40320 اکسپرس (اِ پِ رِ) [ فر. ] (اِ.) وسیلة نقلیة دارای حرکت سریع بدون توقف یا با توقف کم، سریع السیر. (فره ). 1


40321 اکسپرسیونیسم (اِ کْ پِ رْ) [ فر. ] (اِ.) 1 - فرضیه یا عمل مبتنی براظهار عواطف و احساسات . 2 - روشی در هنر که جهان را بیشتر از نظر عواطف و احساس می نگرد تا حقیقت واقع و خارج، هیجان نمایی (فره ). 1


40322 اکسید ( اُ ) [ فر. ] ( اِ.) هر جسم بسیط که با اکسیژن ترکیب شده باشد. 1


40323 اکسیداسیون ( اکسیداسیون .) [ فر. ] (اِ.) هر جسمی که از ترکیب شبه فلز با اکسیژن حاصل شود. 1


40324 اکسیر ( اِ ) [ معر. ] (اِ.) 1 - ماده ای که ماهیت اجسام را تغییر دهد و با ارزش تر سازد مثلاً مس را طلا سازد. 2 - هر چیز مفید و کمیاب . 3 - دارویی که به عقیدة قدما هر مرضی را علاج می کرد. 1


40325 اکسیژن (اُ ژِ) [ فر. ] (اِ.) گازی است بی رنگ، بی بو، بی طعم، کمی سنگین تر از هوا. در ترکیب با هیدروژن تشکیل دهندة آب ها و 21 درصد جّو است . 1


40326 اکشف (اَ شَ) [ ع . ] (ص .) 1 - اسبی که بیخ دُمش پ یچیده باشد.2 - کسی که موی پیشانی اش برگشته باشد. 1


40327 اکشن (اَ کْ ش ِ) [ انگ . ] (اِ.) 1 - عمل، کردار، حرکت، حمله . 2 - فیلم پُر زد و خورد و پر - تحرک . 1


40328 اکفاء ( اَ ) [ ع . ] (اِ.)جِ کفوء؛ همسران، مانندها. 1


40330 اکلیل ( اِ ) [ ع . ] (اِ.) 1 - تاج، افسر. 2 - گردی است براق به رنگ های طلایی، نقره ای، سبز و غیره . 1


40331 اکمال ( اِ ) [ ع . ] (مص م .) کامل کردن، تمام نمودن . 1


40332 اکمل (اَ مَ) [ ع . ] (ص تف .) تمامتر، کامل تر. 1


40333 اکمه (اَ مَ) [ ع . ] (ص .) کور مادرزاد. 1


40334 اکناف ( اَ ) [ ع . ] (اِ.)جِ کنف ؛ گوشه ها و کنارها، کرانه ها. 1


40335 اکنون ( اَ ) (ق .) 1 - این دم . 2 - بنابراین . 1


40336 اکو (اِ کُ) [ فر. ] (اِ.) 1 - بازگشت صوت پس از برخورد با مانع به طوری که با صوت ارسالی مخلوط نشود و صدای آن از صدای اول جدا شنیده شود، پژواک (فره ). 2 - دستگاهی برای پخش صدا که با تکرار منظم صدا آن را خوش طنین تر می کند. 1


40337 اکواب ( اَ ) [ ع . ] (اِ.) جِ کوب ؛ جام ها، کوزه های بی دسته . 1


40338 اکوان ( اَ ) [ ع . ] (اِ.) جِ کون ؛ هستی ها. 1


40339 اکوتوریسم (اِ کُ) [ فر. ] (اِ.) نوعی جهانگردی به منظور بازدید از جاذبه های طبیعی که به حفظ محیط زیست نیز کمک می کند، طبیعت - گردی . (فره .) 1


40340 اکوستیک (اِ کُ) [ فر. ] (اِ.) دانش مربوط به تولید و تراگسیل و دریافت اثرهای صوتی، نظیر جذب و بازتاب و شکست، صوت - شناسی . (فره ). 1


40341 اکوسیستم (اِ کُ تِ) [ ع . ] (اِ.) مجموعة جانداران و مح یط طبیعی اعم از برکه، جنگل و کویر که در آن زیست می کنند. 1


40342 اکول ( اَ ) [ ع . ] (ص .) پرخور، شکم باره . 1


40343 اکولوژی (اِ کُ لُ) [ فر. ] (اِ.) مطالعة روابط موجودات زنده با محیط و عادت ها و طرز زندگی آن ها، بوم شناسی، بوم شناخت .(فره ). 1


40344 اکونومیسم (اِ کُ نُ) [ فر. ] (اِمص .) مقدم داشتن اقتصاد و تأمین معیشت بر سیاست و مبارزة سیاسی . 1


40568 باخه (خِ) ( اِ.) لاک پشت، سنگ پشت . 1


40752 بازداشت (مص مر.) 1 - جلوگیری . 2 - توقیف، حبس . 1


40345 اکوکاردیوگرافی ( اکوکاردیوگرافی . یُ گِ) [ فر. ] (اِ.) ثبت و بررسی کارکرد قلب در حین ضربان با استفاده از امواج فراصوتی، پژواک نگاری قلب، پژوانگاری قلب . (فره ). 1


40346 اکید ( اَ ) [ ع . ] (ص .) محکم، استوار، دستور قطعی . 1


40347 اکیداً (اَ دَ نْ) [ ع . ] (ق .) به تأکید، قطعاً. 1


40348 اکیس (اَ یَ) [ ع . ] (ص تف .) زیرکتر، هشیارتر، داناتر. 1


40349 اکیل ( اَ ) [ ع . ] (ص .) همکاسه، همخور. 1


40350 اکیپ ( اِ ) [ فر. ] (اِ.) گروهی از افراد که کار مشترکی انجام می دهند، دسته، گروه . 1


40351 اگر (اَ گَ) (حر.) 1 - شرط را می رساند. 2 - که، همانا. 3 - یا. 1


40352 اگزما (اِ ز) [ فر. ] (اِ.) نوعی بیماری جلدی که عوارض آن عبارت است از تورم پوست و سرخ شدن آن و بروز تاول های ریز که بعد از پوسته شدن خارش بسیار دارد و گاهی تاول ها آب پس می دهد. 1


40353 اگزوز (اِ زُ) [ انگ . ] (اِ.) = اکزوز: 1 - دود حاصل از احتراق بنزین در ماشین . 2 - تخلیه . 3 - (عا.) تمام مسیر دود مذکور را گویند. 1


40354 اگزیستانسیالیست ( اِ ) [ فر - انگ . ] (ص .) معتقد به فلسفة اگزیستانسیالیسم . 1


40355 اگزیستانسیالیسم ( اگزیستانسیالیسم . ) [ فر - انگ . ] (اِ.) اصالت وجود، تقدم وجود، نام مکتبی فلسفی که هستی انسان را مرکز و غایت همة مسائل می داند. و عقیده دارد که چون هر انسانی وجود خاص خود را دارد با مفاهیم فلسفی و مابعدالطبیعه قابل تفسیر و توضیح نیست . 1


40356 ای (اِ یا اَ) [ ع - فا. ] (صت . حر.) علامت ندا است که پیش از اسم درآید: ای حسن، ای پسر. 1


40357 ای والله (اِ وَ لْ لا) [ ع . ] (جمله ) 1 - آفرین، بارک الله. 2 - درست است، راست است، همین طور است . 1


40358 ایا ( اَ ) حرف ندا به معنای «ای ». 1


40359 ایاب ( اِ ) [ ع . ] 1 - (مص ل .) برگشتن، باز آمدن . 2 - (اِمص .) بازگشت . 1


40360 ایادی ( اَ ) [ ع . ] (اِ.) جِ ایدی ؛ ججِ یَد. 1 - دست ها. 2 - دستیاران . 3 - نعمت ها. 1


40361 ایار ( اَ ) (اِ.) یکی از ماه های سریانی مطابق با ماه سوم بهار. 1


40362 ایاز ( اَ ) (اِ.) = ایاس : 1 - نسیم، باد خنک . 2 - شبنم . 1


40363 ایازی (اَ) (اِ.) = ایاسی : نقاب سیاهی که زنان بدان صورت خود را پوشانند. 1


40364 ایاغ ( اَ ) [ تر. ] (اِ.) = ایاغ : 1 - هم پیاله . 2 - ساغر، پیالة شرابخوری . 3 - دوست و رفیق . 1


40365 ایاقی (اَ) [ ع . فا. ] (ص نسب .) آبدار، شرابدار، آشپز، سفره چی، خدمتکار. 1


40366 ایالت (اِ لَ) [ ع . ] 1 - (مص ل .) اداره کردن، حکومت کردن . 2 - (اِمص .) فرمانروایی، حکومت . 3 - (اِ.) استان . ج . ایالات . 1


40367 ایام (اَ یّ) [ ع . ] (اِ.) جِ یوم . 1 - روزها. 2 - روزگارها، دوران . 1


40368 ایام البیض (اَ یّ مُ لْ بَ یْ) [ ع . ] (اِمر.) سه روز از ماه که تمام شب های آن روشن است و آن سیزدهم و چهاردهم و پانزدهم هر ماه باشد. 1


40369 ایام الله ( ایام الله . لا) [ ع . ] (اِ.) روزهایی که از نظر مذهبی و اعتقادی مهم اند. مانند روز عاشورا. 1


40370 ایامی (اَ ما) [ ع . ] جِ ایم ؛ بیوه گان، بیوه زنان، زنان بی شوی . 1


40371 ایتاء ( اِ ) [ ع . ] (مص م .) دادن . 1


40372 ایتام ( اَ ) [ ع . ] (اِ.) جِ یتیم ؛ بی پدران و بی مادران . 1


40373 ایتلاف (اِ یْ تِ) [ ع . ائتلاف ] 1 - (مص م .) با هم شدن، به هم پیوستن . 2 - الفت یافتن، مؤانست یافتن . 3 - (اِمص .) الفت، مؤانست، پیوستگی . 1


40374 ایتمان (اِ تِ) [ ع . ائتمان ] (مص م .) استوار داشتن، امین کردن . 1


40375 ایتوک (اِ) مژده، خبر خوش، نوید. 1


40376 ایثار [ ع . ] (مص م .) 1 - بخشیدن . 2 - دیگری را بر خود برتری دادن . 3 - از خود گذشتن . 1


40377 ایجاب [ ع . ] (مص م .) 1 - واجب کردن، لازم گردانیدن . 2 - پذیرفتن . 3 - طرف عقد واقع شدن . 1


40378 ایجاد [ ع . ] 1 - (مص م .) بوجود آوردن، آفریدن . 2 - (اِمص .) آفرینش . 1


40379 ایجاز [ ع . ] 1 - (مص م .) مختصر و کوتاه کردن . 2 - (اِمص .) کوتاه گویی . 1


40380 ایجاع [ ع . ] (مص م .) به درد آوردن، دردمند کردن . 1


40381 ایحاء [ ع . ] (مص م .) 1 - وحی فرستادن، الهام کردن . 2 - مطلبی را در ذهن یا دل کسی افکندن . 1


40382 ایدئولوژی (د ئُ لُ) [ فر. ] (اِ.) انواع و اقسام سیستم های فکری و فلسفی و منجمله مذهب که به نو عی در تعیین خط مشی، عمل یا موضع گیری معتقدان به آن ها در مسایل سیاسی - اجتماعی مؤثر باشد. 1


40383 ایدر (دَ) [ په . ] (ق .) 1 - این جا. 2 - اکنون، اینک . 1


40384 ایدری ( ایدری .) (ص نسب .) 1 - اینجایی . 2 - این جهانی، دنیوی . 1


40385 ایدز (اِ دْ) [ انگ . ]AIDS (اِ.) نوعی بیماری ویروسی که موجب مختل شدن مکانیسم دفاعی بدن شده و زمینه را برای ابتلاء به هر بیماری دیگر بوجود می آورد. این ویروس از طریق رابطة جنسی یا تزریق خون آلوده منتقل می شود. 1


40386 ایده (د) [ فر. ] (اِ.) اندیشه، فکر، عقیده، تصور، رأی . 1


40387 ایده آل ( ایده آل .) [ فر. ] (اِ.) کمال مطلوب، آرزوی عالی . 1


40388 ایده آلیست ( ایده آلیست .) [ فر. ] (اِ.) طرفدار مکتب ایده آلیسم، آرمانخواه . 1


40389 ایده آلیسم ( ایده آلیسم .) [ فر. ] (اِ.) 1 - اصالت تصور و خیال، فلسفه ای که تصور را اصل و حقیقت می شمارد. 2 - در هنر یعنی آفریدن آن چه که در ذهن است نه آنچه که واقعیت دارد. 1


40390 ایده ئولوگ ( ایده ئولوگ . ئُ لُ) [ فر. ] (اِفا.) مسلک ساز، متفکران و فلاسفه و نظریه پردازانی که خالق ایده ئولوژی هستند. 1


40391 ایدون ( اِ ) [ په . ] (ق .) 1 - این چنین، این گونه . 2 - اکنون، الحال . 1


40392 ایدی ( اَ ) [ ع . ] (اِ.) جِ ید؛ دست ها، دستان . 1


40393 ایذاء [ ع . ] (مص م .) آزار رسانیدن، اذیت کردن . 1


40394 ایر (اِ.) 1 - دمل و جوش های ریز با خارش و سوزش بسیار. 2 - آلت تناسلی مرد. 1


40396 ایراث [ ع . ] (مص م .) وارث کردن، کسی را وارث قرار دادن . 1


40397 ایراد [ ع . ] 1 - (مص م .)وارد ساختن، داخل کردن . 2 - خرده گرفتن، اعتراض کردن . 3 - (اِمص .) خرده گیری . ج . ایرادات . ؛ ایراد بنی اسراییلی خرده گیری به قصد بهانه جویی در مورد کارهای غیرمهم . 1


40398 ایرانیت (اِ.) ورقه یا لوله ای ظریف و سبک که از مخلوط سیمان و پنبة کوهی ساخته می شود و در ساختمان سازی به کار می رود. 1


40399 ایراه (اِ.) ساحل، کنار دریا. 1


40400 ایراک حرف ربط به معنای زیراک . 1


40401 ایرباس (اِ) [ انگ . ] (اِ.) هواپیمای مسافری با گنجایش زیاد برای حمل مسافر. 1


40402 ایرمان (اِ.) مهمان، مهمان ناخوانده . 1


40403 ایرمان سرا (سَ) (اِمر.) 1 - مهمانخانه . 2 - خانة عاریت . 3 - کنایه از: دنیا. 1


40404 ایروپولی (رُ) (اِ.) نوعی بازی که در آن بازیکنان با انداختن تاس مهره های خود را بر روی یک صفحة شطرنجی حرکت می دهند و در مسیر حرکت با کارت هایی که ازرش پول دارد مکان هایی مانند هتل و فرودگاه را می خرند یا می فروشند یا اجاره می دهند. در پایان با ورشکسته شدن بقیه یک بازیکن برنده می شود. 1


40405 ایز [ تر. ] (اِ.) نشان قدم، رد پا. ؛ ایز کسی را گرفتن رد پای کسی را گرفتن، کسی را پنهانی تعقیب کردن . ؛ ایز گم کردن الف - رد، رد پا را از بین بردن . ب - مردم را به اشتباه انداختن . 1


40406 ایزد (زَ)(اِ.) 1 - فرشته، ملک . 2 - خدا، آفریدگار. 1


40407 ایزولاسیون (زُ) [ فر. ] (اِمص .) پوششی در بام برای جلوگیری از نفوذ آب، عایق کاری، عایق بندی، بام پوش . (فره ). 1


40408 ایزولاسیونیسم (زُ) [ انگ . ] (اِ.) کناره گیری، کناره خواهی . در اصطلاح سیاسی نظریه ای که نداشتن رابطة نزدیک با ملت های دیگر را راه بهتری برای حفظ منافع ملی می شمارد. 1


40409 ایزوله (زُ لِ) [ فر. ] (ص .) 1 - عایق بندی شده (ساختمان ). 2 - مجازاً: منزوی . 1


40410 ایزومر (زُ مِ) [ فر. ] (اِ.) چند جسم شیمیایی که ترکیب درصد و وزن مولکولی یکسان داشته باشند اما ساختار آن ها متفاوت باشد، همپاره (فره ). 1


40411 ایزوگام (زُ) [ فر. ] (اِ.) نام تجارتی نوعی عایق آمادة ضد رطوبت جهت پوشاندن پشت بام و مانند آن، استخر و مانند آن . 1


40412 ایسار [ ع . ] 1 - (مص ل .) فراخ دست شدن، توانگر گشتن . 2 - (اِ مص .) توانگری . 1


40413 ایست [ انگ . ] 1 - (شب جم .) (اِ.) ایستادن، توقف . 2 - نقطة توقف (موسیقی ). 3 - فرمان توقف . ؛ ایست بازرسی محل ایستادن مأموران که وظیفة بررسی و تفتیش را بر عهده دارند. 4 - (اِمص .) توقف ناگهانی قلب . 1


40414 ایستادن (دَ)(مص ل .)1 - برخاستن . 2 - توقف کردن . 3 - پایداری، عمل کردن . 1


40415 ایستاده (د) (ص .) 1 - برپا، سرپا. 2 - مراقب . 3 - قائم . 4 - مأمور، موظف . 1


40416 ایستادگی (د) (حامص .) مقاومت، پایداری . 1


40417 ایستگاه (اِمر.) 1 - جای ایستادن، 2 - جای ایستادن وسایط نقلیه . ؛ ایستگاه فضایی ماهواره ای بزرگ و مجهز برای گردش بلندمدت در مدار زمین به صورت پایگاهی برای انجام مأموریت های اکتشافی، تحقیقات علمی، تعمیر ماهواره و مانند آن . ؛ ایستگاه صلواتی محل خاصی از جنبة مذهبی که در آن جا مواد خوراکی را با گفتن صلوات بدون پرداخت وجهی دریافت می کنند. 1


40418 ایشان (ضم .) ضمیر شخصی، منفصل (جمع ذوی العقول ). الف - فاعلی : ایشان گفتند، ایشان رفتند. ب - اضافی : کتاب ایشان، خانة ایشان . 1


40419 ایشک (شَ) [ تر. ] (اِ.) خر، الاغ . 1


40420 ایشکچی ( ایشکچی .) [ تر. ] (اِمر.) دروازه بان . 1


40421 ایشیک آقاسی [ تر. ] (اِ.) 1 - حاجب دربار، رییس دربار. 2 - داروغة دیوانخانه . 1


40422 ایشیک خانه (نِ) [ تر - فا. ] (اِمر.) ادارة تشریفات سلطنتی . 1


40423 ایصاء [ ع . ] (مص م .) 1 - وحی کردن، وحی قرار دادن . 2 - اندرز دادن، سفارش کردن . 1


40424 ایصال [ ع . ] (مص م .) 1 - پیوند دادن، وصل کردن . 2 - رسانیدن . 1


40425 ایضاح [ ع . ] (مص م .) روشن ساختن، واضح کردن . 1


40426 ایضاً (اَ ضَ نْ) [ معر. ] (ق .) نیز، باز هم . 1


40427 ایطاء [ ع . ] 1 - (مص م .) پایمال کردن . 2 - (اِ.) از عیوب قافیه و آن تکرار قافیه در شعر است . 1


40428 ایعاد [ ع . ] (مص م .) بیم دادن، ترساندن . 1


40750 بازخوانده (خا د) (ص مف .) منسوب، نسبت داده شده . 1


40429 ایغار [ ع . ] (مص م .) 1 - تمام گرفتن عامل خراج را. 2 - دادن خراج به پادشاه در نهان و فرار از عمال آن . 3 - بخشیدن پادشاه زمینی را به شخصی بدون خراج . 1


40430 ایغال [ ع . ] (مص م .) دور رفتن، به دور جای شدن . 1


40431 ایفاء [ ع . ] (مص م .) 1 - وفا کردن . 2 - حق کسی را تمام دادن . 1


40432 ایفاد [ ع . ] (مص م .) فرستادن، روانه کردن، ایفاد مراسله . 1


40433 ایقاد [ ع . ] (مص م .) برافروختن، آتش افروختن . 1


40434 ایقاد [ ع . ] (مص م .) فرستادن، روانه کردن . 1


40435 ایقاظ ( اَ ) [ ع . ] (اِ.) جِ یَقِظ ؛ بیداران، هوشیاران . 1


40436 ایقاظ ( اِ ) [ ع . ] (مص م .) 1 - بیدار کردن . 2 - آگاه کردن . 1


40437 ایقاع [ ع . ] (مص م .) 1 - افکندن، درانداختن . 2 - یورش بردن، تاختن . 3 - گرفتار کردن کسی . 4 - هم آهنگ ساختن آوازها. ج . ایقاعات . 1


40438 ایقان [ ع . ] 1 - (مص ل .) بی گمان شدن، باور کردن . 2 - (اِمص .) باور، یقین . 1


40439 ایل [ تر - مغ . ] (اِ. ص .)1 - دوست، یار، همراه . 2 - رام، مطیع . 3 - طایفه، قبیله . ج . ایلات . 1


40440 ایلاء [ ع . ] (مص م .)1 - بر عهدة کسی قرار دادن . 2 - وصیت کردن . 1


40441 ایلاج [ ع . ] (مص م .) در آوردن، داخل کردن . 1


40442 ایلاد [ ع . ] (مص م .) زایاندن، زایانیدن . 1


40443 ایلاف [ ع . ] 1 - (مص م .) دوست کردن، به هم پیوست دادن . 2 - (مص ل .) دوستی نمودن . 1


40444 ایلاق ( اَ ) [ تر. ] (اِ.) ییلاق . 1


40445 ایلام [ ع . ] (مص م .) به درد آوردن، دردمند کردن . 1


40446 ایلام [ ع . ] (مص م .) به درد آوردن، به رنج افکندن . 1


40447 ایلجار [ تر. ] (اِ.) = الجار: گردهمایی رعایا برای انجام کاری . 1


40448 ایلخان [ تر - مغ . ] (اِمر.) 1 - رییس ایل، خان قبیله . 2 - عنوان سلاطین مغول ایران . 1


40449 ایلخی [ تر. ] (اِمر.) رمة اسب . 1


40450 ایلغار [ تر. ] (اِمر.) هجوم، یورش . 1


40451 ایلغامیشی [ تر - مغ . ] (حامص .) 1 - هجوم بردن، ایلغار کردن . 2 - تجسُس، تفتیش . 1


40452 ایلول [ سر. ] (اِ.) دوازدهمین ماه سال سریانی، مطابق سپتامبر فرنگی . 1


40453 ایلچی [ تر. ] (اِمر.) = ایلجی : 1 - فرستادة مخصوص، سفیر. 2 - مأموری که برای انجام دادن امور دیوانی سفر می کرد (ایلخانان، صفویه و قاجاریه )، ج . ایلچیان . 1


40454 ایما [ ع . ایماء ] 1 - (مص م .) اشاره کردن . 2 - (اِمص .) اشاره، کنایه . 1


40455 ایماق (اُ) [ تر. ] (اِ.) قبیله، دودمان . ج . ایماقات . 1


40456 ایمان ( اَ ) [ ع . ] (اِ.) جِ یمین ؛ سوگندها. 1


40457 ایمان [ ع . ] 1 - (مص م .) گرویدن، باور داشتن . 2 - ایمن کردن، امان دادن . 3 - (اِمص .) اعتقاد. 1


40458 ایماژ [ فر. ] (اِ.) نقش، انگاره، تصویر ذهنی . 1


40459 ایماژیسم [ فر. ] (اِ.) = تصویرگرایی : نام مکتبی در شعر که از مکتب کلاسیک و سمبولیسم فرانسه ناشی شده است و از ویژگی های آن شعر آزاد و بیان اندیشه ها و حالت های عاطفی و تصویرهای دقیق و روشن است . 1


40460 ایمن (اَ مَ) [ ع . ] 1 - (اِ.) جانب راست . 2 - (ص .) میمون، خجسته . 1


40461 ایمن (مِ) [ ع . ] (ص .) 1 - محفوظ، مصون . 2 - سالم، در سلامت . 3 - رستگار. 1


40462 ایمه (اِ مَ) [ په . ] (ق .) اکنون، این دم . 1


40463 ایمونولوژی (مُ نُ لُ) [ فر. ] (اِ.) دانشی که به بررسی واکنش ایمنی جانداران در برابر آنتی ژن های بیگانه و نحوة ایجاد مصونیت در برابر عوامل بیماری زا می پردازد. 1


40464 ایمیل (اِ مِ یْ) [ انگ . ] (اِ.) = ای میل : پست الکترونیکی . 1


40465 این [ په . ] (ص . ضم .) 1 - ضمیر اشاره برای نزدیک . مق . آن . 2 - مورد اشاره یا گفتگو: این کار درست نیست . 1


40466 این جانب (نِ) [ فا - ع . ] 1 - (ق .) این طرف، این سو. 2 - (اِمر.) شخص متکلم یا نویسنده از خود بدین کلمه تعبیر آورد. 1


40467 این طور (طُ) [ فا - ع . ] (ق مر.) چنین، اینچنین . ؛که این طور در موردی گویند که خبر یا مطالبی برخلاف رضا و میل شنیده باشند. 1


40468 ایناس [ ع . ] 1 - (مص م .) انس دادن . 2 - اُنس گرفتن . 3 - (اِمص .) دمسازی . 1


40469 ایناغ ( اَ ) [ تر. ] (اِ.) نک ایناق . 1


40470 ایناق ( اَ ) [ تر. ] (اِ.) ندیم، مقرب، مصاحب . ج . ایناقان . 1


40471 اینان (ضم .) جِ این ؛ ضمیر اشاره برای اشخاص نزدیک . مق . آنان . 1


40472 اینت (نَ یا نْ تْ) (شب جم .) 1 - این ترا، ترا این . 2 - زهی ! به به ! در مورد تعجب نیز به کار می رود. 1


40473 اینترنت (تِ نِ تْ) [ انگ . ] (اِمر.) شبکة کامپیوتری جهانی برای مبادلة اطلاعات . 1


40474 اینجا (ق .) 1 - این مکان، این محل . 2 - در این هنگام . 1


40475 اینجو [ مغ . ] (اِ.) زمین خالصه ایلخانان مغول . 1


40476 اینند (نَ) (اِ.) عددی مجهول میان سه تا ده . 1


40477 اینچ [ انگ . ] (اِ.) واحد مقیاس طول در انگلستان معادل 54/2 سانتی متر. 1


40478 اینچنین (چُ)(ق مر.)بدین نحو، به این طریق . 1


40479 اینک (نَ) (ق مر.) 1 - اکنون، الحال . 2 - این است ! این ها! 1


40480 ایهاالناس (اَ یُّ هَ نْ) [ ع . ] (ندا) ای مردمان، ای گروه مردم . 1


40481 ایهام [ ع . ] (مص م .) 1 - به شک و گمان انداختن . 2 - آوردن کلمه ای که دارای دو معنی باشد: یکی نزدیک و دیگری دور. و ذهن شنونده ابتدا به طرف معنی نزدیک برود و سپس به معنی دور که مقصود گوینده است متوجه شود. ج . ایهامات . 1


40482 ایوار (ق . اِ.) هنگام عصر، نزدیک غروب آفتاب . مق شبگیر. 1


40483 ایواز (ص .) آراسته، پیراسته . 1


40484 ایوان (اَ یا اِ) [ معر. ] (اِ.) 1 - صفه، پیشگاه اتاق . 2 - بخشی از ساختمان که سقف دارد اما جلو آن باز است و در و پنجره ندارد و مشرف به حیاط است . 3 - کاخ . 1


40486 ایچکی (چَ) [ تر. مغ . ] (اِ.) مقرب، ندیم، خاص ؛ ج . ایچکیان . 1


40487 ایژک (ژَ) (اِ.) شرارة آتش . 1


40488 ایکس [ فر. ]X 1 - نام حرف بیست و چهارم الفبای فرانسه . 2 - حرفی که در معادلات ریاضی نشان دهندة مجهول است . 3 - مجازاً عنوانی برای شخص یا چیزی که مشخصاتش معلوم نیست . 1


40489 ایگرگ (رِ) [ فر. ]Y 1 - نام حرف بیست و پنجم الفبای فرانسه . 2 - حرفی که در معادلات ریاضی نشان دهندة مجهول است . 3 - مجهولی دیگر 1


40490 ب (حر.) دومین حرف از الفبای فارسی که در حساب ابجد برابرِ عدد 2 می باشد. 1


40491 ب (ب) (پیش .) 1 - بر سر اسم درآید (به جای تنوین منسوب عربی ) و از آن قید سازد: بیقین = یقیناً. 2 - بر سر اسم و حاصل مصدر درآید و قید سازد: بزودی . 3 - گاه بر سر اسم درآید و آن را صفت سازد: بهوش . 1


40492 بآژیر (ب) (ص .) با احتیاط، دوراندیش . 1


40494 بأس (بَ) [ ع . ] ( اِ.) 1 - نیرو، شجاعت . 2 - خشم، غضب . 3 - سختی، شدت . 4 - بیم، ترس . 1


40495 بؤس (بُ) [ ع . ] ( اِ.) 1 - تنگی، سختی . 2 - فشار. ؛ نعم و بؤس نرمی و درشتی، سستی و سختی، ناز و تنگی . 1


40497 با ( اِ.) آش : شوربا. 1


40498 با [ په . ] (پیش .) 1 - در اول اسم می آید و صفت می سازد: باهنر، باصفا. 2 - در اول مصدرهای عربی می آید و صفت می سازد: بااطلاع، بامعرفت . 1


40499 با [ په . ] (حراض .) 1 - همراه . 2 - در مقابل، در ازا. 3 - بعلاوه . 4 - برای عطف می آید و به جای «و» می نشیند. 5 - دربارة، نسبت به . 1


40500 با آب و تاب (بُ) (ص مر.) مفصل، با شرح جزییات . 1


40501 با آب و رنگ ( با آب و رنگ ُ رَ) (ص مر.) 1 - گلگون . 2 - زیبا و قشنگ . 1


40502 با خود (خُ) (ص .) با خویشتن، هوشیار. 1


40503 با دندان (دَ) (ص .) استوار در کار، نیرومند. 1


40504 با پرستیژ (پِ رِ) [ فا - فر . ] (ص مر.) باآبرو، بااعتبار، دارای شخصیت . 1


40505 باآبرو (ص مر.) صاحب آبرو، آبرودار، باارزش، بااعتبار. 1


40506 بائت (ئِ) [ ع . ] (ص .) آن چه شبی بر آن گذشته باشد (از گوشت و نان و غیره )، شب مانده، بیات ؛ مق . تازه . 1


40507 باابهت (اُ بُ هَّ) [ ع - فا. ] (ص مر.) باشکوه، باجلال . 1


40508 باادب (اَ دَ) (ص مر.) دارای ادب، مؤدب . مق بی ادب . 1


40509 بااستخوان (اُ تُ خا) (ص مر.) 1 - نیرومند. 2 - اصیل، خانواده دار. 1


40510 بااصل و نسب (اَ لُ نَ سَ) [ فا - ع . ] (ص مر.) اصیل، خانواده دار، نجیب، بااصالت . مق . بی اصل و نسب . 1


40511 بااطلاع (اِ طِّ) [ ع - فا. ] (ص مر.) مطلع، آگاه . 1


40512 باانصاف (اِ) [ فا - ع . ] (ص مر.) منصف، عادل . 1


40513 باانضباط (اِ ض ِ) [ فا - ع . ] (ص مر.) 1 - منضبط، مرتب . 2 - کسی که کاملاً مقررات نظام را مراعات کند. مق بی انضباط . 1


40514 بااهمیت (اَ هَ مّ یَّ) [ فا - ع . ] (ص مر.) ارجمند، باارزش . مق بی اهمیت . 1


40515 باایمان [ فا - ع . ] (ص مر.) مؤمن، باعقیده . مق بی ایمان . 1


40516 باب ( اِ.) = بابا. بابو: پدر. 1


40517 باب (ص .) 1 - درخور، شایسته، لایق . 2 - مرسوم، معمول . ؛ باب طبع مطابق طبع . ؛ باب دندان هر چیز موافق با ذوق، غذای مطابق سلیقه . 1


40518 باب [ ع . ] ( اِ.)1 - در، دروازه . 2 - بخشی از کتاب . 3 - تنگة میان دو خشکی . 4 - واحدی برای شمارش خانه و مغازه . 5 - قسم، گونه . 6 - بارة، خصوص : در باب فلانی . 7 - بارگاه سلطان . 1


40519 باب الحوائج (بُ لْ حَ ئِ) [ ع . ] (ص مر.) 1 - آستانة رفع حاجت ها. 2 - لقب حضرت موسی ابن جعفر امام هفتم شیعیان . 3 - لقب حضرت عباس ابن علی برادر امام حسین (ع ). 1


40520 باب دندان (ب دَ) (ص مر.) چیزی که با ذوق و سلیقه جور دربیاید. 1


40521 باب شدن (شُ دَ) (مص ل .) مد شدن، معمول شدن . 1


40522 بابا ( اِ.) 1 - پدر. 2 - پدربزرگ . 3 - عنوانی برای عارفان و حکیمان : باباافضل، باباطاهر. 4 - شخص، کس (عنوانی غیرمحترمانه ). 1


40523 باباآدم (دَ) (اِمر.) گیاه علفی پایا از تیرة مرکبان با برگ های پهن . 1


40524 بابابزرگ (بُ زُ) (اِمر.) پدربزرگ، نیا. 1


40525 باباشمل (شَ مَ) (ص . اِ.) 1 - کنایه از: شخص درشت اندام و دارای رفتار خشن و بی ادبانه . 2 - لوطی، جاهل . 1


40526 باباغوری (اِمر.) (عا.) 1 - نوعی کوری که چشم ورم کرده، بزرگ تر از حد معمول می شود. 2 - نوعی مهرة گرد سیاه و سفید که برای دفع چشم زخم بر گردن کودکان آویزند. 1


40527 بابانوئل (ئِ) [ فر. ] (اِمر.) کسی که خود را در شب عی د میلاد مسیح به صورت پیرمردی سپید موی با جامه و شب کلاه سرخ درمی آورد و لباس نو و شیرینی و اسباب بازی برای کودکان می آورد. 1


40528 بابانوروز (نُ) (اِمر.) در اصطلاح کودکان، پیری که به شب نوروز (شب اول سال ) جامة نو و شیرینی و بازیچه برای کودکان آرد. نظیر بابانوئل مسیحیان . 1


40529 باباکرم (کَ رَ) [ فا - ع . ] (اِ.) نوعی رقص ایرانی . 1


40530 بابت (بَ) [ ع . بابة ] ( اِ.) 1 - شایسته، سزاوار، درخور. 2 - از باب، در عوض، درخصوص . 3 - هم طراز، نظیر. 1


40531 بابرکت (بَ رَ کَ) (ص مر.) 1 - دارای برکت . 2 - (عا.) هر چیز که بیش از تصور افزون آید مانند: غذا، پارچه و غیره . 1


40532 بابزن (زَ) ( اِ.) سیخ کباب . 1


40534 بابلی (ب) (ص نسب ) 1 - منسوب به بابل . 2 - کنایه از: جادوگر. 1


40535 بابوفیسم (بُ) [ فر. ] ( اِ.) نام جنبشی انقلابی در فرانسة قرن 18 به رهبری فرانسوا نوئل بابوف که هدف آن ایجاد جمهوری برابری بود - رفتار یکسان با همة افراد در همة امور اجتماعی - بابوفی ها نمایندة ماتریالیسم قرن 18 فرانسه و اندیشه های انقلابی آن و نیز سردمدار تندروترین گرایش ها در انقلاب فرانسه بوده اند. این مکتب نخستین کوشش برای تبدیل سوسیالیسم به نظریة جنبش انقلابی بوده است . 1


40536 بابونه (نِ) ( اِ.) گیاهی خوشبو و پُر برگ با شاخه های سبز و باریک و برگ های ریز که دارای گل های سفیدی است و میان آن ها زرد است، در زمین های شنی و کنار آبگیرها می روید. بابونک، بانونج، هم گفته می شود. 1


40538 بابی (ص نسب .) منسوب به سید علی محمد باب، از فرقة بابیه . 1


40539 باتجربه (تَ رِ ب) [ فا - ع . ] (ص مر.) مجرب، کاردان . 1


40540 باتره (تَ رَ) ( اِ.) دف، دایره . 1


40541 باتری [ فر. ] ( اِ.) = باطری : مجموعه ای است از چند واحد الکتروشیمیایی یا انباره که محل ذخیرة نیروی الکتریسته است . 1


40542 باتلاق [ فر. ] ( اِ.) = باطلاق : پهنة زمینی که به علت نداشتن راه زه کشی، رطوبت در آن اشباع شده، به حالت سست و اسفنجی در آمده، گاه تمام یا بخشی از آن را آب فراگرفته، یا گیاهانی بر آن روییده است . 1


40543 باتون [ فر. ] ( اِ.) = باتوم . باطوم : میلة کوتاهی از چوب یا لاستیک که پاسبانان بر کمر می آویزند و برای سرکوب کردن شورش و جنجال از آن استفاده می کنند. 1


40544 باج [ په . ] (اِ.) کلیة دعاهای مختصر که زرتشیتان آهسته به زبان می رانند. واج و واژ و باژ نیز گویند. 1


40545 باج ( اِ.) 1 - آنچه که در قدیم پادشاهان بزرگ از فرمانروایان زیردست می گرفتند. 2 - خراج، مالیات، عوارض . 3 - گمرک . 4 - جزیه . ؛ باج به شغال ندادن به زور و قلدری تسلیم نشدن . 1


40546 باج بگیر (ب) (ص مر.) باج گیر، کسی که به سبب زور و نفوذ خود از دکان دارها و غیره وجوهی اخذ کند. 1


40547 باج خانه (نِ) (اِمر.) گمرک، محل گرفتن باج . 1


40548 باج سبیل (جِ س ِ) (اِمر.)با زور و قلدری و به ناحق پول و وجه یا جنس و امثال آن از کسی گرفتن و آن غالباً با «گرفتن » و «دادن » استعمال شود. 1


40549 باجربزه (جُ بُ ز ِ) (ص مر.) لایق، شایسته، با قدرت، مدیر. 1


40550 باجناق [ تر. ] (ص . اِ.) = باجناغ : دو مردی که با دو خواهر ازدواج کرده باشند، هم ریش . 1


40551 باجه (جِ) ( اِ.) 1 - دریچه، روزنة بزرگ، گیشه . 2 - جایگاه مخصوص فروش بلیط، و یا دادن پول در بانک و پاکت های سفارشی در پست خانه و غیره . 1


40552 باجی [ تر. ] ( اِ.) 1 - خواهر، همشیره . 2 - زنی ناشناس . 3 - خادمه . 1


40553 باحال [ فا - ع . ] (ص مر.) شوخ و سرزنده، دل چسب، شاداب . 1


40554 باحث (حِ) [ ع . ] (اِفا.) بحث کننده، جوینده . 1


40555 باحجاب (حِ) [ فا - ع . ] (ص مر.) دارای پوشش اسلامی . 1


40556 باحفاظ (حِ) [ فا - ع . ] (ص .) با شرم، باحیا. 1


40557 باحور [ ع . ] (اِ.) بخاری را گویند که در هوای گرم از زمین برخیزد، گرمای سخت . 1


40558 باحورا [ ع . ] (اِ.) شدت حرارت در تموز است . 1


40559 باحوصله (حُ صَ لِ) [ فا - ع . ] (ص مر.) شکیبا، باصبر. 1


40560 باحیثیت (حِ یَ) [ فا - ع . ] (ص مر.) باآبرو، محترم، باشخصیت . مق بی حیثیت . 1


40561 باخبر (خَ بَ) [ فا - ع . ] (ص مر.) آگاه، مطلع . مق بی خبر. 1


40562 باختر (تَ) ( اِ.) مغرب . 1


40563 باختن (تَ) (مص ل .) 1 - مغلوب شدن در قمار یا بازی . 2 - از بین رفتن تمام یا بخشی از مال . 3 - بخشیدن . 4 - از شدت ترس یا نگرانی سُست شدن، گیج شدن . 5 - چرخ دادن . ؛قافیه را باختن اشتباه کردن، در غلط افتادن . 1


40564 باخته (تِ) (ص مف .) 1 - مغلوب در بازی . 2 - شکست خورده در جنگ . 3 - آن چه در قمار ببازند. ؛ پاک باخته کسی که همة دار و ندار خود را باخته و دارایی خود را از دست داده باشد. 1


40565 باخدا (خُ) [ فا - ع . ] (ص مر.) مؤمن، باتقوا، خداشناس . 1


40566 باخرز (خَ) ( اِ.) مقامی از موسیقی . 1


40567 باخل (خِ) [ ع . ] (ص .) گرسنه چشم، تنگ چشم . 1


40569 باد [ په . ] ( اِ.) 1 - وزشی که در اثر جابجا شدن هوای گرم و سرد بوجود می آید. 2 - یکی از چهار عنصر (آب، باد، خاک و آتش ) نزد قدما. 3 - غرور، خودبینی . 4 - هدر، بیهوده . 5 - ورم، پف کردگی . 6 - هیچ، پوچ . 7 - آه و ناله . ؛ باد به آستین کسی کردن کنایه از: کسی را تحریک کردن، کسی را تشجیع کردن . ؛ باد به پیمانه پیمودن کنایه از: کار بیهوده انجام دادن . ؛ باد خوردن و کف ریدن کنایه از: گرسنگی کشیدن، هیچ نخوردن . 1


40570 باد [ په . ] (پس .)در ترکیب با کلمة دیگر معنای دارندگی می دهد، آذرباد، گلباد. 1


40571 باد آبله (ب لِ) (اِمر.) آبلة هلاک کننده . 1


40572 باد آورد (وَ) (اِمر.) 1 - گیاهی است خاردار و سفید رنگ با ساقة راست و برگ های بزرگ پوشیده از تار و گل های سفید، سرخ یا بنفش . 2 - نوایی است از موسیقی . 1


40573 باد آوردن (وَ دَ) (مص ل .) ورم کردن . 1


40574 باد آورده (وَ د) (اِمر.) چیزی که بدون رنج به دست آمده باشد. 1


40575 باد به دست (ب. دَ) (ص مر.) 1 - محروم، بدبخت . 2 - آدم بیهوده کار. 1


40576 باد بودن (دَ) (مص ل .) هیچ بودن، پوچ بودن . 1


40577 باد خان (اِمر.) بادخانه، بادگیر، گذرگاه باد. 1


40578 باد دادن (دَ) (مص م .) 1 - از دست دادن، از دست رفتن . 2 - در معرض باد گذاشتن . 1


40579 باد روزه (ز) (ق .) هر روزه . 1


40580 باد سنجیدن (سَ دَ)(مص ل .)کار بیهوده کردن . 1


40581 باد شرطه (د شُ طِ) (اِمر.) باد مساعد برای کشتیرانی . 1


40582 باد شمال (د شُ) (اِمر.) باد صبا، صبا. 1


40583 باد عقیم ( باد عقیم ِ عَ) [ فا - ع . ] (اِمر.) بادی که برای هلاک قوم عاد فرستاده شد. 1


40584 باد نشسته (نِ تِ) (ص مر.) کسی که غرور و تکبر از سرش به در رفته . 1


40585 باد نوروز (د نُ)(اِمر.) لحنی از موسیقی قدیم . 1


40586 باد و بروت (دُ بُ) (اِمر.) غرور، خودنمایی . 1


40587 باد و بود (دُ) (اِمر.) 1 - مجازاً به معنای تکبر و خودبینی . 2 - هستی و لوازم آن . 1


40588 باد کردن (کَ دَ) (مص م .)1 - باد زدن . 2 - فخر فروختن، فیس کردن . 3 - به فروش نرفتن کالا و ماندن روی دست صاحبش . 4 - کسی را به کاری صعب برانگیختن، تیر کردن . 5 - محو ک ردن . 6 - دمیدن در سازهای بادی و به صدا درآوردن آن ها. 1


40589 باد گرفته (گِ رِ تِ) (ص مر.)متکبر، مغرور. 1


40590 باد گشتن (گَ تَ) (مص ل .) هدر رفتن، برباد رفتن . 1


40591 بادآس (اِمر.) آسیاب بادی . 1


40592 بادآهنج (هَ) (اِمر) دریچه، روزنه، دریچه ای که برای وزیدن باد باز کنند، بادآهنگ نیز گویند. 1


40593 بادآهنگ (هَ)(اِمر.)1 - صوت ونقش خوانندگی و گویندگی . 2 - انعکاس صدا، بادآهنج نیز گویند. 1


40594 بادآور (وَ) (اِفا.) هر خوراکی که نفخ آورد. 1


40595 باداباد (جملة دعاییه ) 1 - شدنی می شود، هر چه باید بشود می شود، علی الله (این ترکیب غالباً با «هرچه » استعمال می شود). 1


40596 بادافراه ( اَ ) (اِمر.) جزا، کیفر بدی . 1


40597 بادام ( اِ.) درخت یا درختچه ای از تیرة گل - سرخیان با میوه ای که تازه اش سبز و کرکدار است ولی به تدریج پوستش سخت می شود که مغز آن شیرین، خوراکی و روغن دار است . 1


40598 بادامه (مِ) ( اِ.) 1 - پیلة ابریشم . 2 - هر جنس گرانبها و نفیس . 1


40599 بادانگیز ( اَ ) (اِفا.) غرورآور، تکبرآور. 1


40600 بادبادک (دَ) ( اِ.) بازیچه ای با یک چارچوب سبک و پوششی نازک از کاغذ یا مادة دیگر که به رنگ ها و شکل های گوناگون می سازند، گاه دنباله ای از حلقه های کاغذ رنگی بر آن می چسبانند، یک سرش را به ریسمان بلندی می بندند و در هوای بادی به پرواز درمی آورند. 1


40601 بادبان (اِمر.) 1 - پارچه ای که به دکل کشتی بندند تا با وزیدن باد کشتی به حرکت درآید، شراع . 2 - آستین، گریبان، قبا. 3 - کنایه از: آدم سبکسری که با مردم موأنست کند. 4 - پیاله، ساغر. 5 - پس و پیش گریبان . 1


40602 بادبانه (نِ) ( اِ.) سایه بان . 1


40603 بادبر (بَ) (ص .) لاف زن . 1


40604 بادبره (بَ رِ) (اِمر.) روز بیست و دوُم بهمن ماه . 1


40605 بادبره (بُ) (اِمر.) 1 - پارچه ای گرد و کوچک از چوب که هنگام رشتن و چرخاندن دوک آن را به روی دوک نصب کنند. 2 - چرخ . 1


40606 بادبز (بَ) (اِمر) بادوز، پاییز. 1


40607 بادبزن ( ب زَ)(اِمر.) = بادبیزن : بادزن، مروحه، آ ن چه که بدان باد زنند و آن شامل چند نوع است : بادبزن برقی، بادبزن دستی و غیره . 1


40608 بادخن (خَ) (اِمر.) نک بادخان . 1


40609 بادخورک (خُ رَ) (اِمر.) پرستو. 1


40610 باددست (دَ) (ص مر.) ولخرج، اسراف کننده . 1


40611 باددستی ( باددستی .) (حامص .) ولخرجی، اسراف . 1


40612 بادربا (دَ) (اِمر.) 1 - نانخورش . 2 - جایی که در آن نانخورش زیاد باشد. 1


40613 بادریش (ص مر.) مغرور. 1


40614 بادسار (ص مر.)1 - متکبر، بانخوت، گردنکش . 2 - سبکسر، بی وقار. 1


40615 بادسایی (حامص .) تکبر، نخوت . 1


40616 بادسرد (د سَ) (اِمر.) 1 - آه . 2 - آسیب، گزند. 1


40617 بادسنج (سَ) ( اِ.) 1 - ابزاری برای اندازه گیری شدت و سرعت باد. 2 - کنایه : از: بیهوده کار، یاوه گو. 1


40618 بادشکن (ش ِ کَ) (اِمر.) دارویی که نفخ شکم بنشاند. 1


40619 بادغر (غَ) (اِمر.) 1 - رهگذر باد، بادخن . 2 - خانه تابستانی . 1


40620 بادمجان (د) ( اِ.)= بادنجان : گیاه یک ساله از تیرة بادمجانیان دارای میوه ای با پوست ضخیم، بنفش تیره به شکل دراز یا کروی، پختة آن مصرف خوراکی دارد. باتنکان و بادنکان نیز گویند. ؛ بادمجان دورِ قاب چین کنایه از: آدم چاپلوس، متملق . 1


40621 بادنما (نَ یا نِ یا نُ) (اِمر.) وسیله ای برای تعیین جهت وزش باد. 1


40622 باده (د) [ په . ] ( اِ.) 1 - شراب، می . 2 - نوا و آهنگی از موسیقی قدیم . 1


40623 باده خام ( باده خام .) (اِ. ص .) بادة بسیار قوی . 1


40624 باده نوشی ( باده نوشی .) (حامص .) شراب خواری، می خواری . 1


40625 باده پخته ( باده پخته . پُ خْ تِ) (اِ. ص .) شرابی که جوشیده باشد و دو سوم آن تبخیر شده، یک سوم آن بماند. در عربی مثلث گویند. 1


40626 باده پرست ( باده پرست . پَ رَ) (ص فا.) شرابخوار. 1


40627 باده پرستی ( باده پرستی . پَ رَ) (حامص .) شراب - خواری . 1


40628 باده پیما ( باده پیما . پِ)(ص فا.)شرابخوار، می خوار. 1


40629 باده گسار ( باده گسار . گُ) (اِفا.) می خوار، شراب - خوار. 1


40630 باده گساری ( باده گساری .) (حامص .) شراب خواری، میخواری . 1


40631 بادوام (دَ) [ فا - ع . ] (ص مر.) محکم، استوار. 1


40632 بادپیما (پِ)(ص مر.)1 - محروم، بی بهره . 2 - آن که کار بیهوده می کند. 1


40633 بادکش (کَ یا کِ) (اِمر.) 1 - شاخ یا هر آلت میان تهی که حجام محل حجامت را با آن می مکید و بعد تیغ می زد. 2 - روزنه ای برای جریان یافتن باد که در سقف یا دیوار خانه تعبیه می کردند. 3 - دم زرگری و آهنگری . 1


40634 بادکنک (کُ نَ) (اِمر.) 1 - نوعی اسباب بازی از جنس لاستیک و به شکل کیسه که آن را پر باد می کنند. 2 - کیسه ای پر از هوا در ماهیان . 1


40635 بادگانه (نِ) (اِمر.) دریچة مشبکی که توسط آن از درون اتاق بیرون را توان دید و به عکس . 1


40636 بادگیر (اِمر.) 1 - خانه یا مکانی که در معرض وزش باد باشد. 2 - حلقة فلزی که روی قلیان گذارند تا تنباکو و آتش را نگه دارد. 1


40637 بادی (ص نسب .) منسوب به باد. ویژگی وسیله یا دستگاهی که با باد کار می کند یا به صدا درمی آید یا با باد پر می شود. 1


40638 بادی [ ع . بادی ] (اِفا بدء.) 1 - آغاز کننده . 2 - آفریننده . 3 - نو بیرون آورنده . 4 - (اِ.) آغاز، شروع . 1


40639 بادی بیلدینگ [ انگ . ] ( اِ.) تقویت عضلات بدن با حرکات قدرتی و رژیم غذایی مخصوص، پرورش اندام . (فره ). 1


40640 بادی گارد [ انگ . ] ( اِ.) محافظ شخصی . 1


40641 بادیه (یِ) [ ع . بادیة ] ( اِ.)1 - صحرا، بیابان . ج . بوادی . 2 - کاسه بزرگ . 1


40643 بار ( اِ.) 1 - اجازه، رخصت . 2 - اجازة حضور نزد شاه یا امیر. 3 - دفعه، مرتبه . 1


40644 بار یافتن (تَ) (مص ل .) اجازة ورود به بارگاه شاه یافتن . 1


40646 بار (ص .) بزرگ، بزرگوار. 1


40647 بار (پس .) به صورت پسوند در آخر برخی واژه ها معنای ساحل، کنار و انبوهی می دهد مانند: جویبار، زنگبار. 1


40648 بار [ په . ] ( اِ.) 1 - آن چه که بر دوش انسان یا پشت چهارپا حمل شود. 2 - جرمی که در اثر اختلال دستگاه گوارش بر روی زبان پیدا شود. 3 - میوة درخت، بر. 4 - مترادف کار. 5 - سنگینی . 6 - گناه . 7 - بچه ای که در شکم مادر است . 8 - ثروت، تمول . 9 - مشقت، رنج . 10 - مسئولیت، تکلیف . ؛ بار خود را بستن کنایه از: سود کلان به دست آوردن (غالباً از راه های نامشروع ). ؛ بار خود را به منزل رساندن کنایه از: موفق شدن در کار خود. 1


40649 بار [ فر. ] ( اِ.) میخانه، جایی که در آن سرپایی نوشابه و خوراک خورند. 1


40650 بار آمدن (مَ دَ) (مص ل .) تربیت شدن (چه خوب چه بد). 1


40651 بار آوردن (وَ دَ) (مص م .) 1 - تولید کردن، ایجاد کردن . 2 - تربیت کردن . 1


40652 بار افتادن (اُ دَ) (مص ل .) درمانده شدن، ورشکست شدن . 1


40653 بار بر کسی نهادن (بَ. کَ. نَ دَ) (مص ل .) تحمیل کردن . 1


40654 بار بردن (بُ دَ) (مص م .) 1 - بر دوش کشیدن . 2 - بردباری کردن . 1


40655 بار بستن (بَ تَ) (مص ل .) آماده برای سفر شدن . 1


40656 بار خاطر (رِ طِ) [ فا - ع . ] (ص مر.) مخل صحبت، آن که موجب مزاحمت هم نشینان گردد. 1


40657 بار خواستن (خا تَ) (مص م .) اجازة ورود طلبیدن، اذن دخول خواستن . 1


40658 بار و بندیل (رُ بَ) (اِمر) اسباب و اثاثیه . 1


40659 بار کشیدن (کِ دَ) (مص ل .) ناز خریدن، ناز کشیدن . 1


40660 باران ( اِ.) قطره های آبی که به صورت پیاپی از ابر می بارد. مجازاً: ریزش فراوان و پیاپی چیزی . ؛ باران آمدن و خون شستن کنایه از: بلای عظیم آمدن و باعث قتل عام شدن . 1


40751 بازخوردن (خُ دَ) (مص ل .) روبرو شدن، برخورد کردن . 1


44877 تیموک (ص .) بد اخم، ترشرو. 1


40661 بارانداز (اَ) (اِمر.)1 - بخشی از ساحل یا بندرگاه ک ه کشتی ها بار خود را آنجا بر زمین گذارند. 2 - جایی که کاروان فرود می آید. 1


40662 بارانی (ص نسب . اِمر.) 1 - مربوط به باران . 2 - تن پوشی که آب در آن نفوذ نکند. 1


40663 باربد (بَ) ( اِ.) نام استاد نوازندگان دربار خسروپرویز. 1


40664 باربر (بَ) (ص فا. اِمر.) باربرنده، حمال . 1


40665 باربری (بَ) 1 - (حامص .) عمل و شغل باربر. 2 - (اِمر.) مؤسسه ای که امور حمل و نقل کالا را به عهده دارد. 1


40666 باربند (بَ) (اِمر.) 1 - شبکه ای معمولاً فلزی که روی سقف اتومبیل های غیرباری نصب می کنند و روی آن بار می گذارند. 2 - نوار یا ریسمانی که با آن بار را می بندند. 3 - طویله یا اصطبل بی سقف که چهارپایان بارکش را در آن جا می بندند، بهاربند. 1


40667 بارجامه (مَ یا مِ) (اِمر.) جوال . 1


40668 بارح (رِ) [ ع . ] ( اِ.) 1 - باد گرم تابستان . 2 - باد شدیدی که غبار برانگیزد. 3 - شکاری که از جانب راست به سوی چپ گذرد. 4 - طلوع ستارة منزل از موقع روشنایی بامداد در غیرموسم باران . 1


40669 بارحه (رِ حِ) [ ع . بارحة ] ( اِ.) دوش، شب گذشته . 1


40670 بارخانه (نِ)(اِمر.)1 - محلی که در آن مال التجاره نگه دارند، انبار. 2 - کیسه ای که خریدار اشیاء خریده را در آن جای دهد. 3 - بسته های کالا. 4 - چیزی که در آن پلیدی و نجاست پر کرده از خانه بیرون کشند. 1


40671 بارخیمه (خَ یْ مِ) [ فا - ع . ] (اِمر.) 1 - قرارگاه باج گیران در راه ها و گذرگاه ها. 2 - محصل مالیات، باج گیر. 1


40672 بارد (رِ) [ ع . ] (ص .) 1 - سرد. 2 - بی ذوق، بی - احساس . 3 - یکی از مزاج های نه گانة طب قدیم . ج . بوارد. 1


40673 باردار (اِفا.) 1 - میوه دار. 2 - آبستن، حامله . 1


40674 بارداری (حامص .) حاملگی، آبستنی . 1


40675 باردان ( اِ.) ظرف . 1


40676 بارز (رِ) [ ع . ] (ص .) آشکار، هویدا. 1


40677 بارزد (زَ) (اِمر.) گیاهی است از تیرة چتریان که دارای برگ های نسبتاً پهن با بریدگی های زیاد می باشد. گل هایش زرد و میوه اش به قطر دو میلی متر و درازی یک سانتیمتر است ؛ اثنان و اسنان نیز گویند. 1


40678 بارش (رِ) (اِمص .) باریدن . 1


40679 بارع (رِ) [ ع . ] (اِفا.) 1 - نیکو. 2 - کسی که در دانش و کمال بر دیگری برتری دارد. 1


40680 بارعام (رِ) [ فا - ع . ] (اِمر.) اجازة ورود به همگان برای حضور در برابر شاه . 1


40681 بارفتن (فَ تَ) [ ازفر. ] ( اِ.) فرآورده های بلوری مات به صورت ظروف و اشیاء تزیینی نیمه شفاف که از نوعی خاک چینی ساخته شده اند. 1


40682 بارفروش (فُ) (ص فا.) آن که تره بار را کلی فروشد. 1


40683 بارفیکس [ فر. ] ( اِ.) میله ای که به طور افقی روی دو پایة عمودی نصب شده و روی آن نرمش و ورزش خاصی انجام می دهند. 1


40684 بارق (رِ) [ ع . ] (اِفا.) 1 - برق زننده، درخشنده . 2 - ابر با برق و درخشنده . 1


40685 بارقه (ر ِ ق ِ) [ ع . بارقة ] (اِفا.) 1 - برق زننده، درخشنده . 2 - ابر با برق و درخشنده . 1


40686 بارم (رِ) [ فر. ] ( اِ.) جدول یا مقیاس تعیین شده برای نمره گذاری، شمارک . (فره ). 1


40687 بارمایه (یِ) (اِمر.) زادراه، توشه برای مسافرت . 1


40688 بارنامه (مِ) (اِمر.) 1 - اجازه حضور به درگاه شاهان . 2 - برگه ای که در آن نوع کالا، وزن و مشخصات گیرنده و فرستنده کالا در آن نوشته شود. 3 - تجمل، تفاخر، غرور. 1


40689 بارنهادن (نَ دَ) (مص م .) زادن، زاییدن . 1


40690 باره (رِ) ( اِ.) 1 - دیوار قلعه، حصار. 2 - بارگی، اسب . 1


40691 باره ( باره .) ( اِ.) 1 - دفعه، مرتبه . 2 - تحفه، ارمغان . 1


40692 باره بند (رِ بَ) (اِمر.) طویله، اصطبل . 1


40693 بارهنگ (هَ) (اِمر.) = بارتنگ : گیاهی با ساقه های نازک وبرگ های بیضی شکل، بلندیش تا نیم سانتی متر می رسد، دانه های ریز و لعاب دار دارد که خاصیت نرم کننده و ملین دارد. 1


40694 بارو ( اِ.) دیوار، قلعه، حصار. 1


40695 باروت [ تر - ع . ] ( اِ.) مخلوطی از نیترات پتاسیم، گرد زغال و گوگرد که آن را در لولة تفنگ، توپ و دیگر سلاح های آتشین می گذارند و نیز در آتش بازی به کار می برند. 1


40696 بارور (وَ) (ص مر.) بارآور، مثمر، ثمر دهنده، میوه دار (درخت ). 1


40697 باروزنه (زَ نِ) ( اِ.) از نواها و آهنگ های موسیقی . 1


40698 بارومتر (رُ مِ) [ فر. ] ( اِ.) اسبابی برای اندازه گیری فشار جو، فشارسنج هوا، فشار - سنج . (فره ). 1


40699 بارون (رُ) [ فر. ] ( اِ.) 1 - از القاب اشراف زمین دار اروپا. 2 - عنوانی احترام آمیز برای مردان ارمنی، آقا. 1


40700 باروک (رُ) [ فر. ] ( اِ.) 1 - این واژه اولین بار در جواهرسازی به مروارید نامنظم و یا سنگی که تراش نامنظم خورده گفته می شد. 2 - نام مکتبی در معماری و موسیقی در قرن 16 میلادی که ویژگی های آن : تنوع در طراحی، تضاد و اختلاف بین قسمت های مختلف، فراوانی اشکال و در هم بودن شیوة ترکیب عناصر و... می باشد. 1


40701 بارک الله (رِ یا رَ کَ لْ لا) [ ع . ] ( جملة دعایی .) = باریکلا: آفرین خدا بر تو باد. 1


40702 بارکد (کُ) [ انگ . ] ( اِ.) مجموعه ای از اعداد و خطوط با پهناهای مختلف که روی محصولی ثبت شود؛ این مجموعه نشان دهندة اطلاعاتی دربارة موجودی کالا در انبار و نوع کالا و اطلاعات دیگر است، رمزینه . (فره ). 1


40703 بارکش (کِ) (اِفا.) 1 - باربردار، حمال . 2 - چهارپا یا ارابه یا اتومبیلی که بار برد. 1


40704 بارگاه (اِمر.) دربار و کاخ شاهان . 1


40705 بارگی (رَ) ( اِ.) اسب . 1


40706 بارگیر (اِ. ص .) بار برنده، هر حیوان بارکش . 1


40707 بارگیر چوبین (رِ) (اِمر.) کِشتی . 1


40708 باری (ق .)1 - یک بار، به هر حال، در هرصورت . 2 - دست کم، حداقل . ؛ باری به هر جهت به هر نحو که باشد، هرطور که پیش آید. 1


40709 باری [ ع . ] (اِفا.) آفریننده، خالق . ؛ باری تعالی خدای متعال . 1


40710 باری (ص نسب .) 1 - منسوب به بار، آن چه که برای حمل بار به کار رود: اتومبیل باری، اسب باری . 2 - سنگین، گران . 1


40711 باریدن (دَ) (مص ل .) فرود آمدن باران، برف، تگرگ و مانند آن . 1


40712 باریوم (یُ) [ فر. ] (اِ.) فلزی که در طبیعت به صورت کربنات و سولفات یافت می شود و آن به ر نگ سفید مایل به زرد است . چگالی آن 6/3 است و هیچ گونه اهمیت صنعتی ندارد و مانند کلسیم آب را به آسانی تجزبه می کند. از غیرمحلول ترین اجسام است و چون اشعة ایکس از آن نمی گذرد در عکس برداری از روده ها از آن استفاده می شود. 1


40713 باریک (ص .) 1 - کم عرض، کم پهنا. 2 - نازک، دقیق . 1


40714 باریک میان (ص .) کمر باریک . 1


40715 باریک بین (اِفا.) خرده بین، کنجکاو. 1


40716 باریک بینی (حامص .) دقت، کنجکاوی . 1


40717 باریکی (اِمص .) دقت . 1


40718 باز [ فر. ] ( اِ.) اجسامی جامد و سفیدرنگ و بسیار نمگیر که در آب بسیار حل می شوند و در اثر گرما خیلی زود گداخته می گردند. 1


40719 باز (حر اض .) به سوی، به طرف . 1


40720 باز [ په . ] ( اِ.) پرنده ای شکاری با چنگال های قوی و منقاری کوتاه و محکم . 1


40721 باز [ په . ] 1 - پسوندی که به آخر برخی واژه ها افزوده می شود و معنای «تا این زمان » را می دهد مانند: از دیرباز. 2 - بر سر افعال درآید به معنی دوباره، از نو: بازگشتن، بازیافتن . 1


40722 باز [ په . ] (ص .) گشاد، گشوده . 1


40723 باز ( اِ.) واحد طول که دو نوع است : 1 - از سرِ انگشتان تا آرنج . 2 - فاصلة دو دست موقعی که از طرفین گشوده شود. 1


40724 باز افتادن از چیزی (اُ دَ. اَ) (مص ل .) محروم شدن از چیزی، بی نصیب شدن از آن چیز. 1


40725 باز خشین (ز خَ) (اِ. ص .) نوع بسیار خوب باز که پشت آن به رنگ کبود و چشم هایش سیاه می باشد. 1


40726 باز راندن (دَ) (مص ل .) حکایت کردن، بیان کردن . 1


40727 باز زدن (زَ دَ) (مص م .) کنار زدن، عقب زدن . 1


40728 باز شدن (شُ دَ) (مص ل .) 1 - گشاده شدن . 2 - رفتن . 1


40729 باز ماندن (دَ) (مص ل .) 1 - واماندن، پس افتادن . 2 - به جا ماندن . 1


40730 باز نمودن (نِ دَ) (مص ل .) گفتن، شرح دادن . 1


40731 باز کردن (کَ دَ)(مص م .)1 - چیدن، جدا کردن . 2 - پوست کندن . 1


40732 باز یافتن (تَ) (مص م .) دوباره پیدا کردن . 1


40733 بازآفرینی (فَ) (حامص .) دوباره آفریدن چیزی . 1


40734 بازآمدن (مَ دَ) (مص ل .) دوباره آمدن، برگشتن . 1


40735 بازآوردن (وَ دَ) (مص م .) برگرداندن، دوباره آوردن . 1


40736 بازار [ په . ] ( اِ.) 1 - محل خرید و فروش کالا. 2 - نیرنگ، فریب . 3 - پیشامد، ماجرا. 4 - بهانه، بیهودگی . 5 - مجازاً ارزش و اعتبار. ؛ بازار شام کنایه از: شلوغی و ازدحام . 1


40737 بازار داشتن (تَ)(مص ل .) طالب بودن، رابطه داشتن . 1


40738 بازار شکستن (ش کَ تَ) (مص ل .) از رونق و رواج انداختن . 1


40739 بازارچه (چِ) (اِمصغ .) بازار کوچک . 1


40740 بازارگان (ص مر.) نک بازرگان . 1


40741 بازارگرمی (گَ) (ص مر.) (عا.) زبان بازی برای تبلیغ متاع خود، مهارت در جلب مشتری . 1


40742 بازاری (ص .)1 - اهل بازار، کاسب . 2 - مبتذل، اثری که در آن دقائق و احساسات هنری وجود نداشته باشد. 1


40743 بازالت [ فر. ] (اِ.) یکی از سنگ های آذرین که دارای سختی نسبتاً زیاد است . رنگ آن سیاه و لبة بریدگی هایش کُند است . این سنگ در دستگاه شش وجهی و متبلور می شود. 1


40744 بازتاب (اِمص .) 1 - برگشت، انعکاس . 2 - مجازاً: اثری که از چیزی در دیگران یا در محیط پدیدار شود. 3 - پاسخ غیرارادی موجود زنده به محرک (روانشناسی ). 1


40745 بازجو (اِمر.) مأمور تحقیق . 1


40746 بازجویی (حامص .) پرس و جو از متهم ؛ استنطاق . 1


40747 بازخرید (خَ)(مص مر.) مزایای قانونی ای که یک کارگر یا کارمند پس از مدتی خدمت در یک سازمان یا شرکت دریافت می کند و از ادامة کار در آن سازمان دست می کشد. 1


40748 بازخواست (خا)(مص مر.) پرسش، مؤاخذه . ؛ روز ِ بازخواست روز قیامت، روز رستاخیز. 1


40749 بازخواندن (خا دَ) (مص م .) طلب کردن، خواستن . 1


45059 جاجنب (جُ) (اِ.) خانه، جای نشستن . 1


40753 بازداشتن (تَ) (مص م .) منع کردن، توقیف کردن . 1


40754 بازداشتگاه (اِمر.) محلی که اشخاص توقیفی را موقتاً در آن زندانی کنند، زندان . 1


40755 بازداشتی (ص نسب .) منسوب به بازداشت، دستگیر شده، توقیف شده . 1


40756 بازدانستن (نِ تَ) (مص ل .) تشخیص دادن، از هم تمیز دادن . 1


40757 بازدم (دَ) (اِمر.) خارج کردن هوا از ریه . 1


40758 بازده (د) (اِمر.) نتیجة کار، راندمان . 1


40759 بازدهی ( بازدهی .) (حامص . اِ.) 1 - توانایی نتیجه و محصول دادن . 2 - بازده (فیزیک ). 1


40760 بازدید (مص مر.) دیدار کردن، دیدن . 1


40761 بازرس (رِ)(اِفا. اِمر.)کسی که مأمور رسیدگی به کارهای یک فرد یا یک مؤسسه و اداره است . 1


40762 بازرسی ( بازرسی .) (حامص .) عمل بازرس، تفتیش . 1


40763 بازرگان (زَ) (اِمر.) بازارگان، تاجر. 1


40764 بازسازی (حامص .) دوباره ساختن آن چه از بین رفته یا خراب شده است و یا مطلوب و مناسب نیست . 1


40765 بازغ (ز) [ ع . ] (ص .) روشن، تابان . 1


40766 بازل (ز) [ ع . ] (اِ. ص .) شتر قوی . ج بوازل . 1


40767 بازمان (زْ) 1 - (اِ مص .) توقف، درنگ . 2 - (اِ.) مقدار ثابتی که برجای می ماند. 1


40768 بازمانده (د) (ص مف .) 1 - عقب مانده . 2 - وارث . 1


40769 بازنده (زَ د) (ص .) 1 - دارای باخت . 2 - شکست خورده، ناموفق، ناکام . 1


40770 بازنشسته (نِ شَ تِ) (اِمف .) کسی که در پیری یا پس از مدتی طولانی یابه علل دیگراز کار برکنار شود واز حقوق بازنشستگی استفاده کند. 1


40771 بازنشستگی (نِ شَ تِ)(حامص .) کناره گیری از خدمت در سن پیری، تقاعد. 1


40772 بازنویسی (نِ) (حامص .) دوباره نوشتن، از نو تحریر کردن . 1


40773 بازنگری (نِ گَ) (حامص .) 1 - تجدید نظر. 2 - بازبینی . 1


40774 بازه (زَ) ( اِ.) چوبدستی . 1


40775 بازه (ز) ( اِ.) 1 - فاصلة میان دو دیوار، پهنای کوچه . 2 - فاصلة میان دو کوه، دره . 1


40776 بازو ( اِ.) 1 - قسمتی از دست که بین آرنج و شانه قرار دارد. 2 - واحد طول برابر با بازو. 3 - قدرت، نیرو. 4 - رفیق، مصاحب . 5 - آن که در سرود با کسی همراهی کند. 1


40777 بازو دادن (دَ) 1 - (مص م .) یاری کردن، معاونت نمودن، 2 - (مص ل .) لم دادن . 1


40778 بازو گشادن (گُ دَ) (مص ل .) 1 - باز کردن و کشیدن بازو. 2 - گشاده دست بودن . 1


40779 بازوبند (بَ) (اِمر.) 1 - النگویی که به جای مچ بر بازو می بندند. 2 - نواری که به نشانة عزا، داشتن مأموریت ویژه، عضویت در جایی یا داشتن مقامی در ورزش به بازو می بندند . 3 - دعا یا قرانی که بر بازو می بندند، تعویذ. 4 - نوعی زره بازو. 1


40780 بازپرس (پُ) ( اِ.) دادرسی که کارش پرسش از متهم، شاهدان و آگاهان و پژوهش و بررسی دربارة چگونگی واقع شدن یک جرم، پیشگیری از فرار متهم و از میان رفتن آثار جرم است، مستنطق . 1


40781 بازپرسی ( بازپرسی .) (حامص .) 1 - پرسش مکرر. 2 - از نظر حقوقی، پرسشی است که بازپرس از مدعی و مدعی علیه یا متهم و یا مرتکب جرم کند و نتیجه را در پرسش نامه ای رسمی نویسد و آن گاه با توجه به جواب ها قرار صادر نماید، عمل بازپرس . 1


40782 بازپسین (پَ) (ص نسب .) آخرین، واپسین . 1


40783 بازکشیده (کِ د) (ص مف .) پهن کرده، مسطح . 1


40784 بازگرد (گَ)(اِمص .) مراجعت، بازگشت . 1


40785 بازگرداندن (گَ دَ) (مص م .) بازگردانیدن . 1


40786 بازگردانیدن (گَ دَ) (مص م .) 1 - مرجوع کردن . 2 - پس فرستادن . 1


40787 بازگشایی (گُ) (حامص .) دوباره فعال شدن اداره، مؤسسه و مانند آن . 1


40788 بازگشت (گَ) (مص مر.) 1 - برگشت از جایی، مراجعت . 2 - رجوع از آهنگی به آهنگ مناسب دیگر (موسیقی ). 1


40789 بازگشتن (گَ تَ) (مص ل .) 1 - برگشتن . 2 - پشیمان شدن . 1


40790 بازگفت (گُ) (اِمص .) اعتراض . 1


40791 بازگو کردن (دَ)(مص م .) روایت دوبارة مطلب . 1


40792 بازی ( اِ.) 1 - فعالیت جسمی یا ذهنی برای سرگرمی یا تفریح . 2 - فعالیت ورزشی . 3 - قمار. 4 - اجرای نقش در یک نمایش یا یک فیلم . مجازاً کار بیهوده، فریب و نیرنگ . 1


40793 بازی دادن (دَ) (مص م .) 1 - کسی را سرگرم ساختن . 2 - فریب دادن کسی . 1


40794 بازی درآوردن (دَ. وَ دَ) (مص ل .) 1 - نمایش دادن . 2 - ادا درآوردن . 3 - بهانه تراشیدن و از انجام کار طفره رفتن . 4 - آزار دادن، اذیت کردن . 1


40795 بازی کردن (کَ دَ) (مص ل .) 1 - سرگرم شدن به بازی . 2 - مشغول شدن به چیزی برای گذراندن وقت . 3 - قمار کردن . 1


40796 بازیافت (مص مر. اِمر.) 1 - آن چه که بی زحمت و رنج به دست آید. 2 - به دست آوردن مواد قابل استفاده از موادی که قبلاً مصرف شده اند. 3 - پیدا کردن و به دست آوردن آن چه گم شده است . 1


40797 بازیچه (چِ) (اِمصغ .) 1 - آنچه با آن بازی می کنند. 2 - اسباب بازی . 3 - مسخره، ملعبه . 1


40798 بازیکن (کُ) (ص . اِ.) 1 - کسی که در بازی شرکت می کند. 2 - بازیگر. 1


40799 بازیگر (گَ) (ص فا.) 1 - هنرپیشه . 2 - بازیکن . 3 - مجازاً نیرنگ باز، فریب کار. 1


40800 بازیگوش (ص مر.) بچه ای که بیشتر به فکر بازی باشد. 1


40801 باس [ فر. ] ( اِ.) 1 - بم ترین صدای مرد در موسیقی . 2 - بم ترین و بزرگترین ساز زهی در ارکستر. 1


40802 باستار (سْ) (عا.) =بیستار: (مبهمات ) فلان، بهمان . 1


40803 باستان (ص . اِ.) قدیم، گذشته . 1


40804 باستان شناسی (ش ِ) (اِمر.) دانشی که به شناسایی آثار و بناهای باستانی می پردازد. 1


40805 باستان نامه (مِ) (اِمر.) کتابی که از گذشته حکایت کند، نامة باستان . 1


40806 باستانی (ص نسب .) قدیمی، کهنه . 1


40807 باستانی کار (ص . اِ.) آن که ورزش زورخانه ای انجام می دهد. 1


40808 باستیون (سْ یُ) [ فر. ] (اِ.) 1 - بنای مرتفعی که در قلعه سازند. 2 - قلعه ای که در آن اسلحه و ابزار جنگی ذخیره کنند. 1


40809 باسره (سَ رَ) [ په . ] ( اِ.) زمینی که برای کشت و زرع آماده کرده باشند، کشتزار. 1


40810 باسری (سَ) (ص .) سپری، تمام . 1


40811 باسط (س ِ) [ ع . ] (اِفا.) گستراننده، فراخی دهنده . 1


40812 باسق (س ِ) [ ع . ] (ص .) بلند، دراز. 1


40813 باسلق (لُ) ( اِ.) نوعی شیرینی که با نشاسته و شکر و مغز گردو به شکل لوله درست می کنند و به نخ می کشند. 1


40814 باسمه (مِ) [ تر. ] ( اِ.) 1 - چاپ روی پارچه . 2 - عکس چاپ شده . 1


40815 باسمه ای (مِ) [ تر - فا. ] (ص .) 1 - چاپی . 2 - کنایه از: ساختگی، قلابی . 1


40816 باسمه تعالی (ب مِ هی تَ لا) [ ع . ] (شب جم .) به نام خدا که والاست . 1


40817 باسور [ ع . ] (اِ.) نوعی از بیماری مقعد و بینی ؛ ج . بواسیر (مفرد کم استعمال است .) 1


40818 باسک (سُ) ( اِ.) خمیازه، دهن دره . 1


40819 باسکول [ فر. ] ( اِ.) دستگاهی است برای اندازه گیری وزن های سنگین تجاری، قپان . 1


40820 باسیل [ فر. ] ( اِ.) باکتری دراز اندام و کشیده . 1


40821 باشامه (مِ) ( اِ.) روسری زنان، چارقد. 1


40822 باشتین ( اِ.) میوه، میوة درخت . 1


40823 باشرف (شَ رَ) [ فا - ع . ] (ص مر.) شرافتمند، شریف، بزرگوار. مق . بی شرف . 1


40824 باشلق (لُ) [ تر. ] (اِ) 1 - کلاه . 2 - مجازاً به معنی مهریه . 1


40825 باشلیق [ تر. ] (ص مر. اِمر.) سردار، سالار. 1


40826 باشه (ش ِ) ( اِ.) یکی از پرندگان شکاری کوچکتر از باز، با چشمانی زرد رنگ، که رنگ پشتش خاکستری تیره و شکمش سفید با لکه های حنایی است . قرقی، قوش . 1


40827 باشکوه (شُ) (ص مر.) باعظمت، باابهت . 1


40828 باشگاه (اِمر.) کلوپ، جایی برای ورزش و تفریح . 1


40829 باشی [ تر. ] (ص .اِ.) سرور، رئیس، سردسته، سردار. 1


40830 باصر (ص ِ) (اِفا. ص .) بیننده، بینا. 1


40831 باصره (ص ِ) [ ع . ] ( اِ.) بینایی . 1


40832 باطل (طِ) [ ع . ] (ص .) بیهوده، بی فایده . ج . اباطیل . 1


40833 باطن (طِ) [ ع . ] ( اِ.) 1 - پنهان، درون چیزی . ج . بواطن . 2 - حقیقت، اصل . 1


40834 باع [ ع . ] ( اِ.) 1 - اندازة دو دست که از هم گشوده باشد. 2 - فروشنده . 1


40835 باعث (عِ) [ ع . ] (اِفا.) 1 - برانگیزنده . 2 - سبب، علت . 1


40836 باعرضه (عُ ض ِ) [ فا - ع . ] (ص .) دارای عرضه . مق . بی عرضه . 1


40837 باغ [ په . ] ( اِ.) زمینی که دور آن را دیوار کشیده و در آن میوه یا گل کاشته شده است، بوستان . ؛ توی باغ نبودن کنایه از: 1 - متوجه اصل مطلب نبودن . 2 - پخته نبودن . 1


40838 باغ سیاوشان (غِ وَ) (اِمر.) نوایی در موسیقی قدیم . 1


40839 باغ شهریار ( باغ شهریار ِ شَ) (اِمر.) نوایی در موسیقی قدیم . 1


40840 باغ شیرین ( باغ شیرین ِ) (اِمر.) یکی از الحان باربدی . 1


40841 باغبان [ په . ] (اِمر.) کسی که نگهبانی و پرورش گل های باغ را به عهده دارد. 1


40842 باغنده (غَ یا غُ د یا دَ) ( اِ.) = پاغنده . باغند. پاغند: پنبة حلاجی کرده، پنبة زده شده . غنده و غند نیز گویند. 1


40843 باغچه (چِ) (امصغ .) 1 - باغ کوچک . 2 - زمین کوچکی که در حیاط برای کاشتن گل و درخت و سبزی آماده کنند. 1


40844 باغی [ ع . ] (اِفا.) سرکش، نافرمان . ج . بغاة . 1


40845 بافت 1 - (مص مر.) بافتن، نسج . 2 - ( اِ.) مجموعة سلول هایی که در شکل و ساختمان شبیه هم می باشند و یک عمل مشترک راانجام م ی دهند؛ مانند بافت های ماهیچه ای . 3 - (ص مف .) بافته شده، بافته . 4 - مجازاً: ساختار و ویژگی های متعلق به یک مجموعه . 5 - مجموعة اجزا و عناصر تشکیل دهندة یک اثر. 1


40846 بافتن (تَ) (مص م .) 1 - رشته های نخ یا پشم را به هم تابیدن . 2 - سخنان دروغ گفتن . 1


40847 بافته (تِ) (ص مف .) 1 - تابیده شده . 2 - پارچه . 3 - فرش . ؛ بافته نبودن به پای کسی شایسته آن کس نبودن . 1


40848 بافدم (دُ) (اِ) عاقبت، سرانجام . 1


40849 بافکار (فْ) (ص فا.) = بافتکار: بافنده، جولاه، نساج . 1


40850 باقر (قِ) [ ع . ] (ص .) شکافنده، گشاینده . 1


40851 باقل (قِ) [ ع . ] (ص .) زمین گیاه برآوردة سبز شده . 1


40852 باقلا ( اِ.) = باقالی : گیاه علفی یک ساله از تیرة پروانه داران که دانة آن شبیه لوبیا ولی بزرگتر و در شمار حبوبات است . 1


40903 بالیدن (دَ) (مص ل .) 1 - رشد و نمو کردن . 2 - فخر کردن . 1


40853 باقلوا (لَ) ( اِ.)نوعی شیرینی که از آرد گندم و شکر و روغن و مغزپسته و بادام درست می کنند. 1


40854 باقی [ ع . ] (ص .) پاینده، جاوید. 1


40855 باقیات [ ع . ] (ص . اِ.) جِ باقیه . ؛ باقیات صالحات عمل های نیک، کارهای نیکو. 1


40856 بال [ ع . ] ( اِ.) خاطر، دل، جان . 1


40857 بال ( اِ.) اندام پرواز در پرندگان، حشرات و خفاش . 1


40858 بال بال زدن (زَ دَ) (مص ل .)1 - بال های خود را با تکان های ریز و پیاپی به هم زدن . 2 - دچار دلهره و حرکات تشنج آمیز بودن . 1


40859 بالا (ص فا.) 1 - بالنده، نمو کننده . 2 - زبر، فوق . 3 - بلندی، ارتفاع . 4 - طول، درازا. 5 - پشته، تپه . 6 - قد و قامت . ؛ بالا بالاها پریدن کنایه از: بسیار جاه طلب بودن . 1


40860 بالا دادن (دَ) (مص ل .) بزرگ نمودن، بزرگ جلوه دادن . 1


40861 بالا غیرتاً (غِ رَ تَ نْ) [ فا - ع . ] (ق .) از روی جوانمردی و گذشت . 1


40862 بالا نمودن (نِ دَ) (مص ل .) نشان دادنِ قد و قامت خود. 1


40863 بالا کردن (کَ) (مص م .) بزرگ کردن (فرزند). 1


40864 بالابان ( اِ.) طبل، نقاره . 1


40865 بالابر (بَ) ( اِ.) آسانسور. 1


40866 بالابلند (بُ لَ) (ص مر.) 1 - آن که قدش دراز باشد، بلندقد، بلندقامت . 2 - طولانی تر از حد معمول، دراز. 3 - کامل و بدون کم و کسر. 1


40867 بالاتفاق (ب لْ اِ تِّ) [ ع . ] ( ق .) همگی، جمعاً. 1


40868 بالاتنه (تَ نِ) (اِمر.) 1 - بخش بالایی تنه از کمر به بالا. 2 - بخشی از یک لباس که آن بخش از بدن را می پوشاند. 1


40869 بالاخانه (نِ) (اِمر.) ساختمان کوچک با یک یا چند اتاق در قسمت فوقانی خانه و مستقل از آن . ؛ بالاخانه را اجاره دادن کنایه از: عقل سالم نداشتن، سخنان پریشان و نامربوط گفتن . 1


40870 بالاخره (اَ خَ رَ یا رِ) [ ازع . ] (ق .) سرانجام، عاقبت، باری (فره ). 1


40871 بالادست (دَ) (اِمر.) طرف بالاتر. 1


40872 بالار (اِ.) = بالال : نک پالار. 1


40873 بالارو (اِفا.) 1 - بالارونده . 2 - آسانسور. 1


40874 بالان ( اِ.) دهلیز خانه . 1


40875 بالانس [ فر. ] ( اِ.) 1 - تعادل . 2 - دستگاهی برای اندازه گیری جرم یا وزن، ترازو. (فره ). 3 - حالتی در یک واکنش شیمیایی که در آن واکنش دهنده ها و فرآورده های واکنش از قوانین پایستگی جرم و بار پیروی کنند، موازنه . (فره ). 1


40876 بالاپوش (اِمر.) 1 - پوششی که هنگام خواب بر روی خود اندازند، لحاف . 2 - جامه ای که روی لباس های دیگر پوشند. 1


40877 بالت (لِ) [ فر. ] (اِ.) یکی از هنرهای ترکیبی و آن تجسم و نمایش یک موضوع است به وسیلة نوعی رقص علمی و حرکات مشکل همراه با موزیک . 1


40878 بالتبع (ب تَّ) [ ازع . ] (ق .) تبعاً، درنتیجه . 1


40879 بالرین (لِ یَ) [ فر. ] ( اِ.) رقاصة حرفه ای . 1


40880 بالش (لِ) (اِمص .) نمو، بالیدن . 1


40881 بالش ( بالش .) [ تر - مغ . ] (اِ.) واحد مقیاس برای زر و سیم . 1


40882 بالش ( بالش .) ( اِ.) = بالشت : وسیله ای به شکل کیسه چهارگوش که آن را با مادة نرمی مثل پر، پنبه، پشم شیشه یا اسفنج پر کرده و در هنگام خواب یا استراحت سر را روی آن می گذارند، متکا، مسند. 1


40883 بالطبع (ب طَّ) [ ازع . ] ( ق .) طبعاً، از روی سرشت . 1


40884 بالعکس (ب لْ عَ) [ ازع . ] ( ق .) برعکس، به عکس . 1


40885 بالغ (لَ) (اِ.): نک پالغ . 1


40886 بالغ (لِ) [ ع . ] (ق .) افزون، بیش . 1


40887 بالغ ( بالغ .) [ ع . ] (اِفا.) 1 - به حد بلوغ رسیده . 2 - رسا. 1


40888 بالفرض (ب لْ فَ) [ ازع . ] ( ق .) فرضاً، از روی فرض . 1


40889 بالفعل (ب لْ فِ) [ ع . ] (ق .) فعلاً، اکنون . 1


40890 بالقوه (ب لْ قُ وِّ) [ ع . بالقوه . ] (ق .) به قوت، به حالت قوت . مق بالفعل . 1


40891 بالماسکه (کِ) [ فر. ] (اِمر.) مجلس رقص که در آن با لباس مبدل و نقاب شرکت می کنند. 1


40892 بالن (لُ) ( اِ.) از پستانداران دریایی با طول تا سی متر و وزن تا صدوپنجاه هزار کیلو گرم، وال . 1


40893 بالنده (لَ د) (ص فا.) نمو کننده، نشو و نما - کننده . 1


40894 بالنسبه (ب نْ نِ بَ) [ ازع . ] ( ق .) به طور نسبت و مقابله و قیاس . 1


40895 بالنگ (لَ) ( اِ.) میوه ای از نوع مرکبات که پوست آن زبر و ضخیم و زرد رنگ است . 1


40896 باله (لِ) ( اِ.) 1 - اندام بال مانندی است در ماهیان و برخی جانوران دریازی که جهت شنا و حفظ تعادل به کار می رود. 2 - [ فر. ] نمایش توأم با موسیقی و رقص . 1


40897 بالو ( اِ.) زگیل، آزخ . 1


40898 بالوایه (یِ) ( اِ.) پرستو. 1


40899 بالوعه (عِ) [ ع . ] ( اِ.) چاه، فاضل آب . 1


40900 بالون (لُ) [ فر. ] ( اِ.) کره ای بزرگ که پوشش آن از پارچه یا چرم غیرقابل نفوذ است و داخل آن را از گازهای سبک (سبک تر از هوا) پر کنند در نتیجه به آسمان صعود کند. 1


40901 بالکانه (نِ) ( اِ.) 1 - پنجرة فلزی . 2 - بام، بام بلند. 1


40902 بالکن (کُ) [ فر. ] ( اِ.) 1 - ایوان . مهتابی . 2 - طبقة بالای تئاتر یا سینما. 3 - ایوان کوچک جلوی کاشانه، ایوانک (فره ). 1


40904 بالیده (د) (ص مف .) نمو کرده، رشد یافته . 1


40905 بالین [ په . ] ( اِ.) بالش، بستر. 1


40906 بالینی (ص نسب .) ( اِ.) 1 - منسوب به بالین . 2 - مطالعة ناخوشی های بیماران بستری و کلینیکی . 1


40908 بام ( اِ.) صبح، پگاه . 1


40909 بام ( اِ.) پوشش بالایی ساختمان . 1


40910 بامبو (اِ.) خیزران . 1


40911 بامبول ( اِ.) حقه، تزویر. 1


40912 بامداد [ په . ] (اِمر.) صبح، بام . 1


40913 بامدادان (اِمر.) هنگام بامداد. 1


40914 بامزد (زَ)( اِ.)طبل یا نقاره که بامداد می نواختند. 1


40915 بامه (مَ)(اِ. ص .) ریش دراز و انبوه، مردی که ریش دراز دارد. 1


40916 بامی (مَ) (ص .) درخشان، صفت و عنوان شهر بلخ . 1


40917 بامیه (یِ) ( اِ.) 1 - گیاهی با برگ های پهن پنجه مانند، شبیه برگ ختمی، میوه اش سبز و دراز است، به صورت پخته شده و درخورشت مصرف می شود. 2 - نوعی شیرینی که از نشاسته و شکر و روغن و ماست درست کنند. 1


40918 بان ( اِ.) صبح، پگاه . 1


40920 بان [ په . ] (پس .) در آخر کلمه افزوده می شود و معنی حفاظت و نگاهبانی را رساند: باغبان، دربان، دیده بان . 1


40921 بان ( اِ.) درختی با برگ های سبز و لطیف و خوشبو که از دانه های آن روغن معطر می گیرند. 1


40922 باند [ فر. ] ( اِ.) 1 - نوار، رشته . 2 - محل فرود هواپیما: باند فرودگاه . 3 - دسته، گروه : باند دزدان . 1


40923 بانداژ [ فر. ] ( اِ.) زخم رو باز یا قسمتی از بدن را با نوار مخصوص بستن، باندپیچی (فره ). 1


40924 باندرول (رُ) [ فر. ] ( اِ.) نوار یا کاغذ دراز و باریک که بر روی کالا چسبانند که نشانة کنترل کیفیت و بازرسی و نو بودن کالاست، برچسب (فره ). 1


40925 بانمک (نَ مَ) (ص .) 1 - جذاب، گیرا، ملیح . 2 - برخوردار از ویژگی های جالب و خوشایند که دیگران را به خنده وامی دارد. 1


40927 بانک [ فر. ] ( اِ.) 1 - مؤسسه ای اقتصادی، ملی یا دولتی که مردم پول های خود را در آن به امانت سپارند و در موقع لزوم برداشت کنند. 2 - مجموعه ای است برای نگه داری منظم و قابل دسترس خون یا اعضای بدن . 3 - پولی که قماربازها وارد بازی می کنند. ؛ بانک اطلاعات مؤسسه یا بخشی از یک مؤسسه برای گردآوری پردازش، نگه داری و ارائة اطلاعات . ؛ بانک خون مؤسسه یا بخشی از یک مؤسسه برای گردآوری و نگه داری خون مورد نیاز بیماران . ؛ بانک مرکزی بانک دولتی که تنظیم و اجرای سیاست های بانکی و پولی کشور را بر عهده دارد. ؛ عابر بانک باجه ای در یک بانک، که مشرف به گذرگاه است و دارندة حساب می تواند با قرار دادن کارت ویژه ای در دستگاه خودکار آن از حساب خود پول دریافت یا به آن حساب پول پرداخت کند. 1


40928 بانک داری [ فر - فا. ] 1 - (حامص .) فعالیت برای ادارة بانک . 2 - (اِ.) دانشی که به مطالعة فعالیت های بانکی یا اشتغال در آن جا می پردازد. 1


40929 بانگ ( اِ.) آواز بلند، فریاد. 1


40930 بانگ زدن (زَ دَ) (مص ل .) فریاد زدن، آواز بلند برآوردن . 1


40931 باه [ ع . ] ( اِ.) غریزة جنسی، نیروی شهوت . 1


40932 باهار ( اِ.) ظرف، آوند. 1


40933 باهر (هِ) [ ع . ] (ص .) 1 - روشن، تابان . 2 - آشکار، هویدار. 1


40934 باهم (هَ) 1 - (اِمر.) به اتفاق، با یکدیگر. 2 - (ص مر.) مجتمع، متحد. 1


40935 باهه (هِ) ( اِ.) تالاب، آبگیر. 1


40936 باهو ( اِ.) 1 - چوبدستی کلفت که شبانان و شتربانان بر دست گیرند. 2 - بازو. 1


40937 باهوش (ص مر.) آن که دارای هوش قوی است، هوشمند. 1


40938 باهک (هَ) ( اِ.) مردمک چشم . 1


40939 باهکیدن (هَ دَ) (مص م .) شکنجه کردن، آزاردن . 1


40940 باور (وَ) [ په . ] ( اِ.) 1 - پذیرفتن سخن . 2 - یقین، اعتقاد. 1


40941 باوقار (وِ) (ص مر.) متین، وزین . 1


40942 باژ ( اِ.) خراج، مالیات . 1


40943 باژ (پیش .) = واژ. باز: بر سر اسماء آید به معنی قلب و عکس و دیگرگونی : باژگونه، باژگون . 1


40944 باژرنگ (رَ) ( اِ.) = بازرنگ : 1 - پستان بند زنان . 2 - سینه بند کودکان . 1


40945 باژگون (ژِ)(ص مر.)سرنگون، وارون . باژگونه و بازگونه و واژگونه و واژگون و باشگون و باشگونه نیز گفته می شود. 1


40946 باک [ انگ . ] ( اِ.) مخزن سوخت موتور در اتومبیل، موتور و... 1


40947 باک ( اِ.) 1 - ترس، بیم، پروا. 2 - نگرانی . 1


40948 باکتری (تِ) [ فر. ] ( اِ.) میکروب ؛ موجود ریز ذره بینی که با چشم غیرمسلح دیده نمی شود. 1


40949 باکتریولوژی ( باکتریولوژی . یُ لُ) [ فر. ] ( اِ.) شاخه ای از علم میکروب شناسی که به بررسی باکتری ها و راه های مقابله با آن ها یا استفاده از آن ها می پردازد، باکتری شناسی . 1


40950 باکره (کِ رِ) [ ع . باکرة ] (ص .) دختر، دوشیزه . 1


40951 باکس [ انگ . ] ( اِ.) جعبه . 1


40952 باکفایت (کِ یَ) [ فا - ع . ] (ص مر.) کافی، باعرضه، شایسته . مق بی کفایت . 1


45435 جصاص (جَ صّ) [ ع . ] گچ کار، گچ گر. 1


40953 باکلاس (کِ) [ فا - فر. ] ( ص .) 1 - ویژگی آن که مقررات و آداب اجتماعی را به خوبی رعایت می کند. 2 - دارای کیفیت خوب یا مطلوب نسبت به مجموعة همانند خود. 1


40954 باکوره (رِ یا رَ) [ ع . باکورة ] (ص .) 1 - اول هر چیز. 2 - میوة نورس، نوبر، ج . باکورات . بواکیر. 1


40955 باکی [ ع . ] (اِفا.) گریه کننده ؛ ج . بکاة . 1


40956 باگت (گِ) [ فر. ] ( اِ.) نوعی نان باریک لوله ای شکل . 1


40957 بای [ تر. ] (ص .) مالدار، ثروتمند، غنی . 1


40958 بای دادن (دَ) (مص ل .) 1 - باختن . 2 - رشوه دادن . 1


40959 بای پس (پَ) [ انگ . ] (اِ.) نوعی عمل جراحی که در آن برای تغییر مسیر یکی از جریان های طبیعی بدن مجرایی فرعی را در محل پیوند می زنند. 1


40960 بایا (ص .) بایسته، لازم، واجب . 1


40961 بایت [ انگ . ] ( اِ.) کوچکترین گروه واحد اطلاعاتی در یک کامیپوتر که ظرفیت حافظة کامپیوتر را با آن می سنجند. 1


40962 باید (یَ) (ص .) بایست، بایستی، لازم است، ضروری است . 1


40963 بایر (یِ) [ ع . بائر ] (ص .) خراب، لم یزرع . 1


40964 بایس (یِ) [ ع . ] (ص .) بی نوا، ناتوان . 1


40965 بایست (یِ) [ په . ] (ص .)ضرور، لازم، خواستن . 1


40966 بایستن (یِ تَ) [ په . ] (مص ل .) لازم بودن، ضرورت داشتن . 1


40967 بایسته (یِ تِ) [ په . ] (ص مف .) واجب، لازم . 1


40968 بایع (یِ) [ ع . ] (اِفا.) فروشنده . 1


40969 بایقوش ( اِ.) بوم، جغد. 1


40970 بایکوت [ انگ . ] 1 - (مص م .) طرد کردن . 2 - (اِمص .) تحریم . 1


40971 بایگان (ص مر.) کسی که نامه ها و سندهای اداری را در محلی ضبط کند. 1


40972 بایگانی ( اِ.) جایی که در آن اسناد و مدارک اداری نگه داری می شود. 1


40973 ببر (بَ) ( اِ.) جاندار پستاندار گوشتخوار از تیرة گربه سانان با پوست خزدار راه راه بومی آسیا. 1


40974 ببر بیان (بَ رِ بَ) ( اِ.) جامه ای از پوست ببر که رستم هنگام جنگ به تن می کرد. 1


40975 ببرگ (ب بَ) (ص .) مهیّا، فراهم بودن وسایل زندگی . 1


40976 ببین و بترک (ب نُ ب تَ رَ) ( اِ.) نوعی مهره که برای دفع چشم زخم بر کلاه یا گردن کودکان آویزند. 1


40977 بت (بُ) ( اِ.) 1 - تندیسی ساخته شده از سنگ، چوب، فلز یا هر چیز دیگر به شکل انسان یا حیوان که به جای خدا مورد پرستش قرار بگیرد. معبود. 2 - معشوق . 1


40978 بتا (ب) [ یو. ] ( اِ.) 1 - نام حرف دوم یونانی . 2 - ذره ای با بار منفی شامل باریکه ای از الکترون ها که از اجسام رادیو اکتیو گسیل می شود. 3 - دومین ستارة هر صورت فلکی به لحاظ روشنایی . 1


40979 بتاور (بَ وَ) ( اِ.) 1 - عاقبت، سرانجام . 2 - بآلاخره . 1


40980 بتخانه (بُ نِ) (اِمر.) 1 - بتکده، جایی که در آن بت را نگهداری و پرستش می کنند. 2 - حرم، حرمسرا. 1


40981 بتفاریق (ب تَ) [ فا - ع . ] (ق .) کم کم، بتدریج . 1


40982 بتفوز (بَ) ( اِ.) 1 - گرداگرد دهان انسان و حیوان . 2 - پوز، پوزه . 1


40983 بته (بُ تِّ) ( اِ.) نک بوته . ؛ از زیر بته درآمدن بی اصل و نسب بودن . 1


40984 بته جقه ( بته جقه . جِ قُِ) [ فا - تر. ] (اِ.) نقشی زینتی شبیه سروی خمیده که بیشتر در صنعت قالی بافی، ترمه، زردوزی و مانند آن به کار می رود. 1


40985 بتو (بَ) ( اِ.) 1 - قیف . 2 - گیره چوب یا ساقه گیاه . 3 - دستة هاون . 4 - هاون سنگی . 5 - سنگی که بر روی آن ادویه و چیزهای دیگر را سایند. 1


40986 بتو (بَ ت ُ ) (اِ.) 1 - جایی که غالباً آفتاب در آن جا بتابد. 2 - مشرق . 1


40987 بتول (بَ) [ ع . ] (ص .) 1 - کسی که از دنیا بریده و به خدا پیوسته و نیز از ازدواج خودداری کند. 2 - پارسا، پاکدامن، لقب حضرت فاطمه (ص ) و حضرت مریم . 1


40988 بتون (ب تُ) [ فر. ] ( اِ.) از مصالح ساختمانی است که از شن و ماسه و سیمان و آب با اندازه های مختلف ساخته شود. 1


40989 بتون آرمه ( بتون آرمه . مِ) (اِمر.) بتون مسلح، بتونی که در آن میله های آهنی گذارند تا استواری و مقاومت آن بیشتر گردد. 1


40990 بتونه (بَ نِ) [ ازع . ] (اِ.) = بتانه : خمیری چسبناک مرکب از گل سفید و روغن بزرک که برای پر کردن درزهای بین شیشه و قاب و همچنین آماده سازی سطح اجسام پیش از رنگ کردن به کار رود، زاماسکه، زامسقه . 1


40991 بتکده (بُ کَ د) (اِمر.) بتخانه، بت پرستان . 1


40992 بث الشکوی (بَ ثَّ شَ کْ وا) [ ع . ] (مص ل .) درد دل کردن، گله و شکایت کردن . 1


40993 بث (بَ ثّ) [ ع . ] (مص م .) 1 - بیان کردن . 2 - آشکار کردن . 3 - برانگیختن . 1


40994 بثر (بَ) [ ع . ] (اِ.) جوش و دانة ریز که روی پوست پیدا شود. 1


40995 بج (بَ) ( اِ.) 1 - درون دهان . 2 - لُپ . 1


40996 بجا (ب) (ص مر.) شایسته، لایق، درخور، به موقع . 1


40997 بجا آوردن ( بجا آوردن . وَ دَ) (مص م .) 1 - انجام دادن . 2 - بازشناختن، دریافتن . 1


40998 بجان آمدن (ب. مَ دَ) (مص ل .) به تنگ آمدن . 1


40999 بجای (ب یِ) (حراض .) 1 - در حق کسی، برای کسی . 2 - از جهت، از حیث . 3 - در برابر، در مقابل (برای مقایسه ). 1


45785 جولاهه (جُ هِ) نک جولاه . 1


41000 بجده (بَ جْ دَ یا بُ جُ دَ) [ ع . ] ( اِ.) باطن و حقیقت کاری . 1


41001 بجشک (ب جِ شْ) (اِ) پزشک، طبیب . 1


41002 بجول (بُ جُ) ( اِ.) نک آشتالنگ . 1


41003 بجکم (بَ کِ) ( اِ.) 1 - ایوان، بارگاه . 2 - خانه تابستانی که از همه طرف در و پنجره داشته باشد. بچکم، پچکم، بشکم و بیکم نیز گویند. 1


41004 بحار (ب) [ ع . ] ( اِ.) جِ بحر؛ دریاها. 1


41005 بحبوحه (بُ حِ) [ ع . ] ( اِ.) میان، وسط . 1


41006 بحت (بَ) [ ع . ] (ص .) ناب، ساده، ویژه . 1


41007 بحث (بَ) [ ع . ] (مص ل .) 1 - مذاکره . 2 - گفتگو. 1


41008 بحر (بَ) [ ع . ] ( اِ.)1 - دریا. ج .بحار. 2 - وزن شعر. 1


41009 بحران (بُ) [ ع . ] ( اِ.) آشفتگی و تغییر حالت ناگهانی، بالاترین مرحلة یک جریان . 1


41010 بحرانی ( بحرانی .) [ ع - فا. ] (ص نسب .) منسوب به بحران . 1 - تغییر حالت و آشفتگی مریض . 2 - وضع غیرعادی در امری از امور مملکتی . 1


41011 بحلی (ب حِ) [ فا - ع . ] (مص ل .) حلالیت طلبیدن، حلال کردن . 1


41012 بحمدالله (ب حَ د لْ لا) [ ع . ] (شب جم .) سپاس خدای را، ستایش خدای را. ؛ بحمدالله والمنة سپاس خدای را و منت از او. 1


41013 بحور (بُ) [ ع . ] ( اِ.) جِ بحر؛ دریاها. 1


41014 بحیره (بُ حَ رِ) [ ع . بحیرة ] (اِمصغ .) دریاچه . 1


41015 بخ (بَ) [ ع . ] (شب جم .) زه، خوشا. 1


41016 بخار (بُ) [ ع . ] ( اِ.) گازی که از مواد مرطوب در حال تبخیر جدا شود یا در اثر حرارت از مایعات یا جامدات برخیزد و به هوا رود. 1


41017 بخاری ( بخاری .) (ص نسب .) (اِمر.) دستگاهی که در زمستان برای گرم کردن هوای فضاهای بسته مثل اتاق، کلاس، مغاز، و... به کار برند و در آن با سوزاندن نفت، هیزم و غیره حرارت ایجاد شود. 1


41018 بخت (بَ) ( اِ.) طالع، اقبال، مجازاً زناشویی در مورد دختر یا زن . 1


41019 بخته (بَ تِ) (ص . اِ.) 1 - گوسفند سه ساله یا چهار ساله . 2 - فربه، چاق . 1


41020 بخته کردن ( بخته کردن . کَ دَ)(مص ل .)قوام بخشیدن . 1


41021 بختو (بُ تُ) ( اِ.) 1 - رعد، تندر. 2 - هر چیز غرنده . 1


41022 بختور (بَ وَ) (ص .) خوشبخت، بختیار. 1


41023 بختک (بَ تَ) ( اِ.) 1 - کابوس . 2 - موجودی خیالی . 1


41024 بختی (بُ) ( اِ.) شتر قوی هیکل دو کوهانه . 1


41025 بختیار (بَ) (ص مر.) با اقبال، خوشبخت . 1


41026 بخرد (ب رَ) (ص مر.) خردمند، حکیم . 1


41027 بخس (بَ) [ ع . ] (ص .) 1 - زراعت دیم . 2 - ارزان، ناچیز. 1


41028 بخسیدن (بَ دَ) (مص ل .) 1 - رنجیدن . 2 - پژمردن . 3 - گداختن . 1


41029 بخسیده (بَ د)(ص مف .)1 - گداخته . 2 - پژمرده . 3 - رنجیده . 1


41030 بخش (بَ) [ په . ] ( اِ.) 1 - قسمت، بهره . 2 - تقسیم . 3 - در تقسیمات کشوری، از شهر کوچکتر و از ده بزرگتر که شامل چند روستا می شود. 4 - چند کشتی جنگی که تحت فرماندهی یک تن باشد؛ اسکادران . 5 - واحدی از یک سازمان که کار ویژه ای را بر عهده دارد. 6 - قسمتی از یک فصل کتاب . 7 - هجا (زبان شناسی ). 8 - جزء پسین بعضی از کلمه های مرکب : جانبخش، روحبخش . 1


41031 بخش شدن (بَ. شُ دَ) (مص ل .) قسمت شدن، تقسیم شدن . 1


41032 بخشایش (بَ یِ) [ په . ] (اِمص .) درگذشتن . عفو کردن . 1


41033 بخشاینده (بَ یَ د) (ص فا.) عفو کننده، رحم کننده . 1


41034 بخشدار (بَ) (ص فا. اِ.) کسی که از جانب وزارت کشور امور یک بخش را تحت نظر فرماندار ادراه کند. 1


41035 بخشداری ( بخشداری .) 1 - (حامص .) عمل و شغل بخشدار. 2 - ( اِ.) محلی که بخشدار در آن حوزة خود را اداره کند. 1


41036 بخشش (بَ ش ِ) [ په . ] 1 - (اِمص .)داد، دهش . 2 - انعام . 3 - ( اِ.) تقدیر، سرنوشت . 1


41037 بخشنامه (بَ مِ) (اِمر.) حکم یا دستوری که از طرف مسؤلین سازمان برای اطلاع تمام کارکنان یک مؤسسه ابلاغ شود. 1


41038 بخشودن (بَ دَ) (مص ل .) 1 - رحم کردن . 2 - بخشیدن . 1


41039 بخشیدن (بَ دَ) [ په . ] (مص م .) 1 - عطا کردن . 2 - عفو کردن . 1


41040 بخشیده (بَ د) (ص مف .) 1 - عطا شده . 2 - عفو شده . 1


41041 بخل (بُ) [ ع . ] ( اِ.) تنگ چشمی، خسُت . 1


41042 بخو (بُ) ( اِ.) حلقه و زنجیری که دست و پای چهارپایان را بدان بندند. بخا نیز گویند. 1


41043 بخوبر (بُ خُ. بُ) (ص .) حقه باز، بدکار. 1


41044 بخور (ب یا بُ) [ ع . ] ( اِ.) 1 - هر ماده ای که در آتش ریزندو بوی خوش دهد. 2 - صمغ درخت روم که بخور آن خوشبو است . 3 - در فارسی، هر دارویی که جوشانده و بخار آن استشمام گردد. 4 - بخار آب گرم یا داروی جوشانده که برای مرطوب کردن و ضدعفونی کردن هوا مورد استفاده قرار گیرد. 1


41045 بخور (بُ خُ) (ص .) 1 - رنگ خاکستری سیر. 2 - هر چیز به رنگ خاکستر. 1


41046 بخیدن (بَ دَ) (مص م .) حلاجی کردن . 1


41047 بخیده (بَ د)(ص مف .) پنبة زده شده ؛ حلاجی شده . 1


41048 بخیل (بَ) [ ع . ] (ص .) چشم تنگ، خسیس . ج . بخلاء. 1


41103 بدنام (بَ)(ص مر.) دارای شهرت بد، معروف به بدی . 1


41104 بدنسل (بَ. نَ) [ فا - ع . ] (ص مر.)بدنژاد، بد اصل . 1


46863 خره (خُ رُ) (اِ.) = خروه : خروس . 1


41049 بخیه (بَ یِ) ( اِ.) 1 - کوکی که روی پارچه با دست یا چرخ خیاطی بزنند. 2 - دوختن بخشی از بدن که در اثر عمل جراحی شکافته شده باشد. ؛ اهل بخیه اهل فن، صاحب سررشته، وارد به کار. ؛ بخیه به آب دوغ زدن کنایه از: زحمت بی هوده کشیدن، کاری بی حاصل کردن . 1


41050 بخیه زدن ( بخیه زدن . زَ دَ) (مص م .) 1 - کوک زدن، دوختن . 2 - دوختن بخش جراحی شدة بدن . 1


41051 بد (بَ) (ص .) زشت، ناپسند. 1


41052 بد (بُ دّ) [ ع . ] ( اِ.) چاره، گریز. 1


41053 بد (بَ یا بُ) [ په . ] 1 - (ص .) مهتر، سرور بزرگ . 2 - (پس .) دارنده، صاحب، خداوند مانند: سپهبد. 1


41054 بد انداختن ( بد انداختن . اَ تَ)(مص ل .) 1 - بداندیشی کردن، بنای بدی کردن . 2 - آزار رساندن . 1


41055 بد بردار (بَ. بَ) تحمل کنندة بدان، کسی که سعة صدر دارد. 1


41056 بدآزمون ( بدآزمون . ز) (ص .) بدسابقه، نابکار. 1


41057 بدآموزی ( بدآموزی .) (ص .) آموزش کارهای ناپسند و غیراخلاقی . 1


41058 بداء (بَ) [ ع . ] (مص ل .) ظاهر گشتن، پیدا شدن . 1


41059 بداخلاق ( بداخلاق . اَ) [ فا - ع . ] (ص .) تندخو، خشمگین . مق . خوش اخلاق . 1


41060 بدانجام ( بدانجام . اَ)(ص مر.) بدعاقبت، بدفرجام . 1


41061 بداهت (بَ هَ) [ ع . بداهة ] (مص ل .) سخن بی اندیشه گفتن، بی تأمل سخن گفتن . 1


41062 بداهه (ب یا بَ هِ) [ ع . بداهة ] (اِ.) نک بداهت، بدیهه . 1


41063 بداهه نوازی ( بداهه نوازی . نَ) (حامص .) ساختن آنی و فوری قطعات موسیقی . 1


41064 بداهه پرداز ( بداهه پرداز . پَ) [ ع - فا. ] (ص فا.) آن که بدون مقدمه اثری هنری اعم از شعر، موسیقی، نقاشی و همانند آن خلق می کند. 1


41065 بدایت (بَ یَ) [ ع . بدایة ] (اِمص .) آغاز، اوُل چیزی . 1


41066 بدایع (بَ یِ) [ ع . بدائع ] ( اِ.) جِ بدیعه ؛ تازه ها، نوها. 1


41067 بدبدک (بَ بَ دَ) ( اِ.) (اِمر.) هدهد. 1


41068 بدترکیب ( بدترکیب . تَ) [ فا - ع . ] (ص .) زشت، ناپسند. 1


41069 بدجنس ( بدجنس . جِ) [ فا - ع . ] (ص .) دارای اندیشه و رفتار بد، بدسرشت، بدذات . 1


41070 بدحساب (بَ. حِ) (ص .) خصوصیات کسی که حساب و کتاب درستی ندارد و بدهی خود را به موقع پرداخت نمی کند. 1


41071 بدخوی ( بدخوی .)(ص مر.)تندخو، زشت خوی . 1


41072 بددل ( بددل . د) (ص مر.) 1 - بزدل، ترسو. 2 - بدگمان . 1


41073 بدر (بَ) [ ع . ] ( اِ.) ماه شب چهارده، ماه کامل . 1


41074 بدرام (بَ) (ص مر.) وحشی، سرکش . 1


41075 بدرقه (بَ رَ ق ِ) [ ع . بدرقة ] 1 - ( اِ.) راهنما، راهبر. 2 - (اِمص .) مشایعت . 1


41076 بدره (بَ رِ) [ ع . بدرة ] ( اِ.) همیان، کیسة پول . 1


41077 بدرود (ب) ( اِ.) وداع، خداحافظی . 1


41078 بدرود گفتن ( بدرود گفتن . گُ تَ) (مص ل .) خداحافظی ک ردن . 1


41079 بدریخت ( بدریخت .) (ص .) بدقیافه، زشت، دارای وضع ظاهری ناخوشایند. 1


41080 بدزهره (بَ زَ رِ) (ص مر.)ترسو، بددل . 1


41081 بدست (بَ دَ) ( اِ.) وجب . 1


41082 بدست شدن (ب دَ. شُ دَ) (مص ل .) بدست آمدن، حاصل شدن . 1


41083 بدسگال (بَ. س ِ) (ص فا.) بداندیش، بدخواه . 1


41084 بدشانس ( بدشانس .) (ص .) بداقبال، آن که اغلب حوادث ناگوار در زندگی اش رخ می دهد. مق . خوش شانس . 1


41085 بدع (ب) [ ع . ] (ص .) تازه، نوآیین . ج . ابداع، بدَع . 1


41086 بدعت (ب عَ) [ ع . بدعة ] ( اِ.) نوآوری، به ویژه رسم یا آیین تازه ای که مورد پذیرش قرار نگرفته یا مخالف سنت پذیرفته شده باشد. 1


41087 بدعنق (بَ. عُ نُ) (ص مر.) بدخلق، بدرفتار. 1


41088 بدقلق ( بدقلق . ق ِ لِ) [ فا - تر. ] (ص مر.) بهانه گیر، بدسلوک . 1


41089 بدل (بَ دَ) [ ع . ] (ص .) کریم، شریف . ج . ابدال، بدلا. 1


41090 بدل (بَ دَ) [ ع . ] ( اِ.) 1 - هر چیزی که به جای دیگری واقع شود. 2 - عوض، جانشین . ج . بُدلا. 1


41091 بدلاء (بُ دَ) [ ع . ] جِ بدل، بدیل ؛ شریفان، کریمان . 1


41092 بدلگام (بَ لِ) (ص مر.) 1 - حیوان سرکش . 2 - آدم گردنکش، یاغی . 1


41093 بدلی (بَ دَ) [ ع - فا. ] (ص .) قلابی، غیراصلی . 1


41094 بدلیجات ( بدلیجات .) [ ع - فا. ] (اِ.) جواهرات و زیورآلات بدلی و غیراصل . 1


41095 بدمسب (بَ مَ سَّ) [ فا. ازع ] (ص مر.) (عا.) = بدمصب : بدمذهب . 1


41096 بدمست ( بدمست . مَ) (ص مر.) کسی که در مستی عربده کشد و شرارت کند، آن که پس از مست شدن هرزه گویی کند. 1


41097 بدمظنه ( بدمظنه . مَ ظَ نِّ) [ فا - ع . ] (ص مر.) بدگمان، بدظن . 1


41098 بدمنظر ( بدمنظر . مَ ظَ) [ فا - ع . ] (ص مر.) آنچه در نظر خوش نیاید. 1


41099 بدمهر ( بدمهر . مِ) (ص مر.)1 - نامهربان . 2 - بد - اندیش . 1


41100 بدمینتون (بَ تُ) [ انگ . ] ( اِ.) نوعی ورزش شبیه تنیس که دو یا چهار بازیکن دارد. 1


41101 بدن (بَ دَ) [ ع . ] ( اِ.) 1 - ساختمان کامل یک موجود زنده . 2 - تن، پیکر. 1


41102 بدن سازی (بَ دَ)(اِمر.) تمرین ها و ورزش های ویژه برای تقویت ماهیچه ها و ایجاد یا حفظ تناسب در اندام های بیرونی، پرورش اندام . 1


41105 بدنما ( بدنما . نَ) (ص مر.) 1 - بدشکل، زشت . 2 - بسیار نازک و تُنُک . 3 - نشان دهندة تمام بدن . 1


41106 بدنه (بَ دَ نِ یا نَ) [ ع . ] ( اِ.) تنه، پیکر. 1


41107 بده بستان (ب د ب) (اِمص .) (عا.) 1 - داد و ستد، معامله . 2 - مبادله، رد و بدل . 3 - روابط پنهانی متقابل . 1


41108 بدهکار (ب د) (ص فا.) 1 - دارای بدهی . 2 - مدیون . 1


41109 بدهکاری ( بدهکاری .) (حامص .) عمل بدهکار، وامداری، قرض داری . مق بستانکاری . 1


41110 بدهی ( بدهی .) ( اِ.) 1 - آنچه بدهکار باید به بستانکار بپردازد. 2 - قرض . 1


41111 بدو ( بدو .) [ ع . ] ( اِ.) بادیه، صحرا. 1


41112 بدو (بَ) [ ع . ] ( اِ.) اوُل، آغاز، ابتدا. 1


41113 بدواً (بَ وَ نْ) [ ع . ] ( ق .) در آغاز، در ابتدا. 1


41114 بدون (ب نِ) (ص . ق .) 1 - فاقد، بی بهره . 2 - بی (نشانة فقدان یا نبودن ). 1


41115 بدوی ( بدوی .) [ ع . ] (ص نسب .) ابتدایی، آغازی . 1


41116 بدوی (بَ دَ) [ ع . ] (ص نسب .) بیابانی . 1


41117 بدویت (بَ دَ یَّ) [ ع . بدویة ] (اِمص .) 1 - بادیه نشینی، بیابان گردی . 2 - عقب ماندگی . 1


41118 بدپیله ( بدپیله . لِ) (ص مر.) سمج، سخت انتقام . 1


41119 بدکاره ( بدکاره . رِ) (ص مر.) 1 - آن که مرتکب کارهای بد شود، بدکردار. 2 - شریر، موذی . 3 - فاسق، زناکار، روسپی . 1


41120 بدگل ( بدگل . گِ) (ص مر.) زشت، نازیبا. 1


41121 بدگمان ( بدگمان . گُ)(ص مر.) 1 - کسی که سوءظن دارد. 2 - حسود. 3 - مغرض . 1


41122 بدگوهر ( بدگوهر . گُ هَ)(ص مر.) بدنژاد. بدسرشت . 1


41123 بدیع (بَ) [ ع . ] (اِ . ص .) 1 - نو، تازه . 2 - دانشی که به بیان زیبایی های صنایع شعری می پردازد. 3 - عجیب، نادر. 1


41124 بدیل (بَ) [ ع . ] ( اِ.) عوض، جانشین . 1


41125 بدیمن (بَ. یُ) (ص .) بدشگون، ناخجسته، شوم . 1


41126 بدیهه (بَ هِ) [ ع . بدیهة ] ( اِ.) بدون اندیشه سخن گفتن یا شعر سرودن . 1


41127 بدیهی (بَ) [ ع . ] (ص نسب .) 1 - روشن، آشکار. 2 - آن چه که عقل برای پذیرفتنش نیاز به استدلال ندارد. 1


41128 بدیهیات (بَ یّ) [ ع . ] (اِ.) جِ بدیهه . 1 - امور بدیهی، چیزهای کاملاً آشکار و واضح . 2 - وقایع غیرمنتظره . 1


41129 بذال (بَ ذّ) [ ع . ] (ص .) بسیار بخشنده . 1


41130 بذر (بَ) [ ع . ] ( اِ.) تخم، دانه . ج . بذور. 1


41131 بذرافشانی ( بذرافشانی . اَ) [ ع - فا. ] (حامص .) تخم - افشانی، پاشیدن بذر. 1


41132 بذل (بَ) [ ع . ] (مص ل .) بخشیدن، دادن . 1


41133 بذله (بَ لِ) ( اِ.) شوخی، لطیفه . 1


41134 بذله گوی ( بذله گوی .) [ فا. ] (اِفا.)آدم شوخ، خوش - محضر. 1


41135 بذی (بَ) [ ع . ] (ص .) بی شرم، شوخی کن، ناسزاگو. 1


41136 بر و بوم (بَ رُ) (اِمر.) زمین، سرزمین . 1


41137 بر ( بر .) [ ع . ] (ص .) نیکوکار، نکوکردار. 1


41138 بر (ب رِّ) [ ع . ] ( اِ.) نیکی، نیکوکاری . 1


41139 بر یخ نوشتن (بَ. یَ. نِ وِ تَ) (مص ل .) کنایه از: به هیچ شمردن، نابوده انگاشتن . 1


41140 بر (بُ) 1 - ریشة فعل «بریدن » 2 - عمل جدا کردن ورق های بازی . 3 - (ص فا.) در ترکیب به معنی «برنده » آید: چوب بر، آهن بر. ؛ بر خوردن جابه جا و در هم آمیخته شدن کارها یا ورق های بازی . 1


41141 بر (بَ رّ) [ ع . ] ( اِ.) خشکی، دشت، بیابان . 1


41143 بر ( بر .) [ په . ] ( اِ.) بار درخت، میوه . 1


41144 بر (بَ) ( اِ.) 1 - بالا. 2 - بلند. 3 - نزد. پیش . 4 - هنگام . 1


41145 بر ( بر .) [ په . ] ( اِ.) 1 - سینه . 2 - آغوش، کنار. 3 - طرف، جانب . 4 - ضلع خارجی زمین یا ساختمان که به طرف کوچه یا خیابان راه باشد. 1


41146 بر ( بر .) (اِ.) = بیر. ویر: 1 - حفظ . 2 - به خاطر نگاه داشتن . 1


41147 بر اثر (بَ. اَ ثَ) [ فا - ع . ] (حراض .) از پی، به دنبال . 1


41148 بر انگشت پیچیدن (بَ. اَ گُ. دَ) (مص ل .) بزرگ نمودن عیب و ایراد. 1


41149 بر باد تند نشستن (بَ. د تُ. نِ شَ تَ) (مص ل .) خشمگین شدن، نهایت خشم . 1


41150 بر باد دادن ( بر باد دادن . دَ) (مص م .) 1 - از دست دادن . 2 - تلف کردن . 3 - نابود ساختن . 1


41151 بر باد رفتن ( بر باد رفتن . رَ تَ) (مص ل .) تلف شدن، ضایع گشتن . 1


41152 بر باد رفته ( بر باد رفته . رَ تَ یا تِ) (ص مف .) نابود شده . 1


41153 بر باد ساختن ( بر باد ساختن . تَ) (مص م .) خراب کردن . 1


41154 بر باد سرد نشاندن ( بر باد سرد نشاندن . د سَ. نِ دَ) (مص م .) دلسرد کردن، نومید ساختن . 1


41155 بر خود بستن (بَ. خُ. بَ تَ) (مص ل .) به خود نسبت دادن، تظاهر کردن . 1


41156 بر در نشسته (بَ. دَ. نِ شَ تِ)(ص .) محتاج، نیازمند. 1


41157 بر دست (بَ دَ) (ق .) حاضر، آماده . 1


41158 بر زدن (بُ. زَ دَ) (مص م .) برهم زدن و زیر و رو کردن ورق ها پیش از بازی . 1


41159 بر سر آمدن (بَ. سَ. مَ دَ)(مص ل .) 1 - غلبه یافتن، پیروز شدن . 2 - به پایا ن رسیدن . 3 - برتری یافتن . 1


41160 بر سر آوردن ( بر سر آوردن . سَ. وَ دَ) (مص م .) برتر داشتن . 1


41161 بر سری ( بر سری . سَ)(حر اض .)علاوه بر، اضافه بر. 1


41162 بر کسی زدن (بَ. کَ. زَ دَ) (مص ل .) 1 - به او اعتناء کردن، به او توجه کردن . 2 - یورش بردن، حمله کردن . 1


41163 بر کسی گرفتن ( بر کسی گرفتن . کَ. گِ رِ تَ) (مص ل .) او را مقصر دانستن . 1


41164 بر گردن گرفتن ( بَ . گَ دَ. گِ رِ تَ)(مص م .) به عهد گرفتن . 1


41165 برء (بَ) [ ع . ] (مص م .) خلق کردن، آفریدن، از عدم به وجود آوردن . 1


41166 برء (بُ) [ ع . ] 1 - (مص ل .) به شدن، نیک شدن، شفا یافتن از مرض . 2 - (اِ مصِ.) بهی، بهبود. 1


41167 برآسودن (بَ. دَ) (مص ل .) استراحت کردن، آسایش یافتن . 1


41168 برآشفتن ( برآشفتن . شُ تَ) (مص ل .) خشمگین شدن، غضبناک گردیدن . 1


41169 برآمدن ( برآمدن . مَ دَ) (مص ل .) 1 - بالا آمدن . 2 - طلوع کردن . 3 - طول کشیدن . 4 - بالغ شدن . 5 - روا شدن . 6 - حاصل شدن 7 - گذشتن . 8 - توان مقابله و رویارویی داشتن . 1


41170 برآورد ( برآورد . وَ یا وُ) (مص مر.) تخمین زدن، تعیین ارزش چیزی بطور تقریبی . 1


41171 برآورد کردن ( برآورد کردن . وُ کَ دَ) (مص م .) تخمین زدن . 1


41172 برآوردن ( برآوردن . وَ دَ) (مص م .) 1 - بلند کردن، بالا بردن . 2 - اجابت کردن، انجام دادن . 3 - پروردن . 1


41173 برآورده ( برآورده . وَ د)(ص مف .)1 - پرورش داده، برکشیده . 2 - اجابت شده . 1


41174 برائت (بَ ئَ) [ ع . براءة ] 1 - (مص ل .)پاک شدن از عیب و تهمت، تبرئه شدن . 2 - خلاص شدن از قرض و دین، رها شدن . 3 - ( اِ.) اجازه . 4 - حواله . 5 - (اِمص .) رهایی، خلاصی . 6 - بیزاری، دوری . 7 - پاکی . 1


41175 برابر (بَ بَ) (ص مر.) 1 - هم وزن، هم سنگ . 2 - مطابق، معادل . 3 - مساوی . 1


41176 برابری جستن ( برابری . جُ تَ) (مص ل .) مقابله کردن . 1


41177 برابری کردن ( برابری کردن . کَ دَ)(مص ل .) 1 - مطابقت داشتن . 2 - مقابله کردن . 1


41178 برات (بَ) ( اِ.) نوشته ای است که به موجب آن دریافت یا پرداخت پول را به دیگری واگذار کنند. 1


41179 برات شدن ( برات شدن . شُ دَ)(مص ل .) به دل خطور کردن . 1


41180 برادر (بَ دَ) [ په . ] ( اِ.) پسر یا مردی که در پدر و مادر یا یکی از آن دو ب ا شخص مشترک باشد. 1


41181 برادر اندر ( برادر اندر . اَ دَ) (اِمر.) برادری که با برادر دیگر یا خواهر خویش از یک پدر و مادر نباشند. 1


41182 برادر خوانده ( برادر خوانده . خا د) (اِمر.) مردی که او را به اخوت برگزیده باشند. 1


41183 براده (بُ د) [ ع . برادة ] ( اِ.) خرده ریز از چوب یا فلز که به هنگام تراشیدن یا بریدن بر جای می ماند؛ سوده . 1


41184 براری (بَ) [ ع . ] ( اِ.) جِ بری ؛ صحراها، خشکی ها. 1


41185 براز (بَ) ( اِ.) گُوِه، تکه چوبی که هنگام شکافتن چوب دیگر، در میان شکاف می گذارند. گاز و بغاز هم گویند. 1


41186 براز (بُ) [ ع . ] ( اِ.) سرگین، مدفوع آدمی . 1


41187 برازنده (بَ زَ دَ) (ص فا.) شایسته، زیبنده . 1


41188 برازندگی (بَ زَ د)(حامص .)شایستگی، لیاقت . 1


41189 برازیدن (بَ دَ) (مص ل .) سزاوار بودن، شایسته بودن . 1


41190 براستا (ب) (حراض . مر.) = براستای : در حق، دربارة، درباب . 1


41191 براطلاق (بَ. اِ) [ فا - ع . ] (ق .) کلاً، به تمامی . 1


41192 براعت (بَ عَ) [ ع . براعة ] (مص ل .) = برائت : 1 - برتری و کمال از حیث زیبایی و دانش . 2 - پاک شدن از عیب و تهمت . 3 - خلاص شدن از وام و دین . 1


41193 براعت استهلال ( براعت استهلال ِ اِ تِ) [ ع . ] (اِمر.)آن است که شاعر یا نویسنده در ابتدای شعر یا نوشتة خود، عباراتی را بیآورد که خواننده از همان آغاز دریابد که با چه نوعی از نوشته یا شعری سر و کار دارد. 1


41194 برافتادن (بَ. اُ دَ) (مص ل .) از میان رفتن، از بین رفتن . 1


41195 برافراشتن ( برافراشتن . اَ تَ) (مص م .) 1 - بالا بردن پرچم . 2 - بنا کردن ساختمان . 1


41196 براق (بُ) (ص .) خشمگین، عصبانی . 1


41197 براق ( براق .) ( اِ.) 1 - اسب تیزرو. 2 - مرکب رسول الله. 1


41198 براق (بَ رَّ) [ ع . ] (ص .) درخشان، درخشنده . 1


41199 براق شدن (بُ. شُ دَ) (مص ل .) خشمگین شدن، با خشم به کسی نگاه کردن . 1


41200 بران (بُ رّ) (ص .) دارای خاصیت یا توانایی بریدن . 1


41201 برانداختن (بَ اَ تَ) (مص م .)1 - از بین بردن . 2 - سرنگون کردن . 3 - سنجیدن . 1


41202 براندی (ب) [ انگ . ] (اِ.) نوعی مشروب انگلیسی . 1


41203 برانشی (ب) [ فر. ] ( اِ.) آب شش . 1


41204 برانکار (ب) [ فر. ] ( اِ.) = برانکارد: تختی که بیماران و مجروحان را روی آن می خوابانند و حمل می کنند. 1


41205 برانگیختن ( برانگیختن . اَ تَ)(مص م .) تحریض کردن، تحریک کردن . 1


41206 برانگیخته ( برانگیخته . اَ تَ) (ص مف .) تحریک شده، تحریض گردیده . 1


41207 برانی (ب رّ) (ص .) بی سواد، عامی . 1


41208 براوو (ب وُ) [ فر. ] (صت .) آفرین، مرحبا. 1


41259 بردن (بُ دَ) [ په . ] (مص م .) 1 - پیروز شدن . 2 - تحمل کردن . 1


41261 برده (بَ د) [ په . ] (ص .) 1 - غلام، کنیز. 2 - اسیر. 1


41209 برای (بَ یِ) (حراض .) 1 - به علت، به سبب، به جهت (تعلیل را رساند). 2 - به خاطر. 3 - به منظور (در بیان هدف و مقصود از چیزی ). 4 - در برابر (در بیان برابری و تقابل ارزش و مقدار چیزی ). 5 - در مدت زمان، به مدت . 6 - نسبت به (در بیان رابطه و نسبت میان دو امر). 1


41210 بربر (ب ب) (ق .) حالتی است برای نگاه کردن و آن مستقیم و معنی دار به کسی یا چیزی نگاه کردن است . 1


41211 بربری (بَ بَ) ( اِ.) نوعی نان ایرانی گرد یا بیضی کلفت تر از تافتون با رویة معمولاً شیاردار. 1


41212 بربریت (بَ بَ یَّ) [ ع . ] (مص جع .) توحش، وحشیگری . 1


41213 بربستن (بَ بَ تَ) (مص م .) مقید کردن . 1


41214 بربسته ( بربسته . بَ تِ) (ص .) جعلی، مجعول . 1


41215 بربط (بَ بَ) [ معر. ] ( اِ.) عود، از آلات موسیقی شبیه تار که کاسه اش بزرگتر و دسته اش کوتاه تر است . 1


41216 برتاختن ( برتاختن . تَ) (مص ل .) روا شدن، روا کردن . 1


41217 برتافتن ( برتافتن . تَ) (مص ل .) 1 - برگردیدن . 2 - پیچیدن . 3 - تحمل کردن، تاب آوردن . 4 - توانایی داشتن، توان برابری داشتن . 1


41218 برتافته ( برتافته . تِ) (ص مف .) 1 - برگشته . 2 - پیچیده . 3 - تاب آورده . 1


41219 برتر (بَ تَ) (ص تف .) بالاتر، بلندتر. 1


41220 برتری ( برتری .) (حامص .) 1 - بالاتری، بلندتری . 2 - اولویت، رجحان . 1


41221 برتنی ( برتنی . تَ) (حامص .) غرور، خودبینی، خودنمایی . 1


41222 برج (بَ) ( اِ.) کنایه از: هزینه های بی مورد و بی جا. 1


41223 برج (بُ) [ ع . ] ( اِ.) 1 - جای بلندی که برای نگهبانی عمارت و قلعه درست کنند. 2 - قلعه، د ژ. 3 - هر یک از دوازده برج منطقة البروج که خورشید هر ماه در یکی از آن ها قرار می گیرد: 1 - حمل (فروردین ). 2 - ثور(اردیبهشت ). 3 - جوزا (خرداد). 4 - سرطان (تیر). 5 - اسد (مرداد). 6 - سنبله (شهریور). 7 - میزان (مهر). 8 - عقرب (آبان ). 9 - قوس (آذر). 10 - جدی (دی ). 11 - دلو (بهمن ). 12 - حوت (اسفند). ج . بروج، ابراج . 1


41224 برج سازی (بُ) [ معر - فا. ] (حامص .) ساختن ساختمان های بلند و مرتفع در جوامع شهری . 1


41225 برجا (بَ) (ق .) شایسته، سزاوار. 1


41226 برجاس (بُ) [ ع . ] ( اِ.) هدف، نشانة تیر. آماجگاه . 1


41227 برجستن (بَ جَ یا ج ِ تَ)(مص ل .)=برجهیدن : پریدن از پایین به بالا یا به عکس، جهیدن . 1


41228 برجسته (بَ جَ یا جِ تِ) (ص .) 1 - جهیده . 2 - برآمده . 3 - ممتاز، عالی . 1


41229 برجیس (ب) ( اِ.) سیارة مشتری، اورمزد. 1


41230 برخ (بَ) ( اِ.) پاره، بهره . 1


41231 برخاستن (بَ تَ) (مص ل .) 1 - ایستادن . 2 - بیدار شدن . 3 - طلوع کردن . 4 - از میان رفتن . 1


41232 برخاستن از چیزی ( برخاستن از چیزی . اَ) (مص ل .) صرفنظر کردن از آن چیز. 1


41233 برخاسته (بَ تِ) (ص مف .) ایستاده، برپا. 1


41234 برخفچ (بَ خَ) ( اِ.) کابوس، بختک . 1


41235 برخه (بَ خِ) ( اِ.) 1 - پاره ای از هر چیز. 2 - عدد کسری . 1


41236 برخوابه (بَ خا ب یا بَ) (اِمر.) 1 - توشک، تشک . 2 - همخوابه، هم بستر. 1


41237 برخور (بَ خُ) (ص فا.) 1 - بهره مند. 2 - شریک، انباز. 1


41238 برخورد (بَ خُ) (مص مر. اِمص .) 1 - به هم رسانیدن دو چیز، تصادم . 2 - به هم رسیدن دو کس، تصادف، ملاقات . 1


41239 برخوردار (بَ خُ) (ص فا.) بهره مند، کامیاب . 1


41240 برخورداری ( برخورداری .) (حامص .) بهره مندی، کامیابی . 1


41241 برخچ (بَ رَ) (ص .) ( اِ.) 1 - زشت، نازیبا. 2 - زبون، سست . 1


41242 برخی (بَ) ( اِ.) بعضی، اندکی . 1


41243 برخی ( برخی .) (ص .) فدا، فدایی، قربان . 1


41244 برد ( برد .) [ ع . ] ( اِ.) نوعی پارچة کتانی راه راه، که یمانی آن معروف است . 1


41245 برد (بُ) (مص مر.) 1 - عمل بردن (در بازی ) مق باخت . 2 - سود، نفع . 1


41247 برد عجوز (بَ د عَ) [ ع . ] (ص .) سرمای پیره - زن، هفت روز آخر زمستان . 1


41248 بردابرد (بَ بَ) 1 - (اِمر.) آشوب، غوغا. 2 - (شب جم .) دور شو! 1


41249 بردابرد زدن ( بردابرد زدن . زَ دَ) (مص ل .) دور شوید دور شوید گفتن . 1


41250 بردار و ورمال (بَ رُ وَ) (ص .) پاچه ورمالیده، ناقُلا. 1


41251 برداشت (بَ) (مص مر.) 1 - جمع آوری محصول . 2 - صبر، بردباری . 3 - پیشرفت و ترقی . 4 - عمل گرفتن چیزی قبل از موقع پرداخت یا تقسیم . 1


41252 برداشت کردن ( برداشت کردن . کَ دَ)(مص م .)1 - درو و جمع آوری محصول . 2 - تحمل کردن . 3 - تصور کردن، تصور. 1


41253 برداشتن (بَ تَ) (مص م .) 1 - بلند کردن 2 - تحمل کردن . 3 - گرفتن . 4 - دزدیدن . 5 - از میان بردن . 6 - فراگرفتن . 1


41254 بردبار (بُ) (ص مر.) 1 - بارکش . 2 - شکیبا. 1


41255 بردباری ( بردباری .)(حامص .)1 - بارکشی . 2 - صبر، شکیبایی . 1


41256 بردمنده (بَ. دَ مَ د) (ص فا.) 1 - دمنده . 2 - طلوع کننده . 3 - پیدا شونده . 1


41257 بردمیدن ( بردمیدن . دَ دَ) (مص ل .) 1 - دمیدن . 2 - طلوع کردن . 3 - پدید شدن . 1


41258 بردمیده ( بردمیده . دَ د) (ص مف .) 1 - دمیده . 2 - طلوع کرده . 3 - پدید شده . 1


41264 بردگی (بَ د) (حامص .) 1 - بندگی، غلامی . 2 - اسارت . 1


41265 بردیدن (بَ. دَ) (مص ل .) دور گشتن از راه اصلی . 1


41266 بررسی (بَ رِ) (حامص .) رسیدگی، تحقیق . 1


41267 بررسیدن (بَ. رِ دَ) (مص ل .) تحقیق کردن . 1


41268 برره (بَ رَ رَ یا رِ) (اِ.) [ ع . بررة ] ؛ ج . بار؛ نیکوکاران، صالحان . 1


41269 برروشن (بَ رْ رَ وِ شْ)(ص .)مؤمن، گرونده . ج . برروشنان . 1


41270 برز (بَ) ( اِ.) 1 - کار، عمل . 2 - کشت، زراعت . 1


41271 برز (بُ) ( اِ.) 1 - بلندی . 2 - قد، قامت . 3 - شکوه، عظمت . 1


41272 برزخ (بَ زَ) [ ع . ] 1 - ( اِ.) حایل بین دو چیز. 2 - حد فاصل میان بهشت و جهنم . 3 - (ص .) ناراحت، عصبانی، ناخشنود. 1


41273 برزدن (بَ. زَ دَ) (مص ل .) 1 - پهلو به پهلو زدن . 2 - برابری و همسری کردن . 1


41274 برزن (بَ زَ) ( اِ.) کوی، محله . 1


41275 برزنت (ب رِ ز) [ روس . ازهلندی ] (اِ.) نوعی پارچة ضخیم و خشن که برای ساختن چادر و روکش و مانند آن ها به کار می رود. 1


41276 برزنده (بَ زَ د) ( اِ.) شاغِل . ج . برزندگان . 1


41277 برزه (بَ ز) ( اِ.) 1 - کشت، کاشت . 2 - شاخة درخت . 1


41278 برزه گاو ( برزه گاو .) (اِمر.) = ورزه گاو: گاوی که بدان زمین را شیار کنند، گاو زراعت، ورزاو. 1


41279 برزکار (بَ) (ص فا.) کشاورز، برزیگر. 1


41280 برزگر (بَ گَ) (ص فا.) زارع، کشاورز. برزیگر هم گویند. 1


41281 برزیدن (بَ دَ) (مص م .) مواظبت کردن بر کاری . 1


41282 برس (بَ) ( اِ.) چوبی که در بینی شتر کنند. 1


41283 برس (بُ رُ) [ فر. ] ( اِ.) 1 - ابزاری برای مرتب کردن موی سر. 2 - ماهوت پاکن . 3 - مسواک . 4 - قلم موی درشت . 1


41284 برسام (بَ) ( اِ.) درد سینه، التهاب پردة بین قلب و کبد. 1


41285 برساوش (بَ وُ) [ معر - یو. ] ( اِ.) حامل رأس الغول، برندة سر دیو، یکی از صورت - های فلکی شمالی به صورت مردی که با دست چپ سر بریده دیوی را با موی گرفته و ستارگان آن بیست و شش باشند. 1


41286 برسختن (بَ. سَ تَ) (مص م .) 1 - آزمودن . 2 - سنجیدن . 1


41287 برسم (بَ سَ) [ په . ] ( اِ.) شاخة بریده ای (انار یا گز) که مؤبدان زرتشتی به هنگام نیایش در دست می گرفتند. 1


41288 برسیان (بَ) ( اِ.) پرشیان . 1


41289 برش (بُ رِ) 1 - (اِمص .) بریدن، بریدگی . 2 - کنایه از: زرنگی، کاردانی و توانایی زیاد در انجام کاری . 3 - ( اِ.) روش بریدن پارچه متناسب با لباس مورد نیاز. 1


41290 برش (بُ) [ روس . ] ( اِ.) خوراک آبداری از گوشت، کلم، چغندر و احیاناً هویج . نوعی سوپ روسی . 1


41291 برش کار (بُ رِ) (ص . اِ.) کسی که کارش بریدن قطعه های مصالح اعم از پارچه، آهن، نایلون و همانند آن در اندازه های مناسب برای تولیدی ها باشد. 1


41292 برشتن (ب رِ تَ) [ په . ] (مص م .) 1 - بریان کردن . 2 - پختن . 1


41293 برشته (ب رِ تِ) (ص مف .) 1 - بریان شده . 2 - تف داده، بو داده . 3 - پخته . 1


41294 برشتوک (ب رِ) (اِ.) نوعی شیرینی که از آرد سرخ شده، روغن، شکر و بعضی مواد دیگر تهیه می شود. 1


41295 برشدن (بَ. شُ دَ) (مص ل .) بالا رفتن . 1


41296 برشده ( برشده . شُ د) (ص مف .) بالا رفته، بلند شده . 1


41297 برشمردن ( برشمردن . ش ِ مُ دَ) (مص م .) 1 - شماره کردن، حساب کردن . 2 - صدا زدن، مخاطب قرار دادن . 1


41298 برشکستن ( بَ . ش ِ کَ تَ) 1 - (مص ل .) دوری کردن، روی برتافتن . 2 - (مص م .) شمردن، حساب کردن . 1


41299 برشکفتن ( برشکفتن . ش ِ کُ تَ) (مص ل .) کنایه از: شادمان شدن، به هیجان آمدن . 1


41300 برص (بَ رَ) [ ع . ] ( اِ.) پیسی، پیسگی، کک و سفیدی که در بدن ظاهر شود. 1


41301 برصاء (بَ) [ ع . ] (ص .) مؤنث ابرص ؛ زنی که به بیماری پیسی دچار باشد. 1


41302 برطرف (بَ طَ رَ) [ فا - ع . ] (ص .) از میان رفته، ناپدید شده . 1


41303 برعمیاء (بَ عَ) [ فا - ع . ] (ق مر.) کورکورانه . 1


41304 برعکس (بَ عَ) [ فا - ع . ] (ق مر.) برخلاف، به عکس آن چه گفته شد. 1


41305 برغ (بَ) ( اِ.) بندی باشد که از چوب و خاشاک و خاک و گل در برابر آب ببندند، سد، برغاب . ورغ و وارغ نیز گویند. 1


41306 برغست (بَ غَ) ( اِ.) گیاهی است خودرو و بیابانی با گل های ریز و سفید مانند اسفناج که در پختن بعضی از خوراک ها بکار می رود. ورغست، بلغست، پژند و مچه و هنجمک هم گویند. 1


41307 برغلانیدن (بَ غَ دَ) (مص م .) = ورغلانیدن : برانگیختن، تحریض کردن . 1


41308 برغمان (بَ غَ) ( اِ.) مار بزرگ، اژدها. 1


41309 برغندان (بَ غَ) ( اِ.) 1 - جشن و مهمانی که در روزهای آخر ماه شعبان برپا کنند. 2 - شرابی که در روزهای آخر ماه شعبان می خوردند و تا اول شوال از نوشیدن آن پرهیز می کردند. 1


41310 برغو (بُ) ( اِ.) بوق، شاخ میان تهی . 1


41311 برغوث (بُ) [ ع . ] ( اِ.)کک، کیک . ج . براغیث . 1


41312 برغول (بَ) ( اِ.) 1 - گندم نیم کوفته . 2 - آشی که با گندم نیم کوفته درست کنند. 1


41456 بریه (بَ یِ) [ ع . بریة ] ( اِ.) خلق، مخلوق . ج . برایا. 1


41313 برف (بَ) [ په . ] ( اِ.) آب منجمد که به صورت بلورهایی به شکل منشور مسدس - القاعده متبلور می گردد و در فصل سرما از ابرها به زمین می بارد. 1


41314 برف پاک کن (بَ کُ) (اِفا. اِمر.) وسیله ای که روی شیشة اتومبیل قرار گرفته هنگام باریدن باران یا برف آن را به حرکت درآرند تا شیشه را پاک کند. 1


41315 برفاب (بَ) (اِمر.) آب برف . 1


41316 برفزود (بَ فُ) (ق .)بسیار، فراوان، بی شمار. 1


41317 برفنج (بَ فَ) (اِ. ص .)1 - خشن . 2 - راه باریک و دشوار. 1


41318 برفنجک (بَ فَ جَ) ( اِ.) کابوس . 1


41319 برفک (بَ فَ) ( اِ.) 1 - ورقة نازکی از برف که در یخچال ها و دستگاه های سرد کننده ایجاد شود. 2 - نوعی بیماری که علامت آن غشای سفید رنگی است که مخاط زبان و دهان و حلق را می پوشاند، قلاع . 3 - نقطه های سفید یا نورانی متعدد بر صفحة تلویزیون یا رادار. 1


41320 برق (بَ) [ ع . ] ( اِ.) 1 - درخشش، 2 - الکتریسته . 3 - صاعقه . 4 - جر قه ای که در اثر نزدیک شدن الکتریستة منفی و مثبت تولید شود. 5 - نوری که در اثر برخورد ابرها تولید شود. 6 - جریان الکتریسته ای که برای مصارف خانگی و صنعتی عرضه می شود. 1


41321 برقع (بُ قَ) [ ع . ] ( اِ.) روی بند، نقاب . ج . براقع . 1


41322 برقی (بَ) [ ع - فا. ] (ص نسب .) 1 - مربوط به برق . 2 - ویژگی آن چه با برق کار می کند. 3 - برق کار. 4 - (عا.) فوری، سریع . 1


41323 برلیان (ب رِ) [ فر. ] ( اِ.) الماس تراش داده شده . 1


41324 برم (بَ) [ په . ] ( اِ.) آبگیر، استخر، برکة آب . 1


41325 برم (بَ رَ) (اِ.) 1 - چوبی که پارچه ای ملون بر بالای آن بندند و در میدان نصب کنند برای آگاه کردن مردم از کشتی پهلوانان . 2 - چوب بندی را گویند که تاک انگور و بیارة کدو و خیار و غیره را بالای آن گذارند؛ داربست . 1


41326 برماسیدن (بَ دَ) (مص م .) 1 - لمس کردن . 2 - سودن عضوی بر عضو دیگر. 1


41327 برمال (بَ) ( اِ.) سینة کوه، سرابالای کوه و پشته . 1


41328 برمال ( برمال .) (اِمص .) گریز. 1


41329 برمالیدن ( برمالیدن . دَ) (مص م .) 1 - نوردیدن، طی کردن . 2 - بالا زدن آستین و پاچة شلوار. 1


41330 برماه (بَ) ( اِ.) = برمه : ابزاری که درودگران با آن تخته را سوراخ می کنند. 1


41331 برمخییدن ( برمخییدن . مَ دَ) (مص ل .) 1 - خودسری و نافرمانی کردن . 2 - عاق شدن . 1


41332 برمنشی (بَ مَ نِ) (حامص .) 1 - خودپسندی، تکبر. 2 - والامنشی . 1


41333 برمچ (بَ مَ) ( اِ.) لمس، دست کشی . 1


41334 برمچیدن (بَ. مَ دَ) (مص م .) نک برماسیدن . 1


41335 برنا (بُ) [ په . ] (ص .) 1 - جوان . 2 - زیبا، خوب . برناه هم گفته می شود. 1


41336 برناس (بَ) (ص .) غافل، نادان . 1


41337 برنامه (بَ مِ) (اِمر.) 1 - عنوان . 2 - دستور کار یک مجلس ؛ خطابه، جشن . 3 - آن چه که از رادیو، تلویزیون و سینما پخش می شود. 4 - مجموعه کارهایی که به هدف مشخصی ختم شود. 1


41338 برنامه ریزی ( برنامه ریزی .) (حامص .) طراحی و تنظیم مقررات برای اجرای یک کار یا برنامه ای . 1


41339 برنامه نویسی ( برنامه نویسی . نِ) (حامص .) 1 - عمل نوشتن برنامه . 2 - آماده کردن و دستور کار مرحله به مرحله برای نوشتن و انجام گرفتن برنامه های کامپیوتری . 1


41340 برنتابیدن (بَ. نَ دَ)(مص ل .) طاقت نیاوردن . 1


41341 برنج (ب رِ) ( اِ.) = برنگ : آلیاژی مرکب از مس و قلع و روی . شصت و هفت درصد مس و سی و هفت درصد روی . 1


41342 برنج ( برنج .)( اِ.)گیاهی یک ساله که در جاهای گرم و مرطوب می روید، دانة آن یکی از غذاهای اصلی می باشد و انواع مختلف دارد: استخوانی، بی نام، طارم، دم سیاه، چمپا، صدری و غیره . 1


41343 برنج کوبی ( برنج کوبی .) (حامص .) 1 - کار و شغل برنج کوب، دنگ کاری . 2 - جدا کردن دانة برنج از پوست آن . 1


41344 برنجار ( برنجار .) ( اِ.) نک برنجزار. 1


41345 برنجن (بَ رَ جَ) (اِمر.) حلقه ای فلزی که زنان به مچ دست یا پا کنند. ورنجن، ورنجین و برنجین نیز گویند. 1


41346 برنده (بَ رَ د) (ص .) 1 - دارای برد. 2 - پیروز، موفق . 1


41347 برنده (بُ رَّ د) (ص .) 1 - دارای ویژگی یا توانایی بریدن . 2 - تیز، بران . 3 - جدی، مؤثر و سخت . 1


41348 برندک (بَ رَ دَ) ( اِ.) تپه، پشته . 1


41349 برنز (بُ رُ) [ فر. ] ( اِ.) آلیاژی که از آمیختن مس و قلع به دست می آورند، مفرغ . 1


41350 برنس (بُ نُ) [ ع . ] ( اِ.) 1 - کلاه درویشی . 2 - جامه ای که کلاه بر سر آن باشد. 1


41351 برنشاندن (بَ. نِ دَ) (مص م .) 1 - سوار کردن . 2 - به سلطنت رساندن . 1


41352 برنشست ( برنشست . نِ شَ) 1 - ( اِ.) اسب . 2 - زمین . 3 - (اِمص .) سوارکاری، سواری . 1


41353 برنشستن ( برنشستن . نِ شَ تَ) (مص ل .) 1 - سوار شدن . 2 - نشستن بر تخت شاهی . 1


41354 برنشیت (بُ رُ) [ فر. ] ( اِ.) نوعی بیماری ناشی از آماس نایره که باعث گرفتگی صدا، سرفه های شدید، خروج خلط های ساده یا توأم با چرک و خون می شود؛ ورم ریه . 1


41355 برنوشته (بَ نِ وِ تِ) (ص مف .) طی شده، پاره گشته . 1


47123 خلاندن (خَ دَ) (مص م .) نک خلانیدن . 1


41356 بره (بَ رِّ) ( اِ.) 1 - بچة گوسفند یا بچة آهو. 2 - برج حمل . اولین برج از دوازده برج منطقه البروج . 1


41357 بره (بَ رِ) ( اِ.) روی قبا و کلاه و مانند آن . 1


41358 برهان (بُ) [ ع . ] ( اِ.) دلیل، جهت . ج . براهین . 1


41359 برهم (بَ هَ) (ص مر.) 1 - فراهم آمده، جمع شده . 2 - پریشان، مضطرب . 1


41360 برهم بسته (بَ هَ. بَ تِ) (ص .) مجعول، ساختگی . 1


41361 برهم خوردن ( برهم خوردن . خُ دَ) (مص ل .) پریشان شدن، مضطرب شدن . 1


41362 برهم زدن ( برهم زدن . زَ دَ) (مص م .) 1 - مضطرب کردن . 2 - پریشان کردن . 3 - سرنگون کردن . 1


41363 برهما (بَ رَ) ( اِ.) خدای متعال هندوان . 1


41364 برهمایی ( برهمایی .)(ص نسب .) پیرو فرقة برهمایی . 1


41365 برهمن (بَ رَ مَ) [ سنس . ] (ص . اِ.) = برهمند: 1 - عضو بالاترین طبقه در دین هندو. 2 - روحانی دین هندو. 1


41366 برهنه (ب ِ رَ نِ) [ په . ] (ص .)1 - لخت، عریان . 2 - آشکار، پدیدار، فاش . 1


41367 برهنگی ( برهنگی .) [ په . ] (حامص .) لختی، عریانی . 1


41368 برهوت (بَ رَ) ( اِ.) 1 - وادی ای است در حَضَرموت . 2 - چاه مشهور به (بئر برهوت ) د ر جوار وادی برهوت . 3 - هر جایی که در آن گیاه یا جانوری نباشد. 1


41369 برهود (بَ) ( اِ.) نیم سوخته، چیزی که نزدیک به سوختن رسیده و حرارت آتش رنگ آن را تغییر داده باشد. 1


41370 برهودن (بَ هُ دَ) (مص ل .) نزدیک به سوختن رسیدن، در اثر حرارت تغییر رنگ دادن . 1


41371 برهون (بَ هُ) ( اِ.) حصار، محوطه . 1


41372 برهیختن (بَ تَ)(مص م .) ب رکشیدن، برآوردن . 1


41374 برو بیا داشتن (بُ رُ. تَ) (مص ل .) کنایه از: فرّ و شکوه داشتن، اوضاع و احوال مناسب داشتن . 1


41375 برواره (بَ رِ) ( اِ.) بالاخانه . 1


41376 بروت (بُ)( اِ.)1 - سبیل . 2 - مجازاً کبر و غرور. 1


41377 برودت (بُ دَ) [ ع . ] (مص ل .) سرد شدن، خنک شدن . 1


41378 برودری (بُ رُ د) ( اِ.) گلدوزی، قلاب دوزی . 1


41379 بروز (بُ) [ ع . ] (مص ل .) پیدا شدن، برون آمدن . 1


41380 بروسین (بُ رُ) [ فر. ] (اِ.) شبه قلیایی که آن را از جوزالقی استخراج کنند. کریستال های آن استوانه ای شکل، بی رنگ و بی مزه است و از سمّهای مهلک محسوب می شود. 1


41381 بروشور (بُ رُ) [ فر. ] ( اِ.) متن چاپی با تعداد صفحات معمولاً کم که اطلاعاتی دربارة ویژگی های کالا یا نمایش یا نمایشگاه و نظایر آن به دست دهد، دفترک (فره )، کاتالوگ . 1


41382 بروفه (بُ یا بَ فِ) ( اِ.) دستار، کمربند، شال که بر سر یا کمر بندند. 1


41383 برومند (بَ یا بُ مَ) (ص .) 1 - باردار، میوه دار. 2 - خرم، شاداب . 3 - کامیاب، برخوردار. 1


41384 برومندی ( برومندی .) (اِمص .) 1 - بارداری، ثمر داشتن . 2 - تمتع . 1


41385 برون ( برون .) ( اِ.) بیرون، خارج . 1


41386 برون (بُ) (حر اض .) برای، به جهت . 1


41387 برپا (بَ) (ص . ق .) 1 - ایستاده، سر پا. 2 - برقراری، برجای . 1


41388 برپا داشتن (بَ. تَ) (مص م .) 1 - برقرار ساختن . 2 - برپا کردن جشن و شادمانی . 1


41389 برچسب (بَ. چَ) (اِمر.) تکه ای کاغذ که بر آن نوع جنس ومحل ساخت و دیگر مشخصات را نوشته یا چاپ کنند و روی کالا چسبانند، اتیکت . 1


41390 برچه (بَ چَ) ( اِ.) نیزة کوچک . 1


41391 برچک (بَ چَ) (اِ.) تیغة شمشیر. 1


41392 برچیدن ( برچیدن . دَ) (مص م .) 1 - دانه چیدن . 2 - برگزیدن . 3 - جمع کردن . 4 - تعطیل کردن، منحل کردن . 1


41393 برچیدگی (بَ د) (حامص .) 1 - دانه از زمین برداشتن . 2 - گرد کردن . 3 - تعطیل کردن . 1


41394 برک (بَ رَ) ( اِ.) ستارة سهیل . 1


41395 برک ( برک .) ( اِ.) نوعی پارچة ضخیم که در خراسان از پشم شتر یا کرک بز با دست بافند و از آن جامة زمستانی دوزند. 1


41396 برکاست (بَ) (ص .) کاستی، کمی . 1


41397 برکامه (بَ مِ) (ق .) علی رغم، برخلاف . 1


41398 برکاپوز (بَ)(اِمر.) اطراف دهان، پک و پوز. 1


41399 برکت (بَ رَ کَ) [ ع . برکة ] (مص ل .) 1 - نمو کردن وافزودن . 2 - افزایش . 3 - یمن، خجستگی . 4 - نیکبختی . ج . برکات . 1


41400 برکشیدن ( برکشیدن . کِ دَ) (مص م .) 1 - بالا کشیدن چیزی . 2 - پیشرفت کردن، بلند مرتبه ساختن . 3 - چین دار کردن . 1


41401 برکشیده ( برکشیده . کِ د) (ص مف .) 1 - بالا کشیده، ترقی کرده . 3 - نواخته، پرورده . 4 - ساخته و برپا شده . 1


41402 برکمینه ( برکمینه . کَ نِ)(ق مر.) دست کم، حداقل . 1


41403 برکه (ب کِ) [ ع . برکة ] ( اِ.) آبگیر، تالاب . 1


41404 برکی (بَ رَ) (ص نسب . اِمر.) بافته ای از پشم شتر که درویشان از آن کلاه دوزند. 1


41405 برگ (بَ) ( اِ.) 1 - توشه، آذوقه . 2 - اسباب و اثاثیة زندگی . 3 - میل، آرزو. 4 - اسباب و سامان . 1


41406 برگ ( برگ .) [ په . ] ( اِ.) 1 - اندامی از گیاه که از جوانه های روی ساقه یا شاخه پدید می آید، بلگ . 2 - واحدی برای کاغذ یا آنچه به صورت کاغذ است، ورق، ورقه . 1


41407 برگ بو ( برگ بو .) (اِمر.) گیاهی از تیرة غارها جزو تیره های نزدیک به آلاله ها که به صورت درختچه می باشد. 1


41408 برگ بید (بَ گِ) (اِمر.) نوعی از پیکان شبیه برگ بید. 1


41409 برگ زدن (بَ. زَ دَ) (مص ل .) حقه زدن (در بازی ورق ). 1


41410 برگ سبز (بَ گِ سَ) (اِمر.) مجازاً هدیة کوچک و ناچیز. 1


41411 برگاشتن (بَ تَ) (مص م .) برگردانیدن . 1


41412 برگبالان (بَ) ( اِ.) حشراتی که بال های آن ها مانند برگ گل نازک و لطیف است . 1


41413 برگذار کردن (بَ. گُ. کَ دَ) (مص م .) سپری کردن، به پایان بردن . 1


41414 برگردان (بَ. گَ) (ص مف .) 1 - برگردانده شده . 2 - ترجمه شده . 1


41415 برگرداننده ( بَ گَ نَ د) (ص فا.) 1 - رد کننده، برگشت دهنده . 2 - تغییر دهنده . 3 - واژگون کننده . 4 - مترجم . 1


41416 برگردانیدن (بَ گَ دَ) (مص م .) 1 - برگشت دادن . 2 - پشت و رو کردن . 3 - ترجمه کردن . 4 - بازپس بردن . 5 - مجازاً استفراغ کردن . 1


41417 برگردانیده (بَ گَ د) (ص مف .) 1 - برگشت داده، رد کرده . 2 - واپس برده . 3 - پشت و رو کرده، واژگون شده . 4 - ترجمه شده . 1


41418 برگردیدن ( برگردیدن . گَ دَ) (مص ل .) 1 - مراجعت کردن . 2 - تغییر یافتن . 3 - واژگون شدن . 1


41419 برگرفتن ( برگرفتن . گِ رِ تَ) (مص م .) 1 - برداشتن . 2 - از جایی به جایی نقل کردن . 3 - جدا کردن، منشعب کردن . 4 - آغاز کردن . 5 - دور کردن . 6 - ربودن . 1


41420 برگرفته ( برگرفته . گِ رِ تِ) (ص مف .) 1 - برداشته شده . 2 - ربوده . 3 - رانده، محو شده . 1


41421 برگریزان (بَ) (اِمر.) زمانی که برگ های درختان به زمین فرومی ریزد، پاییز، خزان . 1


41422 برگزار (بَ گُ) (ص .) اجرا شده، انجام شده . 1


41423 برگزاری ( برگزاری .) (حامص .) برگزار شدن یا برگزار کردن . 1


41424 برگزیدن (بَ. گُ دَ) (مص م .) 1 - انتخاب کردن . 2 - ترجیح دادن . 1


41425 برگزیده ( برگزیده . گُ د) (ص مف .) 1 - انتخاب شده . 2 - ترجیح داده شده . 1


41426 برگستوان (بَ گُ) (اِمر.) 1 - زره . 2 - پوششی که در قدیم به هنگام جنگ بر روی اسب می افکندند یا خودشان می پوشیدند. 1


41427 برگشت (بَ گَ)(مص مر. اِمص .)1 - بازگشت، رجعت . 2 - آن چه از حساب برگردانند. 1


41428 برگشتن ( برگشتن . گَ تَ) (مص ل .) 1 - رجعت کردن . 2 - منصرف شدن . 3 - تغییر یافتن . 4 - واژگون شدن . 1


41429 برگشته ( برگشته . گَ تِ) (ص مف .) نابود شده، زیر و زبر شده . 1


41430 برگشته اختر ( برگشته اختر . گَ تَ. اَ تَ) (ص .) بدبخت، بداقبال . 1


41431 برگماشتن ( برگماشتن . گُ تَ)(مص م .) = برگماردن : مأمور کردن، منصوب کردن . 1


41432 برگه (بَ گِ) ( اِ.) مجازاً قطعه کاغذ یا مقوا برای نوشتن یادداشت . 2 - مدرک . 3 - میوة گوشتالوی هسته دار که هستة آن را بیرون آورده آن را خشک کنند. 4 - فرم (فره ). 1


41433 برگه دان ( برگه دان .) (اِ.) جعبه یا قفسة کشوداری که برگه ها را در آن قرار می دهند. 1


41434 برگچه (بَ چِ) (اِمصغ .) تقسیمات کوچکتر یک پهنة برگ، برگک، برگ کوچک . 1


41435 بری (بَ) [ ع . بری ء. ] (ص .) بی گناه، مبرا، پاک . مق . گناهکار. 1


41436 بری (بَ رِّ) [ ع - فا. ] (ص نسب .) بیابانی، دشتی . 1


41437 بری ء (بَ) [ ع . ] (ص .) 1 - بی گناه . 2 - بیزار، برکنار. 1


41438 بریان (ب) (ص .) 1 - برشته . 2 - کباب شده . 1


41439 بریج (ب) [ انگ . ] (اِ.) 1 - نوعی بازی ورق که چهار بازیکن دارد و دو به دو با هم بازی می کنند. 2 - در علم پزشکی نام دندان مصنوعی ای است که روی دو دندان طبیعی اطرافش تکیه داده می شود. 1


41440 بریجن (ب جَ) (اِ.) = بریزن . برزن : تابة گلین یا سفالین که روی آن نان پزند؛ اجاق، تنور. 1


41441 برید (بَ) [ معر. ] ( اِ.) نامه رسان، پیک، چاپار. 1


41442 بریدن (بُ دَ) [ په . ] 1 - (مص م .) جدا کردن، پاره کردن . 2 - پیمودن، سپردن . 3 - نقب زدن، حفر کردن .4 - (مص ل .) خسته شدن، بی انگیزه شدن . 1


41443 بریدن راه (بُ دَ نِ)(مص ل .)راهزنی، دزدی . 1


41444 بریده (بُ د) (ص مف .) 1 - قطع کرده، جدا شده . 2 - شکافته شده . 3 - زخم شده . 4 - ختنه شده . 5 - خسته و ناتوان شده . 1


41445 بریزن (بَ زَ) ( اِ.) غربال، غربیل . 1


41446 بریشم (بَ شَ) ( اِ.) ابریشم . 1


41447 بریشم زن ( بریشم زن . زَ) (ص فا.) نوازندة ابریشم . 1


41448 بریشم نواز ( بریشم نواز . نَ) (ص فا.) نوازندة ابریشم، چنگی . 1


41449 بریغ (ب) ( اِ.) خوشة انگور. 1


41450 بریل (ب رِ) [ انگ . ] ( اِ.) خط ویژة نابینایان که حروف آن به صورت نقطه های برجسته است (برگرفته از نام لویی بریل موسیقی دان و معلم فرانسوی ). 1


41451 برین (بَ) (ص نسب .) اعلی، بالایی . 1


41452 برین (بُ) [ په . ] ( اِ.) قاش یا قاچ، بُرشی از خربزه یا هنداونه . 1