52158 سنگدان ( سنگدان .) (اِمر.) بخشی از لولة گوارش پرندگان و بسیاری از مهره داران که دارای الیاف ماهیچه ای قوی و سخت است جهت خرد کردن مواد غذایی . 1


52159 سنگدل ( سنگدل . د) (ص مر.) کنایه از: بی رحم . 1


52160 سنگدوله ( سنگدوله . لِ یا لَ) (اِمر.) گردباد، اعصار. سنگر (سَ گَ) (اِ.) پناهگاه، پناهگاهی به شکل گودال در زمین یا دیواری ساخته شده از سنگ و کیسه های پُر از شن . 1


52161 سنگسار (سَ) (اِمر.) محکومی که او را تا کمر در خاک فرو می کردند و آن قدر با سنگ بر سر و رویش می کوفتند تا بمیرد. 1


52162 سنگلاخ (سَ) (اِمر.) زمینی که در آن سنگ فراوان باشد، سنگستان . 1


52163 سنگله (سَ گُ لَ) (اِمر.) نانی که از آرد ارزن پزند. 1


52164 سنگواره (سَ رَ یا رِ) (اِمر.) فسیل، بقایای موجودات زندة گذشته های دور که به صورت سنگ درآمده باشد. 1


52165 سنگچین ( سنگچین .) (حامص .) محصور کردن محلی با سنگ های درشت و خرد. 1


52166 سنگک (سَ گَ) (اِ.)1 - نانی که بر روی سنگ - های خردوداغ در داخل تنور می پزند.2 - سنگ کوچک . 3 - تگرگ . 4 - ژاله . 1


52167 سنگی (سَ) (ص نسب .) 1 - ساخته شده از سنگ . 2 - باوقار. 1


52168 سنگین (سَ) (ص نسب .) 1 - از جنس سنگ . 2 - ثقیل، گران . 3 - باوقار. 4 - اثری هنری که فهمیدنش بر هر کسی ممکن نباشد. 1


52169 سنی (سَ نِ یّ) [ ع . ] (ص .) رفیع، عالی . 1


52170 سنی (سُ نّ) [ ع . ] (ص نسب .) 1 - پیرو سنت پیغمبر. 2 - پیرو فرقه ای از مسلمانان که قایل به خلافت ابوبکر و جانشینان اویند. 1


52172 سه (س ) [ په . ] (اِ.) عددی بین دو و چهار، دو بعلاوة یک . ثلاث . ؛ سه به سی دادن کنایه از: معاملة پر سود کردن . ؛ سه شدن بد شدن، خراب شدن . 1


52173 سه اسبه (س . اَ ب) (ق مر.) شتابان، تند. 1


52174 سه ایوان دماغ (س . اِ نِ د) (اِمر.) محل فکر، محل خیال و محل حفظ ؛ سه غرفة دماغ، سه غرفة مغز. 1


52175 سه تا ( سه تا .) (اِمر.) = ستا. ستار. ستاره : طنبوری است که سه تار به آن بسته باشند. 1


52176 سه تا ( سه تا .) (اِمر.) = ستا: سه پیالة شراب که هر ناهار خورند تا غسل معده دهد؛ ثلاثة غساله . 1


52177 سه تار ( سه تار .) (اِمر.) سازی است زهی مانند تار که کاسه اش کوچک تر است و با ناخن نواخته می شود. 1


52178 سه تیغه ( سه تیغه . غِ) (ص نسب .) مجازاً ویژگی صورتی که ریش آن از ته تراشیده شده و کاملاً صاف و بی مو باشد. 1


52179 سه خوان ( سه خوان . خا) (ص فا.) قایل به تثلیت، مسیحی . 1


52180 سه خواهران ( سه خواهران .خا هَ) سه ستاره از بنات النعش ... 1


52181 سه دختر ( سه دختر .دُ تَ) نک سه خواهران . 1


52182 سه روح (س ) [ فا - ع . ] (اِمر.) موالید ثلاثه : جماد، نبات و حیوان . 1


52183 سه شاخ (س ) (اِمر.) موالید ثلاثه : جماد، نبات و حیوان . 1


52184 سه طلاق گفتن ( سه طلاق گفتن . طَ. گُ تَ) [ فا - ع . ] (اِمر.) زن را سه بار طلاق دادن که رجوع به او جز با محلل جایز نیست . 1


52185 سه فرزند ( سه فرزند . فَ زَ) (اِمر.) موالید ثلاثه : جماد، نبات و حیوان . 1


52186 سه لایی (س لُ) (ص نسب .) منسوب به سه لا؛ دارای سه لا. ؛ تختة سه لایی : تخته ای مرکب از سه لای رویین، زیرین و میانین که جمعاً یک تختة نسبتاً نازک را تشکیل دهند و معمولاً در ساختن روکش میز، صندلی، پاراوان و غیره به کار می رود. 1


52187 سه موالید (س مَ) [ فا - ع . ] (اِ.) موالید ثلاثه : جماد، نبات و حیوان . 1


52188 سه پایه ( سه پایه . یِ یا یَ) (ص مر.) 1 - آن چه که دارای سه عدد پایه باشد: میز سه پایه . 2 - آلتی فلزی مرکب از سه عدد پایه متصل به دایره ای فوقانی که دیگ را بر آن گذارند و در زیر آن هیزم یا زغال افروزند، دیگدان . 3 - آلتی فلزی دارای سه عدد پایه که دوربین عکاسی را بر روی آن نصب کنند. 4 - آلتی دارای دو پایة چوبی ثابت و یک پایة چوبی متحرک که تابلو نقاشی را روی آن گذاشته کار کنند. 1


52189 سه پرک ( سه پرک . پَ رَ) (اِمر.) = سه پره : خطی چند که قماربازان به جهت قماربازی بر زمین کشند. 1


52190 سه پری ( سه پری . پَ) (اِ. ص .) 1 - تیری که سه پر مرغ داشته باشد. 2 - مجازاً: تیزرو. 1


52191 سه پلشت ( سه پلشت . پِ لِ) (اِمر.) 1 - حالتی در قاب بازی که گودی همة قاب ها به سوی بالا باشد. 2 - (کن .) وضع بسیار ناخوشایند. 1


52192 سه چرخه ( سه چرخه . چَ خِ) (اِمر.) وسیلة نقلیة بچه گانه با دو چرخ در عقب و یک چرخ فرمان در جلو که با پا زدن به حرکت درمی آید. 1


52193 سه گان ( سه گان .) (ق مر.) سه بار، سه مرتبه، سه دفعه . 1


52194 سه گاه ( سه گاه .) (اِمر.) یکی از هفت دستگاه موسیقی ایرانی که حزن آور است و از فراق و جور معشوق می گوید. 1


52195 سه گوهر ( سه گوهر . گَ هَ) (اِمر.) کنایه از: موالید ثلاثه : جماد، نبات و حیوان . 1


52196 سها (سُ) [ ع . ] (اِ.) ستاره ای کوچک و کم نور در صورت فلکی دب اکبر در انتهای ملاقه پهلوی عناق . 1


52197 سهام (س ) [ ع . ] (اِ.) جِ سهم ؛ تیرها. 1


52198 سهام ( سهام .) [ ع . ] (اِ.) جِ سهم . 1 - نصیب ها. 2 - برگه هایی مبنی بر شریک بودن در سرمایة کارخانه یا شرکت . 1


52199 سهر (سَ هَ) [ ع . ] 1 - (مص ل .) بیدار ماندن شب . 2 - (اِمص .) بیداری . 1


52200 سهر (سُ یا س ) 1 - (ص .) سرخ . 2 - (اِ.) گاو، گاو سرخ رنگ . 1


52201 سهره (س رَ یا رِ) (اِ.) سیره، پرنده ای است کوچک و خوش آواز شبیه بلبل با پرهای زرد و سبز. 1


52202 سهستن (سَ هِ تَ) [ په . ] (مص ل .) 1 - نمایان شدن، ظاهرشدن . 2 - نگریستن . 3 - ترسیدن، رمیدن . 1


52203 سهل (سَ) [ ع . ] (ص .) 1 - آسان . 2 - نرم، زمین ِ نرم . ؛ سهل العبور راهی که به آسانی از آن بتوان گذشت، آسان رو (فره ). ؛ سهل العلاج مرضی که به آسانی بتوان آن را مداوا کرد، آسان چاره (فره ). ؛ سهل الوصول آن چه که به آسانی به دست آید، آسان رس، آسان یاب (فره ). ؛ سهل القیاد فرمانبردار. 1


52204 سهل انگار (سَ اِ) [ ع - فا. ] (ص فا.) آن که همه چیز را آسان انگارد. 1


52205 سهم (سَ) [ په . ] (اِ.) ترس، هراس، هول . 1


52206 سهم ( سهم .) [ ع . ] (اِ.) 1 - تیر؛ ج . سهام . 2 - بهره، نصیب . ؛ سهم الارث سهم هر یک از ورثه از ارثیه . 1


52207 سهم زد ( سهم زد . زَ) (ص مف .) بیمناک . 1


52208 سهمناک ( سهمناک .) (ص مر.) نک سهمگین . 1


52209 سهمگین (سَ) [ په . ] (ص مر.) = سهمگن : خوفناک، ترس آور. 1


52210 سهمیدن (سَ دَ) (مص ل .) سخت ترسیدن . 1


52211 سهمیه (سَ یِّ) [ ازع . ] (ص نسب .) منسوب به سهم، مقدار و چیزی که نصیب و سهم کسی شود. 1


52212 سهو (سَ) [ ع . ] 1 - (مص م .) فراموش کردن . 2 - خطاکردن . 3 - (اِمص .) فراموشی . 4 - خطا. ؛ سهو القلم لغزش قلم و اشتباه در تحریر. 1


52213 سهواً (سَ وَ نْ) [ ع . ] (ق .) از روی خطا. 1


52214 سهولت (سُ لَ) [ ع . سهولة ] 1 - (مص ل .) آسان شدن . 2 - نرم شدن . 3 - (اِمص .) آسانی . 4 - نرمی . 1


52215 سهی (سَ) (ص .) 1 - راست، راست رسته . 2 - تازه . 1


52216 سهی بالا ( سهی بالا .) (ص مر.) راست بالا. 1


52217 سهیدن (سَ دَ) (مص م .) ترسیدن، بیم داشتن . 1


52271 سودن (دَ) [ په . ] (مص م .) 1 - ساییدن، لمس کردن . 2 - کوبیدن و خرد کردن . 3 - فرسودن . 4 - سوراخ کردن . 1


52359 سوک ریش (ص مر.) کسی که چند مو مانند سوک بر رخ داشته باشد، کوسه، کوسج . 1


52218 سهیل (سُ هَ) [ ع . ] (اِ.) بَرَک ؛ ستاره ای از قدر اول در نیم کرة جنوبی آسمان در صورت فلکی «کشتی » یا «سفینه » که در آخر فصل گرما طلوع می کند و میوه ها در آن وقت می رسند، و چون در یمن کاملاً مشهود است، آن را سهیل یمن یا سهیل یمانی خوانند. 1


52220 سو [ په . ] (اِ.) جانب، طرف . 1


52222 سو (اِ.) نور، روشنایی . 1


52223 سو (اِ.) طرز، روش . 1


52225 سواء (سَ) [ ع . ] 1 - (اِ.) وسط، میانه . 2 - یکسان، برابر. 3 - (ق .) جز، مگر. 1


52226 سوابق (سَ ب) [ ع . ] (اِ.) گذشته ها، سر - گذشت ها. جِ سابقه . 1


52227 سواحل (سَ حِ) [ ع . ] (اِ.) کرانه های دریا. جِ ساحل . 1


52228 سواد (سَ) [ ع . ] (اِ.) 1 - سیاهی . 2 - نوشته . 3 - رونوشت . 4 - شبح . 5 - سیاهی شهر که از دور دیده شود. 6 - در فارسی به معنای خواندن و نوشتن . 7 - معلومات، آگاهی های علمی و ادبی . ؛ سواد کسی نم کشیدن کنایه از: سواد درستی نداشتن . 1


52229 سوار (س ) [ ع . ] (اِ.) دستبند زنانه، دست برنجن . 1


52230 سوار (سَ) [ په . ] (ص . اِ.) 1 - کسی که بر روی اسب و مانند آن نشیند و از جایی به جایی رود. 2 - (عا.) مسلط، چیره . 1


52231 سوارنظام ( سوارنظام . نِ) [ ع - فا. ] (اِ.) بخشی از قشون که افراد آن سوار بر اسب بودند. 1


52232 سواره (سَ رِ) (ص . اِ.) 1 - سوار. 2 - (ق .) مقابل پیاده . سواره  1


52233 سواره (سُ رِ) [ فر. ] (اِ.) مهمانی شبانه همراه با رقص و موسیقی، شب نشینی مجلل . 1


52234 سواری (س َ ) (اِمص .) 1 - سوار بودن .2 - تسلط، چیرگی . 3 - اتومبیل های سبک، اتومبیل های غیر از کامیون و باربری . 1


52235 سوال (سُ) [ ع . سؤال ] (اِمص .) 1 - پرسش . 2 - درخواست، تقاضا. ج . سؤالات . 1


52236 سوال کردن ( سوال کردن . کَ دَ) [ ع - فا. ] (مص ل .) گدایی کردن، طلب کردن . 1


52237 سوالمه (سَ لِ) [ ع . ] (اِفا. اِ.) جِ سالمه . 1 - بی عیب ها، بی نقص ها. 2 - بی زحاف ها (در علم عروض ). 1


52238 سوانح (سَ نِ) [ ع . ] (اِ.) اتفاقات . جِ سانحه . 1


52240 سوایم (سَ یِ) [ ع . ] (اِ.) گله های گاو، گوسفند و شتر. 1


52241 سوبسید [ فر. ] (اِ.) کمک مالی دولت برای پایین آوردن قیمت مایحتاج ضروری مردم، یارانه . (فره ). 1


52242 سوبژکتیو (ژِ) [ فر. ] (اِ.) 1 - ذهنی، نظری . 2 - شخصی، ذاتی . 1


52243 سوت (اِ.) 1 - صدایی که با بیرون دادن نفس از دهان با لب غنچه شده یا با قرار دادن انگشت ها در دهان تولید شود. 2 - ابزاری که در آن دمند و آوایی برآورند؛ سوتک . 1


52244 سوت و کور (تُ) (ص مر.) (عا.) 1 - کساد، بی رونق . 2 - بی سر و صدا، ساکت . 1


52245 سوت کردن (کَ دَ) (مص م .) (عا.) پرت کردن، چیزی را به جای دوری انداختن . 1


52246 سوت کشیدن (کَ یا کِ دَ) (مص ل .) با دهان سوت زدن . 1


52247 سوتام (سُ) (ص .) چیز کم و اندک . 1


52249 سوخاری [ روس . ] (اِ.) برشته . 1


52250 سوخت (اِ.) مادة سوختنی مانند: نفت . 1


52251 سوختن (تَ) [ په . ] (مص ل .) آتش گرفتن . 1


52252 سوختنی ( سوختنی .) (ص .) قابل سوختن . 1


52253 سوخته (سُ خْ تِ) (ص مف .) 1 - هر چیز آتش گرفته، محترق . 2 - مجازاً آزار کشیده، محنت رسیده از حوادث دوران یا عشق . 1


52254 سوختگی (تَ یا تِ) (حامص .) 1 - عمل سوخته شدن . 2 - درد و مصیبتی که عارض شخص شود. 3 - اذیت و صدمه ای که به دل وارد آید. 1


52255 سود [ په . ] (اِ.) 1 - فایده، نفع . 2 - ربح . 3 - حاصل، محصول . 4 - فتح، پیروزی . 1


52256 سود خوردن (خُ دَ) (مص ل .) ربا خوردن . 1


52257 سودا (سَ یا سُ) (اِ.) داد و ستد، خرید و فروش . 1


52258 سودا (سُ) [ انگ . ] (اِ.) آب دارای گاز کربنیک . 1


52259 سودا (سَ یا سُ) [ ع . سوداء ] (ص .) 1 - مؤنث اسود، سیاه . 2 - یکی از اخلاط چهارگانه که جای آن طحال است . 3 - وسواس . 4 - مالیخولیا، وهم . 5 - هوی و هوس . 6 - عشق . 1


52260 سودا پختن ( سودا پختن . پُ تَ) [ ع - فا. ] (مص ل .) خیال باطل کردن . 1


52261 سودا پیمودن ( سودا پیمودن . پَ دَ) [ ع - فا. ] (مص ل .) خیال فاسد کردن . 1


52262 سودازده ( سودازده . زَ دَ یا د) [ ع - فا. ] (ص مف .) 1 - دیوانه . 2 - عاشق . 1


52263 سودازدگی ( سودازدگی . زَ دَ یا د) [ ع - فا. ] (حامص .) دیوانگی، دیوانه بودن . 1


52264 سوداپرست ( سوداپرست . پَ رَ) [ ع - فا. ] (ص فا.) 1 - شهوت پرست . 2 - خیالباف . 1


52265 سوداگر ( سوداگر . گَ) (اِ.) بازرگان، تاجر. 1


52266 سوداگری ( سوداگری . گَ) (حامص .) تجارت، بازرگانی . 1


52267 سودخور (خُ) (ص فا.) رباخوار. 1


52268 سودد (سُ دَ) [ ع . سؤدد ] (اِمص .) بزرگواری، مهتری . 1


52269 سودمند (مَ) [ په . ] (ص مر.) 1 - آن چه سود دهد. 2 - مفید. 3 - بارور. 1


52270 سودمندی ( سودمندی .) (حامص .) 1 - نفع . 2 - فایده . 3 - باروری . 1


52272 سوده (د یا دَ) 1 - (ص مف .) ساییده شده، لمس شده . 2 - کوفته . 3 - ریز شده، خرد شده . 4 - گداخته، مذاب . 5 - حک شده . 6 - محو شده . 7 - سوراخ شده، سفته . 8 - خرج شده . 9 - (اِ.) گرد و غبار. 1


52273 سور (سُ وَ) [ ع . ] (اِ.) جِ سوره . 1


52274 سور [ په . ] (اِ.) 1 - جشن، ضیافت . 2 - عروسی . 1


52275 سور [ ع . ] (اِ.) دیوار گرداگرد شهر. ج . اسوار و سیران . 1


52276 سور (سُ) [ ع . سؤر ] (اِ.) پس ماندة طعام و شراب . (سور (ص .) = سول) : اسب و استر و خری که خط سیاهی از کاکل تا دمش کشیده باشد. 1


52277 سور (اِ.) درختی است از ردة مخروطیان که دارای برگ های سوزنی طویل و همیشه سبز است . بیش از هزار سال عمر می کند. پوست این درخت قرمز و میوه هایش نیز قرمز تند و بیضی شکلند. چوبش نیز قرمز و زود صاف و پرداخت می شود. پاجوش های این درخت را معمولاً برای تکثیر به کار می برند، درخت سردار. 1


52278 سور دادن (دَ) (مص ل .) مهمانی دادن . 1


52279 سوراخ [ په . ] (اِ.) رخنه، شکاف . ؛ سوراخ موش داره، موش گوش داره کنایه از: توجه دادن به حفظ زبان و دور و بَر و ملاحظة فضول و خبرچین و مثل آن نمودن . ؛ سوراخ دعا را گم کردن کنایه از: مصلحت و خیر و راه را گم کردن . 1


52280 سورت (سَ یا سُ رَ) [ ع . سورة ] (اِمص .) 1 - تندی، تیزی . 2 - شدت . 3 - هیبت . 1


52281 سورتمه (مِ) [ تر. ] (اِ.) وسیلة نقلیة کوچکی که در مناطق سردسیر با سگ یا گوزن یا اسب، روی برف کشیده می شود. 1


52282 سوررآلیسم [ فر. ] (اِ.) واقعیت برتر، مکتبی ادبی و هنری که معتقد بوده است به ارائة احساسات و تخیلات فارغ از هرگونه قید و بند - هنری، اجتماعی، عرفی - و بیان صادقانة عواطف . این مکتب در سال 1924 رسماً توسط آندره برتون موجودیت یافت . 1


52283 سورسات (رَ) [ تر. ] (اِ.)1 - زاد و توشه . 2 - خواربار. 3 - ملزومات و تدارکاتِ کار. 1


52284 سورن (رَ) [ تر. ] (اِ.) هجوم، حمله . 1


52285 سوره (رَ یا رِ) [ ع . سورة ] (اِ.) هریک از فصل - های یکصد و چهارده گانة قرآن مجید. 1


52286 سورچران (چَ) (ص فا.) مفت خور. 1


52287 سورچرانی ( سورچرانی .)(حامص .) 1 - سور خوردن . 2 - مفتخوری . 1


52288 سورچی [ تر. ] (ص نسب .) رانندة درشکه . 1


52289 سوری 1 - (اِ.)گل سرخ، گل محمدی . 2 - شراب سرخ . 1


52290 سوری (ص نسب .) نک سورچران . 1


52292 سوزان (ص فا.) 1 - سوزنده . 2 - ملتهب . 1


52293 سوزاندن (دَ) (مص م .) سوزانیدن، آتش گرفتن، سوختن . 1


52294 سوزاک (اِ.) یکی از امراض مقاربتی که واگیر دارد و نشانة آن چرک و سوزش در مجرای ادرار است . 1


52295 سوزش (ز) (اِمص .) سوختن، التهاب . 1


52296 سوزمانی (زْ) (اِمر.) زن کولی . 1


52297 سوزن (زَ) [ په . ] (اِ.) 1 - میلة کوچک فلزی و نوک تیز که ته آن سوراخی دارد، نخ را از آن بگذرانند و آن در دوخت و دوز به کار می رود. 2 - میله ای که در اسلحة آتشی به فشنگ برخورد کرده آن را محترق سازد. 3 - (عا.) آمپول، سرنگ . ؛ جای سوزن سوزن انداختن نیست کنایه از: ازدحام و شلوغی جمعیت . 1


52298 سوزنبان ( سوزنبان .) (ص مر.)مسئول ریل راه آهن . 1


52299 سوزنده (زَ د یا دَ) (ص فا.) 1 - آن که یا آن چه سوزد. 2 - گرم . 3 - سوزاننده . 1


52300 سوزنکاری (زَ) (حامص .) ریزدوزی و نقش و نگار انداختن روی پارچه با سوزن . 1


52301 سوزنی (زَ) (اِمر.) پارچه ای از مخمل، شال یا ترمه که سوزن کاری شده باشد. 1


52302 سوزه (زَ یا ز) (اِمص .) عمل سوختن . 1


52303 سوزه ( سوزه .) (اِ.) تریز جامه، تک پارچه ای که در زیر بغل پیراهن یا میان شلوار دوزند. 1


52304 سوزیان 1 - (اِمر.)نفع و ضرر.2 - مال و سرمایه . 3 - نیک و بد. 4 - راز. 5 - نام وننگ . 6 - سوغات . 7 - (ص مر.) مهربان، غمخوار. 1


52305 سوس [ ع . ] (اِ.) بیب، کرمی که پارچه های پشمی و ابریشمی را تباه کند. 1


52306 سوس [ ع . ] (اِ.) اصل، طبیعت . 1


52307 سوسمار (اِ.) جانوری است خزنده، دارای چهار دست و پای کوتاه ودم دراز و دهان فراخ با دندان های ریز، سوسمارها انواع مختلف دارند. 1


52308 سوسن (سَ) [ معر. ] (اِ.)گلی است بابرگ های دراز و باریک و گل های خوشبو به رنگ های مختلف . 1


52309 سوسنبر (سَ بَ) [ په . ] (اِ.) گیاهی است شبیه نعناع با برگ های خوشبو و گل های سفید. 1


52310 سوسه (سَ یا س ) (اِ.) (عا.) 1 - حقه، تزویر. 2 - دشواری، اشکال . 1


52311 سوسه دواندن ( سوسه دواندن . دَ دَ) (مص ل .) (عا.) با بدگویی برای کسی تولید اشکال کردن . 1


52312 سوسو زدن (زَ دَ) (مص ل .) روشنایی اندک که از دور دیده شود. 1


52313 سوسک (اِ.) حشره ای است از راستة قاب - بالان که بدنی کشیده و قهوه ای دارد و بال هایش نیز همرنگ بدنش می باشد. چند هزار نوع از آن شناخته شده و بسیاری از آن ها حامل نطفة میکروب های مختلف است . سپیرک و سپیرو نیز نامیده می شود. 1


52314 سوسیالیسم (سُ) [ فر. ] (اِ.) سیاستی است که بر اساس تقدم جامعه بر فرد و اولویت منافع و مصالح اجتماعی بر منافع فردی قرار گرفته است . 1


52315 سوسیس (سُ) [ فر. ] (اِ.) از انواع فرآورده های گوشتی است که از گوشت چرخ کردة بسیار ریز و چربی و سویا درست شده است و با روکش نایلونی استوانه ای شکل عرضه می شود. 1


52316 سوط (سَ) [ ع . ] (اِ.) تازیانه ؛ ج . اسواط . 1


52317 سوغات (سَ یا سُ) [ تر. ] (اِ.) 1 - هدیه، تحفه . 2 - ره آورد. 1


52318 سوغان (سُ) [ ع . ] 1 - (مص ل .) دویدن اسب و شتر در پی هم . 2 - (مص م .) دواندن اسب و ریاضت دادن او جهت شرکت در مسابقه . 1


52319 سوغه (سَ غَ یا سُ غِ) (اِ.) مرسومی که سابقاً سپاهیان از علوفه و ماهیانة خود به نویسندگان می دادند. 1


52320 سوف (اِ.) نوعی ماهی است . 1


52321 سوفار (اِ.) ظرف گِلی، کاسه، کوزه . 1


52322 سوفار (اِ.) 1 - سوراخ سوراخ شدن . 2 - بخش انتهایی تیر که در چلُة کمان گذاشته می شود. 1


52323 سوفسطایی (سُ فِ سْ) [ ع . ] (ص نسب .) از فرقه سوفسطایی به معنی استاد، دانشور، زبردست و خردمند. جماعتی که در قرن 5 و 6 میلادی از اهل نظر در یونان پیدا شدند که جستجوی کشف حقیقت را ضروری نمی دانستند و پیروان و شاگردان خود را در فن جدل و مناظره ماهر می ساختند و شیوة ایشان سفسطه نامیده شد. 1


52324 سوفلور (لُ) [ فر. ] (اِ. ص .) کسی که از پشت صحنة نمایش جمله و عبارت های نمایشنامه را به هنرپیشگان یادآوری کند. 1


52325 سوفچه (چَ یا چِ) (اِ.) خرده و ریزه . 1


52326 سوق [ ع . ] (اِ.) بازار؛ ج . اسواق . 1


52328 سوق الجیش (سَ قُ لْ جَ) [ ع . ] (اِمص .)لشکر - کشی، استراتژی . 1


52329 سوقه (قَ یا قِ) [ ع . سوقة ] (اِ.) 1 - رعیت . 2 - مردم فرومایه . 1


52330 سول (اِ.) = سور: اسب و استر و خری که خط سیاهی از کاکل تا دمش کشیده باشد. 1


52331 سول (سَ وَ) (اِ.) ناخن پای شتر. 1


52332 سولاخ (اِ.) (عا.) سوراخ . 1


52333 سولان (سُ) (اِ.) شولان ؛ کمند. 1


52334 سولفات [ فر. ] (اِ.) سولفات ها نمک هایی هستند جامد، بیشتر سفید یا بی رنگ و بعضی ها رنگین . به طور کلی رنگ آن ها مربوط به فلزشان است . همة سولفات ها در آب حل می شوند و فقط سولفات سرب و باریم غیرمحلولند. در طبیعت به فراوانی یافت می شوند و انواع گوناگون دارند. 1


52335 سولفور (فُ) [ فر . ] (اِ.) سولفورها نمک های اسید سولفوریک هستند که در طبیعت فراوان یافت می شوند. اجسامی هستند جامد و بلورین و از اکسیدها گدازپذیرترند. به جز سولفور سدیم و پتاسیم و آمونیم همة سولفور غیرمحلولند. سولفورها انواع گوناگون دارند. 1


52336 سوله (لِ) (اِ.) نوعی اسکلت پیش ساخته برای ساختمان که به شکل خرپا زده شود. 1


52337 سولوق [ تر - مغ . ] (اِ.) خورجینی که سابقاً در سفر همراه می برده اند. 1


52338 سوم (س وُُ) (ص .) در مرتبة سه . نفر سوم، هفته سوم . 1


52340 سون (اِ.) طرف، سوی . 1


52341 سونا (سُ) [ فر از فنلاندی . ] (اِ.) حمامی دارای اتاق یا اتاق های بسیار گرم و معمولاً حوضچة آب سرد که پس از ماندن در اتاق گرم و عرق ریختن، در حوضچة آب سرد غوطه می خورند و بر دو نوع است : سونای خشک و سونای بخار. 1


52342 سونات [ فر. ] (اِ.) قطعه ای از موسیقی که برای یک یا دو ساز ساخته شود. 1


52343 سونش (نِ) (اِ.) براده، ریزه های فلز. 1


52344 سونوگرافی (سُ نُ گِ) [ فر. ] (اِ.) تهیة تصویر از ساختارهای درونی بدن با استفاده از امواج فراصوتی، صوت نگاری . (فره ). 1


52345 سوهان (سُ) (اِ.) آلتی آجدار که برای ساییدن چوب یا فلز به کار می رود. 1


52346 سوهان ( سوهان .) (اِ.) نوعی شیرینی . 1


52347 سوهان آجین ( سوهان آجین .) (ص فا.) استاد سازندة سوهان . 1


52348 سوپ [ فر. ] (اِ.) نوعی آش رقیق که قبل از غذا خورده شود. 1


52349 سوپاپ [ فر. ] (اِ.) پولکی که روی دهانة دریچه های سر سیلندر قرار گرفته و دریچه ها را سد می کند. 1


52350 سوپر (پِ) [ انگ . ] (ص .) 1 - عالی، برتر. 2 - بزرگ . 3 - (اِصت .) ویژگی هر نوع وسیلة نقلیة مسافربری که بزرگ تر و دارای امکانات بهتر و رفاه بیشتر است . 4 - سکسی . 1


52351 سوپر مارکت ( پِ . کِ) [ انگ . ] (اِمر.) فروشگاه بزرگی که در آن کالاهای مختلف خاصه مواد غذایی بفروشند. 1


52352 سوپرانو (سُ نُ) [ فر . ] (اِ.) 1 - صدای زیر و ظریف زن یا پسربچه . 2 - صدای آواز زیر. 1


52353 سوپروایزر ( سوپروایزر . ز) [ انگ . ] (اِمر.) کسی که رییس یا مسئول بخش خاصی از یک اداره به ویژه بخشی از بیمارستان است . 1


52354 سوچه (چَ یا چِ) (اِ.) = سوجه . سوزه : 1 - پارچه ای چهار گوشه که در زیر بغل جامه دوزند؛ بغلک . 2 - پارچة مثلث متساوی - الساقین که از سر تریز جامه ببرند تا خشتک را بر آن دوزند. 1


52355 سوژه (ژِ) [ فر. ] (اِ.) موضوع، آن چه که دربارة آن بحث یا آزمایش کنند. 1


52356 سوک (اِ.) 1 - مصیبت . 2 - غم، اندوه . 1


52357 سوک (اِ.) 1 - سوی، جانب . 2 - (عا.) گوشه . 1


52358 سوک (سُ) (اِ.) خارهای نازک و دراز که بر خوشه گندم یا جو می روید. 1


52360 سوگ (اِ.) نک سوک . 1


52361 سوگلی (سَ گُ) [ تر. ] (ص مر.) 1 - محبوب، عزیز دردانه . 2 - محبوب ترین زن حرمسرا. 1


52362 سوگند (سَ یا سُ گَ) (اِمر.) 1 - قسم، اقرار و اعترافی که شخص از روی شرف و ناموس خود می کند و خدا یا بزرگی را شاهد می گیرد. 2 - گوگرد (سوگند خوردن در قدیم خوردن آب آمیخته با گوگرد بوده است . برای تشخیص گناهکار از بی گناه یعنی این که شخص متهم (اما بی گناه ) با خوردن آن اتفاقی برایش نمی افتاد). 1


52363 سوگند بقراط ( سوگند بقراط بُ) (اِمر.) سوگندی که پزشکان یاد می کنند تا وظیفة خود را به درستی انجام دهند و آن منسوب است به بقراط پزشک معروف سدة پنجم پیش از میلاد. 1


52364 سوگوار (ص مر.) 1 - مصیبت زده 2 - اندوهگین . 1


52365 سوگواری (حامص .) عزاداری . 1


52366 سوی (اِ.) جانب، سو. 1


52367 سوی (سَ وِ یّ) [ ع . ] (ص .) برابر. 1


52368 سویا (سُ) [ انگ / فر. ] (اِ.) گیاهی علفی و یکساله از تیرة پروانه واران با ساقه های پوشیده از تارهای سفید، برگ های متناوب و مرکب از سه برگچه، گل های سفید مایل به بنفش، میوة دارای نیام های دراز محتوی دو تا پنج دانه به بزرگی نخود که از برخی گونه های آن روغن می گیرند. این گیاه مصرف غذایی بسیار بالایی دارد. 1


52369 سویت [ فر. ] (اِ.) 1 - قطعة موسیقی که شامل چند نمایشنامه است . 2 - آپارتمان کوچکی که کلیه امکانات رفاهی را در خود جای داده است، سراچه (فره ). 1


52370 سویداء (سُ وَ یا وِ) [ ع . ] (اِمصغ .) 1 - دانة سیاه . 2 - نقطة سیاه دل . 1


52371 سویق (سَ) [ ع . ] (اِ.) 1 - آرد نرم (از جو، گندم و غیره )؛ ج . اسوقه . 2 - شراب، خمر. 1


52372 سویچ [ انگ . ] (اِ.) 1 - دستگاه اتصال برق . 2 - کلیدی که در وسایل نقلیه موتوری باعث برقراری جریان برق می شود. 3 - انتخاب مسیر یا مدار و باز و بسته کردن و تغییر دادن عملکرد آن، سو دادن . (فره ). 1


52373 سپار (س یا سُ) (اِ.) 1 - چرخُشت، ظرفی که در آن آب انگور گیرند. 2 - گاوآهن . 1


52374 سپاردن (س دَ) [ په . ] (مص م .) سپردن . 1


52375 سپاروک (سَ) (اِ.) کبوتر. 1


52376 سپاس (س ) (اِ.) ستایش، شکر. 1


52377 سپاسدار ( سپاسدار ) (ص فا.) حق شناس، شکر - گزار. 1


52378 سپاسه (س س ) (اِ.) سپاس، شکر، حمد، لطف، شفقت . 1


52379 سپاسگزار ( سپاسگزار . گُ) (ص فا.) سپاسدار، شاکر. 1


52380 سپاه (س ) [ په . ] (اِ.) لشکر، قشون . 1


52381 سپاه سالاری ( سپاه سالاری .) (حامص .) فرماندهی قشون . 1


52382 سپاه شدن ( سپاه شدن . شُ دَ) (مص ل .) جمع آمدن . 1


52383 سپاه کشی ( سپاه کشی . کِ یا کَ) (حامص .) حرکت دادن سپاه . 1


52384 سپاهان ( سپاهان .) (اِ.) 1 - آهنگی از موسیقی . 2 - اصفهان . 1


52385 سپاهدار ( سپاهدار .) (ص فا.) فرمانده قشون . 1


52386 سپاهی ( سپاهی .) (ص .) هر فردی از سپاه . 1


52387 سپتامبر (س ) [ فر. ] (اِ.)ماه نهم از سال میلادی . 1


52388 سپر (س پَ) [ په . ] (اِ.) ابزاری جنگی از جنس فلز یا چرم که برای سالم ماندن از ضربات شمشیر و نیزه از آن استفاده می کردند. ؛ سپر بلای کسی شدن کنایه از: خطر یا دشواری مربوط به او را پذیرفتن . 1


52389 سپر افکندن ( سپر افکندن . اَ کَ دَ) (مص ل .) تسلیم شدن . 1


52390 سپردن (س پَیا پُ دَ)(مص م .) 1 - پیمودن، راه رفتن . 2 - پایمال کردن . 3 - گذراندن، بسر بردن . 1


52391 سپردن ( سپردن .) (مص م .) 1 - واگذار کردن . 2 - سفارش کردن . 1


52392 سپرده (س پَ دَ یاد) (ص مف .) 1 - طی کرده . 2 - پایمال گردیده . 1


52393 سپرده (س پُ دَ یا د) 1 - (ص مف .) به امانت گذاشته . 2 - سفارش شده . 1


52394 سپرز (س پُ) (اِ.) طحال . 1


52395 سپرک (س پَ رَ) (اِ.) زریر، گیاهی است زرد رنگ که از آن برای رنگ کردن جامه استفاده می کنند. 1


52396 سپری (س پَ) [ په . ] (ص مف .)تمام شده، به آخر رسیده . 1


52397 سپری ( سپری .) (ص مف .) 1 - پایمال . 2 - نابود. 1


52398 سپریدن (س پَ دَ)(مص م .)به انجام رساندن . 1


52399 سپریغ (سَ یا سُ پَ) (اِ.) 1 - خوشة انگور و خرما. 2 - غوره، خوشة نارسیده انگور. 1


52400 سپس (س پَ) (ق .) پس، بعد. 1


52401 سپس رو (س پَ. رَ) (ص فا.) تابع، پیرو. 1


52402 سپساپیشی (س پَ) (حامص .) تقدم و تأخر. 1


52403 سپست (س پِ) (اِ.) یونجه . 1


52404 سپسی (س پَ) (حامص .) تأخر. 1


52405 سپل (سَ پَ) (اِ.) 1 - سم شتر. 2 - ناخن فیل . 1


52406 سپلشت (س پِ لِ) (اِمر.) (عا.) = سپلشک : حادثة بد. 1


52407 سپلشک آوردن ( سپلشک آوردن . وَ یا وُ دَ) (مص ل .) (عا.) بد آوردن . 1


52408 سپنج (س پَ)(اِ.)1 - عاریت . 2 - خانة موقت . 1


52409 سپنجی (س پَ) (ص نسب .) عاریتی . 1


52410 سپند (س پَ) (اِ.) اسفند. 1


52411 سپندآسا ( سپندآسا .) (ص مر.) سریع، چالاک . 1


52412 سپندان ( سپندان .) (اِ.) خردَل که طبیعت آن گرم است . 1


52413 سپه (س پَ) (اِ.) سپاه . 1


52414 سپهبد (س پَ بُ) (اِمر.) سردار لشکر. 1


52416 سپهسالار (س پَ)(ص .)فرمانده سپاه، درجه ای با لاتر از سرلشگر. 1


52417 سپوختن (س تَ) [ په . ] (مص م .)نک اسپوختن . 1


52418 سپوخته (س تَ یا تِ) (مف .) 1 - جماع شده . 2 - فرو کرده . 1


52419 سپور (سُ) [ تر. ] (اِ.) رفتگر. 1


52420 سپوز (س ) (ص فا.) در ترکیب به معنی «سپوزنده » آید: کین سپوز. 1


52421 سپوزکار (گار) (ص فا.) کسی که در کارها تأخیر کند. 1


52422 سپوزیدن (س دَ) (مص م .) نک اسپوختن . 1


52423 سپوس (سُ یا سَ) (اِ.) 1 - پوست گندم یا جو. 2 - پوست آرد نشدة دانة غله . 1


52424 سپوسه (سُ یا سَ س ) (اِ.) = سبوسه : 1 - پوست آرد نشدة جو یا گندم . 2 - شورة سر آدمی . 3 - خاک اره . 1


52425 سپک تاکرا (س پَ) [ انگ از مالایایی و تایلندی . ] (اِ.) = سپک تکرا: ورزشی شبیه والیبال با ارتفاع تور کمتر و مقررات ویژة خود. در این ورزش بازیکنان اجازة ضربه زدن به توپ با تمامی اعضای بدن غیر از دست ها را دارند. 1


52426 سپیتاک (س یا سَ) (اِمر.) نک سفیداب . 1


52427 سپید (س یا سَ) (ص .) = اسپید. اسفید: سفید. 1


52428 سپیدار (س ) (اِ.) درختی است از تیرة بیدها دارای گونه های مختلف، دو پایه و گل هایش کاملاً برهنه و بدون جام و کاسه و پرچم یا مادگی فقط برگک کوچکی در بغل دمگل خود دارد. بلندی آن تا بیست متر می رسد. 1


52429 سپیدبخت (س . بَ) (ص مر.) نیکبخت . 1


52430 سپیددست ( سپیددست . دَ) (ص مر.) 1 - بخشنده، جوانمرد. 2 - خجسته، خوش یُمن . 1


52431 سپیدمهره ( سپیدمهره . مُ رِ) (اِمر.) نوعی از بوق و شیپور. 1


52432 سپیده (س د) (ص مر.) روشنایی کمی که هنگام آغاز صبح در آسمان مشرق پدیدار می شود، سفیده . 1


52433 سپیده دمان ( سپیده دمان . دَ) (ق مر.) سحرگاه . 1


52434 سپیدپا ( سپیدپا .) (ص مر.) کنایه از: خوش قدم . 1


52435 سپیدکاری ( سپیدکاری .) (حامص .) نیکوکاری، درستکاری . 1


52436 سپیل (سَ) (اِ.) آواز مرغان . 1


52437 سپیچه (سُ یا سَ یا س چِ) (اِ.) کفک سفید که بر روی خم شراب و سرکه بسته شود. 1


52438 سک (سُ) (اِ.)چوبی نوک تیز که با آن چارپایان را برانند. 1


52440 سک زدن (سُ. زَ دَ) (مص م .) 1 - راندن چارپا به وسیلة سک . 2 - مجازاً: تحریک کردن، اغوا نمودن . 1


52441 سک سک (سُ سُ) (اِ.) یکی از بازی های کودکان، و آن نوعی قایم باشَک است . 1


52442 سکار (س یا سَ یا سُ) (اِ.) 1 - زغال . 2 - زغال افروخته . 1


52443 سکار آهنج (سُ هَ) (اِمر.) آهنی باشد سر کج که بدان گوشت از دیگ و نان از تنور درآورند. 1


52444 سکارو (سُ) (اِمر.) نان و گوشتی که بر روی آتش بریان کنند. 1


52445 سکاف (سَ کّ) [ ع . ] (ص .) کفش دوز. 1


52446 سکافه (سُ فَ یا فِ) (اِ.) زخمه، مضراب . 1


52447 سکان (سُ کّ) [ ع . ] (اِ.)اسباب هدایت وسیله - های شناور یا پرنده مثل کشتی و هواپیما. 1


52448 سکان دار ( سکان دار .) [ ع - فا. ] (ص فا.) مأمور هدایت وسیله های شناور یا پرنده . 1


52449 سکانس (س ) [ فر. ] (اِ.)1 - هریک از قسمت - های فیلم مربوط به یک صحنه، فصل (فره ). 2 - دستورالعمل ها و عملیات در یک برنامة کامپیوتری . 1


52450 سکاهن (س هَ) (اِمر.) نوعی رنگ سیاه که از سرکه و آهن ترتیب دهند و بدان جامه و اشیاء دیگر را رنگ کنند و بیشتر کفشدوزان به جهت رنگ کردن چرم سازند؛ سرکه آهن . 1


52451 سکاک (سَ) [ ع . ] (ص .) 1 - کارد و چاقوساز. 2 - آهنگر. 3 - کسی که سکه ضرب کند. 4 - سکه زن . 1


52452 سکبا (س ) (اِ.) آش سرکه . 1


52453 سکته (سَ تَ یا تِ) [ ع . سکتة ] 1 - (اِمص .) سکوت ناگهانی . 2 - (اِ.) بسته شدن ناگهانی بعضی رگ ها. 1


52454 سکج (سَ کَ) (اِ.) مویز، انگور خشک کرده . 1


52456 سکرات (سَ کَ) [ ع . ] (اِ.) بی هوشی ای که به هنگام مرگ دست دهد. 1


52458 سکرت (سَ رَ) [ ع . سکرة ] (اِمص .) بی هوشی دم مرگ، بی هوشی در حال احتضار. 1


52459 سکرت (س رِ) [ فر. ] (ص .) پوشیده، پنهان، مخفی، محرمانه . 1


52460 سکرتر (س رِ تِ) [ فر. ] (اِ.) منشی، کارمندی که مستقیماً با رئیس کار می کند و در جریان تمام کارهای اداری او قرار دارد. 1


52461 سکرجه (سُ کَ رَّ جَ یا جِ) [ معر. سکرچه ] (اِ.) 1 - ظرفی است کوچک که در آن نانخورش ها نهند و بر سر سفره گذارند. 2 - واحد وزن . 1


52462 سکرفیدن (سَ کَ دَ) نک شکرفیدن . 1


52463 سکره (سُ رَ یا رِ) (اِ.) [ معر. ] = اسکوره . اسکره . اسکرچه . سکرچه . سکرجه : 1 - کاسة گلی . 2 - پیاله ای است که مقداری معین جا بگیرد. 1


52464 سکرکه (سُ کُ کَ) (اِ.) شرابی که از ارزن درست کنند. 1


52465 سکس (س ) [ فر. ] (اِ.)1 - جنسیت (زن یامرد). 2 - جنس زن . 3 - روابط جنسی زن و مرد. 1


52466 سکسک (سُ سُ) (اِ. ص .) 1 - زمین بد و نا - هموار. 2 - اسبی که بد و ناهموار راه رود. 1


52601 سیر (پس .) پسوندی است دال بر مکان : سردسیر. 1


52467 سکسکه (س س کِ) [ ع . سکسکة ] (اِ.) حالتی که بر اثر آن صداهایی کوتاه و متناوب از گلو برآید. 1


52468 سکسکی (سُ سُ) (اِ.) زحمتی که انسان را در غایت ضعف پیدا شود و آن تپش دل است که به اندک جنبشی و حرکتی ایجاد گردد. 1


52469 سکسی (س ) [ فر - فا. ] (ص نسب .) دارای جاذبه جنسی، شهوت انگیز. 1


52470 سکن (سَ کَ) [ ع . ] 1 - (مص ل .) جای گرفتن . 2 - آرمیدن . 3 - (اِ.) آن چه که به آن انس گیرند و آرامش پیدا کنند. 1


52471 سکن (سَ) [ ع . ] (اِ.) قوت، خورش ؛ ج . اَسکان . 1


52472 سکنات (سَ کِ) [ ع . ] (اِ.) سکون ها، استقامت ها. جِ سکنه . 1


52473 سکنج (سَ کَ یا س کُ) (اِ.) 1 - سرفه . 2 - خراش . 3 - گزندگی . 1


52474 سکنج (س کُ) [ = سه + کنج ] (ص .) لب و دهانی که دارای سه کنج باشد، لب شکری . 1


52475 سکنجیدن (سَ کَ دَ یا س کُ دَ) 1 - (مص ل .) سرفه کردن . 2 - (مص م .) خراشیدن . 3 - گزیدن . 1


52476 سکندر (س کَ دَ) (اِ.) لغزیدن، به سر درآمدن . 1


52477 سکندری ( سکندری .) (حامص .) پا پیش خوردن . 1


52478 سکندری خوردن ( سکندری خوردن . دَ) (مص ل .) با سر به زمین آمدن . 1


52479 سکنه ( سکنه .) [ ع . سکنة ] (اِ.) 1 - حالتی که شخص در آن هست ؛ وضع . 2 - محل اتصال سر و گردن ؛ ج . سکنات . 1


52480 سکنه (سَ کَ نِ یا نَ) [ ع . سکنة ] (اِ.) 1 - ساکنین . 2 - سکون، استقامت ؛ ج . سکنات . 1


52481 سکنگبین (س کَ گَ یا گُ) (اِمر.) = سکنجبین : شربتی که از سرکه و انگبین و شکر درست کنند. 1


52482 سکنی (سُ نا) [ ع . ] (اِ.) مسکن، جای اقامت . 1


52483 سکه (سُ کَّ) [ ع . ] (اِ.) کوچه، کوی . 1


52484 سکه (س کَُ یا کِّ) [ ع . سکة ] (اِ.) 1 - پول فلزین . 2 - هر چیز خوب و با رونق . ؛ سکه یک پول کنایه از: بی آبرو شده، مفتضح . 1


52485 سکه زدن ( سکه زدن . زَ دَ) [ ع - فا. ] (مص م .) پول فلزی درست کردن . 1


52486 سکه شدن ( سکه شدن . شُ دَ) [ ع - فا. ] (مص ل .) رونق پیدا کردن . 1


52487 سکو (س ) (اِ.) چنگک، ابزاری شبیه دست با چهار یا پنج شاخه که به وسیلة آن غله را به هوا می دادند تا دانه از کاه جدا شود. 1


52488 سکو (سَ کّ) (اِ.) تختگاه، پله مانندی که کنار در خانه یا پای درختان درست کنند. 1


52489 سکوا (س ) (اِ.) آش سرکه . 1


52490 سکوبا (سُ) (اِ.) اسقف . 1


52491 سکوت (سُ) [ ع . ] 1 - (مص ل .) خاموش شدن . 2 - (اِمص .) خاموشی . 1


52492 سکولاریسم (س کُ) [ فر. ] (اِ.) = سکولاریزم : نظریه ای مبتنی بر جدایی سیاست از دین . 1


52493 سکون (سُ) [ ع . ] 1 - (مص ل .) آرام گرفتن . 2 - جای گرفتن . 3 - (اِمص .) آرامش . 1


52494 سکونت (سُ نَ) [ ع . سکونة ] 1 - (مص ل .) اقامت کردن، ماندن . 2 - (اِمص .) وقار، آرامش . 1


52496 سکیزان (س ) (ص فا.) در حال جهیدن، در حال جفتک زدن . 1


52497 سکیزه (س زَ) (اِمص .) 1 - جست و خیز. 2 - جفتک اندازی . 1


52498 سکیزیدن (س دَ) (مص ل .) اسکیزیدن، برجستن، جهیدن . 1


52499 سکین (س کُِ) [ ع . ] (اِ.) کارد، چاقو. ج . سکاکین . 1


52500 سکینه (سَ نَ یا نِ) [ ع . سکینة ] (اِ.) 1 - آرام، آرامش . 2 - وقار. 3 - آن چه که به دل آرامش و اطمینان بخشد. 1


52501 سگ (سَ) [ په . ] (اِ.) پستانداری از راستة گوشتخواران که سردستة تیرة خاصی به نام سگ سانان می باشدو دارای نژادهای مختلف است که تاکنون 200 نژاد از آن شناخته شده، شامة وی بسیار قوی است و در کارهای مختلف خدمات با ارزشی به انسان می کند. ؛ سگ صاحبش را نشناختن کنایه از: آشفتگی و شلوغی و هرج و مرج بودن . ؛ مثل سگ و گربه بودن کنایه از: دو نفر که دشمن همیشگی یکدیگر باشند و پیوسته با هم جدال کنند. 1


52502 سگ جان (سَ) (کن .) پُرطاقت، مقاوم . 1


52503 سگ خور شدن ( سگ خور شدن . شُ دَ) (مص ل .) (عا.) حیف و میل شدن، به ناروا مصرف شدن . 1


52504 سگ دو ( سگ دو . دُ) (ص فا.) کنایه از: فعالیت زیاد اما بی نتیجه . 1


52505 سگ ماهی (سَ) (اِمر.) 1 - یکی از ماهی های حلال گوشت و فلس دار و استخوانی دریای مازندران که فلس هایش بزرگ است و به آسانی می افتد. 2 - ماهی خاویار. 1


52506 سگال (س ) (اِ.) اندیشه . 1


52507 سگالش (س لِ) (اِمص .) 1 - اندیشه کردن، چاره جویی . 2 - اندیشة بد. 1


52508 سگاله (سَ لَ) (اِمر.) سرگین سگ . 1


52509 سگالیدن (س دَ) (مص ل .) 1 - اندیشیدن . 2 - خصومت ورزیدن . 1


52510 سگدست ( سگدست . دَ) (اِمر.) میله ای فلزی که حرکت را از فرمان به چرخ ها منتقل می کند. 1


52511 سگدل (سَ د) (ص مر.) سخت دل، آزار - کننده، موذی . 1


52512 سگرمه (س گِ مِ) (اِ.) (عا.) 1 - خطوط پیشانی . 2 - اَخم . 1


52513 سگرو (سَ) (ص مر.) مردم آزار، غریب آزار. 1


52514 سگسار (سَ) (ص مر.) 1 - آن که سری شبیه به سگ دارد.2 - مجازاً: حریص . 3 - دنیا - پرست . 1


52515 سگک (سَ گَ) (اِمصغ .) نوعی قلاب چهار - گوش یا نیم دایره یا گرد برای بستن کفش، کیف، کمربند و... 1


52516 سی (سَ یا س ) (اِ.) سنگ . 1


52517 سی [ فر. ] (اِ.) هفتمین نُت موسیقی . 1


52519 سی . پی . یو [ انگ . ]C.P.U (اِ.) بخشی از کامپیوتر که فرمان ها را پرداخت و اجرا می کند، واحد پردازش مرکزی . 1


52520 سی .دی [ انگ . ]C.D نوعی دیسک برای ذخیره کردن اطلاعات، دیسک فشرده . 1


52521 سی ء (سَ یِّ) [ ع . ] (ص . اِ.)1 - کار بد، ناپسند. 2 - گناه، خطا. 1


52522 سی تی اسکن (اِ کَ) [ انگ . ]C.T.scan (اِ.) مغزنگاری کامپیوتری . 1


52523 سی سی [ فر . ] (اِمر.) سانتیمتر مکعب (اختصاری ). 1


52524 سی سی یو [ فر . ]C.C.U (اِمر.) بخش ویژة مراقبت از بیماران قلبی در بیمارستان . 1


52525 سی پاره (رِ) (اِمر.) 1 - سی جزء قرآن مجید که هر جزو را علیحده جلد کرده باشند. 2 - قرآن مجید. 1


52526 سیئات (سَ ی ِّ ) [ ع . ] (اِ.) جِ سیئه ؛اعمال زشت . 1


52527 سیئه (سَ یِّ ئَ) [ ع . سیئة ] (اِ.) مؤنث سی ء. 1 - کار بد، ناپسند. 2 - خطا، گناه . ج . سیئات . 1


52528 سیا [ انگ . ] (اِ.) نام انگلیسی «سازمان اطلاعات مرکزی آمریکا» CIA که فعالیت های جاسوسی و اطلاعات آمریکا را در خارج به عهده دارد. 1


52529 سیابیدن (دَ) (مص م .) آراستن . 1


52530 سیاتیک [ فر. ] 1 - (ص .) مربوط به تهیگاه . 2 - (اِ.) نام سیاتیک به عصب نسائی بزرگ اطلاق می شود. 3 - درد مربوط به عصب سیاتیک را نیز به نام سیاتیک خوانند و آن عبارت از درد شدیدی است که در سرتاسر این عصب حس می شود. 1


52531 سیاح (سَ یّ) [ ع . ] (ص .) گردش گر، جهانگرد. 1


52532 سیاحت (حَ) [ ع . سیاحة ] 1 - (مص ل .) گردش کردن، گشتن . 2 - (اِمص .) جهان گردی . 1


52533 سیادت (دَ) [ ع . سیادة ] 1 - (مص ل .) سروری، شرف یافتن . 2 - (اِمص .) بزرگی، سروری . 1


52534 سیار (اِ.) 1 - نانی که از آرد جو و آرد باقلا و ارزن پزند. 2 - کشکینه ؛ خورشی که از کشک تهیه کنند. 1


52535 سیار (سَ یّ) [ ع . ] (ص .) بسیار سیر کننده . 1


52536 سیاره (س رِ) (اِ.)گاورس ؛ گیاهی است خودرو شبیه جو که در کشتزار گندم می روید. 1


52537 سیاره (سَ یّ رَ یا رِ) [ ع . ] (اِ.) قمر، اجرامی که به دور ستارگان می چرخند. 1


52538 سیاس (سَ یّ) [ ازع . ] (ص .) سیاستمدار. 1


52539 سیاست (سَ) [ ع . سیاسة ] 1 - (مص م .) حکومت کردن . 2 - (اِمص .) حکومت . 3 - داوری . 4 - تنبیه . 1


52540 سیاست راندن ( سیاست راندن . دَ) [ ع - فا. ] (مص م .) مجازات کردن، تنبیه کردن . 1


52541 سیاست فرمودن ( سیاست فرمودن . فَ دَ) [ ع - فا. ] (مص م .) مجازات کردن از جانب بزرگان . 1


52542 سیاسی [ ع . ] (ص نسب .) منسوب به سیاست، مربوط به سیاست، امور سیاسی . 1


52543 سیاط [ ع . ] (اِ.) جِ سوطه ؛ شلاق ها. 1


52544 سیاف (سَ یّ) [ ع . ] (ص .) شمشیرزن . 1


52545 سیاق [ ع . ] (اِ.) 1 - اسلوب، روش . 2 - فن تحریری محاسبات به روش قدیم و آن شامل علایمی اختصاری بود مأخوذ از اعداد عربی . ؛ سیاق کلام (سخن ) اسلوب سخن، طرز جمله بندی . 1


52546 سیاقت (قَ) [ ع . سیاقة ] 1 - (مص م .) راندن (چهارپایان و غیره ). 2 - سخن راندن . 3 - حدیث گفتن . 1


52547 سیال (سَ یّ) [ ع . ] 1 - (ص .) بسیار روان . 2 - روان، جاری . 1


52548 سیالخ (سَ لِ) (اِ.) 1 - خارخسک . 2 - خارخسک مانندی سه پهلو که از آهن می سازند و بر سر راه دشمن و اطراف قلعه ها می ریختند. 1


52549 سیان (سَ) (اِ.) عشقه، گیاهی که به درخت پیچد. 1


52550 سیانور [ فر. ] (اِ.) نمک اسید سیانیدریک، سمی است خطرناک که برای ساختن مواد حشره کش و نیز در آبکاری برقی به کار می رود. 1


52551 سیاه [ په . ] 1 - (ص .) آن چه به رنگ زغال است . متضاد سفید. 2 - تیره، تاریک . 3 - (اِ.) رنگ زغال . 4 - کسی که پوستش سیاه باشد، سیاه پوست . 5 - حبشی . 6 - شوم، بدیمن . ؛ سیاه بازار بازاری که در آن قیمت اشیا را بیش از قیمت اصلی و رسمی خرید و فروش کنند. 1


52552 سیاه بازی (اِمر.) 1 - گونه ای نمایش سنتی که معمولاً در آن شخصی دارای غلامی سیاه - پوست و گیج و گول است که دست به کارهای خنده داری می زند. 2 - (کن .) عملیات از پیش طراحی شده برای فریب دیگری . 1


52553 سیاه بند (بَ) (ص مر.) 1 - حقه باز.2 - تردست . 1


52554 سیاه خانه (نَ یا نِ) (اِمر.) زندان . 1


52555 سیاه درخت (د رَ) (اِمر.) 1 - درختچه ای از تیرة عناب ها که برگ هایش در شاخه های جوان متقابل و دندانه دار است . گل هایش خوشه ای و به رنگ زرد مایل به سبز است . میوة این گیاه به بزرگی یک نخود و طعمش تلخ و نامطبوع است . از میوة آن شیره ای به نام شیرة نرپرن می گیرند که مسهلی است قوی . 2 - درختی که میوه دهد؛ بارور. 1


52556 سیاه دست (دَ) (ص مر.) 1 - بخیل، خسیس . 2 - پست، فرومایه . 3 - شوم، نامبارک . 1


52557 سیاه دل (د) (ص مر.) بدگمان . 1


52558 سیاه رو (ص مر.) کنایه از: بی آبرو. 1


52559 سیاه رگ (رَ) (اِمر.) ورید. 1


52560 سیاه زخم (زَ) (اِمر.) مرضی است عفونی که در انسان معمولاً زخمی موضعی و بدخیم تولید می کند و به ندرت اعضای داخلی روده و ریه را می گیرد. و معمولاً از گوسفندان به انسان سرایت می کند. 1


52684 سینی (اِ.) ظرف مسطح و دوره دار که از فلز یا مواد دیگر ساخته می شود. 1


56013 غنده (غَ د) (اِ.) بوی بد. 1


52561 سیاه سر (سَ) = سیه سر: 1 - (ص مر.) آن چه که سرش سیاه باشد. 2 - (اِمر.) قلم (که سرش را در مرکب زنند). 3 - سیاه سار. 4 - (کن .) زن بیچاره و بینوا. 5 - گناهکار. 1


52562 سیاه سرفه (سُ فِ یا فَ) (اِمر.) مرضی است عفونی و بسیار ساری که ویروسش بیشتر در حنجره، قصبة الریه، نایژه ها موضع می گیرد که باعث سرفه های شدیدی می شود. 1


52563 سیاه سوخته (تِ تا تَ) (ص مر.) آن که در آفتاب سیاه شده باشد، بسیار سیاه . 1


52564 سیاه قلم (قَ لَ) [ فا - ع . ] (اِمر.) نوعی نقاشی که در آن فقط با قلم و مرکب سیاه یا مداد کار شده باشد. 1


52565 سیاه مست (مَ) (ص مر.) بسیار مست . 1


52566 سیاه مشق (مَ) [ فا - ع . ] (اِمر.) 1 - تمرین خوشنویسی که در آن کلمات یا حروف به صورت تکراری و انبوه کنار یکدیگر نوشته شده باشند. 2 - کنایه از تمرین زیاد در یک حرفه یا هنر. 1


52567 سیاه نامه (مِ) (اِمر.) گناهکار. 1


52568 سیاه پستان (پِ) (ص مر.) 1 - کنایه از: زنی که توجهی به تربیت کودک خود ندارد. 2 - زنی که هر کودک شیر او را بخورد بمیرد. 1


52569 سیاه پوست (اِمر.) هر یک از افراد یکی از چهار گروه بزرگ نژادهای انسانی، بومی قارة آفریقا که پوستی تیره، موهای مجعد و لب های کلفت برآمده دارند. 1


52570 سیاه پوش 1 - (ص فا.) کنایه از: سوگوار. 2 - (اِ.) شبگرد، عسس . 1


52571 سیاه چادر (دُ) (اِمر.) چادر سیاه، خیمه هایی تیره رنگ که صحرانشینان و دامداران در صحرا برای خود برپا می کنند. سیاه خیمه و سیاه خانه نیز می گویند. 1


52572 سیاه چال (اِمر.) زندان تنگ و تاریک . 1


52573 سیاه چرده (چَ د) (ص مر.) آن که رنگ چهره اش تیره باشد. 1


52574 سیاه کار (ص .) بدکار، ظالم . 1


52575 سیاه گلیم (گِ) (ص مر.) بدبخت . 1


52576 سیاه گوش (اِمر.) جانوری است گوشت خوار شبیه شغال با پوستی قهوه ای و گوش های منگوله ای، معمولاً به دنبال شیر حرکت می کند تا بازماندة غذای او را بخورد. 1


52577 سیاهه (هِ یا هَ)(اِ.) 1 - صورتحساب، نوشته ای که در آن موارد دخل و خرج را بنویسند. 2 - زن بدکاره . 1


52578 سیاهک (هَ) (اِمصغ .) 1 - سیاه کوچک . 2 - قارچی است انگلی که نوعی از آن از تیرة اوستیلاژیناسه و نوع دیگرش از تیرة تیلتیاسه است، اراقوا. 3 - لیخنیس . 1


52579 سیاهکاسه (سَ یا س ) (ص مر.) بخیل . 1


52580 سیاهی (ص نسب .) 1 - منسوب به سیاه، وضعیت و کیفیت سیاه بودن . 2 - تاریکی . 3 - چیز تیره و نامشخص که معمولاً به علت دوری تشخیص آن دشوار است . ؛ سیاهی لشکر گروهی از مردم که تنها برای نمایش انبوهی و بسیاری جمعیت به کار گرفته می شوند. 1


52581 سیاهی ده (د) (ص فا.) خجل سازنده . 1


52582 سیب [ په . ] (اِ.) درختی است از تیرة گل سرخیان، برگ هایش بیضوی با دندانه های فاصله دار، میوه اش خوشبو و خوش طعم و بر چند قسم است . همة اقسام آن خوشبو، لطیف و مغذی است . ؛ مثل سیب که از وسط نصف کرده باشند کنایه از: عیناً شبیه کسی . 1


52583 سیب (س ) (ص .) سرگشته، گیج . 1


52584 سیب زمینی (زَ) (اِمر.) گیاهی است بوته مانند با برگ های بریده، دارای ساقه های زیرزمینی خوراکی که مانند غلات دارای ارزش غذایی فراوان است . 1


52585 سیبرنتیک (ب نِ) [ فر. ] (اِ.) دانش اصول ارتباطات و کنترل . 1


52586 سیبل (اِ.) [ فر. ] قطعه ای از تخته یا مقوا که برای تیراندازی هدف قرار دهند؛ نشانه، هدف . 1


52587 سیبه (بَ) [ مغ . ] (اِ.) دیواری از چوب و علف دور قلعه و شهر. 1


52588 سیتو (تُ) [ انگ . ] (اِ.) سازمان پیمان آسیای جنوب غربی یا پیمان مانیل . این پیمان در سال 1954 بین دولت های امریکا، استرالیا، بریتانیا، پاکستان، تایلند، فرانسه، فیلیپین و نیوزلند در مانیل پایتخت فیلیپین بسته شد. هدف این پیمان همکاری اقتصادی و نظامی بوده است . 1


52589 سیتوپلاسم (تُ پِ) [ فر. ] (اِ.) بخشی از سلول که در اطراف هسته قرار دارد، سفیدة یاخته، میان یاخته (فره ). 1


52590 سیج (اِ.) رنج، محنت . 1


52591 سیج (سَ یا س ) (اِ.) مویز، انگور خشک شده . 1


52592 سیجیدن (دَ) (مص ل .) بسیجیدن 1


52593 سیخ [ سنس . ] (اِ.) 1 - هر چیز مستقیم و نوک تیز. 2 - آلتی فلزی که قطعات گوشت را بدان کشند و روی آتش کباب کنند. 3 - (ص . ق .) (عا.) راست، مستقیم . 1


52594 سیخ زدن (زَ دَ) (مص م .) 1 - (عا.) کنایه از: اصرار کردن . 2 - تحریک کردن . 1


52595 سیخ پر (پَ) (ص مر.) بچة پرنده که هنوز پرش خوب برنیامده و مانند خاری به نظر آید. 1


52596 سیخگاه یافتن (تَ) (مص ل .) به نقطة ضعف کسی پی بردن . 1


52597 سید (سَ یِّ) [ ع . ] (ص .) سرور، آقا، افرادی که نسب شان به پیغمبر (ص ) می رسد. ؛ سید المرسلین سرور فرستادگان (خدا) لقب محمد رسوالله (ص ). ؛ سید ُالشُهَدا الف - سرور شهیدان . ب - لقب حمزه عموی پیامبر اسلام . ج - به ویژه لقب امام حسین (ع ) امام سوم شیعیان . 1


52598 سیده (سَ یِّ دَ یا د) [ ع . سیدة ] (ص .) مؤنث سید. 1


52599 سیر (س یَ) [ ع . ] (اِ.) جِ سیرت ؛ روش ها. 1


52600 سیر (اِ.) واحدی برای وزن برابر با 75 گرم . 1


52602 سیر [ په . ] (اِ.) گیاهی است از تیرة سوسنی ها، علفی و پیازدار که شامل برگ های باریک دراز است . قسمت مورد استفادة آن همان قسمت غده های زیرزمینی وی است . برای سیر در تداوی اثر ضدعفونی کننده و اشتهاآور و ضد کرم و کم کنندة فشار خون ذکر شده است . به علت وجود مادة گوگرددار در اسانس سیر بوی بدی از آن استشمام می شود. ؛ سیر در لوزینه نهادن کنایه از: فریب دادن . ؛ از سیر تا پیاز کنایه از: همه چیز، تمام یک مطلب با جزییات آن . 1


52603 سیر (سَ یا س ) [ ع . ] 1 - (مص ل .) راه رفتن، گردش کردن . 2 - (اِمص .) رفتار، گردش، حرکت . 1


52604 سیر [ په . ] (ص .) 1 - کسی که معده اش از غذا پُر است . 2 - بیزار، متنفر. 3 - رنگ تند. 1


52605 سیراب (ص مر.) پُر آب، سیر شده از آب، طراوت و آبداری . 1


52606 سیرابی (اِ.) شکنبة گوسفند. 1


52607 سیران (سَ یا س ) [ ازع . ] (اِمص .) گردش . 1


52608 سیرت (رَ) [ ع . سیرة ] (اِ.) 1 - طریقه، روش . 2 - مذهب . 3 - خُلق و خو، عادت . 1


52609 سیرسور (اِمر.) جشن سیر، جشنی که ایرانیان باستان در چهارمین روز از ماه دی برپا می کردند و سیر و گوشت و باده می خوردند. 1


52610 سیرسیرک (رَ) (اِ.) زنجره . 1


52611 سیرم (رُ) (اِ.) تسمه . 1


52612 سیرمونی (حامص .) (عا.) سیری، سیر شدن . 1


52613 سیرنگ (رَ) (اِ.) سیمرغ، عنقاء. 1


52614 سیره (رِ) (اِ.) نک سُهره . 1


52615 سیروس [ فر. ] (اِ.) 1 - ابری به شکل رشته های ظریف سفید یا تکه ها یا نوارهای باریک عمدتاً سفید جدا از هم ؛ این ابر جلوه ای ریسه دار یا گیسودار یا ابریشمی یا هر دو را دارد، پرسا. (فره ). 2 - در فارسی نامی از نام های مردان . 1


52616 سیرک [ فر. ] (اِ.) نوعی نمایش که معمولاً در یک چادر بسیار بزرگ اجراء شود و در آن بازی با حیوانات و کارهای عجیب و اعمال خنده آور روی صحنه انجام دهند. 1


52617 سیز (ص .) چابک، چالاک . 1


52618 سیزده (دَ) [ په . ] (اِمر.) دوازده به علاوة یک (13). ؛ سیزده به در روز سیزدهم فروردین . می گویند نحس است و باید به دشت و صحرا رفت و نحسی آن را به در کرد. 1


52619 سیس (اِ.) اسب جلد و تند و تیز. 1


52620 سیستم (تِ) [ فر. ] (اِ.) 1 - روش، طریقه . 2 - دستگاه، نظام . 3 - مدل . 1


52621 سیستماتیک ( سیستماتیک .) [ فر. ] (ص .) دارای ساختار و ن ظام، نظام مند. 1


52622 سیستن (تَ) (مص ل .) جهیدن . 1


52623 سیسمونی (اِ.) لوازم مورد نیاز نوزاد که معمولاً خانوادة عروس برای اولین زایمان فرزند دختر خودشان تهیه می کنند. 1


52624 سیسنبر (سَ بَ) [ په . ] (اِ.) نک سوسنبر. 1


52625 سیصد (صَ) (اِ.) سه بار صد (300)، دویست به اضافه صد. 1


52626 سیطره (سَ طَ رَ یا رِ) [ ع . سیطرة ] 1 - (مص ل .) چیره شدن، غلبه یافتن . 2 - (اِمص .) تسلط، چیرگی . 1


52627 سیغ (ص .) نیکو، خوب . 1


52628 سیف (سَ یا س ) [ ع . ] (اِ.) شمشیر. 1


52629 سیفلیس [ فر. ] (اِ.) بیماری واگیر که میکروب آن از طریق مقاربت و معاشرت با مبتلایان به سیفلیس سرایت می کند. این مرض به طور مادرزادی به افراد منتقل می شود، کوفت، آبله فرنگی . 1


52630 سیفور (سَ یا س ) (اِ.) بافتة ابریشمی لطیف . 1


52631 سیفون [ فر. ] (اِ.) لولة خمیده ای به شکل زانو که برای خالی کردن مایعات و جلوگیری از تصاعد گازهای داخلی منابع عفونی (توالت و غیره ) به کار برند، آبشویه (فره ). 1


52632 سیل (سَ یا س ) [ ع . ] (اِ.) آب بسیار که بر اثر باران های شدید یا ذوب برف ها بوجود آمده باشد. 1


52633 سیلاب ( سیلاب .) [ ع - فا. ] (اِمر.) نک سیل . 1


52634 سیلابکند ( سیلابکند . کَ) [ ع - فا. ] (اِ.) کنده ها و شکاف هایی که به سبب سیلاب در روی زمین پدید آید. 1


52635 سیلابگیر ( سیلابگیر .) (اِمر.) زمینی پست که آب سیل در آن جمع شود. 1


52636 سیلان (سَ یَ) [ ع . ] 1 - (مص ل .) روان شدن آب . 2 - (اِمص .) روانی . 1


52637 سیلان (اِ.) 1 - شیره ای که از خرمای رسیده بچکد. 2 - نوعی دوشاب . 1


52638 سیلندر (لَ) [ فر. ] (اِ.) 1 - لوله ای است استوانه ای شکل که در موتور اتومبیل تعبیه شده، در داخل سیلندر پیستون حرکت می کند و گاز موجود در سیلندر را به سمت ته سیلندر - که در اصطلاح سرسیلندر گویند - می راند و در آن متراکم می کند. 2 - نوعی کلاه استوانه ای دراز که با لباس رسمی می پوشند. 1


52639 سیله (لَ یا لِ) (اِ.) گله و رمه . 1


52640 سیلو [ فر. ] (اِ.) انبار مخصوص نگهداری غلات و مانند آن . 1


52641 سیلک [ انگ . ] (اِ.) حریر، ابریشم . 1


52642 سیلی (اِ.) ضربه ای که به وسیلة کف دست به چهرة کسی زنند؛ تپانچه . ؛ با سیلی صورت خود را سرخ نگه داشتن کنایه از: در عین تنگدستی آبروداری کردن، به ظاهر خود را بی نیاز جلوه دادن . 1


52682 سینوس [ فر. ] (اِ.) 1 - به طور کلی در هر مثلث قائم الزاویه نسبت ضلع روبروی زاویه را به وتر مثلث سینوس گویند. 2 - حفرة استخوان های پیشانی و فک اعلی . 1


52685 سینیور (یُ) [ فر. ] (اِ.) از لقب ها و عنوان های اشرافی اروپایی، ارباب، آقا. 1


56452 فراختن (فَ تَ) نک افراختن . 1


52643 سیم [ په . ] (اِ.)1 - نقره . 2 - پول، وجه . 3 - فلزی قیمتی که در معادن به طور خالص یا به صورت ترکیب با فلزات دیگر (انتیمون، سرب ) یافت می شود و چون آن را با مس ترکیب کنند محکم تر می گردد و در صنعت کاربرد زیاد دارد. 4 - مفتول، رشتة باریک فلزی . 5 - یک یا مجموعة چند رشتة فلزی باریک و بلند با رسانایی زیاد جهت کاربردهای گوناگون (برق، تلفن و غیره ). 6 - تار یا زه ابزارهای موسیقی زهی . ؛ سیم کارت قطعة کوچک شامل مدارهای مختلف که در داخل تلفن همراه (موبایل ) قرار می دهند و به وسیلة آن تماس برقرار می شود که درواقع کارت مشخصة مشترک است و خرید و فروش سیم کارت از طریق این قطعه صورت می گیرد. ؛ سیم بکسل طناب سیمی ای که معمولاً یک سر آن را به خودرو معیوب و سر دیگر آن را به خودرو سالم می بندند تا آن را به دنبال خود بکشد. ؛ سیم باطری دو سیم با دو گیره در انتهای آن ها که با وصل کردن به قطب های مثبت و منفی باطری دو اتومبیل هنگامی که یکی از آن ها ضعیف یا عیب داشته باشد به کار می رود و به کمک آن اتومبیل دیگر را روشن می کند . ؛ سیم خاردار دو رشته سیم تابیده با گره های چند شاخة تیز که معمولاً به عنوان مانع عبور به دور زمین یا روی دیوار می کشند. ؛ سیم ظرف شویی نوارهای خیلی باریک فلزی که حالت تابیده دارد و برای شستن دیگ و قابلمه و مانند آن به کار می رود. 5 - تارهای سازهای زهی . ؛به سیم آخر زدن (کن .) تن به خطر دادن و آخرین چاره را آزمودن . ؛ سیم های کسی قاطی شدن (کن .) عقل خود را از دست دادن، خل شدن . 1


52644 سیم (اِ.) چرک، خونابه . 1


52645 سیم (اِ.) چوب هایی که برزگران بر دو طرف چوبی که بر گردن گاو زراعی گذارند، بندند؛ یوغ . 1


52646 سیم تن (تَ) (ص مر.) کسی که تنِ سفید دارد. 1


52647 سیم زده (مِ زَ د) (ص .) نقرة خالص . 1


52648 سیم کشی (کِ) (حامص .) 1 - عمل و شغل سیم کش . 2 - مجموعة سیم ها و کلید و پریزهایی که به کمک آن ها برق یا تلفن را به نقاط مختلف ساختمان یا دستگاه می رسانند. 1


52649 سیم کشیدن (کَ یا کِ دَ) (مص ل .) 1 - نصب سیم و تجهیزات وابسته برای ایجاد یک مدار یا شبکة تازه . 2 - (عا.) چرک کردن زخم در اثر آب آلوده یا سرما. 1


52650 سیما (اِ) 1 - چهره، قیافه . 2 - علامت، هیئت . 1


52651 سیماب (اِمر.) جیوه . 1


52652 سیماب دل (د) (ص مر.) 1 - ترسو. 2 - قحبه . 1


52653 سیماب شدن (شُ دَ) (مص ل .) کنایه از: 1 - بی قرار شدن . 2 - گریختن . 1


52654 سیماب پا (ص مر.) کنایه از: گریزپا. 1


52655 سیمان [ فر. ] (اِ.) سمنت، جسمی به صورت گرد که از مصالح مهم ساختمانی به شمار می رود که مخلوطی از خاک رس و سنگ آهک است که در کوره های مخصوص ساخته می شود، مخلوط آن با آب و ماسه پس از مدتی کم مانند سنگ سخت می شود. 1


52656 سیمبر (بَ) (ص مر.) نک سیم تن . 1


52657 سیمبر شدن ( سیمبر شدن . شُ دَ) (مص م .) کنایه از: جوان شدن . 1


52658 سیمدار (ص فا.) پولدار. 1


52659 سیمرغ (مُ) [ په . ] (اِمر.) مرغ افسانه ای و موهوم . 1


52660 سیمه سار (مَ یا مِ) (ص مر.) حیران، سرگشته . 1


52661 سیمگون (ص مر.) نقره گون، سفید فام . 1


52662 سیمیا [ معر. ] (اِ.) عِلم حروف، علم طلسم و جادو. 1


52663 سیمین (ص نسب .) 1 - نقره ای . 2 - سفید، روشن . 3 - خوب، ظریف . 1


52664 سیمینه (نَ یا نِ) (ص نسب .) نک سیمین . 1


52665 سین (اِ.) پانزدهمین حرف از الفبای فارسی، س . 1


52666 سین جیم (اِمص .) سوال و جواب، مجازاً به معنی استنطاق و بازخواست . 1


52667 سینجر (سَ یَ جُ) (اِ.) پارة آتش، اخگر. 1


52668 سینما (نِ) [ فر. ] (اِ.) 1 - ملخص سینماتو - گراف و آن نمایش مناظر و اشیاء و اشخاص به روی پردة نمایش به وسیلة دستگاه مخصوص است . 2 - محل نمایش فیلم ؛ سینما اسکوپ نمایش فیلم بر پردة پهن . ؛ سینما تک سینمای کوچک که معمولاً در آن فیلم های هنری و معتبر نمایش داده می شود. 1


52669 سینه (نِ) [ په . ] (اِ.) 1 - بخشی از بدن که بین گردن و شکم محدود است . 2 - پستان . 1


52670 سینه باز ( سینه باز .) (ص مر.) 1 - جامه ای که قسمت بر ابر سینة پوشنده گشاده باشد. 2 - دو رنگ، ابلق . 1


52671 سینه بند ( سینه بند .) (اِمر.) پارچه ای که زنان پستان خود را بدان پوشانند؛ پستان بند، کُرست . 1


52672 سینه خیز ( سینه خیز .) (اِمص .) حرکتی که ضمن آن بدن از پاها تا زیر سینه روی زمین است و شخص با بلند کردن سر و سینه و فشار دو دستش روی زمین خود را جلو می کشد. 1


52673 سینه زن ( سینه زن . زَ) (ص فا.) آن که در ایام عزاداری خصوصاً عزاداری حضرت سیدالشهدا (ع ) در دستة مخصوص با دست بر سینة برهنة خود زند (به علامت سوگواری ). 1


52674 سینه پهلو ( سینه پهلو . پَ) (اِمر.) التهاب و عفونت نسج پوششی ریتین (جنب ها) ذات الجنب . 1


52675 سینه چاک ( سینه چاک .) (ص مر.) 1 - کسی که سینة وی بر اثر ضربت چاک برداشته . 2 - (کن .) رنج دیده، آزار کشیده . 2 - مصیبت دیده . 3 - دل - سوخته، عاشق . 1


52676 سینه کردن ( سینه کردن . کَ دَ)(مص ل .)1 - اصطلاحی است در تیراندازی، وقتی که تیر بعد از اصابت به زمین کمانه کرده به جای دیگر پرت می شود. 2 - تفاخر کردن، مغرور شدن . 1


52677 سینه کش ( سینه کش . کِ) (ق مر.) جای هموار و معمولاً شیب دار. ؛ سینه کش آفتاب رو به آفتاب، در معرض آفتاب . ؛ سینه کش کوه : شیب تند و تیز کوه . 1


52678 سینه کشیدن ( سینه کشیدن . کَ یا کِ دَ) (مص ل .) کنایه از: زور نمودن . 1


52679 سینه گشادن ( سینه گشادن . گُ دَ) (مص ل .) 1 - (کن .) شاد شدن، انبساط خاطر. 2 - فخر نمودن . 1


52680 سینور (اِ.)= سنور: 1 - مرز، حد. 2 - ماوراء، آن سو. 1


52681 سینوزیت [ فر. ] (اِ.) ورم و التهاب حفره های استخوان های پیشانی و فک اعلی . 1


52683 سینک [ انگ . ] (اِ.) لگن ظرف شویی، ظرف - شویی . (فره ). 1


52687 سیه کاسه ( سیه کاسه . س ) (ص .) نک سیاه کاسه . 1


52688 سیهک (یَ هَ) (اِمصغ .) دانة کوچک سیاهی که میان گندم و عدس روید. 1


52690 سیوارتیر (اِ.) از آهنگ های موسیقی قدیمی . 1


52691 سیورسات (سُ) [ تر. ] (اِ.) 1 - زاد و توشه . 2 - خواربار و علوفه که از روستاهای سر راه برای عبور لشکر یا موکب خان گرد می آوردند. 1


52692 سیورغال ( سیورغال .) [ تر - مغ . ] (اِ.) عواید زمینی که به جای حقوق یا مستمری به اشخاص می بخشیدند؛ ج . سیورغالات . 1


52693 سیورغامیش ( سیورغامیش .) [ مغ . ] (اِ.) = سیورغمیش : التفات، عنایت . 1


52694 سیورمیش ( سیورمیش .) [ مغ . ] (اِ.) شادی و فریاد روز جنگ . 1


52695 سیوف (سُ) [ ع . ] (اِ.) جِ سیف ؛ شمشیرها. 1


52696 سیوکی (سُ) (حامص .) زمختی . 1


52697 سیویل [ فر . ] (ص .) غیرنظامی، کشوری . 1


52698 سیچ (اِ.) نظم و ترتیب . 1


52699 سیچقان ئیل [ تر. ] (اِمر.) سال موش، نخستین سال از دور دوازده سالة ترکان و قبچاقیان و اویغوران . پس از استیلای مغول دورة دوازده سالة ترکان در ایران رواج یافت . این ترتیب در میان ترکان آسیای مرکزی از قدیم معمول بوده و سال مذکور از این قرار است : 1 - سیچقان ئیل (سال موش ). 2 - اورئیل (سال گاو). 3 - بارس ئیل (سال پلنگ ). 4 - توشقان ئیل (سال خرگوش ). 5 - لوی ئیل (سال نهنگ ). 6 - ئیلان ئیل (سال مار). 7 - یونت ئیل (سال اسب ). 8 - قوی ئیل (سال گوسفند). 9 - پیچی ئیل (سال گوسفند). 10 - تخاقوی ئیل (سال مرغ ). 11 - ایت ئیل (سال سگ ). 12 - تنگوزئیل (سال خوک ). 1


52700 سیچیدن (دَ) (مص ل .) نک بسیجیدن . 1


52701 سیک [ تر. ] (اِ.) آلت تناسلی مرد؛ ذکر. 1


52702 سیکل [ فر. ] (اِ.) 1 - یک دورة حرکت، گردش، دوره .2 - دورة تحصیلات متوسطه (نظام قدیم ). 1


52703 سیکی (س یَ) (ص نسب .) شراب، شرابی که به سبب جوشش دوسوم آن تبخیر شده باشد. 1


52704 سیکی خوار ( سیکی خوار . خا) (ص فا.) شرابخوار. 1


52705 سیگار [ فر. ] (اِ.) توتون ریز شده ای که در کاغذ نازکی لوله شده است و از انواع دخانیات به شمار آید، سیگارت . 1


52706 سیگاری [ فر - فا. ] (ص نسب .) 1 - سیگارکش . 2 - سیگاری که در آن حشیش ریخته باشند. 3 - سیگار فروش . 1


52707 سیگما [ فر. ] (اِ.) نمادی به شکل ن برای نشان دادن عمل جمع یا مجموع . (فره ). 1


52708 سیگنال [ فر - انگ . ] (اِ.) امواج الکتریکی یا الکترومغناطیسی که برای جابه جایی اطلاعات استفاده می شود، نشانک . (فره ). 1


52709 ش حرف شانزدهم از الفبای فارسی برابر با عدد 300 در حساب ابجد. 1


52710 ش [ په . ] (پس .) این نشانه به بن مضارع می پیوندد و معنای اسم مصدر می دهد: آفرینش، پرورش، آموزش . 1


52711 ش [ په . ] (ضم .) ضمیر شخصی متصل سوم شخص مفرد است . 1 - به صورت مفعولی : «دادش ». 2 - به صورت فاعلی : «گفتش ». 3 - به صورت اضافی : «خانه اش ». 1


52712 شآمت (شَ مَ) [ ع . شآمة ] (اِمص .) شئامت، بدبختی، شومی . 1


52713 شأن (شَ) [ ع . ] (اِ.) 1 - کار، حال . 2 - امر بزرگ . ج . شئون (شؤون ). 1


52714 شأو [ ع . ] 1 - (مص م .) سبقت گرفتن . 2 - کندن . 3 - (اِ.) غایت هر چیز. 4 - تک، ته . 5 - مهار شتر. 6 - به شکل شتر. 7 - خاک چاه . 8 - زنبیل . 1


52715 شاب (بّ) [ ع . ] (ص .) مرد جوان . ج . شباب . 1


52716 شاباش 1 - (شب جم .) از ادات تحسین، مخفف شادباش . آفرین، خوش باش . 2 - (اِ.)پولی که در عروسی به رقاص و مطرب می دهند یا بر سر عروس و داماد می ریزند. 1


52717 شابلن (لُ) [ فر. ] (اِ.) وسیله ای به شکل صفحة فلزی یا پلاستیکی با سوراخ ها یا شکاف هایی به شکل حروف، اعداد یا شکل های گوناگون دیگر. 1


52718 شابک (بَ) (اِ.) شمارة استاندارد بین المللی کتاب (اختصار). 1


52719 شات [ ع . شاة ] (اِ.) گوسفند. 1


52720 شاتوبریان (تُ ب) [ فر. ] (اِ.) نوعی غذا به صورت برش ضخیمی از فیلة گاو سرخ شده به همراه سیب زمینی سرخ کرده . 1


52721 شاتون (تُ) [ فر. ] (اِ.) آلتی در موتور ماشین که حرکت را از پیستون به میل لنگ منتقل می سازد، دسته پیستون . 1


52722 شاخ شانه کشیدن ( شاخ . کِ دَ)(مص ل .) تهدید کردن، قدرت خود را به رخ کشیدن . 1


52723 شاخ [ په . ] (اِ.) 1 - شاخة درخت . 2 - نوعی ابزار دفاعی استخوان مانند که بالای سر حیواناتی مانند گاو و گوزن و... می روید. 3 - پاره، قطعه، شعبه . ؛ شاخ در آوردن کنایه از: بسیار تعجب کردن . ؛ شاخ ِ غول را شکستن کار فوق طاقت انجام دادن . ؛ با شاخ گاو درافتادن کنایه از: حد خود را نشناختن و با قوی تر از خود پنجه درافکندن . 1


52724 شاخ به شاخ شدن (ب. شُ دَ) (مص ل .) مجادله کردن، دست به یقه شدن . 1


52725 شاخ شانه (خْ نِ) (اِمر.) قسمی از گدایان که شاخ گوسفندی در یک دست و شانه ای در یک دست دیگر می گرفتند و آن شانه را بر شاخ می کشیدند تا صدای ناهنجاری برآید و مردم از آن صدا به ستوه آمده چیزی به آن ها بدهند. 1


52726 شاخ شمشاد (خِ ش ) (ص مر.) 1 - کشیده، رعنا. 2 - بلندبالا و زیبا. 1


52727 شاخابه (ب یا بَ) (اِمر.) 1 - جوی کوچکی که از رود یا دریا جدا گردد. 2 - خلیج . 1


52728 شاخدار (ص فا.) = شاخ دارنده : 1 - حیوانی که شاخ دارد. 2 - تنة درختی که دارای شاخه باشد؛ شاخه دار. 3 - دیوث، قلتیان . 4 - نقرة پاک، سیم بی غش . 1


52729 شاخسار (اِمر.) 1 - قسمت بالای درخت که پُر شاخه باشد. 2 - جای انبوهی از درختان بسیار شاخ . 3 - شاخة درخت . 1


52730 شاخص (خِ) [ ع . ] 1 - (اِفا.) برآمده، مرتفع . 2 - برجسته، ممتاز. 3 - (اِ.) نمودار. 4 - نمونه، الگو، سرمشق . 5 - عددی که میانگین ارزش مجموعه ای از اقلام مرتبط با یکدیگر را برحسب درصدی از همان میانگین در فاصلة زمانی دو تاریخ بیان کند. 1


52731 شاخه (خَ یا خِ) (اِ.) 1 - شاخه درخت . 2 - شعبه . 3 - بخش فرعی جدا شده از یک مجموعة اصلی . 4 - واحد شمارش تیرآهن، نبات و مانند آن . 5 - جام شراب که به شکل شاخ بود. 1


52732 شاخچه بستن (خْ چِ. بَ تَ) (مص ل .) تهمت زدن . 1


52733 شاد [ په . ] (ص .) خوش، خشنود. 1


52734 شاد [ ع . ] (اِفا.) نادر، کمیاب . 1


52735 شاد و شنگول (دُ شَ) (ص مر.) بشاش و سرحال . 1


52736 شاداب (ص مر.) تازه، با طراوت، مسرور. 1


52737 شادان (ص مر.) شاد و خوشحال، خرم، مسرور. 1


52738 شادبهر (بَ) (ص مر.) کسی که قسمت و بهره اش از دنیا شادی است . 1


52739 شادخه (خَ) [ ع . شادخة ] (ص .) سفیدی پیشانی اسب، که تا بینی آن رسیده با شد. 1


52740 شادخوار (خا) 1 - (ص فا.) خوشگذران . 2 - شراب خوار. 3 - (ص .) خوشحال، شادمان . 1


52741 شادروان (رَ) (ص مر.) مرحوم، آمرزیده . 1


52742 شادروان (دُ یا دَ رْ) [ په . ] (اِ.) 1 - چادر، سراپردة بزرگ . 2 - فرش گران بها. 3 - شاه نشین . 1


52743 شادمان 1 - (ص مر.) شاد، شادان، خوشحال . 2 - (ق .) از روی شادی با خوشحالی . 1


52744 شادمانه (نِ یا نَ) 1 - (ص مر.) شادمان . 2 - (اِ.)جشنی که از روی شادی و نشاط گیرند. 1


52746 شادورد (دْ وَ رْ) (اِ.) 1 - گستردنی، فرش . 2 - هاله، خرمن ماه . 3 - تخت پادشاهی . 4 - پرده ای از موسیقی قدیم . 1


52747 شادکام (ص مر.) خوشحال، کامروا، کامران . 1


52748 شادگونه (نِ) (اِمر.) 1 - پشتی، تکیه گاه . 2 - بالاپوش، جبه . 3 - تُشک . 1


52749 شادیانه (نِ یا نَ) 1 - (اِمر.) آن چه از روی شادی باشد. 2 - (ص .) شاد. 3 - (اِ.) عیش، طرب . 1


52750 شادیچه (چَ) (اِمر.) لحاف . 1


52751 شاذ (ذّ) [ ع . ] (ص .) نادر، کمیاب . 1


52752 شار (اِ.) 1 - شهر. 2 - کشور، مملکت : ایرانشار (ایرانشهر). 1


52753 شار (اِ.) غل و غشی که در طلا و نقره و چیزهای دیگر کنند. 1


52754 شار (اِ.) بنا، عمارت باشکوه . 1


52755 شار (اِ.) = شاره : پارچه ای به غایت نازک و رنگین که بیشتر زنان از آن لباس می کردند و نیز جامة فانوس می ساختند. 1


52756 شارب (رِ) [ ع . ] 1 - (اِفا.) نوشنده . 2 - (اِ.) سبیل، سبلت . 1


52757 شارت و شورت (تُ) (اِمر.) (عا.) داد و فریاد، غوغا و تهدید. 1


52758 شارح (رِ) [ ع . ] (اِفا.) شرح کننده، مفسر. 1


52759 شارد (رِ) [ ع . ] (اِفا.) نافرمان، سرکش . 1


52760 شارسان (رْ) (اِ.) = شارستان : 1 - قسمت اصلی شهر که دیوار گرداگرد آن است و ارگ درون آن واقع است . 2 - شهرستان . 1


52761 شارع (رِ) [ ع . ] (اِفا.) آورندة دین . 1


52762 شارع ( شارع .) [ ع . ] (اِ.) راه، خیابان . 1


52763 شارف (رِ) [ ع . ] (ص .) 1 - کسی که به زودی شریف گردد. 2 - قدیم، کهن . جِ شرف . 1


52764 شارق (رِ) [ ع . ] 1 - (اِفا.) تابان، درخشان . 2 - (اِ.) آفتاب . 1


52765 شارلاتان (رْ) [ فر. ] (ص .) حقه باز، شیاد، کلاهبردار. 1


52766 شاره (رَ) (اِ.) دستار و چادر رنگین . 1


52767 شارپ (رْ) [ انگ . ] (ص .) تیز، واضح، تیزهوش، زیرک، دقیق، هوشیار، پرحرارت، فعال، ناهنجار. 1


52768 شارژ (رْ) [ فر. ] 1 - (اِ.) بار، حمل . 2 - مقدار برق لازم برای باتری . 3 - هزینه ای که ساکنان یک مجتمع مسکونی برای خدمات و نگه داری از مجتمع می پردازند، هزینة سرانة خدمات (فره ).4 - (ص .) پر، اشباع . 5 - در فارسی به معنای شاد، سرحال . 1


52770 شاریدن (دَ) (مص ل .) = شریدن : 1 - سرازیر شدن و ریختن آب ؛ شریدن . 2 - تراویدن آب از جراحت . 1


52771 شازده (د) (اِمر.) شاهزاده . 1


52772 شاسی [ فر. ] (اِ.) 1 - چهارچوب، قاب . 2 - اسکلت اصلی اتومبیل که بخش های دیگر روی آن سوار می شود. 1


52773 شاش (اِ.) ادرار، بول . ؛ شاش کسی کف کردن کنایه از: بالغ شدن و جنس مخالف طلبیدن . 1


52774 شاش بند (بَ) (اِمر.) 1 - مرضی که بر اثر آن بول از مجری خارج نشود و شخص نتواند ادرار کند، حبس البول . 2 - (کن .) نهایت ترس و اضطراب . 1


52775 شاشه (ش ) (اِ.) 1 - شاش، بول، گمیز. 2 - ترشح . 1


52776 شاشو (ص فا.) 1 - آن که عادت به شاشیدن در بستر یا شلوار خود دارد. 2 - (کن .) تنبل، ترسو. 1


52777 شاطر (طِ) [ ع . ] (ص . اِ.) 1 - زیرک، باهوش . 2 - چابک . 3 - در فارسی کسی که در نانوایی نان به تنور زند. 1


52778 شاطی ء [ ع . ] (اِ.) ساحل، کناره . 1


56453 فراخته (فَ تِ) (ص مف .) نک افراخته . 1


52779 شاعر (عِ) [ ع . ] (اِفا.) 1 - داننده . 2 - کسی که شعر می گوید، دارای شعور. 1


52780 شاعرانه (عِ نِ)[ ع - فا. ] 1 - (ق .) همانند شاعر. 2 - (ص .) مربوط به شاعران . 3 - عاشق، رمانتیک . 1


52781 شاعره (عِ رَ یا رِ) [ ع . شاعرة ] (اِفا.) زنی که شعر گوید. 1


52782 شاعی (اِفا.) 1 - پیرو، طرفدار. 2 - شیعه، شیعی . 1


52783 شاغل (غِ) [ ع . ] (اِفا.) 1 - به کار وادارنده . 2 - دارندة پیشه و کار. 1


52784 شاغول (اِ.) ابزاری در بنایی برای تراز کردن دیوار و آن قطعه فلزی مخروطی شکل است که به انتهای ریسمان بنایی بسته می شود. 1


52785 شاف (اِ.) نک شیاف . 1


52786 شافع (فِ) [ ع . ] (اِفا.) شفاعت کننده . 1


52787 شافعی (فِ) [ ع . ] (ص نسب .) 1 - منسوب به مذهب شافعی . 2 - منسوب به محمدبن ادریس بن عباس بن عثمان بن شافع هاشمی قرشی مطلبی، مکنی به ابوعبدالله. یکی از ائمه چهارگانه اهل سنت . 1


52788 شافی [ ع . ] (اِفا.) 1 - شفا دهنده . 2 - راست، درست . 1


52789 شاق [ ع . ] (ص .) دشوار، سخت . 1


52790 شال (اِ.) نوعی پارچة ساده یا گلدار که از پشم یا کرک بافند. 1


52791 شال و کلاه کردن (لُ کُ. کَ دَ) (مص ل .) 1 - لباس پوشیدن و عازم شدن . 2 - (مجازاً) تصمیم قطعی گرفتن، کمر همت بستن . 1


52792 شالنگ (لَ) (اِ.) گلیمی که زیر دیگر فرش ها می اندازند. 1


52793 شالنگی (لَ) (ص نسب . اِمر.) موتاب، ریسمان - تاب، کسی که ریسمان جهت خیمه و مانند آن تابد. 1


52794 شالهنگ (هَ) 1 - (اِ.) گرو، گروگان، رهن . 2 - (ص .) سرکش، عاصی . 1


52795 شالوده (دَ یا د) (اِ.) = شالده : بنیاد، اساس . 1


52796 شالی [ سنس . ] (اِ.) برنجی که هنوز پوستش کنده نشده . 1


52797 شالیزار (اِمر.) زمینی که در آن برنج کاشته باشند، کشتزار برنج . 1


52798 شام [ په . ] (اِ.) 1 - آغاز شب، سرشب . 2 - غذایی که در شب خورند. 1


52799 شاماخ (اِ.) = شاماک : 1 - سینه بند، پستان بند. 2 - نوعی غله که دانه های بسیار کوچک دارد. 1


52800 شاماک (اِ.) = شاماخ : 1 - جامة کوچکی که مردم در وقت کار کردن پوشند. 2 - سینه بند زنان، پیش بند. 1


52801 شاماکچه (چَ یا چِ) (اِمصغ .) = شاماخچه : سینه بند زنان، لبچه، صدره، درلک . 1


52802 شاماکی (ص نسب . اِمر.) سینه بند زنان . 1


52803 شامخ (مِ) [ ع . ] (ص .) مرتفع، بلند. 1


52804 شامل (مِ) [ ع . ] (اِفا.) 1 - فراگیرنده . 2 - حاوی، در بردارنده . 1


52805 شامه (مَ یا مِ)(اِ.) 1 - روسری، دستمال . 2 - پردة نازکی که روی برخی اعضای داخلی بدن مانند کلیه، شش و... قرار دارد. 1


52806 شامه (مِّ) [ ع . شامة ] (اِ.) یکی از حواس پنجگانه که بوی ها را درک می کند. 1


52807 شامورتی [ ارمن . ] (اِ.) 1 - جعبة مخصوص شعبده بازان و معرکه گیران . 2 - (کن .) حقه بازی . 1


52808 شامپانی [ فر. ] (اِ.) نوعی شراب سفید کف دار گران بها که آن را اصلاً در «شامپانی » فرانسه از بهترین اقسام انگور تهیه کنند. 1


52809 شامپو [ فر. ] (اِ.) نوعی مایع شست و شو دهنده . 1


52810 شامگاه (اِمر.) 1 - هنگام شب، سرشب . 2 - مراسم دعای غروب در سربازخانه ها. 1


52811 شامی (اِ.) نوعی کباب مرکب از گوشت کوبیده و آرد نخودچی که در روغن سرخ کنند. 1


52812 شان 1 - (اِ.) خانة زنبور عسل . 2 - (ضم .) ضمیر متصل در دو حالت مفعولی «گفتشان »، اضافی «قلمشان ». 1


52813 شانتاژ [ فر . ] (اِ.) هوچیگری، تلاش برای شکست رقیب از راه سفسطه، تهدید به افشاگری، تهییج و تحریک شنوندگان و جلوگیری از مطرح شدن یا اثر گذاشتن سخنان رقیب . 1


52814 شاندن (دَ) (مص م .) 1 - شانه کردن . 2 - به هوا دادن خوشه های خرمن شده، برای جدا کردن دانه از کاه . 1


52815 شانزده (دَ) (اِمر.) عدد اصلی پس از پانزده و پیش از هفده، شش بعلاوة ده . 1


52816 شانس [ فر. ] (اِ.) 1 - بخت، اقبال . 2 - فرصت . 1


52817 شانسی [ فر - فا. ] (ق مر.) از روی تصادف، برحسب تصادف . 1


52818 شانل (نِ) [ فر. ] (اِ.) 1 - نوعی طرح لباس زنانه . 2 - نوعی طرح زیورآلات . 1


52819 شانه ( شانه .) [ په . ] ابزاری دندانه دار که با آن موی یا ریش را مرتب کنند. 1


52820 شانه ( شانه .) (اِ.) خانة زنبور عسل . 1


52821 شانه (نِ) (اِ.) استخوان کتف، دوش . ؛ شانه خالی کردن کنایه از: مسولیت کاری را نپذیرفتن . 1


52822 شانه به سر ( شانه به سر . ب. سَ) (اِمر.) هدهد. 1


52823 شانه کاری (نِ) (حامص .) درآویختن با کسی، زد و خورد کردن . 1


52824 شانی (اِ.) = شیانی : درم ده هفت که در قدیم رایج بود. 1


52825 شاه [ په . ] (اِ.)1 - سلطان، فرمانروا. 2 - هر چیز مهم و بزرگ . ؛ شاه رخ زدن کنایه از: الف - فرصت را غنیمت شمردن . ب - غلبه یافتن . ؛با شاه پالوده نخوردن کنایه از: خود را برتر از دیگران پنداشتن . 1


52826 شاه اسپرغم (اِ پَ غَ) (اِمر.) = شاه سپرغم . شاه سفرم : ریحان . 1


52827 شاه اندازی (اَ) (حامص .) 1 - خودپسندی . 2 - لاف و گزاف . 1


52828 شاه بالا (اِمر.) ساق دوش . 1


52829 شاه برانگیز (بَ اَ) (ص فا.) خلع کنندة شاه . 1


52830 شاه بلوط (بَ) (اِمر.) درختی است بزرگ و زیبا و دارای برگ های بیضوی جزو دستة بلوط ها از ردة دولپه ای های بی گلبرگ . گل های نر و مادة این گیاه بر روی یک درخت قرار دارند. قسمت مورد استفادة این درخت پوست و چوب و برگ و میوة آن است . 1


52831 شاه تره (تَ رَ یا رِ) [ معر. ] (اِ.) = شاهترج : گیاهی است از تیرة کوکناریان که علفی و یکساله است (برخی گونه ها نیز دو ساله اند.) ریشه اش سفید و ساقه بی کرک و برگ ها متناوب و دارای بریدگی های بسیار می باشد. گل هایش کوچک و سفید مایل به قرمز و دارای لکه های ارغوانی است . قسمت مورد استفادة این گیاه شاخه های گلدار آن است که به حالت تازه یا خشک مصرف می شوند. 1


52832 شاه توت (اِمر.) گونه ای توت که از گیاهان مرغوب میوه دار است . اصل آن از ایران است و از این کشور به آسیای صغیر و اروپا برده شده . میوة شاه توت بزرگ تر از توت سفید، رنگش قرمز تیره یا ارغوانی و مزه اش ترش و شیرین و مطبوع است . 1


52833 شاه رش (رَ) (اِمر.) = شاه ارش . ارش : واحد طول و آن از سرانگشت میانین دست راست است تا سرانگشت میانین دست چپ، آن گاه که دست ها را از هم بگشایند و آن معادل پنج ارش کوچک است ؛ باع، قولاج . 1


52834 شاه قام [ فا - ع . ] (اِمر.) = شاه قایم : پی در پی کشت گفتن به حریف، آن گاه که خود را در بازی شطرنج زبون بینند تا بدین وسیله فرصت ندهند که بازی دیگر کند و بازی قایم شود. 1


52835 شاه مات (اِمر.) شه مات، هنگامی که «شاه » شطرنج مات شود. 1


52836 شاه مقصودی (مَ) (اِمر.) نوعی تسبیح گرانبها. 1


52837 شاه نشان (نِ) (ص فا.) بر تخت رسانندة شاه . 1


52838 شاه نشین (نِ) (اِمر.) 1 - تخت، جای نشستن شاه . 2 - قسمتی از اتاق که سطح آن بالاتر از قسمت های دیگر بود، مخصوص نشستن بزرگان . 1


52839 شاه پسند (پَ سَ) (اِمر.) گیاهی است زیبا که سردستة تیره شاه پسندها است و جزو ردة دولپه ای های پیوسته گلبرگ است . ساقة این گیاه چارگوش و زاویه دار و برگ هایش بیضوی دراز با دندانه های عمیق است . گل هایش به رنگ های سفید و قرمز و بنفش و زرد و آبی و غیره دیده شده است . 1


52840 شاهباز (اِمر.) = شهباز: گونه ای باز بزرگِ شکاری به رنگ های زرد و سفید. 1


52841 شاهبو (ی ) (اِمر.) 1 - بوی عنبر، عنبر. 2 - بوی مشک . 1


52842 شاهجانی (ص نسب .) 1 - منسوب به شاهجان (شهر مرو). 2 - پارچه ای لطیف که در شهر مرو بافته می شد. 3 - پارچة لطیف (مطلقاً). 1


52843 شاهد (هِ) [ ع . ] 1 - (اِفا.) گواه، گواهی دهنده . 2 - (اِ.) مثال . 3 - خوبروی . ج . شهود. 1


52844 شاهدانه (نِ) [ په . ] (اِمر.) = شهدانه . شاهدانج : گیاهی است از تیرة گزنه ها، دو پایه، علفی، یکساله و دارای گونه های مختلف است . از دانة شاهدانه روغنی با بوی قوی و نامطبوع حاصل می گردد که به مصرف تهیة صابون های نرم و سوخت می رسد. از سر شاخه های گلدار آن بنگ و جرس گرفته می شود و کلمة حشیش نیز به سر شاخه های گل دار و همچنین فرآورده های آن اطلاق می شود. 1


52845 شاهدخت (دُ) (اِمر.) دختر شاه، شاهزاده . 1


52846 شاهدوش (هِ وَ) [ ع . فا. ] (ص مر. اِمر.) خوب - روی، خوش سیما. 1


52847 شاهر (هِ) [ ع . ] (اِفا.) مشهور، معروف . 1


52848 شاهراه (اِمر.) راهی که وسعت دارد، راه عام، جاده اصلی و بزرگ . 1


52849 شاهرود (اِمر.) 1 - رود بزرگ . 2 - نوعی ساز. 1


52850 شاهرگ (رَ) (اِمر.) شریانی است ضخیم که خون را از قلب به سر می رساند، رگ گردن . حبل الورید. 1


52851 شاهسوار (سَ) (اِمر.) 1 - سوار دلاور و چالاک . 2 - اسب شاه . 1


52852 شاهق (هِ) [ ع . ] (اِفا.) بلند، مرتفع . 1


52853 شاهنشاه (هَ) (اِ. ص .) لقب شاه ایران، شاه شاهان، پادشاه بزرگ، شاهنشه و شهنشه نیز گویند. 1


52854 شاهنگ (هَ) (اِمر.) ملکة زنبور عسل . 1


52855 شاهوار (ص مر.) 1 - شایسته برای شاه . 2 - هر چیز خوب و گران بها، نفیس . 1


52856 شاهورد (وَ) (اِمر.) خرمن ماه، هاله . 1


52857 شاهپر (پَ) (اِمر.) = شهپر: بزرگترین پر در بال طیور؛ شاهبال، شهپر. 1


52858 شاهپور (اِمر.) پسر شاه، شاهزاده . 1


52859 شاهکار (اِمر.) کار بزرگ و نمایان، کاری که در آن هنرنمایی کرده باشند. 1


52860 شاهی 1 - (ص نسب .) منسوب به شاه . 2 - (اِ مر.) واحد پول خُرد برابر با یک بیستم ریال که در عهد قاجاریه و اوایل پهلوی رایج بود. 3 - تره تیزک . 1


52861 شاهین (اِ.) 1 - از پرندگان شکاری شبیه به عقاب . 2 - زبانة ترازو. 1


52862 شاپلاق [ تر. ] (اِ.) (عا.) = شپلاق . شپلق : سیلی توأم با صدا. 1


52863 شاپو (پُ) [ فر. ] (اِ.) کلاه تمام لبه . 1


52864 شاک (اِ.) بز نر، تکه . 1


52865 شاکار (اِ.) بیگار، کار بی مزد. 1


52866 شاکر (کِ) [ ع . ] (اِفا.) شکرکننده، سپاسگزار، ج . شاکرین . 1


52867 شاکمند (مَ) (اِ.) نمدی که از پشم گوسفند یا کرک بز سازند. 1


52868 شاکی [ ع . ] (اِفا.) شکایت کننده، گله کننده . 1


52869 شاگرد (گِ) (اِ.) کسی که نزد دیگری علم و ادب یا هنر آموزد. 1


52870 شاگردانه (گِ نِ) (اِمر.) = شاگردانگی : پولی که به رسم انعام به شاگرد می دهند. 1


52871 شایان (ص فا.) سزاوار، شایسته . 1


52872 شایانی (حامص .) سزاواری . 1


52873 شایبه (یِ بَ یا ب) [ ع . شائبة ] (اِ.) 1 - عیب، آلودگی . 2 - شک، گمان . 1


52874 شاید (یَ) (ادات احتمال، ق . شک و ظن ) محتمل است، ممکن است، احتمالاً، محتملاً. 1


52875 شایستن (یِ تَ) [ په . ] (مص ل .) سزاوار بودن . 1


52876 شایسته (یِ تِ) (ص .) 1 - سزاوار. 2 - محترم . 1


52877 شایستگی (یِ تَ یا تِ) (حامص .) لیاقت . 1


52878 شایع (یِ) [ ع . ] (اِفا.) 1 - فاش، آشکار. 2 - پراکنده، رایج . 1


52879 شایعات (یِ) [ ع . ] (اِ.) جِ شایعه ؛ خبرهای شیوع یافته (راست یا دروغ ). 1


52880 شایعه (یِ عَ یا عِ) [ ع . شایعة ] (اِ.) مؤنث شایع . خبری که شیوع یافته باشد. ج . شایعات . 1


52881 شایق (یِ) [ ع . شائق ] (اِفا.) راغب، مشتاق . 1


52882 شایگان [ په . ] (ص مر.) 1 - سزاوار. 2 - درخور شاه . 3 - هر چیز خوب و گران بها. 4 - فراخ . 5 - خزانه . 6 - گنج شاهانه . 7 - از عیوب قافیه است و آن تکرار علامت جمع باشد در قافیه . شایورد (یْ وَ) (اِمر.) 1 - هاله، خرمن ماه . 2 - پرده ای است از موسیقی . 1


52883 شاییدن (دَ) (مص ل .) شایستن . 1


52884 شب (شَ) [ په . ] (اِ.) زمانِ بین غروب خورشید تا سپیده دم . ؛ شب قدر شبی در ماه مبارک رمضان که در آن قرآن بر پیامبر (ص ) نازل شد. تاریخ دقیق آن معلوم نیست لذا شب های هفدهم، نوزدهم، بیست ویکم، بیست و سوم و بیست و هفتم را شب قدر دانسته اند، لیلة القدر. ؛ شب برات شب پانزدهم شعبان، شب قدر. ؛ شب شعر مراسم شبانه که در آن تعدادی شاعر شعرهای خود را برای حاضران می خوانند. 1


52885 شب (شَ بّ) [ ع . ] (اِ.) نوعی از زاج که بیشتر در یمن به دست آید؛ شب یمانی، زاج سفید. 1


52886 شب آویز (شَ) (اِمر.) = شباویز: مرغ حق، پرنده ای که شب هنگام از شاخه درختان آویزان می شود و می خواند. 1


52887 شب افروز ( شَ . اَ) 1 - (ص فا.) هر چیز که در شب روشنایی داشته باشد. 2 - (اِ.) کرم شب تاب . 3 - ماه دهم از سال ملکی . 1


52888 شب باره (شَ . رَ یا رِ) (ص مر.) 1 - شب دوست . 2 - زن بدکاره . 1


52889 شب برات ( شب برات . ب یا بَ) [ فا - ع . ] شب پانزدهم شعبان . 1


52890 شب بو ( شب بو .) (اِمر.) گیاهی است از تیرة صلبیان که زینتی است و به سبب دارا بودن گل های معطر و زیبا غالباً در باغچه ها کشت می شود. شب بوی، شقاری، شمشم، خمخم، خیرو، خیری نیز گفته می شود. 1


52891 شب تاب ( شب تاب .) (ص فا.) 1 - آن چه که در شب بدرخشد. 2 - شب چراغ . 3 - ماه، قمر. 4 - کرم شب تاب . 1


52892 شب تاز ( شب تاز .) (اِمص .) تاخت ناگهانی در شب، شبیخون . 1


52893 شب خانه (شَ نِ) (اِمر.) شبستان . 1


52894 شب خواب (شَ خا) (ص فا.) 1 - آن که در شب جایی بخوابد. 2 - مجازاً: روسپی که شب نزد کسی خوابد (مق . تک خواب ). 3 - مردی که شبی با روسپی بیتوته کند. 1


52895 شب رنگ (شَ. رَ) (ص مر.) 1 - دارای رنگ تیره . 2 - اسب تیره رنگ . 3 - (اِ.) سنگی است سیاه . 1


52896 شب زنده دار ( شب زنده دار . ز د) (ص فا.) آن که شب را بیدار ماند. (به جهت عبادت، عشق، دزدی ). 1


52897 شب غریب (شَ غَ) [ فا - ع . ] (اِمر.) نان و حلوایی که در شب اول دفن میت به جهت ترویح روح او قسمت کنند. 1


52898 شب نامه ( شب نامه . مِ) (اِمر.) هر نوشته ای که شب هنگام و پنهانی میان مردم پخش کنند. 1


52899 شب نما (شَ . نَ) (ص فا.) 1 - آن چه به شب جلوه کند و بدرخشد. 2 - برطرف کنندة تاریکی . 1


52900 شب نهه ( شَ نِ هَ یا هِ) (اِمر.) گنج زر و جواهری که در زیر زمین دفن کنند. 1


52901 شب پره ( شب پره . پَ رِ) (اِ.) خفاش . 1


52902 شب پوش ( شب پوش .) (اِمر.) 1 - لباس خواب . 2 - روسری که شب هنگام خوابیدن به سر بندند. 1


52903 شب پوی ( شب پوی .) 1 - (ص فا.) شبرو. 2 - (اِمر.) صدای آرام پا. 1


52904 شب پیما ( شب پیما . پَ یا پِ) (ص فا.) 1 - شب بیدار. 2 - عاشق مهجور و بی قرار. 1


52905 شب چراغ ( شب چراغ . چِ) (اِمر.) 1 - هر گوهر آبدار و درخشنده . 2 - کرم شب تاب . 3 - چراغانی . 1


52906 شب چره ( شب چره . چَ رِ) (اِمر.) آجیل و میوه که در شب نشینی می خورند. 1


52907 شب کردن (شَ. کَ دَ) (مص ل .) شب را به روز آوردن . 1


52908 شب کلاه ( شب کلاه . کُ) (اِمر.) کلاهی که در شب یا در موقع خواب به سر گذارند. 1


52909 شب کور ( شب کور .) (اِمر.) 1 - کسی که شب جایی را نبیند. 2 - خفاش . 1


52910 شب گذاشتن (شَ . گُ تَ) (مص ل .) شب را سر کردن . 1


52911 شب گرد ( شب گرد . گَ) (ص فا.) 1 - شبرو. 2 - ماه . 3 - عسس، پاسبان . 4 - راه زن، دزد. 1


52912 شباب (شَ) [ ع . ] (اِمص .) 1 - جوانی . 2 - پرده ای است از موسیقی . 1


52913 شبادان (شَ) [ قس . شبستان ] (اِمر.) 1 - آن جا که شب آرام گیرند. 2 - زیرزمین عمیق خانه که در تابستان برای خنکی از آن استفاده کنند. 1


52914 شباشب (شَ شَ) (اِمر. ق مر.) همة شب . 1


52962 شبینه (شَ نِ) (ص نسب .) 1 - منسوب به شب . 2 - خوراکی که از شب مانده باشد. 1


52915 شباط (شُ) [ عبر. ] (اِ.) پنجمین ماه سال سریانی مأخوذ از نام یازدهمین ماه سال یهودیان که تقریباً بر آن منطبق است . این ماه در 31 ژانویة تقویم رومی شروع می شود و شامل 28 روز است و در هر چهار سال یک روز کبیسه بدین روزها افزوده می گردد. 1


52916 شبان (شَ) [ په . ] (اِ.) چوپان . 1


52917 شبانه (شَ نِ یا نَ) (ص مر.) مربوط یا متعلق به شب، در طول یک شب . 1


52918 شبانه روز ( شبانه روز .) (اِمر.) 1 - شب و روز، بیست و چهار ساعت، یک شب و یک روز. 2 - همیشه، علی الاتصال . 1


52919 شبانه روزی ( شبانه روزی .) (ص مر.) دارای فعالیت بی وقفه در تمام شب و روز. (شباهت (شَ هَ) [ ع . ]) (مص ل .) شبیه بودن، مانند بودن . 1


52920 شبانگاه (شَ) (اِمر.) 1 - هنگام شب . 2 - جایگاه چهارپایان و گوسفندان در شب . 1


52921 شباهنگ (شَ هَ) (اِمر.)1 - مرغ سحر. 2 - تیشتر، ستارة شعری '، ستارة صبح . 1


52922 شباک (ش ) [ ع . ] ج . شبکه ؛ 1 - دام های صیادان . 2 - زمین چاه دار. 1


52923 شبتک (شَ تَ) (اِ.) = شپتک : نوعی بازی و آن چنان است که به یک پای برجهند و لگد بر پشت و پهلوی هم زنند. 1


52924 شبح (شَ بَ) [ ع . ] (اِ.) 1 - تن، کالبد. 2 - سیاهی جسم که از دور به نظر رسد. ج . اشباح . 1


52925 شبدر (شَ دَ)(اِ.)گیاهی است از تیرة پروانه - واران که ی کساله یا دوساله است و برخی گونه های پایا نیز دارد. برگ هایش مرکب از سه برگچه است . گل هایش سفید یا قرمز یا صورتی است . 1


52926 شبدیز (شَ) (ص مر.) شب رنگ، سیه فام، نام اسب خسرو پرویز. 1


52927 شبر (شَ) [ ع . ] (اِ.) 1 - حق نکاح، مهر، دست پیمان، کابین . 2 - زواج، نکاح . 1


52928 شبر (شَ بَ) [ ع . ] (اِ.) 1 - عطیه، بخشش . 2 - خیر، نیکی . 1


52930 شبر (شَ بَّ) [ ع . ] (اِ.) حضرت امام حسن (ع ). 1


52931 شبرم (شَ رَ) (اِ.) شیرک، گیاهی شیردار با ساقة سرخ رنگ که در کنار رودها می روید. 1


52932 شبرو ( شبرو . رُ) (ص فا. اِ.) 1 - کسی که در شب راه برود یا سفر کند. 2 - اسبی که در شب خوب بدود. 3 - شب زنده دار، پارسا.4 - عسس، داروغه . 5 - راه زن، دزد. 6 - عیار. 1


52933 شبروی ( شبروی . رَ) (حامص .) 1 - شبگردی، در شب سفر کردن . 2 - شب زنده داری، پارسایی . 3 - راه زنی، دزدی . 4 - عیاری . 1


52934 شبست (ش ب) (ص .) 1 - ناپسند، زشت . 2 - هراسناک . 1


52935 شبستان (شَ ب) (اِمر.) 1 - خوابگاه . 2 - حرمسرا. 3 - قسمی از مسجد که دارای سقف است . 1


52936 شبع (شَ بَ) [ ع . ] (اِمص .) سیری . 1


52937 شبغاز (شَ) (اِمر.) = شبغازه : جای خواب گوسفندان . 1


52938 شبق (بَ) [ ع . ] (مص ل .) آرزومند گشتن به جماع، شدت شهوت . 1


52939 شبل (ش ) [ ع . ] (اِ.) شیر بچه ای که شکار کند؛ بچه شیر؛ ج . شبال . 1


52940 شبنم (شَ نَ) (اِمر.) قطره ای شبیه دانة باران که شب روی برگ گل و گیاه می نشیند. بشم، بژم، بشک، اپشک، افشک، افشنگ و ژاله نیز گفته اند. 1


52941 شبه (شَ بَ یا ب) [ معر. ] (اِ.) نوعی سنگ و آن گونه ای لینیت است که در نتیجة تراکم ذرات کربن و تغییرات شیمیایی نسبتاً سخت شده و رنگ سیاه براقی دارد و در جواهر - سازی مصرف می شود. 1


52942 شبه (ش ) [ ع . ] (اِ.) مثل، مانند. ج . اشباه . 1


52943 شبه (شَ بَ) [ ع . ] (اِمص .) مشابهت . 1


52944 شبهات (شُ بُ) (اِ.) جِ شبهه . 1


52945 شبهت (شُ هَ) [ ع . شبهة ] 1 - (اِمص .) پوشیدگی امری . 2 - شک و گمان . 3 - اشک ال در تشخیص حق از باطل . 4 - (اِ.) مثل، مانند. 1


52946 شبور (شَ بُّ) (اِ.) نای رویین، ، نفیر؛ ج . شبابیر. 1


52947 شبور (شَ) (اِ.) شیپور. 1


52948 شبک (شَ) [ ع . ] (مص م .) درآمیختن، به یکدیگر در آوردن چیزی را. 1


52949 شبک (ش بْ) (اِ.) دوک، ریسه . 1


52950 شبک (شَ بَ) [ ع . ] (اِ.) 1 - دام صیاد. 2 - دندانه های شانه . 1


52951 شبکند ( شبکند . کَ) (اِمر.) آشیانه . 1


52952 شبکه (شَ بَ کَ یا کِ) [ ع . شبکة ] (اِ.) 1 - هر چیز سوراخ سوراخ . 2 - تور ماهی گیری . 3 - در فارسی چند مؤسسه یا دستگاه وابسته به هم را گویند که در یک رشته کار کنند. ؛ شبکه بانکی مجموعة سازمانی به هم پیوسته با هدف اجرای عملیات بانکی . ؛ شبکه کامپیوتری تعدادی کامپیوتر و دستگاه های جانبی که به وسیلة کابل یا خط تلفن یا سایر پیوندهای ارتباطی به یکدیگر متصل شده باشند. 1


52953 شبکوک ( شبکوک .) (ص .) درویش، گدا. 1


52954 شبکیه (شَ بَ یِّ) [ ع . شبکیة ] (ص نسب .) (اِ.) پرده ای است عصبی که داخلی ترین پرده های جدار کرة چشم را تشکیل می دهد. 1


52955 شبگون ( شبگون .) 1 - (ص مر.) تیره . 2 - (اِمر.) گوهر شب چراغ . 1


52956 شبگیر ( شبگیر .) 1 - (اِ.) سحر، سحرگاه . 2 - (حامص .) سفر کردن هنگام سحر. 1


52957 شبگیر کردن ( شبگیر کردن . کَ دَ) (مص ل .) آخر شب از جایی به جایی رفتن . 1


52958 شبگیران ( شبگیران .) (اِمر.) سحرگاه . 1


52959 شبگیری ( شبگیری .) (حامص .) شب زنده داری . 1


52960 شبیخون (شَ) (اِمر.) حملة ناگهانی در شب . 1


52961 شبیر (شُ ب یا بَ) [ ع . ] (اِ.) سه نام پیامبر نهاده : حسن و حسین و محسن . 1


52963 شبیه (شَ) [ ع . ] 1 - (ص .) مثل، مانند. 2 - (اِ.) تعزیه . 1


52964 شبیه خوانی ( شبیه . خا) [ ع - فا. ] (حامص .) تعزیه خوانی . 1


52965 شبیه گردان ( شبیه . گَ) [ ع - فا. ] (ص فا.) کارگردان نمایش های مذهبی . 1


52966 شت (شَ) [ هند. ] (اِ.) کلمة تعظیم است و نخستین بار در دساتیر به کار رفته (به جای حضرت ) و به این معنی در نوشته های قدیم فارسی نیامده (هرچند در هندی اصالت دارد). 1


52967 شت (شَ تّ) [ ع . ] (اِمص .) پراکندگی . 1


52968 شت (شُ) [ روس . ] (اِ.) 1 - ماهوت پاک کن . 2 - بُرُس، برس نقاشی . 1


52971 شتاب (ش) [ ع . ] (اِمص .)1 - عجله . 2 - چالاکی . 1


52972 شتاب گرفتن ( شتاب گرفتن . گِ رِ تَ) (مص ل .) 1 - عجله کردن . 2 - سرعت گرفتن . 3 - جدا شدن . 1


52973 شتابکاری ( شتابکاری .) (حامص .) عجله . 1


52974 شتابیدن (ش دَ) (مص ل .) شتافتن . 1


52975 شتات (شَ) [ ع . ] 1 - (اِمص .) پراکندگی . 2 - (ص .) پراکنده . 1


52976 شتافتن (ش تَ) (مص ل .) 1 - عجله کردن . 2 - تند رفتن . 1


52977 شتالنگ (ش لَ) (اِ.) 1 - استخوان پاشنة پا، کعب . 2 - بجول که با آن قمار کنند. 1


52978 شتاک (ش ) (اِ.) شاخة درخت . 1


52979 شتر (شَ) [ ع . ] (اِ.) 1 - برگشتگی پلک چشم . 2 - فروهشتگی پلک پایین . 3 - انقطاع، بریدگی، انشقاق (لب زیرین و غیره ). 4 - عیب، نقص . 1


52980 شتر (شُ تُ) [ په . ] (اِ.) پستانداری است نشخوارکننده از گروه سم داران بدون شاخ با پاهایی که دو انگشت دارد. این حیوان در برابر گرما و تشنگی بسیار مقاوم است . ؛ شتر دیدی، ندیدی سفارش به کتمان راز. شتر ؛ شتر سواری دولا دولا نمی شه کنایه از: تلاش بیهوده برای پنهان کاری . 1


52981 شتر گاو پلنگ ( شتر گاو پلنگ . پَ لَ)(اِمر.) 1 - زرافه . 2 - کنایه از: ناهماهنگی و بی تناسبی . 1


52982 شترخان ( شترخان .) (اِمر.) جای نگهداری شتران . 1


52983 شتردل ( شتردل . د) (ص مر.) ترسو، بددل . 1


52984 شترمرغ ( شترمرغ . مُ) (اِمر.) = اشترمرغ : پرنده ای است از راستة دوندگان که بلندی اش تا 3 متر می رسد. این پرنده دارای بال های کوچک است که هیچ وقت برای پرواز به کار نمی رود. وی به سرعت می دود و مادة آن در طول عمر فقط 20 تخم می گذارد. 1


52985 شتره (ش تِ رَ یا رِ) (ص .) (عا.) شلَخته، بی نظم . 1


52986 شتره زدن ( شتره زدن . زَ دَ) (مص ل .) (عا.) با کفش های پاره و قدم نامنظم راه رفتن . 1


52987 شترکینه ( شترکینه . نِ) (ص مر.) پُرکینه . 1


52988 شترگلو ( شترگلو . گَ) 1 - (ص مر.) آن چه که مانند گلوی شتر منحنی باشد. 2 - (اِمر.) راه آب زیرزمینی که با لوله یا تنبوشه های بزرگ در زیر نهر یا رودخانه به وسیلة دو چاه تعبیه کنند تا آب از یک سمت فرورود و از سمت دیگر بالا آید. چاه آب گیر را «نر» و چاه آب ده را «لاس » گویند، منگل . 1


52989 شتل (شَ تَ) (اِ.) = شتلی : پولی که قمارباز پس از بردن، به صاحب خانه یا دیگران به رسم انعام می دهد. 1


52990 شتم (شَ تْ) [ ع . ] (مص م .) دشنام دادن . 1


52991 شته (شَ تَ یا تِ) (اِ.) حشره ای ریز که آفت درختان است . 1


52992 شتوی (شَ تَ) [ ع . ] (ص نسب .) زمستانی . 1


52993 شتک زدن (ش تَ. زَ دَ) (مص ل .) (عا.) سفت شدن ترشحات مایعات بر چیزی . 1


52994 شتیت (شَ) [ ع . ] (ص .) پراکنده ؛ ج . شتی . 1


52995 شج (شَ جّ) [ ع . ] (مص م .) 1 - شکستن سر. 2 - شکافتن کشتی دریا را. 1


52996 شجاج (ش ) [ ع . ] (مص م .) سر یکدیگر را شکستن . 1


52998 شجاع (شُ) (اِ.) از صورت های فلکی جنوبی . 1


52999 شجاعت (شَ عَ) [ ع . شجاعة ] (اِمص .) دلیری، بی باکی . 1


53000 شجام (شَ) (اِ.) سرما. 1


53001 شجانیدن (شَ دَ) 1 - (مص م .) سرما دادن، سرد کردن . 2 - (اِمص .) سرما خوردن . 1


53002 شجانیده (شَ دَ یا د) (ص مف .) 1 - سرما داده . 2 - سرما خورده . 1


53003 شجر (شَ جَ) [ ع . ] (اِ.) درخت . ج . اشجار. 1


53004 شجره نامه (شَ جَ رِ. مِ) [ ع - فا. ] (اِمر.) نسب - نامه . 1


53005 شجری (شَ جَ) [ ع . ] (ص نسب .) 1 - منسوب به شجر؛ درختی، به شکل درخت . 2 - (اِ.) نوعی خط با حساب ابجد که آن را خط «سروی » هم نامند زیرا حروف آن به شکل درخت یا درخت سرو درمی آید و شباهت به خط میخی دارد و بسته به توافق طرفین خطوط مایل راست و چپ را شاخص کلمه یا حرف قرار می دهند. 1


53007 شجه (شَ جَّ) [ ع . شجة ] (اِ.) جراحت سر؛ ج . شجاج . 1


53008 شجون (شُ) [ ع . ] 1 - (مص ل .) محزون شدن . 2 - (اِمص .) حزن، اندوهگینی . 1


53009 شجیع (شَ) [ ع . ] (ص .) شجاع، دلاور. 1


53010 شح (شُ حّ) [ ع . ] (مص ل .) بُخل، بُخل ورزیدن . 1


53011 شحمه (شَ مَ یا مِ) [ ع . شحمة ] (اِ.) قطعه ای پیه . 1


53012 شحنه (ش نَ یا نِ) [ تر - مغ . ] (اِ.) 1 - داروغه . 2 - حاکم نظامی . 1


53013 شحنگی (ش نَ یا نِ) [ تر - فا. ] (حامص .) داروغگی . 1


53014 شحیم (شَ) [ ع . ] (ص .) فربه، سمین . 1


53015 شخ (شَ) (اِ.) 1 - سر کوه . 2 - استوار، محکم . 3 - زمین سخت و ناهموار. 1


53016 شخ ( شخ .) (اِ.) 1 - شاخه . 2 - شاخ حیوانات . 1


53018 شخار (شَ) (اِ.) 1 - قلیایی که از اشنان گرفته می شود و در صابون پزی به کار می رود. 2 - نوشادر. 1


53019 شخانه (شَ نَ یا نِ) (اِ.) شهاب . 1


53020 شخاییدن (شَ دَ) (مص م .) 1 - خراشیدن . 2 - خلانیدن، فرو کردن . 1


53021 شخج (شَ خَ) (اِ.) آهنگی است از موسیقی قدیم . 1


53022 شخسار (شَ) (اِمر.) 1 - جای انبوه از درختان . 2 - سنگلاخ . 1


53023 شخش (شَ خِ) (اِمر.) = شخیش : مرغکی است خوش آواز. 1


53024 شخش ( شخش .) (ص .) کهنه، پوسیده . 1


53025 شخش (شَ) (اِمص .) لغزش . 1


53026 شخشانیدن (شَ دَ) (مص م .) سبب لغزیدن شدن . 1


53027 شخشناک (شَ خْ شْ) (ص مر.) لغزان، لیز. 1


53028 شخشنده (شَ شَ دَ یا د) (ص فا.) لغزنده . 1


53029 شخشیدن (شَ دَ) (مص ل .) لیز خوردن . 1


53030 شخص (شَ) [ ع . ] (اِ.) 1 - تن، کالبد انسان . 2 - آدمی، انسان . 1


53031 شخصی ( شخصی .) [ ع - فا. ] (ص نسب .)منسوب به شخص . 1 - خصوصی، فردی . 2 - غیرنظامی . 1


53032 شخصیت (شَ یَّ) [ ع . ] (مص جع .) 1 - مجموعة خ صایص باطنی و رفتارهای اجتماعی یک شخص . 2 - مجموعة خصوصیات یک انسان . 1


53033 شخلیدن (شَ دَ) (مص ل .) 1 - فریاد زدن . 2 - صفیر زدن . 3 - پژمردن . 1


53034 شخم (شُ) (اِ.) زیر و رو کردن خاک و ایجاد شیار به وسیلة گاوآهن یا تراکتور برای کشت بذر. 1


53035 شخن (شَ خَ) (اِ.) خراش، خراشیدگی . 1


53036 شخودن (شُ دَ) (مص م .) 1 - خراشیدن، ریش کردن . 2 - آزردن . 1


53037 شخوده (شُ دَ یا د) (ص مف .) خراشیده . 1


53038 شخول (شُ) (اِ.) = شخیل . شخل : 1 - بانگ . 2 - سوت، صفیر. 3 - ناله . 4 - پژمردگی . 1


53039 شخولیدن (شُ دَ) (مص ل .) = شخیلیدن : 1 - بانگ کردن . 2 - با آهنگ خواندن، سوت زدن . 3 - ناله کردن . 4 - غریدن رعد. 5 - پژمرده شدن . 1


53040 شخولیدن ( شخولیدن .) (مص ل .) خراشیدن . 1


53041 شخولیده (شُ د) (اِمف .) خراشیده . 1


53042 شخکاسه (شَ سَ یا س) (اِ.)1 - تگرگ . 2 - ژاله . 1


53043 شخیدن (شَ دَ) (مص ل .) شعله کشیدن . 1


53044 شخیده (شَ دَ یا د) (ص مف .) شعله ور. 1


53045 شخیص (شَ) [ ع . ] (ص .) 1 - تنومند. 2 - بزرگوار ارجمند. 1


53046 شد (شُ) (مص ل .) شدن، رفتن . 1


53047 شد (شَ دّ) [ ع . ] 1 - (مص م .) محکم کردن، استوار ساختن . قوی کردن . 2 - بلند و پست کردن نغمه تا موافق مطلوب گردد؛ کوک کردن، اصطحاب . 3 - (مص ل .) دویدن . 4 - حمله کردن . 1


53048 شداید (شَ یِ) [ ع . شدائد ] (اِ.) 1 - جِ شدت . 2 - جِ شدیده . 1


53049 شدت (ش دَُ) [ ع . شدة ] (اِمص .) 1 - سختی، صلابت . 2 - تنگی، بدبختی . 1


53050 شدن (شُ دَ) [ په . ] (مص ل .) 1 - گردیدن، گشتن . 2 - انجام یافتن . 3 - دگرگون شدن . 4 - به پایان رسیدن . 5 - رفتن، گذشتن . 6 - گراییدن، میل کردن . 7 - تجاوز کردن . 8 - محو گشتن، زایل گردیدن . 9 - حصول یافتن . 1


53051 شدن (شَ دَ) [ ع . ] (اِ.) مخفف شادن، آهوبره . 1


53052 شده (شَ دِّ یا دَُ) (اِ.) 1 - چندرشته نخ به هم پیچیده ک به یک اندازه آن ها را بریده باشند. 2 - ریشه و طره . 3 - رشته ای که دانه های گرانبها را بدان کشیده و به گردن یا جامه آویزند. 1


53053 شده (شُ د یا دَ) (ص مف .) 1 - گشته، گردیده . 2 - انجام یافته . 3 - رفته، گذشته . 1


53054 شده بند (شُ دَ یا د . بَ) تاریخ نویس، مورخ . 1


53055 شدو (شَ دْ) [ ع . ] (مص ل .) شعر یا آواز را با صدای بلند خواندن . 1


53056 شدکار (شُ یا ش ) (اِ.) نک شدیار. 1


53057 شدکیس (شَ) (اِ.) رنگین کمان . 1


53058 شدیار (ش یا شُ) (اِ.) شیار، شخم، زمین شیار کرده . 1


53059 شدیاریدن (شُ دَ) (مص م .) شیار کردن زمین . 1


53061 شدیداللحن (شَ دُ لْ لَ) [ ع . ] (ص مر.) با لحن تند، زننده (فره ). 2 - درشت گوی (فره ). 1


53063 شراء (ش ) [ ع . ] 1 - (مص م .) خریدن . 2 - (اِ مص .) خرید. 3 - فروش . 1


53064 شراب (شَ) [ ع . ] (اِ.) 1 - نوشیدنی . 2 - می . 3 - جام می . 4 - دارویی که از شکر یا عسل پخته درست کنند. ؛ شراب در سر داشتن کنایه از: مست بودن . 1


53065 شراب زده ( شراب زده . زَ د) (ص مف .) 1 - کسی که بر اثر بسیار خوردن شراب، دیگر میلی به آن ندارد. 2 - مست، بسیار مست . 1


53066 شرابدار ( شرابدار .) (ص فا.) ساقی . 1


53067 شرابه (شَ رّ بَ یا ب) [ ع . شرابة ] (اِ.) رشته ها و منگوله هایی که از کنار و حاشیة چیزی آویزند. 1


53068 شراحی (شَ) [ ع . ] (ص نسب .) نوعی کباب که از گوشت شرحه شرحه (تکه تکه ) می پختند و در سطل می نهادند. 1


53071 شرار ( شرار .) [ ع . ] (مص ل .) بدی کردن . 1


53072 شرارت (شَ رَ) [ ع . شرارة ] 1 - (مص ل .) بدی کردن . 2 - (اِمص .) فتنه انگیزی . 1


53073 شراره (شَ رَ یا رِ) [ ع . شرارة ] (اِ.) واحد شرار، جرقه . 1


53074 شراست (شَ سَ) [ ع . ] 1 - (مص ل .) بد - خویی کردن . 2 - (اِمص .) بدخویی، بدخلقی . 3 - نزاع، خلاف . 1


53075 شراع (ش ) [ ع . ] (اِ.) 1 - هر چیز برافراشته، بادبان کشتی . 2 - خیمه . 3 - سایبان . 1


53076 شرافت (شَ فَ) [ ع . شرافة ] (اِمص .)بزرگواری . 1


53077 شران (شُ رّ) (ص فا. حامص .) 1 - پیاپی ریزان و روان . 2 - باران . 1


53078 شراک (ش ) [ ع . ] (اِ.) 1 - بند کفش از دوال . ج . شرُک . 2 - گیاه خشک باران رسیده . 1


53079 شراکت (ش کَ) (مص ل .) شریک شدن . 1


53080 شرایط (شَ) [ ع . ] (اِ.) جِ شریطه ؛ پیمان ها، قراردادها، قرارها. 1


53081 شرایع (شَ یِ) [ ع . شرائع ] (اِ.) جِ شریعت . 1


53082 شرایین (شَ) [ ع . ] (اِ.) جِ شریان . 1


53083 شرب (شُ) [ ع . ] (مص م .) آشامیدن . 1


53084 شرب (شَ) (اِ.) پارچه ای از کتان بسیار نازک و گرانبها که در قدیم از آن پیراهن و دستار می کردند و کشور مصر به ساختن آن مشهور بود. 1


53085 شربت (شَ بَ) [ ع . شربة ] (اِ.) در فارسی : 1 - نوشیدنی . 2 - آب آمیخته با شکر یا عصارة میوه . 1


53086 شربتی ( شربتی .) [ ع - فا. ] (اِمر.) 1 - پیاله، جام . 2 - ریسمانی بسیار باریک و نازک . 1


53087 شرج (شَ رَ) [ ع . ] (مص م .) 1 - آمیختن (گوشت پخته یا خام و مانند آن ). 2 - بند بستن خریطه را. 3 - دروغ بستن بر کسی . 1


53088 شرجی (شَ) (ص .) آب و هوای گرم و مرطوب ویژة مناطق ساحلی . 1


53089 شرح (شَ) [ ع . ] 1 - (مص م .) آشکار کردن . 2 - توضیح دادن . 3 - گشودن . 1


53090 شرحه (شَ حَ یا حِ) [ ع . شرحة ] (اِ.) پارة گوشت . 1


53091 شرخ (شَ رْ) [ ع . ] (اِ.) 1 - ریشه، اصل . 2 - اول جوانی . 3 - کنارة برآمدة چیزی . 1


53092 شرخر (شَ. خَ) (اِمر.) کسی که ملک و مال مورد اختلاف یا چک و سفتة برگشتی را از صاحبانشان به بهای ارزان می خرد. 1


53093 شرذمه (ش ذ مِ یا مَ) [ ع . شرذمة ] (اِ.)1 - گروه اندک از مردم . 2 - مقدار کم از چیزی . 3 - قطعه، پاره . 1


53094 شرر (شَ رَ) [ ع . ] (اِ.) پارة آتش که به هوا پرد. 1


53095 شرزه (شَ ز) (ص .)1 - خشمناک . 2 - زورمند. 3 - تند و تیز. 1


53096 شرشر (شُ. شُ) (اِصت .) صدای ریزش مایع رقیق . 1


53097 شرط (شَ) [ ع . ] (اِ.) 1 - قرار، پیمان . 2 - الزام و تعلق امری به امر دیگر. 1


53098 شرطه (شَ یا شُ طِ) [ هند ] (اِ.) باد موافق . 1


53099 شرطی (شُ) (ص نسب . اِمر.) گروهی از برگزیدگان اعوان حاکمان و والیان ؛ ج . شرط 1


53101 شرعت (ش عَ) [ ع . شرعة ] (اِ.) 1 - شریعت، سنت . 2 - مثل . 3 - راهی که به سوی آب رود. 4 - عادت . 1


53102 شرف (شَ رَ) [ ع . ] (اِمص .) 1 - ارجمندی، بزرگواری . 2 - بلندی نسب . 3 - آبرو، عرض . 4 - قوت کوکب در برج و درجه ای از فلک . 1


53103 شرفاء (شُ رَ) [ ع . ] (ص . اِ.) جِ شریف ؛ بزرگان، نجیبان . 1


53104 شرفاک (شَ) (اِ.) صدای پا. 1


53105 شرفه (شَ فِ) (اِ.) 1 - صدای پا. 2 - مطلق آواز. 1


53106 شرفه (شُ فَ) [ ع . شرفة ] (اِ.) کنگرة دیوار، کنگرة قصر. ج . شُرُفات . 1


53107 شرفیاب (شَ رَ) [ ع - فا. ] (ص فا.) 1 - کسی که به شرف و افتخاری نایل آید. 2 - آن که به فرصت بزرگی می رسد. 1


53108 شرفیابی ( شرفیابی .) [ ع - فا. ] (حامص .) 1 - نیل به شرف و افتخار. 2 - به خدمت بزرگی رسیدن . شرق (شَ) [ ع . ] 1 - (مص ل .) برآمدن آفتاب . 2 - (اِ.) جای برآمدن آفتاب . 3 - یکی از جهات چهارگانه، مقابل غرب . 4 - روشنی آفتاب . 5 - سپیدی . 6 - خاور. 1


53109 شرم (شَ) [ په . ] (اِ.) 1 - آزرم، خجلت . 2 - ناموس . 3 - آلت تناسلی . 1


53110 شرمسار ( شرمسار .) (ص مر.)خجل، شرمنده، منفعل . 1


53111 شرمنده (شَ مَ د) (ص مر.) خجل، شرمسار، شرمگین . 1


53112 شرمگاه ( شرمگاه .) (اِمر.) آلت تناسلی (مرد یا زن .) 1


53113 شرمگین ( شرمگین .) (ص مر.) خجل، شرمنده . 1


53114 شرنگ (شَ رَ) (اِ.) 1 - سمُ، زهر. 2 - هر چیز تلخ . 3 - حنظل . 1


53115 شره (شَ رَ) [ ع . ] 1 - (مص ل .) حریص شدن . 2 - (اِ.) حرص، آز. 1


53116 شره (شَ رِ) [ ع . ] (ص .) حریص، میل فراوان، طمع . 1


53117 شرو ور (ش رُُ وِ) (اِمر.) (عا.) سخنان مزخرف و بیهوده . 1


53118 شرود (شُ) [ ع . ] (مص ل .) 1 - رمیدن . 2 - طلب حق باشد به خلاص از آفات و حجاب و بی قراری اندر آن که همة بلاهای طالب از حجاب افتد. 1


53119 شرود (شَ) [ ع . ] (ص .) رمنده، رم کننده ؛ ج . شُرُد. 1


53121 شرور (شُ) [ ع . ] (مص ل .) رمیدن . 1


53122 شروع (شُ) [ ع . ] 1 - (مص م .) آغاز کردن . 2 - (اِ.) آغاز، ابتدا. 1


53124 شرک (ش ) [ ع . ] (اِمص .) برای خدا شریک قایل شدن . 1


53125 شرک (شَ رَ) [ ع . ] (اِ.) دام (صید)؛ ج . شُرُک و اشراک . 1


53126 شرکاء (شُ رَ) [ ع . ] (اِ.) جِ شریک . 1


53127 شرکت (ش کَ) [ ع . شرکة ] 1 - (مص ل .) شریک شدن . 2 - (اِمص .) شراکت، انبازی . 3 - شراکت بین چند نفر که هر یک به میزان سرمایة خود سهم دارد. ؛ شرکت سهامی شخص حقوقی که حقوق و تعهدات آن مستقل از حقوق و تعهدات سهامداران باشد و فعالیت آن براساس مجوز دولت مشروعیت یابد. ؛ شرکت سهامی عام یکی از انواع شرکت های سهامی که قسمتی از سرمایة آن از طریق فروش سهام به غیر مؤسسان (مردم ) تأمین شود. ؛ شرکت با مسئولیت محدود شرکتی که با مشارکت حداقل دو نفر سهام دار تأسیس شود. هر یک از شرکا بدون این که سرمایه به سهام یا قطعات سهام تقسیم شده باشد فقط به میزان سرمایة خود مسئولیت داشته باشد. 1


53128 شریان (ش یا شَ) [ ع . ] (اِ.) سرخ رگ، رگی که خون را از قلب به سایر نقاط بدن می رساند. 1


53129 شریح (شُ رَ) [ ع . ] (اِ.) 1 - آلت تناسلی زن، شرم زن . 2 - از اعلام مردان است . 1


53130 شریحه (شَ حَ یا حِ) [ ع . ] (اِ.) قطعة گوشت . 1


53131 شریر (شَ) [ ع . ] (ص .) بدکار. ج . اشرار. 1


53132 شریطه (شَ طَ یا طِ) [ ع . شریطة ] (اِ.) 1 - شرط و پیمان ؛ ج . شرایط (شرائط ). 2 - دعا یا نفرینی که شاعر در اواخر قصیده به صورت «تا فلان باشد فلان باد» می آورد؛ تأبید. 1


53133 شریعت (شَ عَ) [ ع . شریعة ] (اِ.)1 - آیین، روش . 2 - سنت و آیین پیامبران . 1


53134 شریف (شَ) [ ع . ] (ص .) 1 - بزرگوار، بلند قدر. 2 - پاک نژاد، گهری . 1


53135 شرینگ (ش ) [ انگ . ] 1 - (اِ.) پارچه، لباس و غیره . 2 - (مص .) آب رفتن، کوچک شدن، تکیدگی، افت به معنای کاهش حجم مواد. 1


53136 شریک (شَ) [ ع . ] (ص .) انباز، همدست . 1


53137 شست (شَ) (اِ.) انگشت بزرگ و پهن دست یا پا، انگشت نر، انگشت ابهام . ؛ شست کسی خبردار شدن ناگهان پی بردن، به فراست دریافتن . 1


53138 شست ( شست .) (اِ.) قلاب و تور ماهیگیری، دام، کمند. 1


53139 شست و شو (ی ) (شُ تُ) (اِمر.) شستن چیزی . 1


53140 شست گر ( شست گر . گَ) (ص مر.) کمان دار، تیر - انداز. 1


53141 شستن (شُ تَ) [ په . ] (مص م .) چیزی را با آب پاکیزه ساختن . 1


53142 شسته (شُ تِ) (ص مف .) 1 - پاک شده، آب کشیده . 2 - (اِ.) دستارچه . 1


53143 شستی (شَ) 1 - (ص نسب .) منسوب به شست . 2 - (اِ.) تخته ای بیضی یا مستطیل که رنگ های مختلف روی آن چیده شود. در یک گوشة شستی بریدگی ای وجود دارد که جای شست دست چپ نقاش است . نقاش به هنگام کار بر روی شستی به وسیلة قلم مو رنگ ها ی لازم را مخلوط می کند و رنگ منظور را آم اده می سازد و سپس آن را به کار می برد. 3 - اشاره با شست به سیمِ بم . 1


53144 شش (ش ) [ په . ] (اِ.) عدد اصلی بین پنج و هفت . 1


53145 شش و پنج بازی ( شش .) (حامص .) 1 - قمار - بازی . 2 - حیله گری . 1


53146 شش (شُ) [ په . ] (اِ.) ریه، جگر سفید، دستگاه تنفسی در انسان و اغلب حیوانات . 1


53147 شش انداز (ش اَ) (ص فا.) = شش اندازه : 1 - کسی که شش بجول بازی کند. 2 - کسی که نرد بازد، نراد. 3 - کسی که شش گوی الوان مدور از چوب یا غیر آن به هر دو دست بگیرد و بر هر دستی سه عدد، در هوا اندازد و گیرد بطوری که هیچ یک زمین نیفتد و پیوسته چهار عدد آن در هوا باشد. 4 - ماه شب چهارده، بدر. 5 - نوعی خورش که از تخم مرغ با پیاز ترتیب دهند. 1


53148 شش بانو (ش ) (اِمر.) (کن .) شش سیاره : زحل، مشتری، مریخ، زهره، عطارد و قمر (در نظر قدما). 1


53149 شش خانه ( شش خانه . نِ) (اِمر.) 1 - خیمه، پرده . 2 - خیمة مدور. 1


53150 شش خنج ( شش خنج . خَ) (اِ.) گردکانی باشد که درون آن را خالی کنند و به جهت بازی قمار پر از سرب سازند. 1


53151 شش دانگ ( شش دانگ .) (اِمر.) تمام چیزی . 1


53152 شش سری ( شش سری . سَ) (ص نسب . اِمر.) زر خالص، طلای تمام عیار. 1


53153 شش ضرب ( شش ضرب . ضَ) [ فا - ع . ] (اِمر.) 1 - شش ضرب نتیجة خوب . 2 - (کن .) گوهر. 3 - زر، طلا. 4 - مشک . 5 - شکر. 6 - عسل . 7 - میوه . 1


53154 شش و بش (ش شُ ب) (اِمر.) اصطلاحی دربازی نرد که یک طاس پنج خال و دیگری شش خال داشته باشد. 1


53155 شش و پنج زن ( شش و پنج زن . زَ) (ص فا.) 1 - کنایه از: قمار باز و کسی که هر چه دارد در معرض تلف و نابودی می گذارد. 2 - کسی که از هر تعلقی آزاد است . 1


53156 شش وپنج (ش شُ پَ) (اِمر.) 1 - اصطلاحی است در بازی نرد که یک تاس شش و یک تاس پنج بیاید. 2 - کنایه از: قمار و هر چیزی که در معرض تلف باشد. 1


53157 شش پر ( شش پر . پَ) (اِمر.) 1 - نوعی گرز آهنین که دارای شش پهلو باشد. 2 - چوبدستی ضخیم و کوتاه دارای سری گرد که به وسیلة خطوط به شش قسمت شده و بر آن میخ های درشت کوبیده باشند. 1


53158 ششدر ( ششدر . دَ) (اِمر.) 1 - هرچیز دارای شش در و شش جهت . 2 - در بازی نرد چنان است که یکی از بازیکنان، شش خانه مقابل مهره های حریف را گرفته باشد و او نتواند مهره های خود را حرکت دهد. 3 - (کن .) بسته بودن راه خروج و نجات . 1


53159 ششدره (ش دَ رَ یا رِ) (اِ.) 1 - شش جهت . 2 - محل هلاک . 3 - عجز، زبونی . 1


53160 ششلول ( ششلول . ) (اِمر.) نوعی سلاح گرم کوچک که جای شش فشنگ دارد. 1


53161 ششلیک (ش ) [ تر. ] (اِمر.) نوعی خوراک از گوشت که به سیخ می کشند و روی آتش کباب می کنند. 1


57510 قبایح (یِ) [ ع . قبائح ] (اِ.) ج . قبیحه . 1


53162 ششه (شَ شَ یا ش ش ) (اِمر.) شش روز بعد از عید رمضان، که روزه داشتن در آن شش روز سنت است . 1


53163 شصت (شَ) (اِ.)پنجاه به علاوة ده (60)، شش ده تا. 1


53164 شط (شَ طّ) [ ع . ] (اِ.) رود بزرگ که وارد دریا شود. ج . شطوط . 1


53165 شطاح (شَ طّ) [ ع . ] (ص .) گستاخ . 1


53166 شطار (شَ طّ) [ ع . ] (ص .) 1 - شطرنج باز. 2 - قمارباز. 1


53167 شطار ( شطار .) [ ع . ] (ص .) 1 - بسیار زیرک . 2 - بسیار خبیثت . 3 - چاقوکش . 1


53168 شطارت (شَ رَ) [ ع . شطارة ] 1 - (مص ل .) شوخ و بی باک شدن . 2 - (اِمص .) شوخی، بی باکی، چالاکی، زرنگی . 3 - ترک موافقت مردمان به سبب خباثت و لئامت . 1


53169 شطح (شَ) [ ع . ] (اِ.) حرف ها و سخن های به ظاهر کفرآمیزی که عارف از شدت وجد و حال بر زبان می راند. 1


53170 شطحیات (شَ یّ) [ ع . ] (اِ.) جِ شطحیه ؛ سخنانی که ظاهر آن خلاف شرع باشد. 1


53171 شطر (شَ) [ ع . ] (اِ.) 1 - جزو، پاره . 2 - نیمة چیزی . 1


53172 شطرنج (شَ رَ) [ معر. ] (اِ.) = شترنگ : نوعی بازی فکری به وسیلة مهره هایی با نام های شاه، وزیر، اسب، رخ، فیل، سرباز. 1


53173 شطط (شَ طَ) [ ع . ] (اِمص .) 1 - دوری از حق . 2 - ستم، ظلم . 3 - زیادت . 1


53174 شطن (شَ طَ) [ ع . ] (اِ.) ریسمان . 1


53175 شعار (ش ) [ ع . ] (اِ.) 1 - نشانه، علامت . 2 - نشانه ای مخصوص که گروهی از مردم به وسیلة آن یکدیگر را بشناسند. 3 - لباس زیر. 4 - رسم، عادت . 1


53176 شعاع (شُ) [ ع . ] (اِ.) 1 - نور خورشید. 2 - روشنایی، پرتو. 3 - نصف قطر، خطی مستقیم از مرکز دایره به نقطه ای از محیط دایره . 1


53177 شعایر (شَ یِ) (اِ.) جِ شعاره، شعیره . 1 - نشانه ها، علامت ها. 2 - هر یک از مناسک حج . 3 - آداب و رسوم مذهبی یا ملی . 1


53178 شعب (شَ عْ) [ ع . ] (اِ.) قبیلة بزرگ که از آن قبایلی چند منشعب شود. 1


53180 شعب (شُ عَ) [ ع . ] (اِ.) جِ شعبه ؛ شاخه ها. 1


53181 شعبان (شَ) [ ع . ] (اِ.) ماه هشتم از سال قمری . 1


53182 شعبده (شَ یا شُ بَ د) [ ع . شعبدة ] (اِ.) 1 - (مص ل .) تردستی کردن . 2 - (اِ.) حقه، نیرنگ . 1


53183 شعبه (شُ بَ یا ب) [ ع . شعبة ] (اِ.) 1 - شاخه . 2 - جوی آبی که از یک نهر بزرگ جدا گردد. 3 - فرقه، دسته . 4 - فرعی که از اصلی جدا شود. ج . شعب . 1


53184 شعث (شَ عِ) [ ع . ] (ص .) ژولیده موی . 1


53185 شعر (ش ) [ ع . ] (اِ.) 1 - سخن موزون . 2 - (عا.) حرف بی اساس . 1


53187 شعرا (شُ عَ) [ ع - فا. ] (ص . اِ.) جِ شاعر؛ گویندگان، چامه سرایان . 1


53188 شعرباف (شَ) [ ع - فا. ] (ص فا.) کسی که از موی یا ابریشم پارچه بافد، موی تاب . 1


53189 شعری (ش را) [ ع . ] (اِ.) نام دو ستاره نورانی در دو صورت فلکی سگ بزرگ و سگ کوچک که به شعرای یمانی و شعرای شامی معروفند. 1


53190 شعشع (شَ شَ) [ ع . ] 1 - (مص ل .) نور افکندن . 2 - (ص .) تابنده . 1


53191 شعشعانی (شَ شَ) [ ع . ] (ص نسب .) 1 - تابنده . 2 - لطیف . 1


53192 شعشعه (شَ شَ عَ یا عِ) [ ع . شعشعة ] (مص ل .) پراکنده شدن نور. 1


53193 شعف (شَ عَ) [ ع . ] 1 - (مص ل .) خوشحال شدن . 2 - (اِ مص .) خوشحالی . 1


53194 شعفه (شَ عَ فَ یا فِ) [ ع . شعفة ] (اِ.) 1 - سر کوه، رأس جبل . 2 - پاره ای از موی مجتمع در سر. 3 - باران نرم . 4 - سر قلب، آن جا که به علاقة رگ آویزان است ؛ ج . شعف، شعوف، شاف، شعفات . 1


53195 شعله (شُ لَ یا لِ) [ ع . شعلة ] (اِ.) 1 - زبانه آتش . 2 - فروغ، روشنی . 1


53196 شعله ور ( شعله ور . وَ) [ ع - فا. ] (ص مر.) چیزی که آتش در آن گرفته باشد، مشتعل . 1


53197 شعواء (شَ) [ ع . ] (ص .) متفرق، منتشر. 1


53198 شعوب (شُ) [ ع . ] (اِ.) جِ شعب ؛ قبایل بزرگ . 1


53199 شعوبی ( شعوبی .) [ ع . ] (ص نسب .) کسی که عرب را پست شمارد. 1


53200 شعور (شُ) [ ع . ] 1 - (مص م .) دریافتن . 2 - (اِ مص .) ادراک . 3 - آگاهی . 1


53203 شغا (شَ) (اِ.) ترکش، تیردان . 1


53204 شغار (شُ) (اِ.) خاکستر و بقایای حاصل از سوختن اشنان قصارین که حاوی مقداری کربنات پتاسیم است و به همین جهت در صابون سازی به کار می رود؛ سنگ گازران، حجرلوقواغرافس . 1


53205 شغال (شَ) [ په . ] (اِ.) جانوری است پستاندار از راستة گوشت خواران شبیه به سگ، که دارای دُمی پُر مو می باشد. 1


53206 شغالی (شَ) (اِمر.) نوعی از انگور. 1


53207 شغب (شَ غَ) [ ع . ] 1 - (مص ل .) برانگیختن فتنه و فساد. 2 - (اِ.) آشوب، شور و غوغا. 1


53208 شغربغر (شَ غَ بَ غَ) (ص مر.) پراکنده و پریشان . 1


53209 شغل (شُ) [ ع . ] (اِ.) کار، پیشه . 1


53210 شفا (ش ) [ ع . شفاء ] 1 - (مص ل .) تندرستی یافتن پس از بیماری . 2 - (اِمص .) بهبودی، تندرستی . 3 - (اِ.) درمان . 1


53211 شفاخانه ( شفاخانه . نِ) [ ع - فا. ] (اِمر.)بیمارستان . 1


53212 شفاعت (شَ عَ) [ ع . شفاعة ] 1 - (مص ل .) خواهش کردن . 2 - درخواست بخشش یا کمک کردن از کسی برای دیگری . 3 - (اِمص .) خواهش . 1


53213 شفاف (شَ فّ) [ ع . ] (ص .) هرچیز لطیف و نازک که از پشت آن چیزهای دیگر دیده شود. 1


53214 شفاهی (ش ) [ ع - فا. ] (ص نسب .) منسوب به شفاه، لبی، زبانی . 1


53215 شفت (شَ) (ص .) 1 - ستبر، ناهموار. 2 - در اصطلاح گیاه شناسی میوة گوشتدار مانند: هلو، شفتالو، زردآلو. 1


53216 شفتالو ( شَ) (اِمر.) درختی از تیرة گل سرخیان که از گونه های هلو به شمار می رود. میوه اش از هلو کوچک تر است . گل، برگ و دیگر اجزای این گیاه مانند هلوست . 1


53217 شفترنگ (شَ رَ) (اِمر.) نوعی شلیل قرمز. 1


53218 شفته (شَ تَ یا تِ) (اِ.) بیضه مانندی است از ریسمان که بر دوک پیچیده شود. 1


53219 شفته (ش تِ) (اِ.) مخلوطی از آب و آهک و خاک و شن که در پی ریزی ساختمان به کار می رود. 1


53220 شفرا (شَ) (اِ.) چاپلوسی، چرب زبانی . 1


53221 شفره (شَ رَ یا رِ) [ ع . شفرة ] (اِ.) 1 - کارد بزرگ و پهن . 2 - تیزی شمشیر. 1


53222 شفش (شَ) (اِ.) نی و چوبی که حلاج پنبه را با آن می زند. 1


53223 شفش ( شفش .) (اِ.) 1 - شاخ درخت . 2 - شوشه، شفشه . 1


53224 شفشاهنگ ( شَ هَ) (اِ.)1 - آهن یا فولاد سوراخ سوراخ که زرگران به وسیلة آن طلا و نقره را می کشند تا ب ه صورت سیمی باریک درآید. 2 - کمان حلاجی . 3 - شاخسار. 1


53225 شفشه ( شفشه .) (اِ.) موی چندی از کاکل و زلف معشوق که بر روی او افتاده باشد. 1


53226 شفشه (شَ ش ) (اِ.) 1 - شوشة طلا و نقره . 2 - شاخة راست و نازک درخت . 3 - چوبی که حلاجان با آن پنبه زنند. 1


53227 شفع (شَ) [ ع . ] (اِ.) زوج (عدد)، جفت ؛ ج . اشفاع، شفاع . 1


53228 شفعه (شُ عَ یا عِ) [ ع . شفعة ] (اِ.) حق همسایگی . 1


53229 شفق (شَ فَ) [ ع . ] (اِ.) سرخی افق پس از غروب آفتاب . 1


53230 شفقت (شَ فَ قَ) [ ع . شفقة ] (اِمص .) مهربانی، دلسوزی . 1


53231 شفه (شَ فَ یا فِ) [ ع . شفة ] (اِ.) لَب . 1


53232 شفوده (شُ دَ یا د) (اِ.) هفته، ایام هفته . 1


53233 شفک (شُ فَ) (ص .) 1 - ابله، نادان . 2 - بی - هنر، جلف . 3 - فرسوده . 1


53234 شفیع (شَ) [ ع . ] (ص .) شفاعت کننده، پایمرد. 1


53235 شفیق (شَ) [ ع . ] (ص .) مهربان، دلسوز. 1


53236 شق (شَ) [ ع . ] (اِ.) شکاف، چاک . 1


53237 شق (ش ) [ ع . ] (اِ.) 1 - ناحیه . 2 - کرانه، سو. 3 - نیمة چیزی . 4 - یک طرف بدن یا بار. 1


53238 شق القمر (شَ قُّ لْ قَ مَ) [ ع . ] (اِمص .) 1 - شکافتن ماه که یکی از معجزات پیغمبر اسلام است . 2 - (عا.) کاری عجیب و خارق العاده . 1


53239 شق و رق (شَ قُّ رَ قُ) (ص مر.) (عا.) راست و مستقیم . 1


53240 شقاء (ش ) [ ع . ] (اِمص .) سختی، بدبختی . 1


53241 شقاق (ش ) [ ع . ] 1 - (مص ل .) دشمنی ورزیدن . 2 - (اِمص .) دشمنی . 1


53242 شقاقل (شَ قُ) (اِ.) زردک صحرایی ؛ گیاهیست از نوع هویج . 1


53243 شقاوت (شَ وَ) [ ع . شقاوة ] 1 - (مص ل .) بدبخت شدن .2 - (اِمص .)بدبختی .3 - سخت - دلی . 1


53244 شقایق (شَ یِ) (اِ.) گیاهی است یکساله از تیرة خشخاش که غالباً در مزارع و کشتزارها م ی روید. گلش منفرد و بزرگ و زیبا به رنگ قرمز است . 1


53245 شقشقه (شَ شَ قَ یا ق ِ) [ ع . شقشقة ] (مص ل .) بانگ کردن شتر. 1


53246 شقشقه (ش ش قِ یا قَ) [ ع . شقشقة ] (اِ.) چیزی مانند ریه که شتر هنگام هیجان از دهان خود خارج می کند. ج . شقاشق . 1


53247 شقل (شَ) [ معر. ] (مص م .) سنجیدن، وزن کردن . 1


53248 شقه (شَ قَّ یا قُِ) [ ع . شقة ] (اِ.) پاره ای از چیزی . 1


53249 شقه کردن ( شقه کردن . کَ دَ) [ ع - فا. ] (مص م .) دوپاره کردن . 1


53251 شقیق (شَ) [ ع . ] (ص .) 1 - آن چه که از میان دو نیمه شده، هر یک از آن دو شقیق دیگری است . 2 - برادر ابی و امی . 3 - نظیر، مثل . 1


53252 شقیقه (شَ قَ یا قِ) [ ع .شقیقة ] (اِ.) 1 - خواهر. 2 - گیج گاه، کنار پیشانی . ج . شقائق . 1


53253 شل ( شل .) [ ع . ] (ص .) کسی که دست یا پایش ناقص باشد. 1


53254 شل (شُ) (ص .)1 - نرم . 2 - وارفته . 3 - سست . 4 - آبکی . ؛ شل کن سفت کن درآوردن کنایه از: دستورهای متضاد دادن یا اعمال متناقض کردن . 1


53255 شل (ش ) (اِ.) نیزة کوتاه . 1


53256 شل (شَ) (اِ.) پوست نازک رنگینی که در میان درز کفش و موزه و یراق زین اسب نهاده بدوزند به جهت خوش آیندگی . 1


53257 شل (شَ) (اِ.) ران، ران انسان یا حیوان . 1


53258 شل و ول (شُ لُ وِ) (ص مر.) (عا.) 1 - سست و وارفته . 2 - آشفته، پریشان . 1


53259 شلاق (شَ لّ) [ تر. ] 1 - (اِ.) تازیانه . 2 - (ص .) شوخ . 3 - مفسد. 1


53260 شلاق کش ( شلاق کش . کَ یا کِ) [ تر - فا. ] (ق مر.) (عا.) سریع . 1


53261 شلاقی ( شلاقی .) [ تر - فا. ] (ق مر.) به سرعت . 1


53262 شلال (ش ) (اِ.) 1 - نوعی دوختن و آن چنان است که دو طرف پارچه را برهم نهند و کوک های خرد و ریز بر وی زنند بطوری که دو روی آن مشابه باشد، برخلاف بخیه که دو روی آن با یکدیگر مشابهت ندارد. 2 - بخیة درشت . 1


53263 شلال ( شلال .) [ ع . ] (اِ.) 1 - گروه پراکنده، قوم متفرق . 2 - گروهی که شتران را برانند. 1


53264 شلاله (شَ لَّ) [ ع . شلالة ] (اِ.) آبشار. 1


53265 شلان بها (ش بَ) (اِ.) مالیاتی که به مناسبت اعیاد وصول می شد. 1


53266 شلتاق (شَ) [ تر. ] (اِ.) 1 - مرافعه، نزاع . 2 - غوغا، همهمه . 3 - تجاوز، تعدی . 1


53267 شلتوک (شَ) (اِ.) برنجی که هنوز پوستش را نکنده باشند. 1