسار ( سبک روح .) )(ص مر.) 1 - خوار، فرومایه . 2 - بی وقار. 3 - بی خرد. 1


51252 سبک سایه ( سبک سایه . یَ یا یِ) (ص مر.) کنایه از: زودگذر. 1


51253 سبک سنگین کردن ( سبک سنگین کردن . سَ. کَ دَ) (مص مر.) (عا.) سنجیدن، تأمل کردن . 1


51254 سبک شناسی (سَ. ش ) [ ع - فا. ] (اِمر.) جنبه ای از ادبیات که به بررسی و مطالعه در سبک شاعر و یا نویسنده ای معین یا آثار ادبی یک دورة تاریخی می پردازد. 1


51255 سبک عنان ( سبک عنان . عِ) [ فا - ع . ] (ص مر.) تندرو. 1


51256 سبک لقا ( سبک لقا . لِ) [ فا - ع . ] (ص مر.)گشاده - رو، بشاش . 1


51257 سبک مغز ( سبک مغز . مَ) (ص مر.) سبکسر، سفیه، سبک عقل، کم خرد. 1


51258 سبک کار ( سبک کار .) (ص فا.) چالاک . 1


51260 سبکبال ( سبکبال .) (ص مر.) 1 - پرندة تیزپر. 2 - فارغ، آسوده . 1


51263 سبکپا ( سبکپا .) (ص مر.) 1 - تندرو، چالاک . 2 - گریز پا. 1


51264 سبکی ( سبکی .) (حامص .) بی خِردی، بی وقاری . 1


51265 سبیل (س ) (اِ.) موی پشت لب . ؛ سبیل کسی را چرب کردن کنایه از: به او رشوه دادن . ؛ سبیل کسی را دود کردن کنایه از: او را تنبیه کردن . 1


51266 سبیل (سَ) [ ع . ] (اِ.) 1 - راه . 2 - روش . ؛فی سبیل الله آن چه در راه خدا گذاشته اند و هر کس می تواند از آن بهره برد. 1


51267 سبیل راندن ( سبیل راندن . دَ) [ ع - فا. ] (مص م .) انفاق کردن، مالی یا چیزی را به نیت بخشیدن . 1


51268 سبیل کردن ( سبیل کردن . کَ دَ) [ ع - فا. ] (مص م .) چیزی را به رایگان در اختیار همه گذاشتن . 1


51269 سبیلو (س ) (ص مر.) دارای سبیل پرپشت . 1


51270 سبیکه (سَ کَ) [ ع . سبیکة ] (اِ.) قطعة طلا یا نقره ای که آن را گداخته و در قالب ریخته باشند. 1


51271 ست (سَ تّ) [ ع . ] (اِ.) سخن زشت، عیب . 1


51273 ست ( ست .) [ فر. ] (اِ.) 1 - مجموعه . 2 - سری، دست . ؛ ست کردن مجموعه ای را به صورت هماهنگ به کار بردن . 3 - در ورزش هایی مانند تنیس و بدمینتون یک دور بازی . 1


51274 ستا (سَ) 1 - (اِمص .) ستایش . 2 - (ص فا.) در ترکیب به معنی «ستاینده » آید: خودستا. 1


51275 ستا (سَ یا سُ) (اِ.) مخفف اوستا. 1


51276 ستا (س ) (اِمر.) تنبوری که سه تار داشته باشد. 1


51277 ستاد (س ) (اِ.) مرکز فرماندهی . 1


51278 ستادن (س دَ) (مص ل .) ایستادن . 1


51279 ستار (سَ تّ) [ ع . ] (ص .) بسیار پوشاننده . ؛ ستار العیوب الف - پوشانندة عیب ها. ب - صفتی از صفت های خدا. 1


51281 ستارة قطبی ( ستارة قطبی ء قُ) (اِمر.) ستاره ای است کم نور در انتهای دُم صورت فلکی دُب اصغر (خرس کوچک ) که با اختلاف کمتر از یک درجه از محل واقعی قطب شمال قرار دارد. 1


51282 ستاره (س رِ) [ په . ] (اِ.) 1 - اجرام نورانی در آسمان که نورشان به علت حرارت زیادشان می باشد، بسته به شدت حرارت رنگ ستاره ها فرق می کند. 2 - جرقه . ؛ ستاره سهیل بودن کنایه از: کم پیدا و دیریاب بودن . 1


51283 ستاره دنباله دار ( ستاره دنباله دار دُ لِ) (اِمر.) جرمی ابر مانند با هسته ای نورانی که مداری متغیر به دور خورشید دارد و هنگامی که مدارش از نزدیک خورشید می گذرد دنباله ای درخشان از خود آشکار می کند. 1


51284 ستاره شمردن ( ستاره شمردن . شُ مَ یا مُ دَ) (مص ل .) کنایه از: شب زنده داری کردن . 1


51285 ستاره شناس ( ستاره شناس . ش ) (ص فا.) منجم . 1


51286 ستاغ (س ) (اِ.) = استاغ : 1 - کره اسب که هنوز بر پشتش زین نگذاشته باشند. 2 - اسب نازاینده . 3 - زن نازا، عقیم . 1


51287 ستاغ ( ستاغ .) (اِ.) شتر شیردهنده . 1


51288 ستام (س ) (اِ.) زین و یراق اسب . 1


51289 ستان (سَ یا س ) (ص .) به پشت خوابیده . 1


51290 ستان ( ستان .) (اِ.) آستانه (در)، کفش کن . 1


51291 ستان (س ) [ په . ] (پس .) 1 - پسوند مکان . الف - به اسم ذات پیوندد دال بر بسیاری و فراوانی دارد: بوستان، گلستان، نیستان . ب - به اسم معنی پیوندد و افادة محل کند:فرهنگستان، دادستان . ج - به اسم خاص پیوندد و افادة محل کند:بلوچستان، کردستان، افغانستان . 2 - پسوند زمان : تابستان، زمستان . 1


51292 ستان ( ستان .) (ری . اِفا.) در ترکیب به معنی «ستاننده » آید: دلستان، جانستان . 1


51293 ستاندن (س دَ) (مص م .) گرفتن، بازگرفتن . 1


51294 ستانه (سَ یا س نِ) (اِ.) نک آستانه . 1


51295 ستاوند (سُ یا سَ وَ) (اِ.) 1 - صفة بلندی که سقف آن را به ستون هاافراشته باشند. 2 - بالا - خانه ای که پیش آن مانند ایوان گشاده باشد. 1


51296 ستاوه (سَ وَ یا وِ) (اِ.) مکر، حیله . 1


51297 ستاک (س ) (اِ.) شاخة نورسته . 1


51298 ستایش (س یِ) [ په . ] (اِمص .) 1 - مدح . 2 - پرستش . 3 - شکر، سپاس . 1


51299 ستایشگاه ( ستایشگاه .) (اِمر.) 1 - محل ستایش . 2 - بخشی از قصیده و غزل که شاعر در آن از نسیب و تشبیب به ستایش ممدوح گریز زند، شریطه، مخلص . (ستایشگر ( ستایشگاه . گَ) )(ص فا.) ستایش کننده، ستاینده، کسی که دیگری را بستاید. 1


51300 ستاییدن (س دَ) [ په . ] (مص م .) ستایش کردن . 1


51301 ستبر (س تَ) [ په . ] (ص .) 1 - بزرگ، گنده . 2 - سفت، محکم . 3 - فربه، چاق . 4 - ضخیم، کلفت . 1


51302 ستبر روی ( ستبر روی .) (ص مر.) بی شرم . 1


51303 ستبری ( ستبری .) (حامص .) = ستبرا: 1 - بزرگی، درشتی . 2 - محکمی . 3 - فربهی . 1


51304 ستدن (س تَ دَ) [ په . ] (مص م .)نک ستاندن . 1


51305 ستر (س تْ) [ ع . ] (اِ.) 1 - پوشش، حجاب . 2 - پرده . 1


51306 ستر (سَ تَ) (اِ.) استر، بغل . 1


51307 ستردن (س تُ دَ) (مص م .) 1 - تراشیدن . 2 - پاک کردن . 3 - محو کردن . 1


51308 ستره (سُ رِ یا رَ) [ ع . ] (اِ.) آن چه که بدان پوشیده شوند. ج . بستر. 1


51309 سترون (سَ تَ وَ) (ص .) نازا، عقیم، زنی که بچه نیاورد. 1


51310 سترونی ( سترونی .) (حامص .) نازایی . 1


51311 سترگ (سُ یا سَ یا س تُ) [ په . ] (ص .) 1 - بزرگ، عظیم . 2 - بزرگ جُثه . 3 - ستیزه جو. 4 - خشمگین، لجوج . 5 - مغرور، خود بزرگ بین . 1


51313 ستمکار ( ستمکار .) (ص فا.) متعدی، ظلم کننده . 1


51314 ستمگر ( ستمگر . گَ) (ص فا.) ظالم . 1


51315 ستمگری ( ستمگری .) (حامص .) ظلم . 1


51316 ستن آوند (سُ تُ وَ) (اِمر.) = ستناوند. استوناوند. ستاوند. ستافند: 1 - بالا خانه ای که پیش آن مانند ایوان گشاده بود. 2 - بالاخانه . 3 - صفة بلندی که سقف آن را بر ستونی افراشته باشند. 1


51317 ستنبه (س تَ ب) (ص .) 1 - تنومند، قوی هیکل . 2 - بد هیبت، ترسناک . 1


51318 سته (س تُ) (ص .) ستوه، خسته، درمانده . 1


51319 سته (س تَ) (اِمص .) لجاج، عناد. 1


51320 ستهنده (س تِ هَ دَ یا د) (ص فا.) ستیزه - کننده، جدال کننده . 1


51321 ستوان (سُ) 1 - (ص مر.) استوار محکم . 2 - امین . 3 - (اِ.) درجه ای است از درجات افسری . 1


51322 ستودان (سُ) [ په . ] (اِمر.) = استودان . استخوان دان : 1 - گورستان زردشتیان . 2 - چاهی در گورستان زردشتیان که استخوان مرده را پس از خورده شدن گوشت وی توسط لاشخوران در آن اندازند. 1


51323 ستودن (سُ دَ) [ په . ] (مص م .) مدح کردن، ستایش کردن . 1


51324 ستوده (سُ د) (ص مف .) مدح شده، ستایش شده . 1


51325 ستور (سُ) [ په . ] (اِ.) چهارپا، حیوان بارکش . 1


51326 ستوربان ( ستوربان .) (ص مر.) کسی که به امور چهارپایان رسیدگی می کند. 1


51327 ستون (سُ) (اِ.) 1 - پایة سنگی یا چوبی یا سیمانی که در زیر بنا سازند. 2 - دیرک خیمه . 3 - دسته ای از سربازان که پشت سر هم در یک خط حرکت کنند. 1


51328 ستون فقرات ( ستون فقرات فَ قَ) [ فا - ع . ] (اِمر.) ستون مهره ها، تیرة پشت . ستونی مرکب از 33 قطعه استخوان به نام مهره یا فقره که به طور عمودی بر روی هم در پشت انسان قرار دارند. 1


51329 ستونه (سُ نِ یا نَ) [ په . ] 1 - ستون . 2 - حمله و گریز در مسیری مستقیم و ستون مانند. 1


51330 ستوه (سُ) [ په . ] نک استوه . 1


51331 ستوهانیدن (سُ دَ) (مص م .) به ستوه آوردن . 1


51332 ستوهی (سُ) (حامص .) 1 - خستگی . 2 - درماندگی، ناتوانی . 3 - پریشانی . 4 - دلتنگی، افسردگی . 1


51333 ستوهیدن (سُ دَ) (مص ل .) 1 - خسته شدن . 2 - افسرده گشتن . 3 - پریشان شدن . 1


51334 ستی ( ستی .) (اِ.) زنی که خود را با شوهرش - که مرده باشد - در آتش اندازد و بسوزد. 1


51335 ستی (سَ) (اِ.) فولاد، آهن . 1


51336 ستیر (سَ) [ ع . ] (ص .) کسی که عیب و خطای دیگری را می پوشاند. 1


51337 ستیر (س تِ) (اِ.) استیر؛ یک چهارم من . 1


51338 ستیز (س ) (اِ.) 1 - جنگ . 2 - ناسازگاری، لجاجت . 3 - خشم . 4 - سرکشی، نافرمانی . 1


51339 ستیزه (س ز) [ په . ] (اِ.) نک ستیز. 1


51340 ستیزکار ( ستیزکار .) (ص فا.) ستیزه کار، جنگجو، سرکش، ناسازگار. 1


51341 ستیزگر ( ستیزگر . گَ) (ص فا.) ستیزه گر، لجوج، متمرد. 1


51342 ستیزیدن (س دَ) (مص ل .) نک ستیهدن . 1


51343 ستیغ (س ) 1 - (ص .) هر چیز راست و بلند ایستاده . 2 - (اِ.) بلندی سر کوه . 1


51344 ستیم (س ) (اِ.) زخم، چرک و خون . 1


51345 ستیهیدن (س دَ)(مص ل .)= ستهیدن : 1 - ستیزه کردن . 2 - نافرمانی کردن . 3 - لجاج کردن . 1


51346 سج (سَ) (اِ.) روی، رخساره . 1


51347 سجاحت (س حَ) [ ع . سجاحة ] (مص ل .) 1 - خوش خو شدن . 2 - تابان شدن . 1


51348 سجاد (سَ جّ) [ ع . ] (ص .) بسیار سجده کننده . 1


51349 سجاده (سَ جّ د) [ ع . سجادة ] (اِ.) جانماز، پارچه یا فرشی که روی آن نماز گزارند. 1


51350 سجاف (س ) [ ع . ] (اِ.) پارچة باریکی که در حاشیه جامه دوزند. 1


51351 سجال (س ) [ ع . ] (اِ.) جِ سَجْل ؛ دلو بزرگ . 1


51352 سجام (سَ) (اِ.) سرمای سخت . 1


51353 سجانیدن (سَ دَ) (مص م .)سرد کردن چیزهای گرم . 1


51354 سجاوندی (سَ وَ) (ص .) آراستن کتاب با طلا. 1


51355 سجایا (سَ) [ ع . ] (اِ.) جِ سجیه ؛ طبایع . 1


51356 سجد (سَ جَ) (اِ.) سرمای سخت . 1


51357 سجده (سَ دَ یا د) [ ع . سجدة ] (مص ل .) پیشانی بر زمین نهادن هنگام نماز. 1


51358 سجع (سَ) [ ع . ] 1 - (مص ل .) بانگ کردن کبوتر. 2 - (اِمص .) موزون و مقفی بودن سخن . 3 - کلمات هم آهنگ که در آخر جمله - های یک عبارت می آورند. 1


51359 سجل (س جِ) [ ع . ] (اِ.) 1 - دفتر احکام . 2 - حکم و فتوای قاضی .3 - در فارسی به معنای شناسنامه . 1


51360 سجل کردن ( سجل کردن . کَ دَ) [ ع - فا. ] (مص م .) 1 - تأیید کردن، تصدیق کردن . 2 - ثبت کردن . 1


51362 سجود (سُ) [ ع . ] 1 - (مص ل .) سجده کردن . 2 - (اِمص .)پرستش، پیشانی بر زمین گذاشتن برای عبادت یا اظهار فروتنی . 1


51363 سجیدن (سَ دَ) (مص ل .) سرمای سخت شدن . 1


51364 سجیل (س جُ) [ ع . ] (اِ.) پاره گِل خشک شده که مانند سنگ باشد. 1


51365 سجین (س جُ) [ ع . ] (اِ.) نام جایی در دوزخ . 1


51366 سجیه (سَ جّ یَّ) [ ع . سجیة ] (اِ.) خلق، عادت . 1


51367 سحا (س ) [ ع . سحاء ] (اِ.) 1 - مهرنامه . 2 - عنوان نامه . 1


51368 سحاب (سَ) [ ع . ] (اِ.) ابر، واحد سحابه . ج . سحایب . 1


51369 سحابه (سَ ب یا بَ) [ ع . سحابة . ] (اِ.)قطعه ای از ابر. 1


51370 سحابی (سَ) (ص .) 1 - منسوب به سحاب ؛ ابری . 2 - ابر مانندی متشکل از گازهای بسیار رقیق و کم دما که در اثر نور ستارگان مجاور خود قابل رؤیت می شوند. 1


51371 سحار (سَ حّ) [ ع . ] (ص .) افسونگر، جادوگر. 1


51372 سحر (سَ حَ) [ ع . ] (اِ.)پیش از صبح، سپیده - دم . 1


51373 سحر (س ) [ ع . ] 1 - (مص ل .) جادو کردن . 2 - (اِمص .) جادوگری . 3 - (اِ.) جادو. 4 - هر آن چه که در آن فریبندگی و گیرندگی خاص باشد. 1


51374 سحر حلال (س رِ حَ) [ ع . ] (اِمر.) کنایه از : کلام موزون فصیح . 1


51375 سحره (سُ حَ رَ یا رِ) [ ع . سحرة ] (اِ.) ج . ساحر؛ جادوگران . 1


51376 سحق (سَ) [ ع . ] (مص م .) کوبیدن، نرم کردن . 1


51377 سحی (س ) [ ع . سحاء ] (اِ.) مُهرِ نامه، نشان نامه . 1


51378 سحیق (سَ حِ) [ ع . ] (ص .) 1 - سوده، نرم شده . 2 - دور، دوردست . 1


51380 سخاء (سَ) [ ع . ] (اِمص .) بخشش، کرم . 1


51381 سخافت (سَ فَ) [ ع . سخافة ] 1 - (مص ل .) کم عقل بودن . 2 - (اِمص .) کم عقلی . 1


51382 سخاوت (سَ وَ) [ ع . سخاوة ] (اِمص .) بخشش . 1


51383 سخت (سَ) (ص .) 1 - محکم، استوار. 2 - دشوار. 3 - درشت . 4 - خسیس . 5 - سنگدل . 6 - (ق .) فراوان . 7 - به طور جدی . 8 - علاج - ناپذیر، صعب العلاج . 8 - غیرمؤدبانه، توهین - آمیز. 1


51384 سخت افزار ( سخت افزار . اَ)(اِمر.)1 - قطعه ها و بخش های ثابت الکترونیکی و برقی کامپیوتر. 2 - قطعه و دستگاه های فلزی یک ماشین . 1


51385 سخت جان ( سخت جان .) (ص مر.) 1 - پُرطاقت . 2 - خسیس . 1


51386 سخت رو ( سخت رو .) (ص مر.) 1 - ترشرو، بَداخم . 2 - زشت . 3 - گستاخ، بی شرم . 1


51387 سخت سر ( سخت سر . سَ) 1 - (ص مر.) استوار. 2 - لجوج . 3 - (اِ.) نام قدیم رامسر. 1


51388 سخت لگام ( سخت لگام . لِ) (ص مر.) سرکش . 1


51389 سخت پا ( سخت پا .) (ص مر.) پایدار. 1


51390 سخت پیشانی ( سخت پیشانی .) (ص مر.) بی باک . 1


51391 سخت کمان ( سخت کمان . کَ) (ص مر.) 1 - تیرانداز ماهر. 2 - بی رحم و سنگدل . 1


51392 سخت کوش ( سخت کوش .) (ص فا.) بسیار کوشا، پرسعی . 1


51393 سختن (سَ تَ) (مص م .)سنجیدن، وزن کردن . 1


51394 سخته (سَ تَ یا تِ) (ص مف .) وزن شده . 1


51395 سختو (سُ) [ معر. ] (اِ.) 1 - قسمی خوراک . طرز تهیة آن چنین است که رودة گوسفند را با گوشت و برنج و مصالح دیگر انباشته به روغن بریان کنند. 2 - کنایه از: آلت تناسلی مرد، قضیب . 1


51396 سختگیر ( سختگیر .) (ص فا.) 1 - آن که بر دیگران سخت می گیرد.2 - باریک بین، دقیق . 3 - حریص . 4 - بهانه گیر. 1


51397 سختی (سَ)(حامص .)1 - پایداری . 2 - مشکل، دشواری . 3 - بخل . 4 - بی رحمی . 5 - زحمت . 6 - گرفتاری، رنج . 7 - تهیدستی .8 - آسیب، بلا. 1


51398 سختیان (سَ) (اِ.) چرم، پوست دباغی شده . 1


51399 سخره (سُ رَ یا رِ) [ ع . سخرة ] (ص .) 1 - زیر - دست . 2 - مسخره . 3 - کسی که به کار بی مزد گمارده شود. 4 - (اِ.) کار بی مزد و اجرت . 1


51400 سخره گیر ( سخره گیر .) [ ع - فا. ] (ص فا.) 1 - کسی که مردم را به بیگاری می گیرد. 2 - کسی که به زیر دستانش سخت می گیرد. 1


51401 سخریه (سُ یِّ) [ ع . سخریة ] (اِ.) ریشخند، استهزاء. 1


51402 سخط (سَ خَ) [ ع . ] (مص ل .) 1 - خشم گرفتن . 2 - کراهت داشتن . 1


51403 سخن (سُ خَ) [ په . ] (اِ.) 1 - کلام، گفتار. 2 - نطق، بیان . 3 - اراده، آرزو. 1


51404 سخن فروش ( سخن فروش . فُ) (ص فا.) 1 - شاعر. 2 - متملق . 1


51405 سخن پراکنی ( سخن پراکنی . پَ کَ)(اِمر.)پخش همگانی گ فتارهای رادیویی . 1


51406 سخن چین ( سخن چین .) (ص فا.) خبربَر، جاسوس . 1


51407 سخندان ( سخندان .) (ص فا.) 1 - ادیب، سخن - شناس . 2 - شاعر. 1


51408 سخنران ( سخنران .) (ص فا.) سخن راننده، ناطق، خطیب . 1


51409 سخنرانی ( سخنرانی .) 1 - (حامص .) نطق کردن، خطبه خواندن . 2 - (اِمر.) جایی که در آن گروهی برای شنیدن سخنان سخنران حاضر می شوند. 1


51410 سخنور ( سخنور . وَ) (ص مر.) 1 - ادیب . 2 - شاعر. 1


51411 سخنگو (ی ) (ص فا.)1- سخن گوینده، ناطق . 2 - آن که از طرف جمعی صحبت می کند. 1


51412 سخون (سُ خُ) (اِ.) سخن . 1


51413 سخونت (سُ نَ) [ ع . سخونة ] 1 - (مص ل .) گرم شدن . 2 - (اِمص .) گرمی، حرارت . 1


51414 سخی (سَ) [ ع . ] (ص .) بخشنده، کریم . 1


51415 سخیف (سَ) [ ع . ] (ص .) 1 - ناقص عقل . 2 - ضعیف . 3 - پَست . 1


51416 سد (سَ دّ) [ ع . ] 1 - (مص م .) بستن . 2 - (اِ.) بند، حایل میان دو چیز. 3 - دیواری که برای جلوگیری از سیل یا ذخیره کردن آب می سازند. ؛ سد سکندر کنایه از: سد یا مانع استوار و محکم . 1


51417 سداد (سَ) [ ع . ] 1 - (مص ل .) راست و درست بودن . 2 - استقامت داشتن . 3 - (اِمص .) راستی . 4 - استقامت . 1


55407 عنتر (عَ تَ) [ ع . ] (اِ.) نک انتر. 1


51418 سدانت (سَ نَ) [ ع . سدانة ] (مص م .) پرده - داری کردن . 1


51419 سدت (سُ دَّ) [ ع .سدة ] (اِ.) درگاه، پیشگاه . 1


51420 سدر (س دْ) [ ع . ] (اِ.) درختی است گرمسیری و بسیار تناور. می گویند تا سه هزار سال عمر می کند.میوه اش کوچک وخوردنی و به اندازة سنجد است . برگ آن را پس از خشک کردن می سایند و در حمام موی سر یا بدن را با آن می شویند. 1


51421 سدره (س رَ یا رِ) [ ع . سدرة ] (اِ.) یک درخت سدر. 1


51422 سدره (سُ رِ یا رَ) (اِ.) پیراهن سفید بی آستین که زردشتیان زیر لباس پوشند. 1


51423 سدره نشین ( سدره نشین . نِ) [ ع - فا. ] (ص فا.) کنایه از: فرشتة مقرب . 1


51424 سده (سَ دَ یا د) (اِمر.) 1 - یک صد سال، قرن .2 - نام جشنی منسوب به هوشنگ، دومین پادشاه پیشدادی که آن را در روز دهم از ماه بهمن برگزار می کنند. 1


51425 سده (سُ دَّ) [ ع . سدة ] (اِ.) 1 - آن چه که بر آن نشینند مانند منبر. 2 - در خانه، پیشگاه . 3 - رواق خانه . 1


51426 سدکیس (سَ) (اِ.) قوس و قزح . 1


51427 سدید (سَ) [ ع . ] (ص .) 1 - محکم، استوار. 2 - راست و درست . 1


51428 سدیم (سُ یُ) [ فر. ] (اِ.) فلزی است نقره ای، دارای جلای فلزی ولی در مجاورت اکسیژن خیلی زود کدر می گردد و آن چنان نرم است که با چاقو به آسانی بریده می شود و از آب سبک تراست . 1


51429 سذاب (سَ) (اِ.)سداب ؛ گیاهیست بدبو و تلخ . 1


51430 سر به راه ( سر . ب) (ص مر.)مطیع، فرمانبردار. 1


51431 سر خوردن (سُ. دَ) (مص ل .) لیز خوردن . 1


51432 سر برتافتن ( سر . بَ تَ) (مص ل .) سرپیچی کردن . 1


51433 سر ( سر .) (اِ.) شرابی که از برنج سازند. 1


51434 سر (سَ رْ) [ په . ] (اِ.) 1 - از اعضای بدن شامل گردن به بالا. 2 - رییس، مهتر. 3 - فکر، اندیشه . 4 - زور، قوت . 5 - پسوندی است که در موارد ذیل استعمال شود. الف : پسوند زمان : پیرانه سر. ب :پسوند مکان : رامسر. ؛ سر و دستار نمودن کنایه از: خودنمایی کردن . 1


51435 سر و کار (سَ رُ) (اِمر.) 1 - کار. 2 - معامله . 1


51436 سر ( سر .) (اِ.) نوعی ماهی . 1


51437 سر ( سر .) (ص .) سرخ، سرخ رنگ . 1


51438 سر (سُ) (اِ.) کفشی که از ریسمان بافند؛ موزه . 1


51440 سر باز زدن (سَ. زَ دَ) (مص ل .) نافرمانی کردن، تمرد، سرکشی، طغیان . 1


51441 سر باز نهادن ( سر باز نهادن . نَ دَ) (مص ل .) استراحت کردن . 1


51442 سر بر خط نهادن ( سر بر خط نهادن . بَ. خَ. نَ دَ) [ فا - ع . ] (مص ل .) فرمانبردار شدن، مطیع شدن . 1


51443 سر بر زدن ( سر بر زدن . بَ زَ دَ)(مص ل .) 1 - روییدن . 2 - آشکار شدن . 3 - طلوع کردن . 1


51444 سر بر کردن ( سر بر کردن . بَ کَ دَ) (مص ل .) سربلند کردن، سر درآوردن . 1


51445 سر برداشتن ( سر برداشتن . بَ تَ)(مص ل .) قیام کردن، شورش کردن . 1


51446 سر بردن ( سر بردن . بُ دَ) (مص ل .) مجازاً، تند رفتن . 1


51447 سر به زیر ( سر به . ب) (ص مر.) کنایه از: محجوب، فروتن . 1


51448 سر به هوا ( سر به . ب هَ) [ فا - ع . ] (ص مر.) بی توجه، بازی گوش، بی دقت . 1


51449 سر به نیست ( سر به نیست . ب) (ص مر.) (عا.) نابود، معدوم . 1


51450 سر حلقه ( سر حلقه . حَ قِ) [ فا - ع . ] (اِ. ص .) سر - دسته، سرپرست و بزرگتر یک دسته از مردم . 1


51451 سر خود گرفتن (سَ رِ خُ. گِ رِ تَ) (مص ل .) پیِ کار خود رفتن . 1


51452 سر خوردن ( سر خوردن . دَ) (مص ل .) (عا.) دلزده شدن، ناامید شدن . 1


51453 سر درآوردن ( سر درآوردن . دَ وَ یا وُ دَ) (مص ل .) (عا.) پی بردن، باخبر شدن . 1


51454 سر دواندن (سَ. دَ دَ) (مص م .) (عا.) کسی را با وعده های دروغ سرگردان کردن . 1


51455 سر زدن ( سر زدن . زَ دَ) (مص ل .) 1 - روییدن گیاه از خاک . 2 - طلوع کردن آفتاب . 3 - به احوالپرسی کسی رفتن . 4 - وارسی کردن . 1


51456 سر شدن (سَ. شُ دَ) (مص ل .) 1 - برتری یافتن . 2 - تمام شدن، پایان یافتن . 1


51457 سر و سامان (سَ رُ) (اِمر.) 1 - آراستگی، نظم و ترتیب . 2 - اسباب و لوازم زندگی . 1


51458 سر و سر داشتن (سَ رُ س رّ. تَ) [ فا - ع . ] (مص ل .) رابطه داشتن، رابطة پنهانی داشتن . 1


51459 سر و مر (سُ رُ مُ) (ص مر.) (عا.) سالم، تندرست . 1


51460 سر و کله زدن (سَ رُ. کَ لُِ. زَ دَ) (مص ل .) (عا.) بحث کردن، گفتگو کردن . 1


51461 سر و کیسه کردن (سَ رُ س . کَ دَ) (مص م .) (کن .) با فریب و نیرنگ دارایی کسی را یکباره از دستش ربودن . 1


51462 سر کیسه کردن ( سر کیسه کردن . سَ یا س. کَ دَ)(مص م .) اخاذی کردن، با فریب و نیرنگ دارایی کسی را گرفتن . 1


51463 سر یکی کردن (سَ. یِ. کَ دَ)(مص ل .) (عا.) متحد شدن . 1


51464 سرآب ( سرآب .) (اِمر.) 1 - سرچشمه . 2 - جایی که آب از رودخانه به جوی می آید. 1


51465 سرآخر ( سرآخر . خُ) (اِمر.) رییس اصطبل . 1


51466 سرآزاد ( سرآزاد .) (ص مر.) نجات یافته . 1


51467 سرآغاز ( سرآغاز .) (اِمر.) دیباچه، مقدمه، هرچه با آن چیزی شروع شود. 1


51468 سرآمد ( سرآمد . مَ) (ص مر.) برگزیده، بالاتر، نخبه . 1


51469 سرآمدن ( سرآمدن . مَ دَ) (مص ل .)به پایان رسیدن . 1


51470 سرآوردن ( سرآوردن . وَ یا وُ دَ) (مص م .) به پایان رسانیدن . 1


51471 سرا (سَ) (اِ.)= سرای : 1 - خانه، مکان . 2 - بنای عالی . 3 - پسوند مکان : کاروانسرا. 1


51472 سراء (سَ رّ) [ ع . ] (اِمص .) شادمانی . 1


51473 سراب (سَ) [ ع . ] (اِ.) زمین صاف و هموار که در اثر گرمای زیاد، از فاصلة دور به نظر آب می نماید. 1


51474 سرابیل (سَ) [ ع . ] (اِ.) جِ سَربال ؛ جامه، پوشاک . 1


51475 سراج (سَ رّ) [ ع . ] (ص .) زین ساز، آن که زین سازد و فروشد. 1


51477 سرادق (سُ د) [ معر. ] (اِ.) 1 - سراپرده، خیمه . 2 - چادری که بالای صحن خانه کشند. ج . سرادقات . 1


51478 سرازیر (سَ) (ص مر.) رو به پایین، سراشیب . 1


51479 سرازیر شدن ( سرازیر شدن . شُ دَ) (مص ل .) 1 - رو به پایین رفتن . 2 - سرنگون گشتن . 1


51480 سرازیری ( سرازیری .) 1 - (حامص .) سراشیبی . 2 - (اِ.) سراشیب . 1


51481 سراسر (سَ سَ) (ق مر.) تمام، همه . 1


51482 سراسیمه (سَ مِ)(ص مر.)= سرآسیمه :هراسان، سرگردان، آشفته و سرگشته، پریشان حال . 1


51483 سراسیمه وار ( سراسیمه وار .)(ق مر.) با عجله و شتاب . 1


51484 سراسیمگی (سَ مَ یا مِ) (حامص .) آشفتگی، پریشانی . 1


51485 سراشک (سَ شَ) (اِ.) پشه . 1


51486 سراشیب (سَ) (ص مر.) نک سرازیر. 1


51487 سراشیبی ( سراشیبی .) (حامص .) نک سرازیری . 1


51488 سراغ (سُ) (اِ.) 1 - نشان، علامت . 2 - نشان و رَدّ پا. 1


51489 سراغوش (سَ) (اِمر.) نک سراگوش . 1


51490 سرافراز (سَ . اَ) (ص فا.) مفتخر، سربلند. 1


51491 سرافکنده ( سرافکنده . اَ کَ دَ یا د) (ص مف .) 1 - شرمسار. 2 - فروتن . 1


51492 سرافکندگی ( سرافکندگی . اَ کَ دَ یا د) (حامص .) 1 - شرمساری . 2 - فروتنی . 1


51493 سرامیک (س ) [ فر. ] (ص .)مربوط به سفال - سازی، صفت سفال سازی، سفالی، آن چه از سفال ساخته شود. 1


51494 سرانجام ( سرانجام . اَ) (ق مر.) عاقبت، پایان . 1


51495 سرانداز (سَ . اَ) (ص مر.) 1 - پاکباخته، از جان گذشته . 2 - سیاه مست . 3 - کسی که از روی ناز و نخوت بخرامد. 1


51496 سراندرون (سَ . اَ دَ) (ص مر.)مرموز، حیله گر. 1


51497 سراندن (سُ دَ) (مص م .) سُر دادن، چیزی را روی زمین یا میز یا سطح همواری لغزاندن و به جلو راندن . 1


51498 سرانه (سَ نَ یا نِ) 1 - (ق مر.) یکی یکی . 2 - (اِ.) مالیاتی که از هر فرد گیرند. 1


51499 سراویل (سَ) (اِ.) جِ سروال ؛ شلوار، زیر جامه . 1


51500 سراً و جهراً (س رُ نْ وَ جَ رَ نْ) (ق مر.) در نهان و آشکار. 1


51501 سراپا (سَ) (اِمر.) سرتاپا، سرتاپای انسان، قد و بالا، اندام . 1


51502 سراپرده (سَ پَ دَ یا د) (اِمر.) پرده سرای . 1


51503 سراچه (سَ چَ یا چِ)(اِمصغ .)1 - سرای کوچک . 2 - خلوت خانه . 3 - صندوقچه ای که درون صندوق بزرگی قرار گیرد. 1


51504 سراکوفت (سَ) (اِمص .) سرزنش، توبیخ . 1


51505 سراکونی (سَ) (ص .) سراکون، سرنگون، واژگون . 1


51506 سراگوش (سَ) (اِمر.) 1 - روسری، چارقد. 2 - بافته ای از مروارید که در قدیم بر سر می گذاشتند و دنبالة آن پارچه درازی بوده که گیسو را می پوشاند. 1


51507 سرایان (سَ) (ص فا.) سراینده، در حال سرودن . 1


51508 سرایت (سَ یَ) [ ع . سرایة ] 1 - (مص ل .) اثر کردن . 2 - (اِمص .) اثر، تأثیر. 3 - انتقال بیماری به دیگری . 1


51509 سرایدار (سَ) (ص فا.) خانه دار، دربان، آن که خانه را می پاید. 1


51510 سرایش (سَ یا سُ یِ) 1 - (اِمص .) سرودن . 2 - (اِ.) نغمه، سرود. 1


51511 سراینده (سَ یا سُ یَ دَ یا د) (ص فا.) سرودگوی، نغمه پرداز. 1


51512 سرایه (سَ یَ یا یِ) 1 - (اِمص .) سرودن . 2 - (اِ.) آواز دسته جمعی، کُر. 1


51513 سرایی (سَ) (ص نسب .) غلامان حرم و دربار. 1


51514 سراییدن (سَ دَ) (مص م .) نک سرودن . 1


51515 سرب (س ) [ ع . ] (اِ.) 1 - گلة آهو، دستة پرندگان . 2 - دل، قلب . 1


51516 سرب (سُ) (اِ.) فلزی است نرم و چکش خور به رنگ خاکستری که در طبیعت به طور آزاد موجود نیست . 1


51517 سرب (سَ رَ) [ ع . ] (اِ.) راه زیرزمینی . 1


51518 سربار (سَ) (ص .) طفیلی، باعث زحمت . 1


51519 سرباز (سَ) (ص مر.) 1 - هر یک از افراد سپاه و لشکر. 2 - چیزی که سرش باز باشد، سرگشاده . 3 - جایی که سقف نداشته باشد. 1


51520 سربازخانه ( سربازخانه . نَ یا نِ) (اِمر.) محلی که سربازان در آن جا تعلیمات نظامی ببینند. 1


51521 سربال (س ) [ ع . ] (اِ.) 1 - پیراهن، قمیص . 2 - پوشاک، جامه ؛ ج . سرابیل . 1


51522 سربتو (سَ. ب) (ص مر.) 1 - سربه زیر، کم - حرف . 2 - متفکر. 3 - حیله گر. 1


51523 سربخش ( سربخش . بَ) (ص مف .) بهره، قسمت . 1


51524 سربرغ (سَ بَ) (اِمر.) جایی که آب از چشمه یا رودخانه در تالاب و برغ رَوَد و در آن جا جمع گردد. 1


56011 غندش (غُ د) (اِ.) پنبة گلوله شده . 1


51525 سربرگ ( سربرگ . بَ) (اِمر.) 1 - کاغذی که نام و مشخصات یک مؤسسه یا شخص بر بالای آن چاپ شده است . 2 - بخش بالایی و جدا شدنی ورقه های امتحانی که امتحان شونده نام و مشخصات خود را بر آن می نویسد. 1


51526 سربسته ( سربسته . بَ تَ یا تِ) (ص مف .) مخفی، پوشیده . 1


51527 سربسر ( سربسر . ب. سَ) (ق مر.) 1 - همه، سراسر. 2 - برابر. 1


51528 سربلند ( سربلند . بُ لَ) (ص مر.) 1 - سرافراز. 2 - آبرومند، عالی . 1


51529 سربند ( سربند . بَ) (اِمر.) 1 - روسری زنان . 2 - شال و دستار مردانه . 3 - آن چه سر را با آن ببندند. 1


51530 سربه مهر ( سربه مهر . ب مُ) (ص مر.) دست نخورده . 1


51531 سربها ( سربها . بَ) (اِمر.) خون بها، دیه . 1


51532 سربیله ( سربیله . لَ یا لِ) (اِمر.) پیکان پهن، تیر دو شاخه، بیلک هم گویند. 1


51533 سربینه ( سربینه . نَ یا نِ) (اِمر.) رخت کن حمام . 1


51534 سرتابیدن ( سرتابیدن . دَ) (مص ل .) نافرمانی کردن . 1


51535 سرتافتن ( سرتافتن . تَ) (مص ل .) سرپیچی کردن . 1


51536 سرتق (س تِ) (ص .) (عا.) پُررو، لجوج . 1


51537 سرتیر (سَ) (ق مر.) تند، سریع . 1


51538 سرتیز ( سرتیز .) (ص مر.) زود خشم، تندخو. 1


51539 سرتیپ (سَ) (اِمر.) درجه ای در نظام، بالاتر از سرهنگ . 1


51540 سرج (سَ) [ ع . ] (اِ.) زین، زین اسب . 1


51541 سرجغرات (سَ جَ) (اِمر.) سرشیر. 1


51542 سرجمع (سَ جَ) [ فا - ع . ] 1 - (ق .) جمعاً، روی هم رفته . 2 - (اِ.) جزو. 3 - (ص .) برگزیده، نخبه . 1


51543 سرجمله (سَ. جُ لِ) [ فا - ع . ] 1 - (ق .) به طور کلی، جملگی . 2 - (ص .) برگزیده، بهترین . 1


51544 سرجنبان ( سرجنبان . جُ) (ص فا.) بزرگتر صنف یا طایفه، سردسته . 1


51545 سرجه (سَ جَ یا جِ) (اِ.) کاسة مسین گردی که در ته آن سوراخی است و آن کاسه را در کاسة بزرگتری که پر از آب است قرار دهند و به عنوان ساعت آبی از آن استفاده می کنند. 1


51546 سرجوخه ( سرجوخه . خَ یا خِ ) (اِمر.) نظامی ای که یک جوخه را اداره کند، و آن پایین ترین درجة نظامی است . 1


51547 سرحال ( سرحال .) (ص مر.) (عا.) خوشحال، شاد. 1


51548 سرحان (س ) [ ع . ] (اِ.) گرگ ؛ ج . سراحین . 1


51549 سرحد ( سرحد . حَ) [ فا - ع . ] (اِمر.) مرز. ج . سرحدات . 1


51550 سرحددار ( سرحددار . حَ) [ فا - ع . ] (ص فا.) مرزبان . 1


51551 سرخ (سُ) [ په . ] (اِ.) رنگ قرمز. 1


51552 سرخ رگ (سُ. رَ) (اِمر.) شریان، رگ جهنده، رگی که خون را از قلب به قسمت های مختلف بدن می رساند. 1


51553 سرخ شدن (سُ . شُ دَ) (مص ل .) 1 - کنایه از: خشمگین شدن . 2 - شرمسار شدن . 1


51554 سرخاب (سُ) (اِمر.) ماده ای سرخ رنگ که زنان به گونة خود مالند، گلگونه . 1


51555 سرخابی ( سرخابی .) (ص . اِ.) 1 - مربوط به سرخاب . 2 - رنگ سرخ مایل به بنفش که از ترکیب مساوی رنگ های قرمز و آبی ساخته می شود. 3 - صورتی مایل به قرمز. 1


51556 سرخاره (سَ رَ یا رِ) (اِ.) 1 - سوزن زرینی که زنان به جهت زینت بر سر زنند و مقنعه را با آن بر لچک بند کنند تا نیفتد. 2 - پنجه مانندی از استخوان که بدان تن را خارند. 1


51557 سرخاریدن (سَ. دَ) (مص ل .) کنایه از: تعلل ورزیدن . 1


51558 سرخانه (سَ نِ یا نَ) (ص مر.) 1 - کمال هر چیز؛ حد نصاب . 2 - آواز بلند. ؛ داماد سرخانه دامادی که در خانة پدر و مادر عروس زندگی کند. 1


51559 سرخجه (سُ خِ جِ) (اِمصغ .) بیماری ای حاد و ساری که با دانه های سرخ رنگی روی پوست همراه است، سرخک . 1


51560 سرخر (سَ. خَ) (ص مر.) (عا.) مزاحم، سربار. 1


51561 سرخرمن (سَ خَ مَ) (اِمر.) حقوق و عوارضی که کدخدا از رعایا می گیرد. 1


51562 سرخس (سَ رَ) (اِ.) گیاهی است از ردة نهان - زادان آوندی که سردستة گروهی از آن ها به نام گروه سرخس ها می باشد. این گیاه دارای ساقه های زیرزمینی است که از فواصل مختلف آن برگ های هوایی خارج می شوند. 1


51563 سرخوان (سَ خا) (ص فا.) = سر خواننده : 1 - خواننده ای که به خواندن آغاز کند. 2 - کسی که پیش خوانی کند و دیگران ذکر گویند؛ سرذاکر. 3 - فاتحه که بر سر قبر مردگان خوانند. 1


51564 سرخوانی ( سرخوانی خا) 1 - (حامص .) خواندن آواز پیش از آواز دیگران . 2 - سرودگویی، تغنی . 3 - خواندن سرنوشت کسان . 4 - پیش - خوانی تا دیگران ذکر گویند. 5 - استهزاء، تمسخر. 6 - فاتحه خوانی بر سر قبور مردگان . 7 - (اِ.) ابتدای خوانندگی، پیش درآمد. 1


51565 سرخور (سَ) (ص فا.) آن که بدقدم است و اطرافیانش زود می میرند. 1


51566 سرخوش (سَ)(ص مر.) خوشحال، شادمان . 1


51567 سرخک (سُ خَ) (اِ.) مرضی عفونی واگیر و همه گیر که مصونیت می دهد. 1


51568 سرخیل ( سرخیل . خِ) (ص مر. اِمر.) آن که در رأس خیل قرار دارد، سردسته . 1


51569 سرد (سَ) [ په . ] (ص .) 1 - خنک، دمای کم . 2 - بی مِهر. 3 - سخن بی مزه، بی معنی . 1


51570 سرد شدن ( سرد شدن . شُ دَ) (مص ل .) کنایه از: 1 - مردن . 2 - ناامید شدن . 1


51571 سرد یافتن (سَ. تَ) (مص ل .) سرد شدن، احساس سرما کردن . 1


51572 سرداب (سَ) (اِمر.) اطاقی در زیر زمین خانه برای استفاده از خنکی آن در تابستان برای نگهداری غذا و چیزهای فاسد شدنی . 1


51573 سردابه (سَ بَ یا ب) (اِمر.) نک سرداب . 1


51574 سردار (سَ) [ په . ] (ص فا.) فرمانده قشون، سالار. 1


51575 سرداری ( سرداری .) (ص نسب .) نوعی لباس بلند مردانه که پشتش چین داشته روی لباس های دیگر می پوشیدند. 1


51576 سرداری ( سرداری .) (حامص .) سالاری، مهتری . 1


51577 سرداور ( سرداور . وَ) (ص مر. اِمر.) داور سوم است که طرفین دعوی مشترکاً او را تعیین می کنند، حکم مشترک . 1


51578 سردبیر (سَ. دَ) (اِمر.) شخصی که مقالات و اخبار روزنامه یا مجله زیر نظر او تهیه و تنظیم شود. 1


51579 سردر ( سردر . دَ) (اِمر.) بالای در، آستانة خانه . 1


51580 سردرختی ( سردرختی . د رَ) (اِمر.) هر میوه ای که از درخت به دست آید مثل سیب وگلابی و زردآلو. 1


51581 سردرگم ( سردرگم . دَ . گُ) (ص مر.) سرگردان، حیران . 1


51582 سردستی ( سردستی . دَ) (ص .) سرسری، ناقص . 1


51583 سردسیر (سَ) (اِمر.) ییلاق، جای سرد. 1


51584 سردفتر (سَ. دَ تَ) (اِمر.) مدیر و مسئول دفترخانة اسناد رسمی . 1


51585 سردم ( سردم . دَ) (اِمر.) 1 - قهوه خانه . 2 - محلی که در آن درویشان گرد هم می آیند، خانقاه . 3 - جایی در زورخانه که مرشد متناسب با حرکات ورزشکاران ضرب می زند و می خواند. 1


51586 سردماغ ( سردماغ . د یا دَ) (ص مر.) (عا.) بانشاط، شادمان، سرحال . 1


51587 سردمدار (سَ دَ) (ص فا.) سردسته، رییس . 1


51588 سرده (سَ دَ یا د)(اِ.) 1 - نوع، قسم . 2 - نوعی از خربزه . 3 - قدحی که بدان شراب خورند. 4 - ساقی . 1


51589 سردهی ( سردهی . د) (ص فا.) ساقیگری . 1


51590 سردوشی ( سردوشی .) (اِمر.) پاگون، پارچة باریکی روی شانة لباس های نظامی برای نصب درجه . 1


51591 سرراست (سَ) 1 - (ص مر.) راست و مستقیم . 2 - (ق مر.) کامل، بی کم و کاست . 1


51592 سرراهی ( سرراهی .) (ص نسب .) نوزادی که کنار راه گذارند تا کسی او را ببرد و بزرگ کند. 1


51593 سررسید ( سررسید . رَ یا رِ) (اِمر.) زمان پرداخت پولی که از بانک به عنوان وام گرفته شده . 1


51594 سررسیدن ( سررسیدن . رَ یا رِ دَ) (مص ل .) ناگهان رسیدن . 1


51595 سررشته ( سررشته . رِ تِ یا تَ) (اِمر.) 1 - سرنخ . 2 - اطلاع، آگاهی . 1


51596 سررشته دار ( سررشته دار . سررشته دار .) (ص فا.) 1 - دفتردار. 2 - حسابدار. 1


51597 سررفتن ( سررفتن . رَ تَ) (مص ل .) 1 - لبریز شدن، پُر شدن . 2 - به پایان رسیدن . 3 - بی حوصله شدن . 1


51598 سرزده ( سرزده . زَ د) (ق مر.) ناگهانی، بی خبر. 1


51599 سرزمین ( سرزمین . زَ) (اِمر.) مرز و بوم . 1


51600 سرزنده ( سرزنده . ز دَ یا د) (ص مر.) شادمان، سرحال . 1


51601 سرزنش (سَ زَ نِ) (اِمص .) طعنه، ملامت . 1


51602 سرسام (سَ) (اِ.) 1 - هذیان . 2 - مننژیت . 3 - (عا.) سردرد. 1


51603 سرسام آور ( سرسام آور . وَ) (ص فا.) آن چه که موجب سرسام شود. 1


51604 سرسبز ( سرسبز . سَ) (ص مر.) 1 - تر و تازه، دارای طراوت . 2 - (کن .) شاد، خوشحال . 3 - (کن .) کامکار، صاحب دولت . 1


51605 سرسخت ( سرسخت . سَ) (ص مر.) 1 - لجوج . 2 - پرطاقت . 1


51606 سرسرا ( سرسرا . سَ) (اِمر.) راهرو. 1


51607 سرسری ( سرسری . سَ) (ص نسب .) بی تأمل، بدون فکر کردن . 1


51608 سرسلسله ( سرسلسله . س س لِ) (ص مر.) [ فا - ع . ] بانی و مؤسس یک سلسله یا یک طایفه، رییس و پیشوا و بزرگتر یک فرقة مذهبی . 1


51609 سرسنگین ( سرسنگین . سَ) (ص مر.) بی اعتناء، بی توجه و نامهربان . 1


51610 سرسپردن (سَ . س پُ دَ) (مص ل .) تسلیم شدن، فرمان بردن . 1


51611 سرسپرده ( سرسپرده . س پُ د) (ص مف .) تسلیم شده، فرمانبردار. 1


51612 سرسیلندر ( سرسیلندر . لَ) [ فا - فر. ] (اِمر.) سرپوشی که در انتهای فوقانی سیلندرها قرار می دهند. 1


51613 سرشاخ ( سرشاخ .) (اِمر.) 1 - نوک شاخة درخت . 2 - شاخة باریک و نازک . 3 - نوک شاخ حیوان . 4 - گلاویز شدن دو کشتی گیر با هم . 1


51614 سرشاخ شدن ( سرشاخ شدن . شُ دَ) (مص ل .) گلاویز شدن، درگیر شدن . 1


51615 سرشار (سَ) (ص مر.) لبریز. 1


51616 سرشت (س رِ) (اِ.) نهاد، فطرت . 1


51617 سرشتن (س رِ تَ) [ په . ] (مص م .) 1 - آغشته کردن، مخلوط کردن . 2 - خمیر کردن . 3 - آفریدن . 1


51618 سرشته (س رِ تِ) (ص مف .) 1 - آمیخته، آغشته . 2 - خمیر گشته . 3 - آفریده . 1


51619 سرشماری (سَ . شُ) (حامص .) شمارش افراد یک شهر یا کشور. 1


51620 سرشناس ( سرشناس . ش ) (ص مر.) معروف . 1


51621 سرشو(ی ) (سَ) = سرشوینده : 1 - (ص فا.) آن که سر دیگری را بشوید. 2 - سرتراش، حجام . 3 - (اِمر.) نوعی گل سفید رنگ که بدان سر و بدن را شویند؛ گل سرشوی . 1


51622 سرشک (س رِ) (اِ.) قطرة اشک . 1


51623 سرشکسته (سَ. ش کَ تِ)(ص مف .)سرافکنده، خجل . 1


56012 غندماش (غُ) (اِمر.) لوبیا. 1


51624 سرشکن ( سرشکن . ش کَ) (ص فا.) (عا.) تقسیم وجه یا جنسی میان گروهی . 1


51625 سرشکن کردن ( سرشکن کردن . ش کَ. کَ دَ) (مص م .) (عا.) تقسیم کردن . 1


51626 سرشکوان (س رِ) (اِمر.) پرده ای که در شب زفاف پیش عروس آویزند. 1


51627 سرشیر ( سرشیر .) (اِمر.) چربی ای که روی شیر که نخست گرم و سپس سرد شده باشد بندد، مایه . 1


51628 سرصفحه ( سرصفحه . صَ حِ یا حَ) [ فا - ع . ] (اِمر.) آن چه بر بالای صفحه و جدا از متن صفحه نوشته شده است . 1


51629 سرطان (سَ رَ) [ ع . ] (اِ.) 1 - خرچنگ . 2 - برج چهارم از بروج دوازده گانة منطقه البروج، که خورشید در حرکت ظاهری خود تیرماه در این برج قرار می گیرد. 1


51630 سرطان ( سرطان .) [ ع . ] (اِ) نام عمومی تمامی تومورهای بدخیم . 1


51631 سرعت (سُ عَ) [ ع . سرعة ] 1 - (مص ل .) تند رفتن . 2 - (اِمص .) تندی . 1


51632 سرعشر (سَ عَ) [ فا - ع . ] (اِمر.) نقش و نشانی است که در حاشیة قرآن کنند به جهت تعیین هر ده آیه . 1


51633 سرغلیان (س .َ غَ) (اِ.) حقة بالای غلیان که تنباکو را در آن می گذارند. 1


51634 سرغچ (سَ غِ) (اِ.) کاسة چوبین . 1


51635 سرغین (سَ) (اِ.) سرنا. 1


51636 سرفه (سُ فِ) (اِ.) صدایی که در اثر خارش حلق و خروج هوای ریه از سینه بیرون می آید و بیشتر در اثر بیماری های ریوی تولید می شود. 1


51637 سرفیدن (سُ دَ) (مص ل .) سرفه کردن . 1


51638 سرقت (س قَ) (مص م .) دزدی، دزدی کردن . 1


51639 سرقفلی (سَ قُ) [ فا - ع . ] (اِمر.) حق پیشه و کسب با سرقفلی واگذار می شود و اجاره ای هم تعیین می گردد ومالک نمی تواند بدون تسویه حساب سرقفلی ملک خود را بفروشد. 1


51640 سرلاد (سَ) (اِمر.) = سرلاد: ردة فوقانی دیوار، سر دیوار؛ مق . بنلاد. دیوار. 1


51641 سرلشکر (سَ . لَ کَ) (اِمر.) فرمانده لشکر، بالاتر از سرتیپ . 1


51642 سرلوحه ( سرلوحه . لَ حَ یا حِ) [ فا - ع . ] (اِمر.) 1 - عنوان . 2 - اصل، اساس . 1


51643 سرم (س رَ) (اِ.) تسمه، دوال . 1


51644 سرم (س رُ) [ فر. ] (اِ.) 1 - خون آبکی . 2 - دارویی مایع حاوی مواد قندی یا ویتامین ها یا سایر داروهای حیاتی که جهت جلوگیری از بیماری یا برای ادامه حیات از محفظه ای شیشه ای یا پلاستیکی به وسیلة لولة پلاستیکی توسط سرنگ مخصوص از طریق سرخ رگ به بدن بیمار تزریق می شود. 1


51645 سرم دست (س رَ . دَ) [ تر - فا. ] (ص مر.) کسی که از کار کردن زیاد دستهایش پینه بسته باشد. 1


51646 سرما (سَ) [ په . ] (اِ.) سردی، ضدگرما. 1


51647 سرماریزه (سَ زَ یا ز) (اِمر.) دانه های تگرگ ریز. 1


51648 سرماهی (سَ) (اِمر.) ماهیانه، شهریه . 1


51649 سرمایه (سَ یَ یا یِ) (اِمر.) 1 - مال، دارایی . 2 - دارایی خواه مادی یا معنوی . 3 - مالی که عواید پولی به دست دهد. 1


51650 سرمایه داری ( سرمایه داری .) (حامص . اِ.) 1 - قدرت سرمایه ها و سرمایه داران . 2 - نظام اقتصادی که در آن ابزار تولید و توزیع عمدتاً خارج از اختیار دولت و متعلق به گروه خاصی است که براساس رقابت و جلب نفع شخصی عمل می کنند. 1


51651 سرمد (سَ مَ) [ ع . ] (ص .) پیوسته، جاوید، همیشه، دایم . 1


51652 سرمدی (سَ مَ) [ ع . ] (ص نسب .) دایمی، همیشگی . 1


51653 سرمست (سَ . مَ) (ص مر.) 1 - سرخوش، با - نشاط . 2 - مغرور. 1


51654 سرمستی ( سرمستی .) (حامص .) 1 - سرخوشی . 2 - غرور. 1


51655 سرمش (س مِ) (اِ.) زردالوی خشک . 1


51656 سرمشق (سَ . مَ) [ فا - ع . ] (اِمر.) 1 - خطی که استاد محض نمونه برای شاگردان نویسد تا از روی آن مشق کنند. 2 - نمونه، الگو. 1


51657 سرمقاله ( سرمقاله . مَ لِ) [ فا - ع . ] (اِمر.) مقالة مهمی که در اولین ستون اولین صفحة روزنامه یا مجله درج شود. 1


51658 سرمنزل ( سرمنزل . مَ ز) (اِمر.) [ فا - ع . ] جای فرود آمدن مسافر یا کاروان در میان راه، منزل، مسکن . 1


51659 سرمه (سُ مَ یا مِ) (اِ.) گرد نرم شدة سولفور آهن یا نقره که برای سیاه کردن مژه ها و پلک ها به کار می رود. ؛ سرمه به چشم کور کشیدن کنایه از: کار بیهوده کردن . 1


51660 سرنا (سُ) (اِ.) = سورنا. سرنای . سورنای : نوعی ساز بادی . ؛ سرنا را از سر گشادش زدن کنایه از: کاری را نادرست و ناشیانه انجام دادن . 1


51661 سرناد (س رِ) [ فر. ] (اِ.) نوعی ترانه و آواز عاشقانه که هنگام شب در بیرون خانة محبوبی جهت اظهار عشق و علاقة قلبی خوانده شود. 1


51662 سرناوی (سَ رْ) (اِ. ص .) سرجوخة نیروی دریایی . 1


51663 سرناچی (سُ) [ فا - تر. ] (ص نسب .) کسی که سرنا بنوازد. 1


51664 سرند (سَ رَ) (اِ.) 1 - غربالی سیمی دارای سوراخ های نسبتاً بزرگ که با آن غلات را پاک کنند. 2 - نوعی غربال که بدان خاک و شن را می بیزند. 1


51712 سرپیچ ( سرپیچ .) (اِمر.) 1 - آن چه که بر سر چیزی می پیچند. 2 - دستار، عمامه . 3 - زینتی از زر و سیم و جواهر که در جلو عمامه و دستار قرار دهند. 4 - یکی از اجزای چراغ نفتی که فتیله در آن جا می گیرد و آن را به بدنة چراغ نصب کنند و لوله روی آن قرار گیرد. 5 - وسیلة گود شیارداری از جنس عایق که لامپ درون آن می پیچد و به سیم برق وصل می شود. 1


51665 سرند (س رَ) (اِ.) 1 - تاب، ارجوحه . 2 - ریسمانی که یک سر آن را حلقه کنند و در زیر خاک پنهان سازند و سر دیگر را شخصی گرفته در کمین می نشیند تا آدمی یا جانوری را که پای در آن میان نهند، به سوی خود کشد و او را بگیرد. 3 - فنی است از جملة فنون کشتی گیری و آن چنان است که کشتی گیر پای خود را به پای دیگری بند کند و او را بیندازد و آن را به عربی شغزبیه نامند. 1


51666 سرنشین (سَ. نِ) (ص فا.) 1 - مسافر. 2 - آن که سوار درشکه، اتومبیل، هواپیما و غیره شود. 1


51667 سرنهادن ( سرنهادن . نَ دَ) (مص ل .) فرمانبرداری کردن . 1


51668 سرنوبه ( سرنوبه . نَ یا نُ بَ یا ب) (اِمر.) رییس پاسبانان . 1


51669 سرنوشت ( سرنوشت . نِ وِ) (اِمر.) تقدیر. 1


51670 سرنگ (سُ رَ) [ فر. ] (اِ.) تلمبة کوچک شیشه - ای یا پلاستیکی برای تزریق دارو به داخل بدن . 1


51671 سرنگون (سَ. نِ) (ص مر.) واژگون . 1


51672 سرنی (س ) (اِ.) نک سرنا. 1


51673 سرنیزه (سَ. نِ یا نَ ز یا زَ) (اِمر.) آلتی فولادین و نوک تیز که آن را بالای نیزه یا تفنگ نصب کنند. 1


51674 سره (سَ رَ یا رِ)1 - (ص .) نیکو، خوب . 2 - خالص، بی عیب . 3 - برگزیده . 4 - (اِ.) زر تمام عیار. 1


51675 سره (سُ رَّ) [ ع . سرة ] (اِ.) ناف . 1


51676 سره سره (سَ رَ یا رِ. سره سره . ) (ق مر.) خوب و از روی دقت . 1


51677 سره مرد (سَ رَ یا رِ. مَ)(ص مر.) 1 - جوانمرد، نیکخواه . 2 - کارساز. 3 - برگزیده، دانا. 1


51678 سرهال (سَ) (ص مر.) سرگردان . 1


51679 سرهم بندی (سَ رِ هَ. بَ) (حامص .) (عا.) کاری را سرسری انجام دادن . 1


51680 سرهنگ (سَ . هَ) (اِمر.) 1 - فرمانده، فرمانده قشون . 2 - افسری که درجة او بالاتر از سرگرد است . 1


51681 سرو (سَ رْ) [ په . ] (اِ.) درختی است مخروطی شکل که در نواحی کوهستانی شمالی ایران می روید. سرو آزاد، سرو سهی، سرو ناز و زادسرو هم گفته اند. 1


51682 سرو (سُ) [ په . ] (اِ.) 1 - شاخ جانوران، شاخک حشرات . 2 - پیالة شراب . 1


51683 سرو بر کردن (سُ رُ. بَ. کَ دَ) (مص ل .) شاخ برافراشتن، اظهار وجود کردن . 1


51684 سرو چمان (سَ وِ چَ)(ص مر.) سرو خرامان، سرو خوش رفتار، کنایه از: معشوق خوش قد و بالا. 1


51685 سروا ( سروا .) (ص مر.) عمارتی که پیشگاه آن گشاده بود. 1


51687 سرواد (سَ) (اِ.) شعر. 1


51688 سرواده (سَ دَ) (اِ.) 1 - شعر. 2 - قافیة شعر. 1


51689 سروال (س ) [ معر. ] (اِ.) شلوار. 1


51690 سروان (سَ) (اِ.) افسری که دارای درجة بالاتر از ستوان و پایین تر از سرگرد است و فرماندهی یک گروهان را بر عهده دارد. 1


51691 سرود (سُ) [ په . ] (اِ.) 1 - آواز نشاط انگیز یا مهیج . 2 - شعر حماسی که با آهنگ خوانده شود. 3 - آواز یا نغمة طرب انگیز که چند تن با هم و با یک آهنگ بخوانند. 1


51692 سرودن (سُ دَ) [ په . ] (مص ل .) 1 - آواز خواندن . 2 - شعر گفتن . 1


51693 سروده (سُ دَ یا د) (ص مف .) 1 - خوانده شده، گفته شده . 2 - شعر، شعر ساخته شده . 1


51694 سرودی (سُ) (ص نسب .) سرودگوی . 1


51695 سرور (سَ وَ) (ص مر.) پیشوا، رییس . 1


51696 سرور (سُ) [ ع . ] 1 - (مص ل .) شاد شدن . 2 - (اِمص .) شادمانی . 1


51697 سروش (سُ) [ په . ] (اِ.) 1 - فرشته . 2 - نام روز هفدهم از هر ماه شمسی . 3 - در آیین زردشتی، نماد فرمانبرداری از اهورامزدا که به امر حساب و کتاب در روز رستاخیز می پردازد. 1


51698 سروقت (سَ وَ) [ فا - ع . ] (اِ.) 1 - سراغ، پرسش، جستجو. 2 - جایگاه، مقام . ؛ سروقت کسی رفتن به سراغ وی رفتن . 1


51699 سرون (سُ یا سَ) (اِ.) 1 - شاخ جانوران . 2 - آنتن . 1


51701 سروی (سُ یا سَ) (اِ.) شاخ جانوران . 1


51702 سرویس (س ) [ فر. ] (اِ.) 1 - زمان کار. 2 - شستشو و تعمیر اتومبیل و ماشین های دیگر. 3 - اتومبیلی که در ساعات کا ر در خدمت یک فرد، یا مؤسسه یا سازمان باشد. 4 - مجموعة ظرف و امثال آن، سری . 5 - مؤسسه بزرگی که به یکی از امور اجتماعی یا سیاسی و... اختصاص دارد «سرویس خبری ». 6 - (عا.) تنبیه . 1


51703 سرپاس ( سرپاس .) (اِمر.) رییس پاسبانان، سر دستة نگهبانان . 1


51704 سرپاسبان ( سرپاسبان .) (اِمر.) گروهبان شهربانی . 1


51705 سرپاش (سَ) (ص فا. اِمر.) = سرپاشنده : گرز گران، عمود. 1


51706 سرپایان (سَ) (اِمر.) 1 - عمامه، دستار. 2 - کلاهخود، خود. 3 - کلاهی نرم که زیر کلاهخود بر سر می نهادند تا خود سر را آزار نکند. 4 - شمله و علاقة دستار و مغفر. 1


51707 سرپایی ( سرپایی .) (ص نسب .) کفش راحتی . 1


51708 سرپر ( سرپر . پُ) (ص مر.) نوعی تفنگ که باروت یا گلولة آن از سر لوله به داخل فرستاده می شود. 1


51709 سرپرست ( سرپرست . پَ رَ) (ص مر.) عهده دار، مسئول . 1


51710 سرپنجه ( سرپنجه . پَ جَ یا جِ) 1 - (اِمر.) سر - انگشتان . 2 - نیرو، قدرت . 3 - (ص .) زورمند، ستمگر. 1


51711 سرپوش ( سرپوش .) (اِ.) 1 - آن چه بر سر دیگ، کاسه و مانند آن گذارند تا محتوی آن محفوظ بماند. 2 - مقنعة زنان، سرانداز. 1


51714 سرپیچیدن ( سرپیچیدن . دَ) (مص ل .) سرپیچی کردن . 1


51715 سرچرخی (سَ چَ) (ص نسب . اِمر.) مالیاتی که بابت چاه وصول شود. 1


51716 سرچنگ ( سرچنگ . چَ)(اِمر.)1 - سرپنجه . 2 - سیلی . 1


51717 سرچین (سَ) (ص مف .) = سرچیده : 1 - آن چه که با دست چیده باشند. 2 - هر چیز خوب و مرغوب و برگزیده (میوه و غیره ). 1


51718 سرک (سَ رَ) (اِمصغ .) 1 - سر کوچک . 2 - اضافه، اضافه بار. 1


51719 سرک کشیدن (سَ رَ. کَ یا کِ دَ) (مص ل .) (عا.) دزدیده و پنهانی به جایی نظر انداختن . 1


51720 سرکا (س ) (اِ.) تُرشی، سرکه . 1


51721 سرکار (سَ) (اِمر.) 1 - کلمه ای که به عنوان احترام به اشخاص گویند: سرکار آقا، سرکار خانم . 2 - سرکار عنوان رسمی درجه داران و افسران تا ردة سرهنگی . 1


51722 سرکتاب (سَ . کِ) [ فا - ع . ] (اِمر.) (عا.) فال از روی کتاب . 1


51723 سرکردن ( سرکردن . کَ دَ) (مص ل .) (عا.) 1 - مدارا کردن، با کسی ساختن . 2 - شروع کر دن . 1


51724 سرکرده ( سرکرده . کَ د) (اِمر.) رییس، سردسته . 1


51725 سرکش (سَ . کَ یا کِ) (ص فا.) عاصی، یاغی . 1


51726 سرکشی ( سرکشی .) (حامص .) 1 - نافرمانی . 2 - بازرسی، رسیدگی . 1


51727 سرکشیدن (سَ. کَ یا کِ دَ) (مص ل .) 1 - نافرمانی کردن . 2 - رسیدگی کردن . 3 - نوشیدن . 1


51728 سرکه (س کِ) (اِ.) مایعی است اسیدی بسیار تُرش و با بوی تند و زننده که از انگور، خرما، انجیر، گرفته می شود و طبیعت آن سرد و خشک است . ؛ سرکه فروختن کنایه از: ترشرویی کردن . ؛ مثل سیر و سرکه جوشیدن کنایه از: ناآرام بودن، در تب و تاب بودن . 1


51729 سرکوب (سَ) (اِمر.) 1 - جای بلند مانند: قلعه، برج . 2 - سرزنش، طعنه . 1


51730 سرکوب کردن ( سرکوب کردن . کَ دَ) (مص م .) مغلوب کردن . 1


51731 سرکوبه (سَ بَ یا ب) (اِ.) گرز. 1


51732 سرکوفت (سَ) (اِمر.) سرزنش . 1


51733 سرگذشت (سَ . گُ ذَ) (اِ.) 1 - رویداد، واقعه . 2 - شرح حال . 1


51734 سرگران ( سرگران . گِ) (ص مر.) 1 - خشمگین، بی مهر. 2 - متکبر. 3 - ناخشنود. 4 - مست . 1


51735 سرگرای ( سرگرای . گَ) (ص فا.) 1 - بی قرار. 2 - نافرمان . 1


51736 سرگرد ( سرگرد . گُ) (اِمر.) افسری که درجه اش بالاتر از سروان و پایین تر از سرهنگ دوم است . 1


51737 سرگردان ( سرگردان . گَ) (ص مر.)سرگشته، آواره . 1


51738 سرگرم ( سرگرم . گَ) (ص مر.) مشغول . 1


51739 سرگرمی ( سرگرمی . گَ) (اِ.) آن چه موجب مشغولیت و تفریح باشد. 1


51740 سرگره ( سرگره . گِ رِ) (اِمر.) گره یا دانه ای که بر سر تسبیح ببندند. 1


51741 سرگروه ( سرگروه . گُ) (اِمر.) سردسته، رییس قوم . 1


51742 سرگزیت ( سرگزیت . گَ) (اِمر.) جزیه، باج . 1


51743 سرگزید ( سرگزید . گَ) (اِمر.) نک سرگزیت . 1


51744 سرگزین ( سرگزین . گُ) (اِمر.) انتخاب تعدادی دام (گاو، گوسفند، اسب ...) توسط عمال حاکم که از گله جدا می کردند و می بردند و آن رسمی معمول بود. 1


51745 سرگشاده ( سرگشاده . گُ د) (ص .) صریح، بی پرده . 1


51746 سرگشته ( سرگشته . گَ تَ) (ص مف .) 1 - سرگردان . 2 - آواره . 1


51747 سرگشتگی ( سرگشتگی . گَ تِ) (حامص .)1 - سرگردانی، آشفتگی . 2 - آوارگی . 1


51748 سرگیجه ( سرگیجه . جِ) (اِمر.) حالتی که به انسان دست می دهد و تصور می کند که همه چیز دور او می چرخد. 1


51749 سرگین (س یا سَ) [ په . ] (اِ.) فضلة چارپایان، پهن، تاپاله . 1


51750 سری (س رُِ) [ ع - فا. ] (ص نسب .) منسوب به سر؛ مخفی ؛ پوشیده . 1


51751 سری (س ) [ فر. ] (اِ.) 1 - سلسله، رشته . 2 - ردیف . 1


51752 سری (سَ) (حامص .) مهتری، سروری . 1


51753 سریال (س ) [ فر. ] (ص .) آن چه مجموعه ای را بسازد یا متعلق به مجموعه ای باشد، زنجیره (فره )، پشت سر هم، مسلسل، به صورت سری . 1


51754 سریان (سَ رَ) [ ع . ] (مص ل .) 1 - هنگام شب رفتن . 2 - اثر کردن چیزی در چیزی . 1


51755 سریت (سَ یَّ) [ ع . سریة ] (اِ.) لشکری که پیغامبر (ص ) شخصاً در آن حضور نداشت . 1


51756 سریت (سُ رِّ یَُ) [ ع . سریة ] (ص نسب . اِ.) کنیزی که برای جماع و تمتع باشد؛ ج . سراری . 1


51757 سریدن (سُ دَ ) (مص ل .)سر خوردن، لغزیدن . 1


51758 سریر (سَ) [ ع . ] (اِ.) تخت، تخت پادشاهی، اریکه . 1


51759 سریرت (سَ رَ) [ ع . سریرة ] (اِ.) 1 - راز. 2 - باطن، نیت . ج . سرائر. 1


51760 سریری (سَ) [ ع - فا. ] (ص نسب .)1 - منسوب به سریر. 2 - معالجات بالینی . 1


51761 سریش (س رِ) (اِ.) ریشة گیاهیست که آن را آرد می کنند و از خمیر آن ماده ای چسبناک به دست می آورند. 1


51762 سریشم (س شُ) (اِ.) نک سریش . 1


51763 سریشیدن (س دَ) (مص م .) نک سرشتن . 1


51764 سریع (سَ) [ ع . ] 1 - (ص .) تند رونده، شتابنده . 2 - چست و چالاک . 3 - (اِ.) ی کی از بحرهای عروضی بر وزن «مفتعلن مفتعلن فاعلان ». 1


51765 سریع الانتقال (سَ عُ لْ. اِ تِ) [ ع . ] (ص مر.) تیزهوش، تندفهم . 1


51766 سریع السیر (سَ عُ سَّ) [ ع . ] (ص مر.) تندرو. 1


51767 سرین (سُ رِ) (اِ.) کفل . 1


51768 سرین (سَ) (ص نسب .) 1 - منسوب به سر، طرف سر. 2 - بالش، متکا. 1


51769 سرینگاه ( سرینگاه .) (اِمر.) 1 - نشستگاه، محل جلوی . 2 - تخت، سریر. 1


51770 سریچه (سَ چَ یا چِ) (اِمر.) مرغ سقا. 1


51771 سزا (س ) 1 - (ص .) لایق، سزاوار. 2 - (اِ.) پاداش، جزا. 1


51772 سزار (س ) [ فر. ] (اِ.) عنوان امپراتوران روم . 1


51773 سزارین (س یَ) [ فر. ] (اِ.) عمل جراحی جهت خروج نوزاد از شکم و زایمان های غیرطبیعی . ژول سزار قیصر روم به این طریق به دنیا آمده و نام این عمل از نام او گرفته شده است . 1


51774 سزاوار (س ) (ص مر.) لایق، مناسب . 1


51775 سزیدن (س دَ) (مص ل .) 1 - سزاوار بودن . 2 - جایز بودن . 1


51776 سس (سُ) [ فر. ] (اِ.) نوعی چاشنی خمیری شکل برای تکمیل طعم غذا. 1


51777 سس (س ) (اِ.) گیاهی است از تیرة پیچکیان که جزو نباتات عالیة طفیلی است و چون بیشتر به گیاه شبدر حمله می کند آن را پیچ شبدر نیز گویند. سس به وسیلة مکینه هایی مواد غذایی گیاه میزبان را اخذ می کند و آن را زرد رنگ می سازد و از بین می برد، حامول . 1


51778 سست (سُ) [ په . ] 1 - (ص .) بی دوام، پایدار. 2 - ضعیف ناتوان . 3 - نرم، ملایم . 4 - تنبل . 5 - بی معنی . 6 - (ق .) آهسته، کند. 1


51779 سست رگ ( سست رگ . رَ) (ص مر.) 1 - بی غیرت، بی - حمیت . 2 - کاهل . 1


51780 سست ریش ( سست ریش .) (ص مر.) ضعیف النفس، ساده لوح . 1


51781 سست زخم ( سست زخم . زَ) (ص مر.) نبضی که سست می زند. 1


51782 سستی (سُ)(حامص .)1 - ناپایداری .2 - ناتوانی . 3 - نرمی . 4 - تنبلی . 5 - تأمل، درنگ . 6 - کندی . 1


51783 سشوار (س شُ) [ فر. ] (اِ.) دستگاهی برای خشک کردن موی سر. 1


51784 سطاره (سَ طّ رِ یا رَ) [ ع . سطارة ] (اِ.) افزار جدول کشان، مسطر. 1


51785 سطح (سَ طْ) [ ع . ] (اِ.) 1 - بام . 2 - روی هر چیز که هموار و پهن باشد. 1


51786 سطر (سَ) [ ع . ] (اِ.) 1 - یک خط از نوشته ای . 2 - رده، صف ؛ ج . سطور، اسطار. 1


51787 سطرلاب (سُ طُ) نک اسطرلاب . 1


51788 سطل (سَ طْ) [ ع . ] (اِ.) دلو، ظرفی برای حمل و نقل آب و سایر مایعات . 1


51789 سطوت (سَ وَ) [ ع . سطوة ] 1 - (مص ل .)حمله کردن . 2 - غلبه یافتن . 3 - (اِمص .) حمله . 4 - قهر، غلبه . 5 - وقار، ابهت . 1


51790 سطوح (سُ) (اِ.) جِ سطح . 1


51792 سعادت ( سَ دَ) [ ع . سعادة ] (اِمص .) 1 - خوشبختی . 2 - خجستگی . 1


51793 سعادتمند (سَ دَ مَ) [ ع - فا. ] (ص مر.) نیکبخت، خوشبخت . 1


51795 سعانین (سَ) [ معر. ] (اِ.) عیدی که مسیحیان در روز یکشنبة قبل از عید فصح برگزار می کنند. 1


51796 سعایت (سَ یَ) [ ع . سعایة ] 1 - (مص ل .) سخن چینی کردن . 2 - بدگویی کردن . 3 - (اِ مص .) سخن چینی . 4 - بدگویی، تهمت . 1


51797 سعت (س عَ) [ ع . سعة ] (اِمص .) 1 - فراخی، گشادگی . 2 - توانگری، توانایی . 1


51798 سعتر (سَ تَ) [ ع . ] (اِ.) مَرزه، گیاهیست بیابانی خوشبو با برگ های ریز و گل های کبود که طعم تندی دارد، خوردنی ست در طب هم بکار می رود. 1


51799 سعتری ( سعتری .) (ص نسب .) زن شهوت پرست، زن هم جنس باز. 1


51800 سعد (سَ) [ ع . ] (ص .) مبارک، خجسته . 1


51801 سعدالاخبیه (سَ دُ لْ اَ یَ) [ ع . ] (اِ.)منزل بیست و پنجم از منازل قمر. 1


51802 سعدالسعود (سَ دُ سُّ) [ ع . ] 1 - (اِ.) سیارة مشتری . 2 - منزل بیست و چهارم از منازل . 1


51803 سعدان (سُ) [ ع . ] (اِ.) گیاهیست خاردار که شتر آن را با رغبت می خورد. 1


51804 سعدین (سَ دَ) [ ع . ] (اِ.) دو سیارة سعد: زهره و مشتری . 1


51805 سعر (س ) [ ع . ] (اِ.) نرخ، ج . اسعار. 1


51806 سعف (سَ عَ) [ ع . ] (اِ.) 1 - اسباب خانه، کالای منزل . 2 - جهاز عروس . 3 - شاخة درخت خرما که از برگ دور شده باشد. 4 - برگ درخت خرما؛ ج . سعوف . 1


51807 سعفص (سَ فَ) [ ع . ] (اِ.) یکی از ترکیبات جمل (ابجد) شامل : س ع ف ص . 1


51808 سعله (سَ لَ یا لِ) [ ع . سعلة ] (اِ.) سعال، سرفه . 1


51809 سعه (سَ عَ) [ ع . سعة ] (اِمص .) نک سعت . 1


51810 سعود (سُ) [ ع . ] (مص ل .) 1 - خوشبخت شدن . 2 - مبارک شدن . 1


51811 سعوط (سَ) [ ع . ] (اِ.) عطسه آور (دارو)، معطس . 1


51812 سعی (سَ) [ ع . ] (مص ل .) 1 - کار کردن، کوشش کردن . 2 - قصد کردن . 3 - دویدن بین صفا و مروه . 1


51813 سعید (سَ) [ ع . ] (ص .) سعادتمند، خوشبخت . 1


51814 سعیر (سَ) [ ع . ] (اِ.)1 - آتش افروخته . 2 - زبانة آتش . 1


51817 سغ (سَ) (اِ.) سقف، سقف خانه، گنبد. 1


51818 سغبه (سُ بَ) (ص .) 1 - فریب خورده . 2 - مسخره . 3 - گرسنگی . 1


51819 سغدی (سُ) (ص نسب .) منسوب به سغد. 1


51820 سغر (سُ غُ) (اِ.) خارپشت . 1


51821 سغری (سَ غَ) (اِ.) نک ساغری . 1


51822 سفاح (سَ فّ) [ ع . ] (ص .) 1 - خونریز. 2 - بسیار بخشنده . 3 - فصیح، سخنور. 1


51823 سفاد (س ) [ ع . ] (مص ل .)جفتگیری حیوانات . 1


51824 سفارت (س رَ) [ ع .سفارة ] 1 - (اِمص .) میانجی گری، وساطت . 2 - شغل و وظیفة سفیر. 1


51825 سفارتخانه (س رَ. نَ یا نِ) [ ع - فا. ] (اِمر.) محلی که در آن سفیر و کارمندانش به اجرای امور سیاسی مربوط به کشور خویش مشغول هستند، کنسولگری . 1


51826 سفارش (س رِ) (اِمص .) 1 - دستور دادن . 2 - دستور برای انجام کار یا نگهداری از چیزی . 1


51827 سفاری (س ) (اِ.) = سپاری : ساق خوشة گندم، جل . 1


51828 سفال (سَ) [ ع . ] 1 - (مص ل .) پست شدن، بی قدر گشتن . 2 - (اِمص .) پستی، دنائت . 1


51829 سفال (سُ یا س ) (اِ.) 1 - گل پخته . 2 - هرچیز که از گل ساخته باشند. 1


51830 سفال (سُ) (اِ.) پوست گردو، پسته، بادام، فندق و پوست انار خشک . 1


51831 سفالت (سَ لَ) [ ع . سفالة ] 1 - (مص ل .) حقیر شدن . 2 - (اِمص .) حقارت . 1


51832 سفاله (سُ لَ یا لِ) [ ع . سفالة ] (اِ.) ته و فرود چیزی . 1


51833 سفالگر (سُ گَ) (ص فا.) کسی که ظروف سفالین سازد. 1


51834 سفالین (سُ) (ص نسب .) هرچیز ساخته شده از سفال . 1


51835 سفاهت (س هَ) [ ع . سفاهة ] 1 - (مص ل .)بی - خردی کردن . 2 - (اِمص .) بی خردی . 1


51836 سفاک (سَ فّ) [ ع . ] (ص .) خونریز. 1


51837 سفاین (سَ یِ) [ ع . ] (اِ.) جِ سفینه . 1 - کشتی ها. 2 - دفاتر. 1


51838 سفت (سُ یا س ) [ په . ] (اِ.) دوش، کتف . 1


51839 سفت (سُ) (اِ.) سوراخ، رخنه . 1


51841 سفت زن (س زَ) (ص فا.) (عا.) کسی که در مباشرت قوی بود، آن که به نیرو جماع کند. 1


51842 سفت کاری ( سفت کاری .) (حامص .) انجام دادن کارهای پی سازی، دیوارچینی و پوشاندن سقف ساختمان . مق نازک کاری . 1


51843 سفت گر (سُ. گَ) (ص .) کسی که مروارید و مرجان و مانند آن ها را سوراخ کند. 1


51844 سفتن (سُ تَ) [ په . ] 1 - (مص م .) سوراخ کردن . 2 - (مص ل .) سوراخ شدن . 1


51845 سفته (س تَ یا تِ) (ص .) 1 - ستبر، غلیظ . 2 - محکم . 3 - جامة هنگفت و ستبر.4 - (اِ.) تیر، پیکان نوک تیز. 1


51846 سفته (سُ تَ) (ص مف .) 1 - سوراخ کرده . 2 - کنایه از: سخن تازه . 1


51847 سفته (سُ تَ یا س تِ) (اِ.) 1 - سندی که به موجب آن مقدار بدهی و زمان پرداخت آن معین می گردد. 2 - دشت، اولین فروش کاسب . 1


51848 سفته گوش (سُ تَ) (ص مف .) 1 - کسی که گوشش را سوراخ کرده باشند. 2 - کنایه از: برده، غلام . 1


51849 سفر (س ) [ ع . ] (اِ.) 1 - کتاب، کتاب بزرگ . 2 - هر یک از پنج کتاب اول عهد قدیم تورات . 1


51850 سفرا (سُ فَ) [ ع . سفراء ] (اِ.)جِ سفیر؛ رسولان، ایلچیان . 1


51851 سفرجل (سَ فَ جَ) [ ع . ] (اِ.) به، درختِ به . 1


51852 سفره (سُ رِ) [ ع . سُفَرة ] (اِ.) پارچه ای که هنگام غذا خوردن، خوردنی ها را روی آن می چینند. ؛ سفره ابوالفضل سفره ای که نذر حضرت ابوالفضل عباس برادر امام حسین (ع ) شده است . ؛ سفره عقد سفره ای که در مراسم عقد در برابر عروس و داماد می گسترند و در آن آیینه و شمعدان و قرآن و برخی خوراکی که بیشتر جنبة نمادی دارد، می گذارند. 1


51853 سفره خانه ( سفره خانه . نِ) (اِمر.) اتاق غذاخوری، ناهارخوری . 1


51854 سفری (سَ فَ) [ ع - فا. ] (ص نسب .) 1 - لوازم سفر. 2 - مسافر. 3 - شاعرانی که در لشکر - کشی ها پادشاه را همراهی می کردند. 1


51855 سفساف (سَ) [ ع . ] (اِ. ص .) 1 - نابکار، هیچکاره . 2 - سخن بیهوده و بی معنی . 1


51856 سفسطه (سَ سَ طِ) (اِ.) مغالطه کردن برای وارونه نشان دادن حقایق . 1


51857 سفسطی (سَ فْ سَ) [ ع . ] (ص نسب .) سو - فسطایی، منسوب به سفسطه، آن که سفسطه کند (پیرو مکتب سوفسطایی ). 1


51858 سفط (سَ فَ) [ معر. ] (اِ.) سبد، زنبیل . 1


51859 سفل (س یا سُ) [ ع . ] (اِمص .) پستی . 1


51860 سفله (س یا سُ) [ ع . سفلة ] (ص .) 1 - پست، فرومایه . 2 - بدسرشت . ج . سفلگان . 1


51861 سفلگی (س لَ یا لِ) [ ع - فا. ] (حامص .) پستی، حقارت . 1


51862 سفلی (سُ لا) [ ع . ] (ص .)مؤنث اسفل، پست - تر، پایین تر. 1


51863 سفلی (سُ یا س یُ) [ ع . ] (ص نسب .) منسوب به سفل، پایینی . 1


51864 سفن (سَ فَ) [ ع . ] (اِ.) 1 - پوستِ سخت، پوست ماهی یا نهنگ . 2 - تیشة چوب تراشی . 1


51865 سفه (سَ فَ) [ ع . ] (اِمص .) کم خردی . 1


51866 سفهاء (سُ فَ) [ ع . ] (اِ.) جِ سفیه . 1


51867 سفوف (سَ) [ ع . ] (اِ.) 1 - آرد بیخته . 2 - هر داروی کوبیده که خشک مصرف کنند. 1


51868 سفچ (سَ) (اِ.) = سفج . سفجه . سفچه : 1 - خربزة نارس . 2 - شراب مثلث . 1


51869 سفک (سَ فْ) [ ع . ] (مص م .) ریختن، ریختن آب یا خون . 1


51870 سفید (س یا سَ) [ په . ] (ص .) = سپید: 1 - آن چه که به رنگ برف یا شیر باشد، ابیض . مق . سیاه . اسود. 2 - (کن .) ظاهر، نمایان . سفید و اسپید و سپی نیز گویند. 1


51871 سفیداب ( سفیداب .) (اِمر.) 1 - پودر سفیدی که زنان به صورت خود مالند. 2 - گرد سفیدی که از بعضی مواد گرفته می شود و در نقاشی مورد استفاده قرار می گیرد. 1


51872 سفیدبخت ( سفیدبخت . بَ) (ص مر.) خوشبخت . 1


51923 سلاخ (سَ لّ) [ ع . ] (ص .) کسی که پوست حیوانات ذبح شده را می کند. 1


51873 سفیده (س یا سَ د یا دَ) (اِ.) مادة پروتئیدی لزج آب مانند حول زردة تخم که بر اثر حرارت منع قد و سفید رنگ می شود، اسپیده . 1


51874 سفیدک (س دَ) (اِ.) 1 - نوعی بیماری قارچی که در آغاز لکه های کوچک سفیدی به طور پراکنده روی برگ به وجود می آید و تدریجاً تمام برگ و گاه سطح ساقة گیاه را می پوشاند. 2 - دانه های بسیار ریز سفیدی که بر روی چیزی ظاهر می شود. 1


51875 سفیدکاری ( سفیدکاری .) (حامص .) گچکاری . 1


51876 سفیدکاسه ( سفیدکاسه . سَ یا س ) (ص مر.) جوانمرد، بخشنده . 1


51877 سفیدگر ( سفیدگر . گَ)(ص شغل .)آن که ظرف های مسین را سفید کند. 1


51878 سفیر (سَ) [ ع . ] (اِ.) 1 - فرستاده . 2 - میانجی . 3 - نماینده یک دولت در کشور دیگر. 1


51879 سفیل (سَ) [ ع . ] (ص .) 1 - پست، زبون . 2 - بدبخت . 1


51880 سفین (سَ فِ) [ ع . ] (ص .) شکافنده . 1


51881 سفینه (سَ نَ یا نِ) [ ع . سفینة ] (اِ.) 1 - کشتی . 2 - جُنگ، مجموعه ای شامل اشعار. 1


51883 سفیهی (سَ) [ ع - فا. ] (حامص .) جهالت، نادانی، بلاهت . 1


51884 سق (سَ قّ) (اِ.) (عا.) سقف دهان، کام . ؛ سق کسی را با چیزی برداشتن سخت عادت داشتن شخص به آن چیز. 1


51885 سق زدن (سَ. زَ دَ) (مص م .) (عا.) خوردن . 1


51886 سق سیاه (سَ قِّ) (ص .)(عا.) کسی که نفرینش د ر حق دیگران عملی شود. 1


51887 سقا (سَ قّ) [ ع . سقاء ] (ص .) فروشندة آب . 1


51888 سقاخانه (سَ. نِ) [ ع - فا. ] (اِمر.) فرورفتگی کوچکی در دیوار مشرف به برخی گذرگاه ها که در آن آب برای نوشیدن مردم گذاشته می شد و از نوعی حرمت دینی برخوردار بود. 1


51889 سقاط (سُ) [ ع . ] (ص .) افتاده، ریخته . 1


51890 سقامت (سَ مَ) [ ع . سقامة ] (مص ل .) بیمار شدن، مریض شدن، بیماری . 1


51891 سقایت (س یا سَ یَ) [ ع . سقایة ] 1 - (اِ.) جای آب دادن یا آب خوردن . 2 - ظرف آب یا شراب . 3 - (مص م .) آب یا شراب به دیگران دادن . 1


51892 سقر (سَ قَ) [ ع . ] (اِ.) دوزخ، جهنم . 1


51893 سقراق (سَ) [ تر. ] (اِ.) = سغراق : کاسه و کوزة لوله دار. 1


51894 سقرگه (سَ قَ گَ) [ ع . فا ] (اِمر.) دوزخ، جهنم . 1


51895 سقز (سَ قِّ) (اِ.) صمغ، صمغ درخت . 1


51896 سقط (سَ یا س قْ) [ ع . ] (اِ.) 1 - بچة نارس یا مرده که پیش از فرا رسیدن هنگام ولادت از شکم مادر خارج شود. 2 - برف . 3 - شبنم . 1


51897 سقط (سَ قَ) [ ع . ] 1 - (اِ.) خطا. 2 - کالای پست . 3 - (اِمص .) رسوایی، فضیحت . 1


51898 سقط فروش ( سقط . فُ) [ ع - فا. ] (ص فا.) خرده فروش . 1


51899 سقط شدن ( سقط شدن . شُ دَ) [ ع - فا. ] (مص ل .) 1 - بی فایده شدن . 2 - مردن . 1


51900 سقط همت (سَ قَ. هِ مَُ) [ ع . ] (ص مر.)پست - همت . 1


51901 سقط کاری ( سقط کاری .) [ ع - فا. ] (حامص .) آجر - کاری، به کار بردن آجر و سنگ در ساختمان . 1


51902 سقط گفتن ( سقط گفتن . گُ تَ) [ ع - فا. ] (مص م .) دشنام دادن . 1


51903 سقطه (سَ طَ) [ ع . سقطة ] (اِ.) 1 - خطا، لغزش . 2 - واقعة شدید. 1


51904 سقلاب (سَ) [ معر. ] (اِ.) = سگ لاب، . سگ لاو: سگ آبی . 1


51905 سقلاطون (س یا سَ) [ معر. ] (اِ.) نوعی پارچة ابریشمی به رنگ سرخ یا کبود. 1


51906 سقلمه (سُ قُ مَ یا مِ) [ تر. ] (اِ.) = سقرمه : ضربتی که با مشت به پهلوی کسی زنند. 1


51907 سقم (سُ قْ) [ ع . ] 1 - (مص ل .) بیمار بودن . 2 - نادرست بودن . 3 - (اِ مص .) بیماری، مرض . 1


51908 سقنقور (سَ قَ) (اِ.) نوعی خزنده از تیرة سوسماران . رنگ پوست آن در قسمت پشت غالباً صورتی و گاهی زرد با نوارهای تیره است، پوست شکمش سفید می باشد. قد سقنقور حداکثر ممکن است تا 25 سانتیمتر برسد؛ اسقنقور، ریگ ماهی، سقنقر، نهنگ دشتی، ورل ماهی، سقنس نیز گویند. 1


51909 سقوط (سُ) [ ع . ] 1 - (مص ل .) افتادن . 2 - (اِ مص .) افتادگی . 1


51910 سقیم (سَ) [ ع . ] (ص .) 1 - بیمار. 2 - نادرست . ج . سقام . 1


51911 سل (سَ) [ ع . ] (مص م .) 1 - برکشیدن شمشیر، کارد و غیره . 2 - بریدن رگ . 3 - داغ کردن . مخصوصاً داغ کردن شریان صدغ که درد شقیقه و خیالات و منع نزول آب را نافع است . 1


51912 سل ( سل .) [ ع . ] (اِ.) ظرفی که در روی طعام و جز آن نهند؛ ج . سلال . 1


51914 سل (سُ) [ فر. ] (اِ.) پنجمین نُت از نُت های هفتگانة موسیقی . 1


51915 سل ( سل .) [ هند. ] (اِ.) = سیل . شل : سلاحی است مانند زوبین هندوان را. 1


51916 سل ( سل .) [ ع . ] (اِ.) 1 - آن چه بیرون کشیده شود از چیزی . 2 - نطفه . 1


51917 سل ( س ) (اِ.) مرضی است عفونی و واگیردار که بیشتر ریه و غدد لنفاوی به آن دچار می شوند. عامل آن باسیلی است به نام باسیل کخ . 1


51918 سل ( سل .) [ ع . ] (ص .) مرد دندان ریخته . 1


51919 سلاب (س ) [ ع . ] (اِ.) جامة سیاه، جامة ماتم . 1


51920 سلاح (س ) [ ع . ] (اِ.) ابزار جنگ . 1


51921 سلاحشور (س ) [ ع - فا. ] (ص فا.) نک سلحشور. 1


51922 سلاحشوری ( سلاحشوری .) [ ع - فا. ] (حامص .) نک سلحشوری . 1


51924 سلاخ خانه ( سلاخ خانه . نِ) [ ع - فا. ] (اِمر.) کشتارگاه . 1


51925 سلاست (سَ سَ) [ ع . سلاسة ] 1 - (مص ل .)رام شدن . 2 - (اِمص .) نرمی . 3 - روانی کلمات . 1


51926 سلاسل (سَ س ) [ ع . ] (اِ.) جِ سلسله ؛ زنجیرها. 1


51927 سلاف (سُ لّ) [ ع . ] (اِ.) 1 - می، باده . 2 - آن چه چکد از انگور پیش از فشاردن . 1


51928 سلاله (سُ لَ یا لِ) [ ع . سلالة ] (اِ.) نسل، فرزند، نطفه . 1


51929 سلام (سَ) [ ع . ] (مص ل .) 1 - درود گفتن . 2 - بی گزند شدن . 3 - گردن نهادن . ؛ سلام علیک درود بر تو باد. ؛ سلام علیکم درود بر شما. 1


51930 سلامانه (سَ نَ یا نِ) [ ع - فا. ] (اِ.) 1 - مالیاتی که به مناسبت بارعام پادشاه یا به سبب دریافت خبر سلامت او می پرداختند. 2 - سلامی . 3 - حقوق و عوارضی که برای مباشر یا مستأحر به مناسبت نخستین بازدیدی که از ده می کرد، از دهقانان گرفته می شد (بیشتر در کردستان ). 1


51931 سلامت (سَ مَ) [ ع . سلامة ] 1 - (مص ل .) بی - عیب شدن . 2 - رهایی یافتن . 3 - (اِمص .) امنیت . 4 - تندرستی . 5 - نجات، رستگاری . 6 - خالص از بیماری، شفا. 1


51932 سلامی (سُ) [ ع . ] (اِ.) 1 - استخوان سپل شتر. 2 - استخوان انگشتان دست و پا؛ ج . سلامیات . 1


51933 سلانه سلانه (سَ لّ نِ . سَ لّ نِ)(ق مر.) (عا.) آرام آرام، با طمأنینه . 1


51934 سلاک (سَ) (اِ.) شوشة طلا و نقره که گداخته و در ناوچة آهنین ریخته باشند. 1


51935 سلاک (سَ لّ) [ قس . مکاری ] (اِ.) کرایه . 1


51936 سلب (سَ لْ) [ ع . ] 1 - (مص م .) کندن، جدا کردن . 2 - ربودن . 3 - (ص .) ربوده شده . 4 - کنده شده . 5 - به قهر گرفته شده . 1


51937 سلب (سَ لَ) [ ع . ] (اِ.) نوعی جامة درشت مانند جوشن که در روز جنگ می پوشیدند. 1


51938 سلبی (سَ لْ) [ ع . ] (ص .) منسوب به سلب، نفیی، منفی . 1


51939 سلحشور (سَ لَ) [ ع - فا. ] (ص فا.) جنگاور، دلاور. 1


51940 سلحشوری ( سلحشوری .) [ ع - فا. ] (حامص .) جنگاوری، دلاوری . 1


51941 سلحفاه (سُ لَ) [ ع . ] (اِ.) سنگ پشت . 1


51942 سلخ ( سلخ .) [ ع . ] (اِ.) روز آخر ماه . 1


51943 سلخ (سَ لْ) [ ع . ] (مص م .) پوست کندن . 1


51944 سلس (سَ لِ) [ ع . ] (ص .) 1 - نرم و آسان . 2 - رام . 3 - روان . 1


51945 سلس (سَ لَ) [ ع . ] 1 - (مص ل .) نرم بودن . 2 - رام بودن . 3 - (اِمص .) نرمی، آسانی . 1


51946 سلسال (سَ) [ ع . ] (اِ. ص .) آب روان و گوارا. 1


51947 سلسبیل (سَ سَ) [ ع . ] (ص .) 1 - نرم . 2 - روان . 3 - گوارا. 4 - نام چشمه ای در بهشت . 1


51948 سلسل (سَ سَ) [ ع . ] (اِ.) 1 - آب گوارا. 2 - شراب خوشگوار. 1


51949 سلسله (س س لَ یا لِ) [ ع . سلسلة ] (اِ.) 1 - زنجیر. ج . سلاسل . 2 - خاندان . 1


51950 سلسله جنبان ( سلسله جنبان . جُ) [ ع - فا. ] (ص فا.) محرک، باعث . 1


51951 سلطان (سُ) [ ع . ] 1 - (اِمص .) تسلط، فرمانروایی . 2 - (اِ.) قدرت . 3 - حجت، برهان .4 - (ص .) پادشاه . 1


51952 سلطان راندن ( سلطان راندن . دَ) [ ع - فا. ] (مص ل .) به هیجان آمدن، جوشش نشان دادن . 1


51953 سلطانی ( سلطانی .) [ ع - فا. ] (ص نسب .) 1 - منسوب به سلطان . 2 - نوعی کتاب در قطع 30 * 50 سانتی متر. 3 - نوعی کباب برگ که پهن تر و عالی تر از انواع دیگر است . 1


51954 سلطانیات (سُ یّ) [ ع . ] (ص نسب . اِ.) ج . سلطانیه . مکاتبات شاهی، نامه های رسمی و دولتی ؛ مق . اخوانیات . خالصه ها (دولتی ). 1


51955 سلطقی (سَ طَ) (اِ.) نوعی از پوشش قلندران است که پاره ها از آن آویخته باشد. 1


51956 سلطنت (سَ طَ نَ) [ ع . سلطنة ] 1 - (مص ل .) پادشاهی کردن . 2 - (اِمص .) پادشاهی، حکومت . 3 - تجاوز، غلبه . 4 - دراز زبانی . 1


51957 سلطه (سُ طَ) [ ع . سلطة ] (اِمص .) 1 - قدرت، تسلط . 2 - (اِ.) فرمانروایی، پادشاهی . 1


51958 سلعت (س عَ) [ ع . سلعة ] (اِ.) متاع، کالای تجارت . 1


51959 سلعت (سَ عَ) [ ع . سلعة ] (اِ.) 1 - سر - شکستگی هر مقدار که باشد؛ ج . سلعات، سلاع . 2 - آن که پوست بشکافد. 3 - آژخ که بی درد بر اندام پدید آید. 4 - خنازیر. 1


51960 سلف (سَ لَ) [ ع . ] (اِ.) 1 - گذشته . 2 - کسی که در گذشته می زیسته . 3 - وامی که برای وام دهنده نفعی ندارد و وام گیرنده همان مبلغ را که گرفته پس دهد. 4 - نوعی معامله که بهای جنس را بیش از تحویل جنس بپردازند. 1


51961 سلف سرویس (س . س ) [ انگ . ] (اِمر.) رستورانی که در آن مشتریان خود غذاها را بردارند و وجه آن را به صندوق پردازند و سر میز صرف کنند، رستوران خویش یار، غذاخوری خویش یار (فره ). 1


51962 سلف (سَ لِ) [ ع . ] (اِ.)= سَلِف . سلْف : پوست . 1


51963 سلف (سَ لْ) (اِ.) باجناق، دو مرد که با دو خواهر ازدواج کرده باشند. 1


51964 سلفیدن (سُ لْ دَ) (مص ل .) (عا.) 1 - سرفه کردن . 2 - پولی به عنوان رشوه یا تعارف پرداختن، پولی را به اجبار دادن . 1


51966 سلم (سُ لَّ) [ ع . ] (اِ.) نردبان، پلکان ؛ ج . سلالم، سلالیم 1


51967 سلم (سَ لَ) [ ع . ] 1 - (مص ل .) گردن نهادن، تحت اختیار درآمدن .2 - پرداختن بهای جنس بیش از تحویل گرفتن آن . 1


51968 سلمانی (سَ) (ص نسب .) آرایش گر. 1


52063 سموت (سَ) (اِ.) نک فتراک . 1


51969 سلمه (سَ مَ یا مِ) [ معر. ] (اِ.) گیاهی است از تیرة اسفناجیان یکساله و علفی که گل هایش منظم و کاملند و جزو سبزی های صحرایی در آش و غذاهای مختلف مصرف می شود. دانه اش قی آور است ؛ سرمه، قطف، سرمج، سرمق نیز گویند. 1


51970 سلمک (سَ مَ) (اِ.) آوازی است از جملة شش آواز موسیقی قدیم . 1


51971 سلنج (س لُ) (ص مر.) لب شکری، کسی که یکی از دو لب او چاک داشته باشد. 1


51972 سلندر (سَ لَ دَ) (ص .) (عا.) سرگردان . 1


51973 سله ( سله .) [ معر. ] (اِ.) گیاهی است علفی از تیرة صلیبیان که چهار گونه از آن تاکنون شناخته شده و در نواحی جنوبی اروپا و شمال آفریقا و جنوب غربی آسیا پراکنده اند؛ زله . 1


51974 سله (سَ لَّ یا لُِ) [ ع . سلة ] (اِ.) سبد، زنبیل . 1


51975 سلو (سُ لُ) [ فر. ] (اِ.) 1 - تک نوازی . 2 - تک - خوانی . 1


51976 سلوت (سَ وَ) [ ع . سلوة ] (اِمص .) 1 - شادی، خوشی . 2 - آرامش خاطر. 1


51977 سلوفون (س ِ لُ فُ) [ انگ / فر. ] (اِ.) = سلوفان . سلفون : نام تجاری مادة شفاف و نازکی از جنس سلولز که در بسته بندی و جلدسازی کاربرد دارد. 1


51978 سلول (س لُ) [ فر. ] (اِ.) 1 - یاخته، عنصر اصلی بدن در موجودات زنده . 2 - حجره ؛ اتاق کوچکی که زندانی در آن نگهداری می شود. 1


51979 سلولز (س لُ لُ) [ فر. ] (اِ.) جسمی است جامد، بی بو، بی طعم و سفید رنگ، در آب و الکل حل نمی شود، به طور طبیعی در سلول - های گیاهان وجود دارد که مهم ترین عنصر ساختمانِ آن هاست . 1


51980 سلوک (سُ) [ ع . ] 1 - (مص ل .) در پیش گرفتن راهی . 2 - (اِمص .) روش، رفتار. 3 - طی مدارج توسط سالک به مقام وصل و فنا. 1


51981 سلوی (سَ وا) [ ع . ] (اِ.) 1 - مایة تسلی . 2 - عسل . 3 - بلدرچین . 1


51982 سلک (سَ) [ ع . ] (مص م .)1 - در کشیدن چیزی در چیزی . 2 - ملازم شدن با چیزی . 1


51983 سلک (س ) [ ع . ] (اِ.) 1 - نخ، رشته ای که چیزی را بدان بکشند. 2 - صف، رده . 1


51984 سلک (س یا سَ) (اِ.) آبراهه، ناودان . 1


51985 سلک (سُ لَ) [ ع . ] (اِ.) 1 - کبک بچة نر. 2 - بچة سنگ خوار. 1


51987 سلیحدار (س ) [ ع - فا. ] (ص .) سلاحدار. 1


51989 سلیط (سَ) [ ع . ] (ص .) 1 - فصیح، تیززبان . 2 - تیز و تند از هر چیز. 1


51990 سلیطه (سَ طَ یا طِ) [ ع . سلیطة ] (ص .) زن زبان دراز، زن بدزبان . 1


51991 سلیطه گری ( سلیطه گری . گَ) [ ع - فا. ] (حامص .) زبان درازی، بدزبانی . 1


51992 سلیقه (سَ قِ) [ ع . سلیقة ] (اِ.) 1 - طبع، سرشت . 2 - ذوق . 1


51993 سلیل (سَ) [ ع . ] (ص .) برکشیده (شمشیر و مانند آن ). 1


51994 سلیل ( سلیل .) [ ع . ] (اِ.) 1 - بچه، فرزند (آدمی و جانوران ). 2 - شراب خالص . 3 - کوهان شتر. 4 - محل روان شدن آب در وادی . 5 - درخت تاک . 6 - مغز حرام، نخاع . 1


51995 سلیله (سَ لَ یا لِ) [ ع . سلیلة ] (اِ.) دختر. 1


51996 سلیم (سَ) [ ع . ] (ص .) سالم، بی عیب . ؛ سلیم النفس نیک سرشت، پاک نهاد (فره ). 1


51997 سلیمانی (سُ لِ یا لَ) (ص نسب .) 1 - منسوب به سلیمان . نوعی شمشیر. 2 - گونه ای سنگ آذرین . از خواص این سنگ آن است که بر اثر سایش و اصطکاک خاصیت فسفرسانس پیدا می کند و روشنی خاص نشان می دهد و چون سختی جالب توجهی دارد جزو سنگ های زمینی و احجار کریمه به شمار می رود؛ حجر سلیمانی، سنگ سلیمانی . 3 - گونه ای از خرمای سفید است . 1


51998 سلیک (سُ لَ) [ ع . ] (اِمصغ . سلک ) رشتة کوچک . 1


51999 سم (سَ مّ) [ ع . ] (اِ.) زهر، مادة کشنده . ج . سموم . 1


52000 سم (سُ مّ) [ په . ] 1 - (ص فا.) سُنب ؛ در ترکیب با واژه های دیگر معنای «سوراخ - کننده » می دهد. مانند آهن سم . 2 - (اِ.) قسمت انتهایی دست یا پای چهارپایان . 1


52001 سم ( سم .) (اِ.) خانه ای زیر زمین که در بیابان ها برای مسافران می ساختند. 1


52002 سم الخیط (سَ مُّ لْ) [ ع . ] (اِمر.) سوراخ سوزن . 1


52003 سماء (سَ) [ ع . ] (اِ.) آسمان . ج . سماوات . 1


52004 سمات (س ) [ ع . ] (اِ.)جِ سمت . 1 - علامت ها. 2 - آثار داغ ها. 1


52005 سماجت (سَ جَ) [ ع . سماجة ] 1 - (مص ل .) زشت شدن . 2 - (اِمص .) زشتی، بی شرمی . 3 - در فارسی : پافشاری، یکدندگی . 1


52006 سماحت (سَ حَ) [ ع . سماحة ] 1 - (مص ل .) جوانمرد گردیدن . 2 - (اِمص .) جوانمردی . 1


52007 سماخچه (سَ چَ یا چِ) (اِمصغ .) = سماکچه . ساماخچه . سماچه : سینه بند زنان . 1


52008 سماروغ (سَ) (اِ.) قارچ، قارچ خوراکی . 1


52009 سماری (سُ) (اِ.) کشتی، جهاز، سفینه . 1


52010 سماط (سَ) [ ع . ] (اِ.) 1 - بساط، سفره . 2 - صف، رده . 1


52011 سماع (سَ) [ ع . ] 1 - (مص م .) شنیدن . 2 - (اِمص .) شنوایی . 3 - (اِ.) آواز، سرود. 4 - وجد و سرور و پای کوبی صوفیه . 1


52012 سماع (سَ مّ) [ ع . ] (ص .) 1 - آن که بسیار شنود (سخنان دیگران را). 2 - مطیع . 3 - جاسوس . 4 - یکی از مراتب دین مانی ؛ نغوشاک، نغوشا؛ ج . سماعون . 1


52013 سماع الاغانی (سَ عُ لْ اَ) [ ع . ] (مص م .) شنیدن آوازها. 1


52014 سماعی (سَ) [ ع . ] (ص نسب .) 1 - هرآن چه شنیده شده باشد. 2 - بنا شده بر عادت . 3 - آن چه که مبنی بر قاعده نیست . 1


52015 سماق (سُ) [ معر. ] (اِ.) گیاهی است از ردة دو لپه ای ها که به شکل درخت یا درختچه دیده می شود. دارای برگ های مرکب و گل های سفید خوشه ای است . میوه اش کوچک و ترش مزه است . گرده میوه اش جهت چاشنی غذا به کار می رود، سماک، تتری، تتم . ؛ سماق مکیدن (عا.) وقت را به بیهوده گذراندن . 1


52016 سمانه (سَ نَ یا نِ) (اِ.) سقف خانه . 1


52017 سمانه ( سمانه .) (اِ.) بلدرچین . 1


52018 سماوی (سَ) [ ع . ] (ص .) آسمانی . 1


52019 سماک (سَ مّ) [ ع . ] (ص .) ماهی فروش . 1


52020 سماک (س ) [ ع . ] (اِ.) سماکان ؛ نام دو ستاره، یکی به نام «سماک رامح » ستارة قرمزی در صورت فلکی «عوا» یا «گاوران » و دیگری به نام «سماک اعزل » ستارة سفیدی در صورت فلکی «سنبله » یا «خوشه ». 1


52021 سماک ( سماک .) [ ع . ] (اِ.) آن چه بدان چیزی را بردارند و بلند کنند. 1


52022 سماکار (سَ) (ص .) خدمتکار، خدمتکار میخانه . 1


52023 سماکچه (سَ چَ یا چِ) (اِ.) سینه بند زنان . 1


52024 سمایی (سَ) [ ع . ] (ص .) آسمانی . 1


52025 سمبل (سَ بَ)(اِ.) (عا.)= سنبل : کار سرسری، سطحی . 1


52026 سمبل کردن ( سمبل کردن . کَ دَ) (مص ل .) (عا.) کاری را سرسری و بدون دقت انجام دادن . 1


52027 سمبول (سَ بُ) [ فر. ] (اِ.) مظهر، نماد، نشانه ای که نمایانگر معنایی پنهان باشد، رمز (فره ). 1


52028 سمبولیسم ( سمبولیسم .) [ فر. ] (اِ.) 1 - نهضت ادبی که از اوایل قرن بیستم به عنوان عکس العمل ناتورالیسم در اروپا ایجاد شد. تحت تأثیر فلسفة ایده آلیسم بود، از متافزیک الهام می گرفت و می کوشید جهان را با نظر سمبولیک و روحانی بررسی کند، رمزگرایی، نمادگرایی (فره ). 2 - مجموعة نمادهایی که در آثار یک نویسنده یا شاعر یا دورة معین به کار رفته باشد، نمادگان . (فره ). 1


52029 سمبولیک ( سمبولیک .) [ فر . ] (ص .) چیزی که دارای ارزش و کارایی خاص خود نیست و نشانه و مظهر چیز دیگری است، رمزی، نمادین (فره ). 1


52030 سمت (سَ) [ ع . ] 1 - (مص ل .) راهی را در پیش گرفتن . 2 - به راه درست و میانه راه رفتن . 3 - (اِ.) راه، روش . 4 - قصد. 5 - طرف، جانب . ج . سموت . 1


52031 سمت (س مَ) [ ع . ] (اِ.) 1 - نشان داغ . 2 - علامت، نشانه . 3 - عنوان . 4 - مقام . 1


52032 سمت الرأس (سَ تُ رَّ) [ ع . ] (اِمر.) نقطه ای درآسمان که درست در امتداد سر شخص باشد. 1


52033 سمت القدم (سَ تُ لْ قَ دَ) [ ع . ] (اِمر.) نک سمت الرأس . 1


52034 سمج (س مِ) [ ع . ] (ص .) 1 - زشت، ناپسند. 2 - بی حیا، پررو، ج . سماج . 1


52035 سمج (سُ مْ) (اِ.) = سمچ : 1 - نقب، راه زیر - زمینی . 2 - سرداب . 3 - زندان زیرزمینی . 4 - آغل گوسفندان در زیرزمین یا در کوه . 1


52037 سمح (سَ مَ) [ ع . ] (مص ل .) جوانمرد گردیدن، اهل بخشش شدن . 1


52038 سمح (سَ) [ ع . ] (ص .) جوانمرد، بخشنده . 1


52039 سمر (سَ مَ) [ ع . ] (اِ.) افسانه . 1


52040 سمر شدن (سَ مَ. شُ دَ) [ ع - فا. ] (مص ل .) مشهور شدن . 1


52041 سمراء (سَ) [ ع . ] (ص .) مؤنث اسمر؛ زن گندم گون . 1


52042 سمرت (سُ مْ رَ) 1 - (مص ل .) گندم گون بودن . 2 - (اِمص .) گندم گونی . 1


52043 سمسار (س ) [ معر. ] (اِ.) واسطة خرید و فروش . 1


52044 سمساری ( سمساری .)1 - (حامص .) دلالی، واسطه - گری . 2 - (اِمر.) دکان سمسار. 1


52045 سمسمی (س س ) (ص نسب .) (عا.) شخص شل و سست، آن که کارها را به کندی و تأنی انجام دهد؛ فسفسی . 1


52046 سمسول (سَ) (اِ.) بی شرمی، بی حیایی، شوخی . 1


52047 سمط (س ) [ ع . ] (اِ.) گردن بند، رشتة مروارید یا مهره . 1


52048 سمع (سَ) [ ع . ] 1 - (اِ.) گوش، حس شنوایی . 2 - (مص م .) شنیدن . 1


52049 سمعت (سَ عَ) [ ع . سمعة ] (اِ.) ریای در گفتار. 1


52050 سمعک (سَ عَ) [ ع - فا. ] (اِمصغ .) وسیله ای برای تقویت شنوایی . کسانی که گوششان سنگین است آن را در گوش گذارند تا اصوات را بهتر بشنوند. 1


52051 سمفونی (سَ فُ) [ فر. ] (اِ.) آهنگی که برای ارکستر کامل ساخته شود. 1


52052 سمفونیک ( سمفونیک .) [ فر. ] (ص .) نظیر و معادل یا متناسب با سمفونی . 1


52053 سمن (س مَ) [ ع . ] (اِمص .) فربهی، چاقی . 1


52054 سمن (سَ مَ) [ په . ] (اِ.) یاسمن . 1


52055 سمنامبولیسم (سُ) (اِ.) حرکت و راه رفتن شخص در حالی که در خواب طبیعی یا مغناطیسی است . 1


52056 سمنبر (سَ مَ بَ)(ص مر.) آن که بدنی خوشبو و لطیف دارد. 1


52057 سمنت (س مِ نْ) [ انگ . ] (اِ.) سیمان . 1


52058 سمند (سَ مَ) (اِ.) اسبی که رنگش مایل به زردی باشد. 1


52059 سمندر (سَ مَ دَ) (اِ.) جانوری دوزیست شبیه سوسمار، چهارپا دارد و رنگ پوستش تیره است با لکه های زرد. می گویند در آتش نمی سوزد. 1


52060 سمنو (سَ مَ) (اِ.) نوعی شیرینی که از شیرة گندم سبز کرده و آرد می پزند و در سفرة هفت سین می گذارند. 1


52061 سمو (سَ) (اِ.) گونه ای تره که خودرو است و در مزارع و نواحی کوهستانی می روید. 1


52062 سمو (سُ مُ وّ) [ ع . ] 1 - (مص ل .) بلند شدن، بلندی یافتن . 2 - (اِمص .) بلندی، رفعت . 1


52064 سمور (سَ) [ په . ] (اِ.) پستانداری است گوشت خوار کوچک تر از روباه با بدنی باریک و کشیده، پوستش نرم و لطیف و گرانبهاست . 1


52065 سموم (سَ) [ ع . ] (اِ.)باد گرم مهلک . ج . سمائم . 1


52066 سموم (سُ) [ ع . ] (اِ.) جِ سم ؛ زهرها. 1


52067 سمپاتیک (سَ) [ فر. ] 1 - (ص .) محبت آمیز، جالب توجه . 2 - (اِ.) دستگاه عصبی مرکزی که به شکل زنجیری در دو طرف ستون مهره ها قرار دارد. 1


52068 سمپاش (سَ) [ ع - فا . ] (ص فا.) 1 - آن که سم را در جایی می پاشد. 2 - آلتی فلزی که در آن سم می ریزند و به وسیلة پاشیدن محتوی آن حشرات موذی و آفات را از بین می برند. 1


52069 سمپوزیوم (سَ پُ) [ فر. ] (اِ.) 1 - جمعیتی که به مباحثات دوستانة فلسفی و علمی می پردازد. 2 - انجمنی که در آن افراد راجع به موضوعی واحد به بحث و گفتگو می پردازند، هم نشست، محفل علمی (فره ). 1


52070 سمچ گرفتن ( سمچ گرفتن . گِ رِ تَ) (مص ل .)= سمج گرفتن : مشغول شدن افراد سپاهی به کندن سوراخ هایی در زیر قلعة دشمن . 1


52072 سمی (سَ مّ) [ ع - فا. ] (ص نسب .) 1 - زهر - آلود. 2 - هر مادة کشنده . 1


52073 سمی (سَ) [ ع . ] (ص .) همنام، هم اسم . 1


52074 سمی (سَ مِ یّ) [ ع . ] (ص .) 1 - عالی، بلند. 2 - همنام، همتا. 1


52075 سمیر (سَ) [ ع . ] 1 - (ص .) افسانه گو. 2 - (اِ.) زمانه، روزگار. 1


52076 سمیرا (سُ) [ ع . ] (ص .) مصغر سمراء. زن گندم گون . 1


52077 سمیع (سَ) [ ع . ] (ص .) شنوا. ج . سمعاء. (از اسماء خداوند). 1


52078 سمین (سَ) [ ع . ] (ص .) 1 - فربه، چاق . 2 - سخن استوار، عالی . 1


52079 سمینار (س ) [ انگ . ] (اِ.) 1 - دسته ای از دانشجویان با تحصیلات عالی که زیر نظر یک استاد، در رشته ای خاص به تحقیق و ایراد سخنرانی می پردازند، درس گروهی (فره ). 2 - محل گردهمایی محققین یک رشته . 3 - سلسله سخنرانی هایی دربارة موضوعی معین که بیشتر جنبة آموزشی و تبادل اطلاعات دارد و منظور از برگزاری آن نیل به مصوبة قانونی نیست ؛ این سخنرانی ها هم در سطح ملی و هم در سطح بین المللی تشکیل می شود و تعداد شرکت کنندگان در آن محدود ا ست، هم اندیشی . (فره ). 1


52080 سن ( سن .) [ فر. ] (اِ.) صحنة نمایش . 1


52081 سن (س ) (اِ.) حشره ای است ریز با بال های کوچک و دهانی خرطومی شکل که آفت گندم است . 1


52082 سن (سَ) (اِ.) گیاهی است که بر درخت پیچد، عشقه، سرند، کشور. 1


52084 سنا (سَ) [ ع . ] (اِ.) گیاهی است از تیرة پروانه واران (سبزی آساها) که دارای چند گونه است . برگ هایش متناوب و مرکب بدون برگچة انتهایی است . گل هایش زرد رنگ و میوه اش نیامک و محتوی چند دانه است . میوه و برگ مختلف سنا دوای تلخ مسهلی است که به صورت دم کرده یا پودر به کار می رود، عشرق . 1


52085 سنا (س ) [ فر. ] (اِ.) مجلسی که اعضای آن از بزرگان و اعیان کشور برگزیده شوند. 1


52086 سناء (سَ) [ ع . ] (اِمص .) 1 - روشنایی، فروغ . 2 - بلندی، رفعت . 1


52087 سناتور (س ) [ فر. ] (اِ.) عضو مجلس سنا، نماینده مجلس اعیان . 1


52088 سناد (س ) [ ع . ] 1 - (مص ل .) اختلاف داشتن . 2 - (اِمص .) اختلاف . 3 - در شعر عربی اختلاف حذو و اختلاف تأسیس است و در شعر پارسی اختلاف ردف است . 1


52089 سنار (سَ) (اِ.) 1 - جایی در دریا که عمق آن اندک بوده و کشتی در آن جا به گل نشیند. 2 - مجازاً عاشق و گرفتار. 1


52090 سناریست (س ) [ فر. ] (ص فا.) سناریو - نویس . 1


52091 سناریو (س ) [ ایتا. ] (اِ.) فیلم نامه، داستان مخصوص فیلم سینما. 1


52093 سنب (سُ) (اِفا.) در ترکیب به معنی «سنبنده » (سوراخ کننده ) آید. 1 - (اِ.) سم چارپایان . 2 - خانة زیرزمینی جهت درویشان . 3 - آغل گوسفندان، سمج . 1


52094 سنباده (سُ د) [ معر. ] (اِ.) آلومینی است به رنگ های خاکستری، سرخ یا سیاه و بسیار سخت که برای صیقلی کردن و جلا بخشیدن به فلزات به کار می رود، سمباده و سنباذج نیز گفته می شود. 1


52095 سنبل (سَ بَ) (اِ.) (عا.) کار سرسری، سطحی . 1


52096 سنبل (سُ بُ) [ ع . ] (اِ.) خوشه . 1


52097 سنبل (سُ بُ) (اِ.) = زمبل . زمبول : گیاهی است از تیرة سوسنی ها دارای برگ های دراز و گل های خوشه ای به رنگ بنفش . پیاز آن را در گلدان می کارند. 1


52098 سنبل الطیب (سُ بُ لُ طّ) (اِمر.) گیاهی است علفی، پایا و خودرو، ریشه اش معطر و ساقه اش راست و برگ هایش متقابل . ریشه و ساقه های زیرین این گیاه دارای اسانس اسید والرینیک و اسید مالیک و مواد قندی است که در طب کاربرد فراوان دارد. 1


52099 سنبله (سُ بُ لَ یا لِ) [ ع . سنبلة ] (اِ.) 1 - یک خوشه . 2 - از صورت های فلکی جنوبی و ششمین برج از بروج دوازده گانه که خورشید شهریور ماه در آن دیده می شود. 1


52100 سنبه (سُ بَ یا ب) (اِ.) = سمبه : میله ای فلزی برای پر کردن تفنگ های سر پر یا تمیز کردن لولة تفنگ ها. ؛ سنبه را پر زور دیدن مخاطب یا طرف معامله را مصالحه ناپذیر یافتن، خود را با شخص محکم و سمجی مواجه دیدن . 1


52101 سنبوت (سَ) (اِ.) هیکل، نمود، نمودار. 1


52102 سنبوسه (سَ سَ یا س ) (اِ.) 1 - هر چیز سه گوش . 2 - لچک زنانه . 3 - نوعی خوراک که خمیر آرد گندم را نازک و سه گوش می برند و در آن قیمة گوشت و لپه می پیچند و طبخ می کنند. 1


52103 سنبک (سُ بُ) [ ع . ] (اِ.) 1 - کنار سم ستور. 2 - اول هر چیز. 3 - زمین صعب و کم فایده ؛ ج . سنابک . 1


52104 سنبیدن (سُ دَ) (مص م .) = سنبانیدن : 1 - سوراخ کردن . 2 - کاویدن . 1


52105 سنت (سُ نَّ) [ ع . سنة ] (اِ.) 1 - راه، روش، سیرت . 2 - آن چه که پیامبر و صحابه به آن عمل کرده باشند. 1


52106 سنت کردن (سُ نَّ. کَ دَ) [ ع - فا. ] (مص م .) ختنه کردن . 1


52107 سنتز (سَ تِ) [ فر. ] (اِمص .) 1 - ترکیب عنصرها یا جسم های ساده با یکدیگر. 2 - آن چه از تقابل مؤثر آنتی تز بر تز حاصل می شود، هم نهاد، هم نهاده (شیمی ). 1


52108 سنتو (س نْ تُ) [ انگ . ] (اِ.) سازمان پیمان مرکزی . اعضای این پیمان - ایران، انگلستان، پاکستان و ترکیه - بوده اند که در 21 اوت 1959 جانشین پیمان بغداد شد. امریکا بر این پیمان نظارت داشت، در مانورهای آن شرکت می کرد و به اعضای آن کمک نظامی می داد. این پیمان در سال 1979 به پایان رسید. 1


52109 سنتور (سَ) (اِ.) از سازهای ایرانی به شکل ذوزنقه که دارای سیم های بسیاری است و به وسیله دو مضراب چوبی نواخته می شود. 1


52110 سنتی (سُ نَّ) [ ع - فا. ] (ص .) 1 - ویژگی آن چه که ریشه در آداب و رسوم قدیم دارد یا از قدیم رایج بوده است . 2 - سنت گرا، پیرو سنت . 1


52111 سنج (سَ) (اِ.) وزن، کیل . 1


52112 سنج (س یا سَ) (اِ.) یکی از آلات موسیقی و آن دو صفحة مدور فلزی است که با دست به هم کوفته می شود. 1


52113 سنجاب (سَ) (اِ.) پستانداری است از راستة جوندگان کمی کوچک تر از گربه با دُمی دراز و پر مو. 1


52114 سنجاق (سَ یا سُ) [ تر. ] (اِ.) 1 - درفش، رایت . 2 - یکی از تقسیمات ایالت در دولت عثمانی . 1


52115 سنجاق (سَ نْ) [ تر. سنجق ] (اِ.) سیخکی فلزی مانند سوزن که در ته آن دگمه کوچکی تعبیه شده برای وصل دو شیئی مثل پارچه به هم . 1


52116 سنجاق قفلی (سَ نْ. قُ) [ تر. ] (اِمر.) قطعه ای مفتول خمیده و نوک تیز که به یک سر آن قلابی وصل شده و سر دیگر در داخل آن بسته می شود و برای وصل کردن یا بستن چیزی به چیز دیگر به کار می رود. 1


52117 سنجاقک (سَ قَ) [ تر - فا. ] (اِ.) حشره ای است از راستة برگ بالان که دارای چهار بال نازک طویل می باشد. نوزادش پس از خروج از تخم ابتدا آبزی است و پس از تبدیل شدن به جانور کامل از آب خارج می شود. 1


52118 سنجد (س جِ) (اِ.)درختی است کوتاه و پر - خار، برگ هایش شبیه برگ بید و گل هایش خوشه ای سفید یا زرد، میوه اش کمی بزرگتر از فندق با پوسته قرمز رنگ و نازک و آردش نسبتاً شیرین است . بل، ضرع الکلیه، زقوم، پستانک، غبیده نیز نامیده می شود. 1


52119 سنجر (سَ جَ) [ تر. ] (اِ.)پرنده ای است شکاری . 1


52120 سنجش (سَ جِ) (اِمص .) عمل سنجیدن . 1


52121 سنجق (سَ جُ) [ تر. ] (اِ.) نک سنجاق . 1


52122 سنجه (سَ جَ یا جِ) (اِ.) سنگی برای وزن کردن اشیاء. 1


52123 سنجیدن (سَ دَ) (مص م .) 1 - وزن کردن، اندازه گرفتن . 2 - ارزش چیزی را تعیین کردن . 3 - چیزی را با چیزی مقایسه کردن . 1


52124 سنخ (س ) [ ع . ] (اِ.) 1 - بن دندان . 2 - اصل، بنیاد؛ ج . سنوخ، اسناخ . 3 - در فارسی به معنای نوع، جنس . 1


52125 سند (س ) (اِ.) بچه ای که از سر راه بردارند، حرامزاده . 1


52126 سند (سَ نَ) [ ع . ] (اِ.) 1 - چیزی که به آن اعتماد کنند. 2 - نوشته، مدرک ؛ ج . اسناد. 1


52127 سندان (س ) (اِ.) 1 - ابزار آهنی ضخیم که آهنگران آهن را روی آن گذاشته و با پُتک می کوبند. 2 - تکه آهن زیر کوبة در. 1


52128 سندره (سَ دَ رَ یا رِ) (ص .) = سنداره : حرامزاده . 1


52129 سندروس (سَ دَ) [ معر - یو. ] (اِ.) 1 - سرو کوهی . 2 - صمغی که از گونه ای سرو کوهی استخراج می شود و در طب قدیم مورد استعمال بوده ضمناً از آن در ساختن دانة تسبیح یا گردن بند استفاده می کرده اند، از مخلوط سندروس و روغن بزرک روغنی به نام روغن کمان حاصل می کرده اند که از آن جهت چرب کردن کمان ها استفاده می شد؛ حجر السندوس . 3 - تبریزی . 4 - نارون . 1


52130 سندس (سُ دُ) [ ع . ] (اِ.) پارچة ابریشمی زربفت . 1


52131 سندل (سَ دَ) (اِ.) نوعی کفش که معمولاً چوبی است . 1


52132 سنده (سَ دَ یا د) (اِ.) سندان آهنگران و مسگران . 1


52133 سنده (س دَ یا س د) (اِ.) مدفوع آدم، گُه . 1


52134 سندیکا (سَ) [ فر. ] (اِ.) اتحادیة صنفی برای دفاع از منافع اقتصادی مشترک افراد یک صنف . 1


52135 سنفونی (اِ.) نک سمفونی . 1


52136 سنقر (سُ قُ) [ تر. ] (اِ.) = سنقور: 1 - یکی از گونه های باز مناطق سردسیر. پرنده ای است بسیار زیبا و خوش خط و خال که لانه اش را در شکاف سنگ ها و صخره های مرتفع و غیرقابل عبور تهیه می کند. جزو بازهای سیاه چشم و از انواع دیگر بازها درشت تر و قوی تر است . شنقار. 2 - در موسیقی خط اتحادی است که ضرب ضعیف یا قسمت ضعیف ضرب را به ضرب قوی یا قسمت قوی ضرب دیگر مربوط و متحد می سازد. ؛نت سنقر شده نتی که قوت خود را از دست داده . 1


52137 سنن (سُ نَ) [ ع . ] (اِ.) روش ها، رسم ها. جِ سنت . 1


52138 سنه (س نَ یا نِ) [ ع . سنة ] (اِ.) 1 - اول خواب، چرت . 2 - غفلت . 1


52139 سنه ( سنه .) [ ع . سنة ] (اِ.) سال، یک سال . 1


52140 سنه (سَ نَ یا نِ) (اِ.) لعنت، نفرین . 1


52141 سنوات (سَ نَ) [ ع . ] (اِ.) سال ها. جِ سنه . 1


52142 سنوح (سُ) [ ع . ] (مص ل .) پیدا شدن، پدید آمدن، ایجاد شدن . 1


52143 سنور (س نَُ) [ ع . ] (اِ.) گربه . 1


52144 سنوی (سَ نَ) [ ع . ] (اِ.) منسوب به سنه . 1


52145 سنگ (سَ) [ په . ] 1 - (ص .) وقار، اعتبار. 2 - (ق ) آهستگی، آرامش . 3 - نام عمومی مواد کانی است که به طور طبیعی به یکدیگر چسبیده و متراکم شده است و در نتیجه تودة نسبتاً سفتی را به وجود آورده است . 4 - وزنه ای جهت سنجش سنگینی . 5 - دو قطعه سنگ به ابعاد کوچک تر از سنگ آسیاب با حلقه ای در میان آن ها که زورخانه کاران به پشت خوابند و حلقه ها را به دست گیرند و سنگ ها را بالا و پایین برند. ؛از سنگ چشمه تراشیدن کنایه از: کار بیهوده انجام دادن . ؛ سنگ ُ سبو کردن کنایه از: متضاد بودن، ناساز بودن . ؛ سنگ کسی را به سینه زدن کنایه از: طرفداری و دلسوزی کردن از کسی بیش از خود او. ؛ سنگ مفت گنجشگ مفت کنایه از:استفاده از فرصت های مناسب . 1


52146 سنگ انداختن ( سنگ انداختن . اَ تَ) (مص ل .) کنایه از: اشکال تراشی، مانع پیشرفت کار کسی شدن . 1


52147 سنگ بسته ( سنگ بسته . بَ تِ) (ص مف .) = سنگ - بست : 1 - محوطه ای که با دیوار سنگی احاطه کرده باشند؛ سنگچین . 2 - استوار، محکم . 1


52148 سنگ تاب ( سنگ تاب .) (ص مف .) پخته و برشته شده بر روی سنگ . 1


52149 سنگ تراش ( سنگ تراش . تَ) 1 - (ص فا.) کسی که کارش کندن، تراشیدن، صیقلی کردن و شکل دادن سنگ هاست . 2 - (اِمر.) صورت فلکی کوچکی در آسمان نیم کرة جنوبی . 1


52150 سنگ دوزی ( سنگ دوزی .) (اِمر.) طرح زینتی که با مهره، منجوق، پولک و سنگ های درخشان بر روی لباس دوخته می شود. 1


52151 سنگ زر (سَ گِ زَ) (اِمر.) نک محک . 1


52152 سنگ سپاهان (سَ گِ س )(اِمر.) سنگ سرمه، که سُرمة سپاهان معروف بوده و برای درمان و شفای چشم از آن استفاده می کردند. 1


52153 سنگ صبور ( سنگ صبور صَ) [ فا - ع . ] (اِمر.) 1 - سنگ اساتیری که غم های مردم را می شنید و غم خوار آنان بود (اصولاً سنگ به صبوری و تحمل مَثَل است ). 2 - مجازاً دوست شکیبا و دلسوز که به درد دل شخص گوش دهد. 1


52154 سنگ فرش (سَ نْ . فَ) [ فا - ع . ] (ص مر.) زمینی که روی آن را با سنگ مفروش کرده باشند. 1


52155 سنگ نوشته (سَ . نِ وِ تِ) (اِمر.) سنگی که بر روی آن نوشته ای را کنده باشند، کتیبة سنگی . 1


52156 سنگ پشت ( سنگ پشت . پُ) (اِمر.) لاک پشت . 1


52157 سنگاب ( سنگاب .) (اِمر.) ظرف بزرگ آب از جنس سنگ که در مساجد و جاهایی مانند آن قرار می دادند. 1