49759 رمایه (رِ یِ) [ ع . رمایة ] (مص ل .) تیر انداختن . 1


49760 رمبیدن (رُ دَ) (مص ل .) خراب شدن، فرو ریختن سقف و دیوار. 1


49762 رمد (رَ مَ) [ ع . ] (اِ.) درد چشم . 1


49763 رمز (رَ) [ ع . ] 1 - (مص م .) پوشیده گفتن . 2 - (اِمص .) ایماء، اشاره . 3 - (اِ.) راز نهفته . 4 - نشانه و علامت مخصوص . 1


49765 رمش (رَ مِ) (اِمص .) رمیدن، ترس . 1


49766 رمص (رَ مَ) [ ع . ] (اِ.) چرک خشک کنج چشم . 1


49767 رمض (رَ مْ) [ ع . ] (اِ.) 1 - سنگریزه . 2 - آفتاب سوزان . 3 - باران آخر تابستان . 1


49768 رمضاء (رَ) [ ع . ] (اِ.) ریگ تافته، ریگ گرم . 1


49769 رمضان (رَ مَ) (اِ.) ماه نهم از سال قمری . 1


49770 رمق (رَ مَ) [ ع . ] (اِ.) 1 - تاب، توان . 2 - باقیماندة جان . 1


49771 رمق ( رمق .) [ معر. ] (اِ.) گله، رمه . 1


49772 رمق (رَ) [ ع . ] (مص ل .) نگریستن، نگاه کردن . 1


49773 رمل ( رمل .) [ ع . ] 1 - (مص م .) حصیر بافتن . 2 - بحری از نوزده بحر شعر مبتنی بر تکرار شش یا هشت بار فاعلاتن در هر بیت . 3 - بحر شانزدهم از اصول موسیقی قدیم . 1


49774 رمل (رَ مْ) [ ع . ] (اِ.) 1 - شن، ریگ نرم . 2 - فنی برای پیشگویی و طالع بینی . 1


49775 رمل (رَ مَ) [ ع . ] (اِ.) 1 - باران کم . 2 - فزونی، زیادی . 1


49776 رمه (رَ مِ) [ په . ] (اِ.) 1 - گلة گاو و گوسفند و اسب . 2 - گروه مردم . 1


49777 رمه (رِ مِّ یا مَُ) [ ع . رمة ] (اِ.) 1 - استخوان پوسیده . 2 - مورچة پردار. 3 - کرمک چوب - خوار. 4 - خاک نمناک . 5 - مغز استخوان . 1


49778 رمه (رُ مَّ) [ ع . رمة ] (اِ.) 1 - پارة رسن پوسیده، ریسمان پاره . 2 - پیشانی . 1


49779 رموز (رُ) [ ع . ] (اِ.) جِ رمز؛ رازها، نهفته ها. 1


49780 رموک (رَ) (ص فا.) جانوری که زود رم می کند. 1


49781 رمک (رَ مَ) (اِ.) نک رمه . 1


49782 رمکان (رَ مْ) (اِ.) موی زهار. 1


49783 رمی (رَ) [ ع . ] (مص م .) 1 - افکندن . 2 - تیر انداختن . 1


49784 رمیدن (رَ دَ) (مص ل .) 1 - ترسیدن و گریختن . 2 - نفرت داشتن . 1


49786 رنب (رُ نْ) (اِ.) موی زهار. 1


49787 رنبه (رُ ب) (اِ.) نک رنب . 1


49788 رنج (رَ) [ په . ] (اِ.) 1 - آزار، آزردگی . 2 - اندوه، درد. 3 - تلاش، کوشش . 1


49789 رنج بردن (رَ. بُ دَ) (مص ل .) 1 - آزار دیدن، درد کشیدن . 2 - غصه خوردن . 1


49790 رنجبر (رَ بَ) (ص فا.) 1 - زحمتکش . 2 - کارگر. 1


49791 رنجش (رَ جِ) (اِمص .) دلتنگی . 1


49792 رنجه (رَ جِ) [ په . ] (ص .) نک رنجور. 1


49793 رنجور (رَ) (ص مر.) 1 - رنج کشیده . 2 - دردمند، بیمار. 3 - غمگین، آزرده . 1


49794 رنجیدن (رَ دَ) (مص ل .) آزرده شدن . 1


49795 رنجیده (رَ د یا دَ) (ص مف .) آرزده، دلتنگ . 1


49796 رند (رَ نْ) (اِ.) نک رنده . 1


49797 رند (رِ نْ) [ معر. ] (ص .) 1 - زرنگ، زیرک . 2 - بی قید، لاابالی . 3 - در تصوف، کسی که باطنش سالم تر از ظاهرش باشد. 1


49798 رنده (رَ د) (اِ.) 1 - ابزاری که با آن چوب و تخته را تراشند. 2 - ابزاری برای خرد کردن سیب زمینی، پیاز و... 1


49799 رندی (رِ) (حامص .) 1 - زیرکی . 2 - بی قیدی . 1


49800 رندیدن (رَ دَ) (مص م .) 1 - تراش دادن، تراشیدن . 2 - صیقل دادن . 3 - صاف و هموار کردن . 1


49801 رنسانس (رُ نِ) [ فر. ] (اِ.) دورة احیاء و تجدد در ادبیات، صنایع و علوم اروپا در اواخر قرن 15 و اوایل قرن 16. 1


49802 رنگ برآمیختن ( رنگ . بَ. تَ) (مص ل .) فتنه کردن . 1


49803 رنگ ( رنگ .) (اِ.) 1 - شُتر قوی که برای بچه زادن نگه می دارند. 2 - بز کوهی . 1


49804 رنگ ( رنگ .) [ په . ] (اِ.) 1 - ماده ای که از معدن یا گیاه یا با عمل شیمیایی به صورت پودر یا مایع تهیه کنند و برای نقاشی به کار برند. 2 - صورت ظاهر هر چیزی که دیده شود مانند: سفیدی و سبزی و سرخی و غیره . 1


49805 رنگ (رَ) (اِ.) از ادات تشبیه که معنای مثل و مانند می دهد: گلرنگ . 1


49806 رنگ (رِ) (اِ.) آهنگ ضربی و نشاط آور. 1


49807 رنگ ( رنگ .) (اِ.) 1 - رنج، محنت . 2 - عیب . 3 - حیله، مکر. 4 - سود، بهره . 1


49808 رنگ آمیز ( رنگ آمیز .)(ص فا.) 1 - نقاش . 2 - حیله گر، مکار. 1


49809 رنگ آور ( رنگ آور . وَ) (ص مر.) فریبنده، حیله گر. 1


49810 رنگ آوردن ( رنگ آوردن . وَ یا وُ دَ)(مص ل .) 1 - خجل شدن . 2 - خشمگین شدن . 1


49811 رنگ باختن ( رنگ باختن . تَ)(مص ل .) بی رنگ شدن . 1


49812 رنگ به رنگ ( . ب ِ . رنگ به رنگ )(ص مر.) رنگارنگ . 1


49813 رنگ رنگ ( رنگ رنگ . رنگ رنگ ) (ص مر.) رنگارنگ، جورواجور. 1


49814 رنگ شدن ( رنگ شدن . شُ دَ) (مص ل .) (عا.) فریب خوردن . 1


49815 رنگ وارنگ ( رنگ وارنگ . رنگ وارنگ .) (ص مر.) (عا.) رنگا - رنگ . 1


49816 رنگ پریده ( رنگ پریده .پَ د) (ص مف .) کمرنگ شده . 1


49817 رنگ کردن ( رنگ کردن . کَ دَ) (مص م .) (عا.) فریب دادن، گول زدن . 1


49818 رنگارنگ ( رنگارنگ . رنگارنگ .)(ص مر.)1 - دارای رنگ - های مختلف، گوناگون، ملون . 2 - جوراجور، نوع به نوع . 1


49819 رنگرز ( رنگرز . رَ) (ص فا.) کسی که کارش رنگ کردن نخ، پارچه و... می باشد. 1


49820 رنگرزی ( رنگرزی . رَ) 1 - (حامص .) عمل و شغل رنگرز. 2 - (اِمر.) دکان رنگرز. 1


49821 رنگریز ( رنگریز .) (ص فا.) نک رنگرز. 1


49822 رنگین (رَ) (ص نسب .) ملون، گوناگون . 1


49823 رنگین کمان ( رنگین کمان . کَ) (اِمر.) قوس قزح . 1


49824 رنین (رَ) [ ع . ] (اِ.) نالة زار. 1


49825 ره (رَ) نک راه . 1


49826 ره آورد ( ره آورد . وَ) (اِمر.) سوغات، ارمغان . 1


49827 ره بردن (رَ. بُ دَ) (مص ل .) راه پیدا کردن، پی بردن . 1


49828 ره نشین (رَ نِ) (ص فا.) نک راه نشین . 1


49829 ره کردن (رَ. کَ دَ) (مص م .) رام کردن . 1


49830 ره کوبیدن (رَ. دَ) (مص ل .) طی طریق کردن . 1


49831 ره گو (ی ) (رَ) (ص فا.) خنیاگر. 1


49832 رها (رَ) (ص فا.) خلاص شده . 1


49833 رهاب (رَ) (اِ.) نک رهاوی . 1


49834 رهان (رِ) [ ع . ] (مص ل .) 1 - شرط بستن . 2 - هر نوع برد و باخت و گروبندی، مراهنه . 1


49835 رهان ( رهان .) [ ع . ] (اِ.) جِ رهن ؛ گرو. 1


49836 رهاندن (رَ دَ) (مص م .) نجات دادن، خلاص کردن . 1


49837 رهانده (رَ د) (ص مف .) نجات داده شده، خلاص کرده . 1


49838 رهاننده (رَ نَ د) (ص فا.) نجات دهنده، خلاص کننده . 1


49839 رهانیدن (رَ دَ) (مص م .) رهاندن . 1


49840 رهاو (رَ) (اِ.) نغمه و آهنگی است از موسیقی قدیم . 1


49841 رهاوی (رَ) (اِ.) آوازی است که در آخر افشاری نواخته می شود. 1


49842 رهایش (رَ یِ) (اِمص .) نجات، خلاص . 1


49843 رهایی (رَ) (حامص .) خلاص . 1


49844 رهبان (رُ) [ ع . ] (ص .) راهب . ج . رهابین . 1


49845 رهبان (رَ) [ ع . ] (ص .) زاهد، ترسا، کسی که از خدا بسیار بترسد. 1


49846 رهبانیت (رَیا رُ یَّ) [ ع . رهبانیة ] (اِمص .) طریقة راهبان، گوشه نشینی و ترک دنیا. 1


49847 رهبت (رَ بَ) [ ع . رهبة ] (اِ.) بیم، ترس . 1


49848 رهبر (رَ بَ) (ص فا.) پیشوا. 1


49849 رهبری (رَ بَ) (حامص .) راهبری . 1


49850 رهرو (رَ هْ رُ) نک راهرو. 1


49851 رهروی (رَ هْ رَ) (حامص .) راهروی . 1


49852 رهزن (رَ زَ) (ص فا.) نک راهزن . 1


49853 رهزنی (رَ زَ) (حامص .) نک راهزنی . 1


49854 رهط ( رَ) [ ع . ] (اِ.) 1 - گروه، گروه مردم . 2 - قبیله، عشیره . 1


49855 رهن (رَ هْ) [ ع . ] (اِ.) گرو، گرو گذاشتن . ج . رهان، رهون . 1


49856 رهنما (رَ نَ یا نِ یا نُ) (ص فا.) نک راهنما. 1


49857 رهنمون (رَ نُ) (ص فا.) هادی . 1


49858 رهنمونی ( رهنمونی .)(حامص .)1 - هدایت . 2 - بدرقه . 1


49859 رهنورد (رَ نَ وَ) (ص فا.) نک راهنورد. 1


49860 رهو (رَ) [ ع . ] (اِ.) 1 - طریقه، روش، قاعده . 2 - رفتار نرم . 3 - گشادگی میان هر دو پای . 3 - جماعت مردم . 4 - درنا، کلنگ . 1


49861 رهوار (رَ) (ص مر.) نک راهوار. 1


49862 رهگذار (رَ گُ) (ص فا.) 1 - عابر. 2 - مسافر. 3 - پاسبان . 1


49863 رهگذر (رَ گُ ذَ) (اِمر.) معبر، گذرگاه . 1


49864 رهگیر (رَ)(ص فا.) 1 - مسافر، سیاح . 2 - راهزن . 1


49865 رهی (رَ)(ص نسب .) 1 - راهرو، مسافر. 2 - غلام، بنده . 1


49866 رهیافت (رَ) (اِمص .) راه پرداختن به یک مسئله یا موقعیت یا شیوة تفکر دربارة آن ها، رویکرد. 1


49867 رهیدن (رَ دَ) (مص ل .) آزاد شدن . 1


49868 رهیده (رَ د) (ص مف .) نجات یافته . 1


49869 رهیق (رَ) [ ع . ] (اِ.) خمر، باده . 1


49870 رهین (رَ) [ ع . ] (ص .) 1 - گرو گذاشته شده . 2 - کفیل، ضامن . 1


49871 رو [ په . ] (اِ.) 1 - رخ، چهره . 2 - سطح، رویه . 3 - نما، طرف بیرون چیزی . ؛ رو ی کسی را سفید کردن کنایه از: الف - مایه سربلندی او شدن . ب - از او در بدی پیشی گرفتن . ؛ رو ی کسی را کم کردن از گستاخی او جلوگیری کردن . 1


49872 رو آوردن (وَ یا وُ دَ) (مص ل .) 1 - توجه کردن، میل کردن . 2 - پرورش دادن . 1


49873 رو انداختن (اَ تَ)(مص ل .) (عا.) سؤال کردن . 1


49874 رو به راه (ب) (ص مر.) آماده، مهیا. 1


49875 رو دادن (دَ) (مص ل .) گستاخ کردن، پُررو کردن . 1


49876 رو داشتن (تَ) (اِمص .) شرم نکردن، گستاخ بودن . 1


49878 رواء (رِ) [ ع . ] (اِ.)ریسمانی که بدان بار بر پشت ستور بندند. 1


49879 رواء (رُ) [ ع . ] 1 - (اِمص .) زیبارویی، جمال . 2 - (اِ.) دیدار نیکو. 3 - چهره، صورت . 4 - آبرو. 1


49880 روابط (رَ ب) [ ع . ] (اِ.) جِ رابطه ؛ پیوندها، پیوستگی ها. 1


49881 روات (رُ) [ ع . رواة ] (اِ.) جِ راوی ؛ روایت کننده ها. 1


49882 رواتب (رَ تِ) [ ع . ] (اِ.) جِ راتب و راتبه ؛جیره ها، مستمری ها. 1


49883 رواج (رَ) [ ع . ] 1 - (مص ل .) جریان داشتن، روان بودن . 2 - (اِمص .) رونق . 1


49884 رواح (رَ) [ ع . ] 1 - (اِ.) اول شب . 2 - (مص ل .) شبانگاه شدن . 1


49885 رواحل (رَ حِ) [ ع . ] (اِ.) جِ راحله ؛ مرکبان . 1


49886 روادید (رَ) (اِمر.) امضاء یا عبارتی که نوشته ای را تأیید کرده و به آن اعتبار می بخشد. 1


49887 روارو (رَ) (اِمص .) آمد و شد مردم در جایی، کثرت آمد و شد. 1


49888 روارو زدن ( روارو زدن . زَ دَ) (اِمص .) فریاد زدن، فریاد بُرو بُرو زدن . 1


49889 رواق (رِ) [ ع . ] (اِ.) 1 - ایوان . 2 - پیشگاه خانه . 3 - سایبان . 1


49890 رواقی ( رواقی .) [ ع - فا. ] (ص نسب .) پیرو مکتب رواقیان . (رواقیان گروهی بودند که حوزه درسشان در یکی از رواق های شهر آتن منعقد می شد). 1


49891 روال (رَ) (عا.) (اِ.) قاعده، روش . 1


49892 روال (رُ یا رِ) [ ع . ] (اِ.) آب دهان (ستور و غیره ). 1


49893 روان ( رَ )(ص فا.) 1 - رونده . 2 - جاری . 3 - در حال رفتن . 1


49894 روان ( روان .) [ په . ] (اِ.) روح، نفس ناطقه . 1


49895 روان ( روان .) (ق .) بی درنگ، بلافلاصله . 1


49896 روان درمانی (رَ. دَ) (حامص .) درمان بیماران بر مبنای تحلیل تعارض های موجود در روان آنان و تحلیل مسائل بیماران در ارتباط با دیگران . 1


49897 روان ساختن ( روان ساختن . تَ) (مص م .) 1 - فرستادن، روانه کردن . 2 - جریان دادن، حرکت دادن . 1


49898 روان نویس ( روان نویس . نِ) (اِ.) نوعی قلم که مرکب آن در کارخانه پر شده است و نرم و راحت می نویسد. 1


49899 روان پریشی ( روان پریشی . پَ) (حامص .) برهم - خوردگی تعادل روانی که به سازمان شخصیت بیمار آسیب می رساند و به صورت نا راحتی، ناتوانی یا تعارض با فرهنگ و رفتار پذیرفته شده در جامعه بروز می کند، پسیکوز. 1


49900 روان پزشک ( روان پزشک . پِ ز) (اِ.) پزشکی که در رشتة روان پزشکی تخصص گرفته است . 1


49901 روان پزشکی ( روان پزشکی . روان پزشکی .) (حامص . اِ.) شاخه ای از پزشکی که به شناسایی و درمان بیماری های روانی می پردازد. 1


49902 روان کاوی ( روان کاوی .) (حامص .) روشی در روان - شناسی و درمان بیماری های روانی که اساس آن کاوش در گذشتة بیمار، روابط خانوادگی، عشق و رویاهای او برای یافتن علت بیماری است . 1


49903 روانداز (اَ) (اِ.) آنچه که به هنگام خواب به روی خود اندازند. 1


49904 روانشناس ( روانشناس . ش ) (ص فا.) عالم به علم روانشناسی . 1


49905 روانشناسی ( روانشناسی . روانشناسی . ) (حامص .) دانش مطالعه و شناخت روان و مسایل مربوط به آن . 1


49906 روانه ( روانه .) (ق .) زود، فوری . 1


49907 روانه (رَ نِ) 1 - (ص فا.) روان، راهی . 2 - (اِ.) ارسال . 1


49908 روانی (رَ) (ص .) 1 - مربوط و متعلق به روان . 2 - دستخوش بیماری روانی . 1


49909 روایا (رَ) [ ع . ] (اِ.) جِ راویه . 1


49910 روایت (رِ یَ) [ ع . روایة ] 1 - (مص م .) نقل کردن مطلب، خبر یا حدیث . 2 - نقلِ خبر و حدیث از پیغمبر یا امام . 3 - (اِ.) داستان . 1


49911 روایح (رَ یِ) [ ع . روائح ] جِ رایحه . 1


49912 روایی (رَ) (حامص .) رونق، رواج . 1


49913 روباز (ص مر.) 1 - بی حجاب . 2 - آن چه که بالای آن باز و گشاد باشد: کالسکة روباز. 1


49914 روبالشی (لِ) (اِمر.) پارچة دوخته شده مانند کیسه که بالش را در آن قرار می دهند. 1


49915 روبان [ فر. ] (اِ.) نوار. 1


49916 روباه [ په . ] (اِ.) جانوری است پستاندار و گوشت خوار با دُمی بزرگ و پُرمو به رنگ - های سیاه، زرد و یا سرخ . 1


49917 روبل (اِ.) واحد پول روسیه و بعضی از کشورهای مشترک المنافع . 1


49918 روبنا (بَ) (اِ.) 1 - آن بخش از ساختمان که بر روی زیربنا ساخته می شود. 2 - هر یک از نهادهای اجتماعی، سیاسی و فرهنگی جامعه، روساخت . 1


49919 روبند (بَ) (اِمر.) پارچه ای که زنان به وسیلة آن صورت خود را پوشانند. 1


49920 روبیدن (دَ) (مص م .) جاروب کردن . 1


49921 روت کانال [ انگ . ] (اِمص .) عصب کشی (دندانپزشکی ). 1


49922 روتختی (تَ) (اِمر.) پارچه ای که برای حفظ رختخواب از گرد وغبار روی تختخواب کشند. 1


49923 روتین (رُ) [ فر. ] (ص . اِ.) کاری که به طور منظم یا به طور معمول و مکرر انجام می شود. 1


49924 روح (رَ) [ ع . ] (اِ.) 1 - بوی خوش . 2 - نشاط، آسایش . 3 - مهربانی . 1


49925 روح (رُ) [ ع . ] (اِ.) روان، جان . ؛ روح کسی خبر نداشتن مطلقاً بی اطلاع بودن . 1


49926 روح الامین (رُ حُ لْ. اَ) [ ع . ] (اِ.) جبرئیل . 1


49927 روح القدس ( روح القدس . قُ دُ) [ ع . ] (اِمر.) 1 - روان پاک، جبرئیل . 2 - اُقنوم سوم نزد مسیحیان . 1


49928 روحانی (رُ) [ ع . ] (ص نسب .) منسوب به روح . 1 - پیشوای مذهبی . 2 - پارسا. 1


49929 روحیه (یِّ) [ ع . ] (ص نسب .)1 - مؤنث روحی، کیفیات روحیه . 2 - مجموعة کیفیات نفسانی و حالات روانی یک فرد. ج . روحیات . 1


49930 روخ چکاد (چَ) (ص مر.) کسی که جلوی سرش مو ندارد. 1


49931 رود (اِ.) 1 - ساز، ساز زهی . 2 - سرود. 1


49932 رود جامگان (مِ) (اِمر.) جِ رود جامه . 1


49933 رود (اِ.) فرزند، پسر یا دختر. 1


49934 رود [ په . ] (اِ.) نهر، جوی . 1


49935 رود جامه (مِ) (اِمر.) ساز زهی . 1


49936 رودبار [ په . ] (اِمر.) ساحلِ رود، کنار رود. 1


49937 رودخانه (نِ) (اِمر.) رود، نهر بزرگ . 1


49938 رودربایستی (دَ یِ) (اِمص .) = رودروایستی : شرم حضور، مأخوذ به حیا شدن . 1


49939 رودساز (ص فا.) نوازنده، رامشگر. 1


49940 رودست (دَ) (ص ) بالادست، بالاتر. 1


49941 رودل (د) (اِمر.) اختلال دستگاه گوارش، پُری معده . 1


49942 رودلاخ (اِمر.) جایی که در آن چند رود جاری باشد. 1


49943 رودنواز (نَ) (ص فا.) نوازنده . 1


49944 روده (د) (اِ.) لوله مانندی باریک و بلند از انتهای معده تا مقعد. ؛ یک روده ء راست نداشتن کنایه از: بسیار دروغگو بودن، هرگز یک کلمة راست نگفتن . 1


49945 روده دراز ( روده . د) (ص مر.) (عا.) پرحرف، پرچانه . 1


49946 رودگر (گَ) (ص .) زهتاب، سازندة تارهای ساز و زه کمان . 1


49947 روز [ په . ] (اِ. ق .) زمانی که از طلوع آفتاب آغاز و به غروب آفتاب ختم شود، نهار. مق شب، لیل . 1


49948 روز سوختن (تَ) (مص ل .) وقت گذرانیدن . 1


49949 روز ماه (اِمر.) حساب روز و ماه و سال . 1


49950 روز پسین (ز پَ) (اِمر.) کنایه از: رستاخیز. 1


49951 روزافزون (اَ) (ص مر.) آن چه که هر روز افزایش یابد. 1


49952 روزانه (نِ) (ص مر.) مربوط به روز، وابسته به روز. 1


49953 روزبان (ص مر.)1 - حاجب، دربان . 2 - چاوش . 3 - جلاد. 1


49954 روزبه (ب) (ص مر.) خوشبخت . 1


49955 روزخون (اِمر.) یورش ناگهانی بر دشمن در روز، مقابل شبیخون . 1


49956 روزشمار (شُ) (اِمر.) گاهنامه، تقویم . 1


49957 روزمره (مَ رِّ) [ فا - ع . ] (ق مر.) روزانه، هر روزه . 1


49958 روزن (رَ زَ) [ په . ] (اِ.) 1 - منفذ، سوراخ . 2 - دریچه . 1


49959 روزنامه (مِ) [ په . ] (اِمر.) 1 - نشریه ای که هر روز چاپ می شود و در آن اخبار و رویدادهای آن روز نوشته می شود. 2 - نامة اعمال . 3 - دفتر حساب بازرگان . 1


49960 روزنامه نویس ( روزنامه نویس . نِ) (حامص .) کسی که مقالات یا اخبار روزنامه را تهیه می کند. 1


49961 روزه (ز) (اِ.) یکی از شعائر مذهبی است و آن خودداری از آشامیدن و خوردن سایر مبطلات مربوط به آن است از اذان صبح تا اذان مغرب . 1


49962 روزه خوار ( روزه خوار . خا) (ص فا.) آن که در ماه رمضان روزه نگیرد. 1


49963 روزپیکر (پَ یا پِ کَ) (ص مر.) کنایه از: آدم درست و بی غل و غش . 1


49964 روزگار (ز) [ په . ] (اِمر.) 1 - دوره، عصر. 2 - دنیا. 3 - زمان، وقت . 1


49965 روزگار بردن ( روزگار بردن . بُ دَ) (مص ل .) 1 - در انتظار ماندن . 2 - عمر ضایع کردن . 1


49966 روزگار رفته ( روزگار رفته . رَ تِ) (ص مر.) کنایه از: 1 - بخت برگشته، بی اقبال . 2 - کسی که عمرش بیهوده سپری شده . 1


49967 روزگار شمردن ( روزگار شمردن . ش ِ دَ) (مص ل .) چندی به سر بردن، چند صباحی عمر کردن . 1


49968 روزگار کردن ( روزگار کردن . کَ دَ) (مص ل .) درنگ کردن، توقف کردن . 1


49969 روزگار یافتن ( روزگار یافتن . تَ) (مص ل .) مهلت یافتن . 1


49970 روزی (اِمر.) 1 - توشه، غذای روزانه . 2 - نصیب، بهره . 1


49971 روزیدن (دَ) (مص ل .) روشن شدن، تافتن . 1


49972 روزینه (نِ) (اِمر.) روزی . 1


49973 روستا (اِ.) ده، قریه . 1


49974 روستایی (ص نسب .) کشاورز، دهقان . 1


49975 روسری (سَ) (اِمر.) پارچه ای معمولاً سه گوش یا چهارگوش (به صورت سه تا شده ) که زنان سر و گردن خود را با آن می پوشانند. 1


49976 روسفید (س ) (ص مر.) بی گناه، صوابکار. 1


49977 روسپی (سْ) [ په . ] (ص .) زن بدکاره . 1


49978 روسیاه (ص مر.) کنایه از: گناهکار، شرمسار. 1


49979 روش (رَ وِ)1 - (اِمص .) عمل رفتن . 2 - خرامش . 3 - (اِ.) معبر. 4 - طرز، رسم . 1


49980 روش (رُ) 1 - روشنایی . 2 - (ص .) روشن . 1


49981 روشان (رَ) (ص .) نک روشن . 1


49982 روشن (رَ شَ) [ په . ] (ص .) 1 - درخشان، تابان . 2 - آشکار، واضح . 1


49983 روشن (رَ وِ شْ) [ په . ] 1 - (اِمص .) حرکت، گردش . 2 - (اِ.) طرز، روش . 1


49984 روشن بین (رَ شَ)(ص فا.)1 - دانا. 2 - روشنفکر. 1


49985 روشن بینی ( روشن بینی .) (حامص .) 1 - دانایی . 2 - روشنفکری . 1


49986 روشن فکر ( روشن فکر . فِ) [ ع - فا. ] (ص مر.) 1 - دارای اندیشه های روشن . 2 - متجدد. 1


49987 روشن قیاس ( روشن قیاس .) [ فا - ع . ] (ص مر.) تیزفهم، زیرک . 1


49988 روشن چراغ ( روشن چراغ . چِ) (اِمر.) نوایی است از موسیقی قدیم . 1


49989 روشن گری ( روشن گری . گَ) (حامص .) رفع ابهام، ایضاح . 1


49990 روشنا (رَ شَ) (اِمر.) فروغ، روشنایی . 1


49991 روشناس (ش ِ) (ص فا.) 1 - سرشناس، مشهور. 2 - ستاره . 1


49992 روشناسی ( روشناسی .) (حامص .) معرفت، شناخت . 1


49993 روشنایی (رُ شَ) (حامص .) روشنی . مق . تاریکی . 1


49994 روشندان ( روشندان .) (اِمر.) چراغدان . 1


49995 روشندل ( روشندل . د) (ص مر.) 1 - عارف، آگاه . 2 - (کن .) نابینا، کور. 1


49996 روشندلی ( روشندلی . د) (حامص .) آگاهی . 1


49997 روضه (رَ ض ) [ ع . روضة ] (اِ.) 1 - باغ، گلزار. ج . ریاض، روضات . 2 - مطالب و اشعاری که هنگام عزا و سوگواری بالای منبر می خوانند. 1


49998 روضه خوان ( روضه خوان . خا) [ ع - فا. ] (ص فا.) شخصی معمولاً در لباس روحانی که کارش خواندن روضه است . 1


49999 روضه گاه ( روضه گاه .) [ ع - فا. ] (اِمر.) 1 - باغ . 2 - بهشت . 1


50002 روغان [ ع . ] (اِمص .) حیله گری . 1


50003 روغن (رُ غَ) [ په . ] (اِ.) 1 - ماده ای چرب که از شیر، دنبه یا پیه گاو و گوسفند یا از گیاهان روغنی می گیرند. 2 - مایع چربی که از سه گروه اساسی تشکیل می شود: روغن چرب ثابت، روغن کانی و روغن اسانس . ؛ روغن ریخته را نذر امامزاده کردن مال از دست رفته را به کسی بخشیدن . 1


50004 روغن سوزی (رُ غَ) (حامص .) 1 - نوعی اشکال فنی در موتور که باعث سوختن روغن همراه با سوخت موتور می شود. 2 - (عا.) کنایه از: بی رمق شدن . 1


50005 روغناس (رُ) (اِ.) نک روناس . 1


50006 روفتن (تَ) (مص م .) نک روبیدن . 1


50007 روفرشی (فَ) (ص نسب .) 1 - پارچه ای که روی فرش می گسترند تا از تابش آفتاب در امان باشد. 2 - دم پایی یا کفش راحتی که در خانه به پا کنند. 1


50008 رول (رُ) [ فر. ] 1 - (اِ.) واحد شمارش چیزی که به صورت استوانه پیچیده شده است، توپ، غلتک (فره ). 2 - (ص .) دارای بسته - بندی استوانه ای . 1


50009 رول پلاک ( رول پلاک . پِ) [ فر. ] (اِمر.) ساختار پلاستیکی یا چوبی تو خالی برای محکم کردن پیچ در نقطه ای که به وسیلة مته سوراخ شده است . 1


50010 رولت (لِ) [ فر. ] (اِ.) 1 - نوعی دستگاه قمار که دارای شماره هایی است . آن را می چرخانند و روی شماره ایی که خواهد ایستاد شرط بندی می کنند. 2 - نوعی شیرینی خامه ای . 3 - نوعی خوراکی که گوشت، پنیر... را لای خمیر نان می پیچند و آن را یا سرخ می کنند یا می پزند. 4 - چرخ کوچک دندانه داری همراه با یک دسته برای انتقال طرح یا الگو روی پارچه یا کاغذ. 1


50011 روم (اِ.) موی زهار. 1


50012 روماتولوژی (رُ تُ لُ) [ فر. ] (اِ.) یکی از شاخه های فوق تخصصی طب داخلی که به تشخیص و درمان بیماری های التهابی بافت همبند به ویژه مفاصل می پردازد. 1


50013 روماتیسم (رُ) [ فر. ] (اِ.) مرضی که به سبب دردهای عارض در مفاصل مشخص است . 1


50014 رومال (ص فا. اِ.) پارچه ای که با آن روی و دست را پاک کنند؛ روپاک . 1


50015 رومان (رُ) [ فر. ] (اِ.) نک رمان . 1


50016 رومبا [ فر. ] (اِ.) رقصی که اصل آن از آمریکای جنوبی است . 1


50017 رومی [ ع - فا ] (ص نسب .) 1 - منسوب به روم . 2 - سفیدپوست . 3 - کنایه از: روز. 1


50018 رومی خو (ص مر.) کسی که در صورت لزوم خوی و خصلت خود را عوض می کند. 1


50019 رون (رَ وَ) (اِ.) آزمایش . 1


50020 رون [ په . ] (حراض .) سبب، جهت . 1


50021 روناس (اِ.) گیاهی است پایا، دارای برگ های نوک تیز و گل های کوچک زرد که از ریشة آن مادة قرمز رنگی به دست می آید که در رنگرزی به کار می رود. 1


50022 رونجو (رَ وَ) (اِ.) موریانه، کرم چوب خوار. 1


50023 رونخواه (رَ وَ خا) (ص فا.) گدا، گدای دوره گرد. 1


50024 روند (رَ وَ) (اِ.) رفتار، طریقه . 1


50025 رونده (رَ وَ د) (ص فا.) 1 - عابر. 2 - راهرو، سالک . ج . روندگان . 1


50026 رونق (رُ نَ) [ ع . ] (اِمص .) 1 - فروغ، روشنایی . 2 - زیبایی، جمال . 3 - رواج . 1


50027 رونما (نَ یا نِ) (اِ.) پول یا هدیه ای که به هنگام دیدن روی عروس یا نوزاد دهند. 1


50028 رونهادن (نَ دَ) (مص ل .) توجه کردن به جایی . 1


50029 رونوشت (نِ وِ) (اِمر.) کپی، نوشته ای که از روی نوشتة دیگر بنویسند. 1


50030 رونویسی (نِ) (حامص .) رونوشت برداشتن، نسخه برداشتن . 1


50031 روهینا (اِ.) = روهنی : شمشیر، شمشیر جوهردار. 1


50032 روپوش (اِ.) نوعی لباس بلند و گشاد که روی لباس پوشند. 1


50033 روپوشه (ش ) (اِمر.) چادر، روبنده . 1


50034 روپوشیدن (دَ) (مص ل .) مخفی گشتن . 1


50035 روپیه (رُ یِ) (اِ.) واحد پول هندوستان . 1


50036 روژ (رُ) [ فر. ] 1 - (اِ.) ماده ای آرایشی که زنان به لب یا گونه مالند. 2 - (ص .) سرخ، قرمز. 1


50037 روکار (اِمر.) نما، نمای ساختمان . 1


50038 روکش (کِ یا کَ) (اِ.) کاغذ یا پارچه ای که با آن چیزی را بپوشانند. 1


50039 روگردان (گَ) (ص فا.) نک روی گردان . 1


50041 روی [ په . ] (اِ.) فلزی خاکستری رنگ که از آن در ساختن ظروف استفاده می کنند. 1


50042 روی (رَ وِ یّ) [ ع . ] (اِ.) آخرین حرف اصلی قافیه . 1


50043 روی آوردن (وَ یا وُ دَ) (مص ل .) 1 - توجه کردن . 2 - پناهنده شدن . 1


50044 روی برتافتن (بَ. تَ) (مص ل .) دوری کردن . 1


50045 روی داشتن (تَ)(مص ل .)وجهی داشتن، روا بودن . 1


50046 روی دیدن (دَ) (مص ل .) روا داشتن، صواب دانستن . 1


50047 روی نمودن (نُ دَ) (مص ل .) 1 - توجه کردن . 2 - اتفاق افتادن . 3 - در خاطر گذشتن . 1


50048 روی نهادن (نَ دَ) (مص ل .) 1 - توجه کردن . 2 - واقع شدن . 1


50049 روی هم (یِ هَ) (ق مر.) جمعاً، مجموعاً. 1


50050 روی هم رفته ( روی هم رفته هَ. رَ تِ) (ق مر.) کلاً. 1


50051 روی گر (گَ) (ص ) 1 - کسی که ظروف رویین می سازد. 2 - کسی که ظروف فلزی را صیقل داده سفید می کند. 1


50052 روی گردان (گَ) (ص فا.) 1 - دوری کننده . 2 - سرکش . 1


50053 روی گرداندن (گَ دَ) (مص ل .) پشت کردن، دوری کردن . 1


50054 روی گشاده (گُ د) (ص مف .) بشاش، خوشرو. 1


50055 رویا (رُ) [ ع . رؤیا ] (اِ.) آن چه انسان در خواب بیند. 1


50056 رویاروی (ق مر.) روبرو، مقابل . 1


50057 رویان 1 - (ص فا.) روینده . 2 - (اِ.) جنین . 1


50058 رویاندن (دَ) (مص م .) نک رویانیدن . 1


50059 رویانیدن (دَ) (مص م .) رشد دادن . 1


50060 رویت (رَ یَّ) [ ع .رویة ] (اِ.) 1 - اندیشه در امور، فکر، تأمل . 2 - با تفکر و تأمل شعری گفتن . مق . بداهت . 1


50061 رویخی (یَ) (اِمر.)لرزانک ؛ نوعی دسر ساخته شده از نشاسته و شکر. 1


50062 رویداد (اِ.) (اِمص .) واقعه، حادثه . 1


50063 رویش (یِ) (اِمص .) روییدن، نمو. 1


50064 روین (رُ وَ) (اِ.) نک روناس . 1


50065 رویه (رَ وِ یِّ) [ ع . رویة ] (اِ.) اندیشه، فکر. 1


50066 رویه (یِ) (اِ.) 1 - روی، صورت . 2 - شکل، هیئت . 3 - نما، طرفِ بیرون هر چیزی . 4 - سطح . 1


50067 رویه ( رویه .) (اِ.) روش . 1


50068 رویگری (گَ)(حامص .)عمل و شغل رویگری . 1


50069 رویی (ص نسب .)آن چه در سطح چیزی جای گیرد. 1


50070 روییدن (دَ) (مص ل .) ن مو کردن، رشد کردن . 1


50071 رویین (ص نسب .) 1 - آن چه که از روی ساخته شده باشد. 2 - محکم، استوار. 1


50072 رویین تن (تَ) (ص مر.)کسی که بدنی نیرومند و آسیب ناپذیر دارد. 1


50073 رویین خم (خُ) (اِمر.) 1 - کوس . 2 - نوعی شیپور بزرگ و خمیده . 1


50074 رویینه (نِ) 1 - ساخته شده از روی . 2 - محکم، استوار. 1


50075 رپرتوار (رِ پِ رْ تُ) [ فر. ] (اِ.) 1 - فهرست، جدول . 2 - دفتری که آن را به ترتیب حروف تهجی تقسیم کرده اند و برای ثبت نام و امور دیگر به کار آید؛ دفتر نماینده . 1


50076 رچک (رَ چَ) (اِ.) آروغ . 1


50077 رژد (رَ ژْ) (ص .) 1 - پرخور. 2 - آزمند. 1


50078 رژه (رَ یا رِ ژِ) (اِ.) 1 - صف، رده . 2 - عبور صف های سربازان از برابر پادشاه یا فرمانده . 1


50079 رژیسور (رِ سُّ) [ فر. ] (ص . اِ.) آن که اجرای نمایشنامه را رهبری کند؛ صحنه گردان . 1


50080 رژیم (رِ) [ فر. ] (اِ.) 1 - حکومت، نوع حکومت . 2 - دستورالعمل برای غذا خوردن . 3 - طریقه، روش، قاعده . 1


50081 رژیمان (رِ) [ فر. ] (اِ.) هنگ، فوج . 1


50082 رک (رُ) (ق .) صریح، بی پرده . 1


50083 رک گویی (رُ) (حامص .) (عا.) با صراحت سخن گفتن، صاف و پوست کنده حرف زدن . 1


50084 رکاب (رِ) [ ع . ] (اِ.) 1 - حلقه ای فلزی در دو طرف زین که سوار هنگام سوار شدن پا را در آن قرار می دهد. ج . رُکَب . 2 - پله مانندی از فلز در بخش ورودی و خروجی اتوبوس . ؛پا در رکاب بودن حاضر بودن، آماده بودن . ؛ رکاب گران کردن تند راندن . 1


50085 رکاب جنباندن ( رکاب جنباندن . جُ دَ) [ ع - فا. ] (مص ل .) حرکت کردن . 1


50086 رکابدار ( رکابدار .) [ ع - فا. ] (ص فا.) 1 - خادمی که رکاب اسب را می گیرد تا آقایش سوار شود. 2 - خدمتکار، پیاده ای که همراه مخدوم سوار خویش راه رود. 3 - کسی که به تیمار اسب می پردازد، مهتر. 1


50087 رکابی (رِ) [ ع - فا. ] (ص نسب . اِ.) 1 - اسب یدک، کتل . 2 - شمشیری که پهلوی اسب بندند؛ زیر رکابی . 3 - پیاله، نعلبکی . 4 - طبقچه . 5 - سپاهی پیاده . 6 - سفره دار. 7 - ویژگی لباسی (اعم از پیراهن، زیرپیراهن، شلوار و مانند آن ) که با نوارهایی جلو و عقب آن ها را به هم وصل کنند. 8 - یکی از استخوان های زیر گوش است که در گوش میانی بین زایدة عدسی استخوان سندانی و پنجرة بیضی قرار دارد و دارای سه قسمت سر و قاعده و شاخه های قدامی و خلفی می باشد؛ رکاب الاذن، عظم رکابی . 1


50088 رکاکت (رَ کَ) [ ع . ] (اِمص .) 1 - سستی . 2 - سُست رأیی، کم خردی . 1


50089 رکز (رَ کْ) [ ع . ] (مص م .) ثابت کردن، به پای کردن . 1


50090 رکض (رَ) [ ع . ] (مص ل .) دویدن، تاختن . 1


50091 رکضت (رَ ضَ) [ ع . رکضة ] (اِمص .) جنبش، حرکت . 1


50092 رکعت (رَ عَ) [ ع . رکعة ] (اِ.) مجموع حالت نمازگزار از قیام (ایستادن )، رکوع (پشت خم کردن )، سجده (پیشانی بر زمین نهادن )، توأم با قرائت (در دو رکعت اول ) یا تسبیح (در رکعت سوم به بعد) و اذکار مربوط، هر قیام از نماز که در آن رکوع باشد. 1


50093 رکلام (رِ) [ فر. ] (اِ.) اعلان، آگهی . 1


50094 رکن (رُ کْ) [ ع . ] 1 - (اِ.) پایه، ستون . 2 - جزو بزرگتر و قوی تر از هر چیز. 3 - حجرالاسود؛ سنگی که به دیوار کعبه نصب است و حاجیان آن را هنگام طواف لمس می کنند. ج . ارکان . 1


50095 رکو (رُ) (اِ.) نک رگو. 1


50096 رکوب (رُ) [ ع . ] (مص ل .) سوار شدن . 1


50097 رکود (رُ) [ ع . ] 1 - (مص ل .) ساکن شدن، ایستادن . 2 - برجای بودن . 3 - کساد. 1


50098 رکورد (رِ کُ رْ) [ فر. ] (اِ.) 1 - نهایی ترین امتیاز در یک بازی . 2 - حد نصاب هر چیز. 1


50099 رکوع (رُ) [ ع . ] 1 - (مص ل .) خم شدن . 2 - پشت خم کردن در نماز به نحوی که پشت وی افقی و محاذی زمین و کف دست روی سر زانو قرار گیرد . 3 - فروتنی کردن . 1


50100 رکون (رُ) [ ع . ] (مص ل .) 1 - آسودن، آرام یافتن . 2 - به سوی کسی یا چیزی متمایل شدن . 1


50101 رکوه (رَ وِ) [ ع . رکوة ] (اِ.) کوزة آبخوری . 1


50103 رکین (رَ) [ ع . ] (ص .) 1 - استوار، محکم . 2 - پابرجا. 3 - باوقار. 1


50104 رکیه (رَ یِّ یا یَ) [ ع . رکیة ] (اِ.) چاه، بئر؛ ج . رکایا، رکی . 1


50105 رکیک (رَ) [ ع . ] (ص .) 1 - سست، سست رأی، کم عقل . 2 - پست، حقیر. 3 - زشت، سخیف . 1


50106 رگ (رَ) (اِ.) 1 - مجرای خون در بدن . 2 - نژاد، اصل . 3 - غیرت . ؛ رگ خواب نقطة ضعف . ؛ رگ خواب کسی را به دست آوردن کنایه از: نقطة ضعف کسی را شناختن و از آن استفاده کردن . 1


50107 رگ خفتن ( رَ . خُ تَ)(مص ل .) غیرتی نشدن، رگ غیرت به جوش نیامدن . 1


50108 رگ زدن ( رگ زدن . زَ دَ) (مص م .) خون گرفتن از رگ . 1


50109 رگ نهادن (رَ. نَ دَ) (مص ل .) کنایه از: گردن نهادن، تسلیم شدن . 1


50110 رگ کردن ( رگ کردن . کَ دَ) (مص ل .) (عا.) جاری شدن شیر از پستان . 1


50111 رگبار (رَ) (اِمر.) 1 - باران تند و شدید. 2 - شلیک پیاپی گلوله . 1


50112 رگبی (رَ) [ انگ . ] (اِ.) = راگبی : فوتبال آمریکایی، نوعی ورزش که بین دو گروه پانزده نفره به همراه توپی بیضی شکل در میدانی به شکل مستطیل برگزار م ی شود. 1


50113 رگزن (رَ زَ) (ص فا.) = رگ زننده : آن که شغلش زدن رگ است ؛ فصاد. 1


50114 رگل (رِ گْ) [ فر. ] (اِ.) عادت ماهانة زنان . 1


50115 رگلاتور (رِ گْ تُ) [ فر. ] (اِ.) وسیلة تنظیم کننده در انواع ماشین یا دستگاه . 1


50116 رگلاژ (رِ گْ) [ فر. ] (اِ.) 1 - تنظیم قطعات یک ماشین یا دستگاه . 2 - خط کش کاغذی . 3 - اندازه گرفتن مساحت بین دوربین و موضوع عکس به وسیلة «تله متر». 1


50117 رگلمان (رِ لِ) [ فر. ] (اِ.) 1 - تنظیم، ترتیب . 2 - دستور. 3 - آیین نامه . 1


50118 رگه (رَ گِ یا گَ) (اِمر.) 1 - هرچیز که مانند رگ باشد مانند: رگة دیوار، رگة قالی . 2 - رشته معدنی، قسمتی از تشکیلات و ترکیبات معدنی قابل استفاده که به صورت رگه ها و رشته هایی درون طبقات دیگر زمین قرار گرفته اند. 1


50119 رگو (رُ یا رِ) (اِ.) 1 - پارچه یا جامة کهنه . 2 - کرباس . رگوک، رگوه و رگوی نیز گویند. 1


50120 ری (رَ یا رِ) (اِ.) واحدی برای وزن برابر با چهار مَن تبریز: دوازده کیلو. 1


50121 ری (رِ) (اِ.) افزونی، برکت . 1


50122 ریا [ ع . ریاء ] (مص ل .) تظاهر، دورویی . 1


50123 ریاح [ ع . ] (اِ.) جِ ریح ؛ بادها. 1


50124 ریاحین (رَ) [ ع . ] (اِ.) جِ ریحان . 1


50125 ریاست (رَ یا رِ سَ) [ ع . رئاسة ] (اِمص .) سروری، فرماندهی . 1


50126 ریاض [ ع . ] (اِ.) جِ روضه ؛ باغ ها. 1


50127 ریاضت (ضَ) [ ع . ریاضة ] (اِمص .) 1 - رنج کشیدن برای تهذیب نفس . 2 - ورزش، تمرین . 3 - کوشش، سعی . 1


50128 ریاضی [ ع . ] (ص نسب .)1 - منسوب به ریاضت . 2 - نزد قدما یکی از شعب حکمت نظری که اصول آن عبارت است از: الف - هندسه . ب - علم عدد. ج - نجوم . د - علم تألیف . 1


50129 ریاع (رَ یّ) [ ع . ] (ص .) ارزیاب محصول . 1


50130 ریال (اِ.) واحد پول ایران . 1


50131 ریان (رَ یّ) [ ع . ] (ص .) 1 - سیراب . 2 - تر و تازه، شاداب . 1


50132 ریب (رَ یا رِ یْ) [ ع . ] 1 - (مص ل .) دو دل شدن . 2 - (اِمص .) دو دلی . 3 - (اِ.) شک . 1


50133 ریبت (رَ یا رِ بَ) [ ع . ریبة ] 1 - (اِمص .) بدگمانی . 2 - (اِ.) شک . 1


50134 ریبوزم (بُ زُ) [ فر. ] (اِ.) اندامک درون یاخته ای که عمدتاً از رِنا (RNA) تشکیل شده و جایگاه سنتز پروتئین است، رِناتن . (فره ). 1


50135 ریتم [ فر. ] (اِ.) 1 - وزن موسیقی شامل توالی ضربات آهنگ، تأکید و سرعت آن ها. 2 - لحن، آهنگ . 1


50136 ریث (رَ یا رِ) [ ع . ] (اِمص .) درنگ کردن . 1


50137 ریث (رَ یِّ) (ص .) کندرو، بطی، درنگ کار. 1


50138 ریح (رِ) [ ع . ] (اِ.) 1 - باد. 2 - نسیم . 3 - دردی که در شکم یا پیوندگاه اندام بروز کند. 1


50139 ریحان (رَ یا رِ) [ ع . ] (اِ.) 1 - هر گیاه خوشبو، اسپرغم . 2 - از سبزی های خوردنی با ساقة نازک و برگ های پهن . 1


50140 ریحانه (رَ یا رِ نِ) [ ع . ریحانة ] (اِ.) دستة ریحان . 1


50141 ریحانی (رَ یا رِ) [ ع - فا. ] (ص نسب .) 1 - منسوب به ریحان . 2 - شراب صاف شده . 3 - از خطوط اسلامی . 1


50142 ریخ (خْ) (اِ.) نک ریغ . 1


50143 ریخت (خْ) (اِ.) (عا.) شکل و قیافه . ؛ ریخت کسی از دنیا برگشتن کنایه از: بسیار بدشکل و بدقواره شدن . 1


50144 ریخت و پاش (تُ)(مص مر.) 1 - کارهای در هم و بر هم . 2 - زیاده روی در خرج . 1


50145 ریختن (تَ) [ په . ] (مص م .) 1 - سرازیر کردن آب یا هر مایع دیگری . 2 - پاشیدن . 3 - پراکنده ساختن . 4 - انداختن، افکندن . 1


50146 ریخته (تِ) (ص مف .) 1 - انداخته شده، پاشیده شده . 2 - ذوب شده . 1


50147 ریخته گر ( ریخته گر . گَ) (ص فا.) کسی که فلزات را ذوب کرده و در قالب می ریزد. 1


50148 ریختگی (رِ تِ) 1 - (حامص .) ریزش . 2 - در قالب قرار گرفتن فلز. 1


50149 ریخن (خِ) (ص نسب .) کسی که اسهال دارد. 1


50150 ریدمان (د) (اِمص .) 1 - ریدن . 2 - مدفوع . 3 - (عا.) انجام کاری یا گفتن چیزی از روی ناشی گری که باعث خرابی شود. 1


50151 ریدمان کردن ( ریدمان کردن . کَ دَ) (مص ل .) (عا.) کاری را از روی ناشی گری خراب کردن . 1


50152 ریدن (دَ) [ په . ] (مص ل .) 1 - مدفوع کردن، تخلیة شکم کردن . 2 - کنایه از: خرابکاری کردن، کثافت کاری کردن . 1


50153 ریده (د یا دَ) (اِمف .) تخلیة شکم کرده، مدفوع کرده . 1


50154 ریدک (رِ دَ) [ په . ] (اِ.) 1 - پسر جوان امرد، بی ریش . 2 - غلامی که در دربار شاهان و بزرگان به خدمت مشغول بودند. 1


50155 ریز (ص .) خرد، کوچک . 1


50156 ریز (اِ.) کام، آرزو. 1


50157 ریزبار (ص فا. اِ.) 1 - ابری که باران ریز فرو ریزد. 2 - باران تند دارای قطرات ریز. 1


50158 ریزبین (اِ.) میکروسکوپ . 1


50160 ریزه کاری (ز)(حامص .) ظریف کاری، دقیق - کاری . 1


50161 ریزوم (زُ) [ فر. ] (اِ.) ساقة زیرزمینی بعضی از گیاهان . 1


50162 ریس 1 - (اِ.) نخ تابیده . 2 - (ص فا.) در ترکیب به معنی «ریسنده » آید: پشم ریس، نخ ریس . 1


50163 ریس (رِ) (اِ.) = ریش : شوربای غلیظی که بر بای شله پلو و کشک و امثال آن ریزند. 1


50164 ریستن (تَ) (مص ل .) گریه کردن . 1


50165 ریستن ( ریستن .) (مص ل .) ریدن . 1


50166 ریسمان (اِ.) رشته، طناب . 1


50167 ریسه (س ) (اِمص .) 1 - تار، رشته . 2 - پشت سر هم قرار گرفتن . 1


50168 ریسه رفتن ( ریسه . رَ تَ) (مص ل .) (عا.) از حال رفتن به سبب خنده بسیار. 1


50169 ریسه داران ( ریسه داران .)(اِ.)گیاهانی که از سلول های ساده تشکیل شده فاقد ریشه و برگ و ساقه می باشند. 1


50170 ریسه شدن ( ریسه شدن . شُ دَ) (مص ل .) (عا.) پشت سر هم قرار گرفتن . 1


50171 ریسوگراف (سُ گِ) [ انگ . ] (اِ.) نام تجاری دستگاه تکثیر معمولاً انبوه که از روی یک نسخة اصلی بر روی کاغذ مخصوص تهیه می شود. 1


50172 ریسک [ فر. ] (اِ.) خطر، احتمال خطر. 1


50173 ریسی (اِمر.) نوعی انگور. 1


50174 ریسیدن (دَ) (مص ل .) رشتن . 1


50175 ریسیور (وِ) [ انگ . ] (اِ.) دستگاه تبدیل کنندة فرکانس در مجموعة دریافت کنندة تصاویر ماهواره ای . 1


50176 ریش [ په . ] (اِ.) 1 - موهای صورت مردان . 2 - موی بلندی که بر چانه و زیر چانه برخی جانوران می روید. ؛ ریش گرو گذاشتن (کن .) تعهد اخلاقی سپردن . ؛ ریش و قیچی را به دست کسی دادن (کن .) در کاری به کسی اختیار کامل دادن . ؛ به ریش کسی خندیدن (کن .) او را مسخره کردن . 1


50177 ریش [ په . ] (اِ.) جراحت، زخم . 1


50178 ریش بابا (اِمر.) نوعی انگور با دانه های درشت و دراز. 1


50179 ریش تراش (تَ) (اِمر.) اسباب معمولاً برقی برای تراشیدن موی صورت . 1


50180 ریش ریش (ص مر.) پاره پاره، چاک چاک . 1


50181 ریش سفید (س ) (ص مر.) مرد سالخورده دارای تجربه و آگاهی . 1


50182 ریش و پشم (شُ پَ) (اِمر.) موی معمولاً بلند و انبوه سر و صورت . 1


50183 ریشاریش (ق مر.) جنگ تن به تن . 1


50184 ریشخند (خَ) (اِمص .) استهزا. 1


50185 ریشمال (ص مر.) بی حمیت . 1


50186 ریشمالی (حامص .) بی حمیتی . 1


50187 ریشه (ش ) [ ع . ] (اِ.) 1 - عضو اصلی گیاه که زیر زمین قرار دارد و آب و مواد لازم را به گیاه می رساند. 2 - اصل هر چیز. ؛ ریشه کسی را خشکاندن کنایه از: آن را یکسره از میان بردن . 1


50188 ریشه کن کردن ( ریشه کن کردن . کَ. کَ دَ) (مص م .) از بین بردن، نابود کردن . 1


50189 ریشه یابی ( ریشه یابی .) (حامص .) پیدا کردن منشأ و علت اصلی امری . 1


50190 ریشو (ص مر.) مردی که ریش دارد. 1


50191 ریشیدن (دَ) (مص ل .) زخم شدن . 1


50192 ریشیدن ( ریشیدن .) (مص ل .) ریشه ریشه کردن . 1


50193 ریع (رَیا رِ) [ ع . ] 1 - (مص ل .) نمو کردن . 2 - (اِمص .) افزونی . 1


50194 ریع کردن (رَ. کَ دَ) [ ع - فا. ] (مص ل .) زیاد شدن غله . 1


50195 ریعان (رَ یَ) [ ع . ] (اِ.) اول هر چیز و بهترین آن . 1


50196 ریغ (اِ.) کینه، نفرت . 1


50197 ریغ (اِ.) دامن کوه، صحرا. 1


50198 ریغ (اِ.) = ریق : (عا.) مدفوع، گه . ؛ ریغ ش در آمدن ریغ کنایه از: ضعیف و ناتوان گردیدن . ؛ ریغ رحمت را سر کشیدن : کنایه از: مردن، فوت کردن . 1


50199 ریغماسی (ص .) آدم ضعیف و لاغر. 1


50200 ریغو (ص .) (عا.) 1 - کسی که اسهال دارد و نمی تواند خود را کنترل کند. 2 - کنایه از: آدم ضعیف . 1


50202 ریل (رَ یا رِ) [ انگ . ] (اِ.) هر یک از تیرهای آهنی که در مسیر راه آهن روی زمین کار گذارند تا واگن از روی آن حرکت کند. 1


50203 ریلکس (لَ) [ انگ . ] (ص .) آرام و بدون دغدغه . 1


50204 ریم (رِ) [ په . ] (اِ.) چرک، عفونت . 1


50205 ریم آهن ( ریم آهن . هَ) (اِمر.) آن چه که از آهن پس از ذوب در کوره باقی می ماند یا به هنگام پتک زدن از آن فرو می ریزد. 1


50206 ریم آهنگ ( ریم آهنگ . هَ) (اِمر.) آن چه که با آن چرک چیزی را پاک کنند. 1


50207 ریمازه (ز) (اِ.) جامه . 1


50208 ریمل (مِ) [ فر. ] (اِ.) نام تجاری ماده ای که با آن مژه ها را آرایش می کنند. 1


50209 ریمن (مَ) (ص .) حیله گر. 1


50210 ریمن (مِ) (ص نسب .) چرک آلود. 1


50211 ریمه (مِ) (اِ.) چرک کنج چشم و میان مژگان . 1


50212 ریمیا [ معر. ] (اِ.) یکی از علوم خفیه و از علوم خمسة محتجبه قدما است ؛ علم شعبده . 1


50213 رین (رَ یا رِ) [ ع . ] 1 - (اِ.) چرک، ریم . 2 - زنگ . 3 - حجابی است بر دل که کشف آن جز به ایمان نبود و آن حجاب کفر و ضلالت است . 3 - (مص ل .) غالب شدن گناه بر دل . 1


50214 رینگ [ فر. ] (اِ.) 1 - میدان مسابقه مشت زنی که گرداگرد آن را طناب کشیده اند. 2 - حلقة چدنی که پیستون را روی سیلندر نگه می دارد و از ورود گاز به داخل کارتل یا روغن به داخل محفظة سیلندر جلوگیری می کند. 3 - حلقة فلزی چرخ خودرو که تایر روی آن نصب می شود. 1


50216 ریو [ هن د . ] (اِ.) مکر، حیله . 1


50217 ریواس (اِ.) گیاهی است با ساقة سفید و برگ های بزرگ و پهن، مزة ترش دارد و دارای مقدار زیادی ویتامین C می باشد. 1


50218 ریواندر (د) [ انگ . ] (اِ.) دستگاهی برای عقب بردن نوار ویدئویی، برگردان . (فره ). 1


50219 ریونجو (وَ) (اِ.) = رونجو. رونجه : موریانه . دیوک . ارضه . 1


50220 ریوند (وَ) (اِ.) نک ریواس . 1


50221 ریوه (وِ) (اِ.) 1 - پشته، گریوه . 2 - مکر، حیله . 1


50222 ریوی (یَ یّ) [ ع . ] (ص نسب .) منسوب به ریه . 1


50223 ریپ زدن (زَ دَ) (مص ل .) با حرکت های مقطع و نامتوازن کار کردن یا پیش رفتن . 1


50224 ریچار (اِ.) 1 - مربا. 2 - هر خوراکی که از چند چیز سازند. 1


50225 ریچال (اِ.) = لیچار. لیچال : سخنان بیهوده و نامربوط . 1


50226 ریچال بافتن ( ریچال بافتن . تَ) (مص ل .) (عا.) سخن بیهوده گفتن . 1


50227 ریژ (اِ.) زمین پشته پشته . 1


50228 ریژ (اِ.) کام، آرزو، هوس . 1


50229 ریکا (اِ.) 1 - پسر. 2 - محبوب و معشوق . 1


50230 ریگ (اِ.) سنگریزه، شن . ؛ ریگ در روغن کردن 1 - کار باطل کردن . 2 - چیزی یا کاری را خراب کردن . ؛ ریگ توی کفش داشتن کنایه از: دنبال غرض خاصی بودن، نقشة مخفیانه ای داشتن . 1


50231 ریگزار (اِمر.) زمین پر از ریگ . 1


50232 ز (حر.) سیزدهمین حرف از الفبای فارسی که در حساب ابجد برابر با عدد 7 می باشد. 1


50233 زئولوژی (زُ ئُ لُ) [ فر. ] (اِمر.) حیوان شناسی، جانورشناسی . 1


50234 زائو (ص فا.) (عا.) زن تازه زایمان کرده . 1


50235 زابرا (ب) (ص .) = زابه راه . زاو را: 1 - گرفتار، دچار دردسر، درمانده . 2 - آواره . 3 - سرگردان، معطل . 1


50236 زابغر (غ ) (اِ.) آن باشد که کسی دهان خود پر باد کند و دیگری چنان دستی بر آن زند که باد از دهان وی با صدا بجهد. زابگیر و زبغر و زبگر نیز گویند. 1


50237 زابل (بُ) (اِ.) 1 - گوشه ای است از موسیقی (در سه گاه، چهارگاه ). 2 - نام شهری در استان سیستان و بلوچستان . 1


50239 زاج [ معر. ] (اِ.) معرب زاگ ؛ جسمی است معدنی و بلوری شکل به رنگ های سفید، کبود، سبز، سیاه، که مزة آن شیرین و قابض است و معمولاً در آب حل می شود. 1


50240 زاج سور (اِمر.)جشنی که به هنگام حمام رفتن زن تازه زایمان کرده برپا می کنند. 1


50241 زاجر (جِ) [ ع . ] (اِفا.) 1 - منع کننده، بازدارنده . 2 - بانگ زننده . 1


50242 زاجل (جِ) [ ع . ] 1 - (اِفا. ص .) مرد بلند آواز. 2 - (اِ.) یکی از آهنگ های موسیقی . 1


50243 زاد 1 - (ص مف .) مخفف زاده، زاییده شده : آدمی زاد، پری زاد. 2 - (اِ.) سن و سال، عمر. 1


50244 زاد (ص .) آزاد، آزاده . 1


50246 زاد را شدن (شُ دَ) (مص ل .) = زابرا شدن : ناگریز از ترک جای مألوف گردیدن . 1


50247 زاد بر زاد (بَ) (ق مر.) پشت بر پشت، نسل بر نسل . 1


50248 زاد و بود (دُ) (اِمر.) همة سرمایه . 1


50249 زاد و رود ( زاد و رود .) (اِمر . ) فرزندان، نسل . 1


50250 زاد و ولد ( زاد و ولد ُ وَ لَ) [ فا - ع . ] (اِمر.) فرزند، نسل . 1


50251 زادبوم (اِمر.) زادگاه، میهن . 1


50252 زادخرد (خُ) (ص مر.) کم سال . 1


50253 زادخور (خُ) (ص مف .) پیر، سالخورده . 1


50254 زادخوست (خُ) (ص مف .) سالخورده، فرتوت . 1


50255 زادروز (اِمر.) روز به دنیا آمدن . 1


50256 زادن (دَ) [ په . ] (مص ل .) 1 - تولد یافتن، فرزند به دنیا آوردن . 2 - پیدا شدن . 3 - فرزند آوردن . 1


50257 زاده (د) (ص مف .) 1 - تولد یافته . 2 - پیدا شده . 1


50258 زادگاه (اِمر.) محل تولد، وطن، میهن . 1


50259 زار [ په . ] (ص .) 1 - ناتوان، ضعیف . 2 - زبون، درمانده . 1


50260 زار (اِ.) گریة با سوز و گداز. 1


50261 زار [ په . ] (پس .) پسوند مکان که انبوهی و فراوانی را می رساند: برنج زار، بنفشه زار. 1


50262 زار زار (ق .) به حال زاری، به حالت خواری و زبونی . 1


50263 زار و نزار (رُ نَ) (ص مر.) لاغر و ضعیف، افسرده و رنجور. 1


50264 زاراغنگ (غَ) (اِ.) زمین سخت . 1


50265 زارج (رِ) (اِ.) زرشک . 1


50266 زارع (رِ) [ ع . ] (اِفا.) کشاورز. 1


50267 زارنده (رَ د) (ص فا.) زاری کننده . 1


50268 زاره (رِ) (اِ.) زاری، ناله . 1


50269 زاری (حامص .) خواری، زبونی . 1


50270 زاری (اِمص .) 1 - گریه سوزناک . 2 - بانگ و فغان . 1


50271 زاریانه (نَ یا نِ) (ص نسب . اِمر.) سبب و باعث ناله و زاری . 1


50272 زاریدن (دَ) (مص ل .) زاری کردن . 1


50273 زاستر (تَ) (ق مر.) 1 - از آن سوتر. 2 - دورتر. 3 - بالاتر. 1


50274 زاغ 1 - (اِ.)کلاغ سیاه، غراب . 2 - (ص .) کبود. 3 - (کن .) فتنه . ؛ زاغ سیاه کسی را چوب زدن کنایه از: بدون اطلاع او و برای کنجکاوی در کارش، او را تعقیب کردن . 1


50275 زاغ دل (د)(ص مر.)(کن .) سیاه دل، سخت دل . 1


50276 زاغ رنگ (رَ) (ص مر.) هر چیز سیاه . 1


50277 زاغ زبان (زَ) (ص مر.) 1 - کسی که نفرینش مؤثر باشد. 2 - کنایه از: قلم . 1


50278 زاغ سار (ص مر.) کنایه از: سخت دل و ظالم . 1


50279 زاغ فعل (فِ) [ فا - ع . ] (ص مر.) مجازاً بدکردار. 1


50280 زاغ و زوغ (غُ) (اِ.) (عا.) 1 - فرزندان خردسال و اقوام نزدیک کسی . 2 - شور و غوغا و آشوب . 3 - گریه و ناله . 1


50281 زاغ پا (اِمر.) کنایه از: سرزنش . 1


50282 زاغ گرفتن (گِ رِ تَ) (مص ل .) طعنه زدن . 1


50283 زاغر ( غَ) (اِ.) چینه دان، ژاغر و جاغر هم گویند. 1


50284 زاغنول (اِمر.) آلتی است آهنی، سر کج و دسته دار که با آن زمین را بکنند. 1


50285 زاغه (غِ) (اِ.) 1 - سوراخی که در کوه، تپه یا بیابان برای استراحت چهارپایان آماده کنند. 2 - کنایه از: چهاردیواری محقر و تنگ جهت زندگی فقرا. 1


50286 زاغه نشین ( زاغه نشین . نِ) (ص مر.) 1 - ساکن زاغه . 2 - (کن .) بینوا، تهی دست . 1


50287 زاغور (وَ) (اِ.) لک لک . 1


50288 زاغول (ص .) زاغ چشم . 1


50289 زاغولو (ص .) (عا.) کسی که چشمان زاغ دارد. 1


50290 زاغوک (اِمر.) گلی که به جهت کمان گروهه گلوله کرده باشند؛ مهرة کمان گروهه . 1


50291 زاغچه (چِ) (اِمصغ .) پرنده ای است از راستة کلاغ ها، کمی کوچک تر از کلاغ با پاهایی داراز و قوی . 1


50292 زاغکی (غَ) (ص نسب .) به رنگ زاغک، سیاه . 1


50293 زافه (فِ) (اِ.) گیاهی است شبیه به سیر کوهی که بوی ناخوشی دارد. 1


50294 زافه ( زافه .) (اِ.) خارپشت . 1


50295 زاق (اِ.) بچة هر چیز. 1


50296 زاقدان (اِمر.) بچه دان، زهدان . 1


50297 زال (ص .) 1 - پیر، فرتوت . 2 - کسی که موهای سر و ابرو و مژگانش سفید باشد. 3 - نام پدر رستم . 1


50298 زالزالک (لْ لَ) (اِ.) = گیاکل . کویچ . عوسج : درخت کوچکی است از تیرة گل سرخیان، دارای شاخه های خاردار و گل های سفید و میوه های زرد و نارنجی شبیه ازگیل اما کوچک تر. 1


50299 زالو (اِ.) جانوری است آبزی از ردة کرم های حلقوی که در دو سر بدن دارای بادکش هایی است که به وسیلة آن ها خود را به حیوانات می چسباند و خون آنان را می مکد. 1


50300 زالی (حامص .) 1 - پیری، فرتوتی . 2 - سفیدی بیش از حد. 1


50301 زاماسکه (کِ) [ روس . ] (اِ.) ماده ای که قبل از رنگ کاری در، پنجره، میز و غیره ترتیب دهند تا به وسیلة آن ناهمواری آن شی ء را برطرف کنند و سپس آن را رنگ نمایند. این ماده در نگه داری شیشه های عمارت و الصاق آن ها ب ه پنجره نیز به کار می رود. زامبوسکه و زاموسقه نیز گویند. 1


50302 زامهران (مَ) (اِ.) پادزهر، نوشدارو. 1


50303 زامیاد [ په . ] (اِ.) 1 - نام روز بیست و هشتم از هر ماه شمسی . 2 - در آیین زردشتی، ایزد موکل بر زمین . 1


50304 زانو [ په . ] (اِ.) مفصل بین ران و ساق پا. 1


50305 زانو زدن (زَ دَ) (مص ل .) 1 - نشستن روی زانو. 2 - کنایه از: تسلیم شدن . 1


50306 زانی [ ع . ] (اِفا.) زناکار. ج . زناة . 1


50307 زانیه (یِ) [ ع . زانیة ] (اِفا.) مؤنث زانی . زنی که به طریق حرام با مردی آمیزش کند. 1


50308 زاهد (هِ) [ ع . ] (ص .) پارسا، عابد، آن که دنیا و خوشی های آن را برای آخرت ترک می گوید. 1


50309 زاهر (هِ) [ ع . ] (ص .) روشن و صاف، درخشان . 1


50310 زاهری (هِ) [ ع - فا. ] (ص نسب .) (اِمر.) 1 - گیاه خوشبو. 2 - بوی خوش . 1


50311 زاهق (هِ) [ ع . ] (اِفا.) 1 - رونده . 2 - نیست شونده . 3 - باطل، بیهوده . 1


50312 زاهو [ زائو ] (ص مر.) نک زائو. 1


50313 زاهوخانه (نِ) (اِمر.) زایشگاه . 1


50314 زاو (اِ.) 1 - شکاف، رخنه . 2 - درة کوه . 1


50315 زاو (ص .) قوی، نیرومند. 1


50316 زاور ( زاور .) (اِ.) زهره، ناهید. 1


50317 زاور ( زاور .) (اِ.) حیوان سواری و بارکش، راحله . 1


50318 زاور ( زاور .) (اِ.) علتی است که آن را آب سیاه گویند. 1


50319 زاور (وَ) (ص فا.) = زواره : خادم، خدمتکار. 1


50320 زاولانه (ز وْ نَ) (اِ.) بندی آهنی که با آن دست و پای گناهکاران یا چهارپایان را می بستند. 1


50321 زاووش (اِ.) سیارة مشتری، پنجمین سیارة منظومة شمسی . 1


50322 زاووق [ معر. ] (اِ.) جیوه . 1


50323 زاویه (یِ) [ ع . زاویة ] 1 - (اِ.) کنج، گوشه . 2 - کرانه . 3 - خانه . 4 - خلوتخانه ای در خانقاه مخصوص عبادتِ زاهدان . 5 - در ریاضی شکلی که از تقاطع دو خط یا دو سطح پدید آید، گوشه باز (فره ). 6 - گونیا. 7 - جامه و پلاس و باروبنة درویشان . 1


50324 زاویه نشین ( زاویه نشین . نِ) [ ع - فا. ] (ص فا.) گوشه گیر، منزوی . 1


50325 زاپاس [ روس . ] (اِ.) ذخیره، یدکی . 1


50326 زاک (اِ.) نک زاج . 1


50327 زاکون (اِ.) قاعده، قانون، رسم . 1


50328 زاکی [ ع . ] (اِفا.) 1 - پاکیزه و نیکو. 2 - کسی که در رفاه و نعمت به سر برد. 3 - نمو کننده . 1


50329 زاکیه (یِ) [ ع . زاکیة ] (ص .) مؤنث زاکی، ج . زاکیات . 1


50330 زاگاب (اِمر.) مرکب سیاه . 1


50331 زایا (ص فا.) زاینده، آن که تولید می کند. 1


50332 زایاندن (دَ) (مص م .) یاری دادن به زائو به هنگام زادن . 1


50333 زایجه (یِ جِ) (اِ.) 1 - لوحه ای مربع یا گِرد که جای سیارات و بروج دوازده گانه روی آن نقش شده و از آن برای احکام نجومی یا بدست آوردن حکم طالع استفاده می کردند. 2 - شکلی است دارای 123 خانه که از آن حالت ماه و سال و مولود استخراج می شود. 1


50334 زاید (یِ) [ ع . ] (ص .) 1 - اضافه . 2 - غیرلازم . 3 - فراوان . 1


50335 زایدالوصف ( زایدالوصف ُ لْ وَ) [ ع . ] (ص مر.) بیش از حد بیان، وصف ناشدنی . 1


50336 زایده (یِ د) [ ع . ] (اِفا.) مؤنث زاید. 1


50337 زایر (یِ) [ ع . زائر ] (اِفا.) زیارت کننده . ج . زوّار. 1


50338 زایش (یِ) (اِمص .) عمل زاییدن . 1


50339 زایشگاه (یِ) (اِمر.) بخش مخصوص زایمان در بیمارستان . 1


50340 زایل (یِ) [ ع . زائل ] (اِفا.) زوال یابنده . 1


50341 زایمان (اِمص .) زاییدن . 1


50342 زایچه (چَ) (اِ.) ورقه ای که هنگام تولد کودک نوشته شود و ادارة آمار طبق آن شناسنامه صادر می کند. 1


50343 زاییدن (دَ) (مص م .) تولید مثل کردن . 1


50344 زباد (زَ) [ ع . ] (اِ.) مادة معطری که از حیوانی به همین نام گرفته می شود. 1


50345 زبال (ز یا زُ) [ ع . ] (اِ.) 1 - آن چه که مورچه به دهان بردارد. 2 - هر چیز اندک . 1


50346 زباله (زُ لِ) [ ع . زبالة ] (اِ.) 1 - آب کم . 2 - چیز اندک . 3 - در فارسی آشغال، خاکروبه . 1


50347 زباله دان ( زباله دان .) [ ع - فا. ] (اِ.) 1 - مزبله، جای انداختن زباله . 2 - جای بسیار کثیف . 1


50348 زبان (زَ) [ په . ] (اِ.) = زفان . زوان : 1 - عضوی عضلانی ماهیچه ای و متحرک در دهان که از آن برای چشیدن مزه ها، بلع غذا و حرف زدن استفاده می شود. 2 - مجموعة نشانه های آوایی و خطی که برای بیان اندیشه و برقراری ارتباط به کار می رود. 3 - مجموعة رمزها و نشانه هایی که برای یک معنی خاص به کار می رود. 4 - نوعی شیرینی که شبیه به زبان است . ؛ زبان کسی مو در آوردن کنایه از: از شدت تکرار کردن یا بسیار گفتن، به جان آمدن . ؛ زبان را گاز گرفتن پس گرفتن سخن . ؛ زبان زرگری زبانی غیرمعمول و تصنعی . 1


50349 زبان آور ( زبان آور . وَ) (ص مر.) 1 - خوش بیان . 2 - شاعر، سخنور. 1


50350 زبان باز ( زبان باز .) (ص فا.) (عا.) چاپلوس . 1


50351 زبان بر ( زبان بر . بُ) 1 - (ص فا.) کنایه از: عطا، بخشش (که به وسیلة آن زبان طعن را قطع کنند.) 2 - (اِمص .) کنایه از: خاموش کردن مدعی به دلایلی که دیگر نتواند سخن گوید. 1


50352 زبان بستن ( زبان بستن . بَ تَ) (مص ل .) خاموش شدن، سکوت کردن . 1


50353 زبان بند ( زبان بند . بَ) (ص فا. اِمر.) = زبان بندنده : نوعی افسون که به توسط آن زبان کسی را ببندند تا سخن نگوید و راه خلاف نپیماید. 1


54462 طرغان (طَ) [ تر. ] (اِ.) انبوه لشکر. 1


50354 زبان دادن ( زبان دادن . دَ) (مص ل .) 1 - وعده دادن، نوید دادن . 2 - اجازه دادن . 1


50355 زبان در قفا ( زبان در قفا . دَ. قَ) [ فا - ع . ] (اِمر.) گیاهی است از تیرة آلاله ها از دستة خربقی ها که دارای برگ های متناوب و منشعب به انشعابات پنجه ای شکل می باشد. گل هایش دارای تقارن سطحی است و در روی ساقه قرار گرفته ؛ زبان پس قفا، گل هزار نک، رجل القبره نیز گویند. 1


50356 زبان دراز ( زبان دراز . د) (ص مر.) گستاخ . 1


50357 زبان ریختن ( زبان ریختن . تَ)(مص ل .)(عا.) چرب - زبانی کردن، با چرب زبانی درخواست خود را مطرح کردن . 1


50358 زبان شناسی ( زبان شناسی . ش ) (اِمر.) علمی که به مطالعة زبان می پردازد. 1


50359 زبان گنجشک ( زبان گنجشک . گُ جِ) (اِمر.) درختی است وحشی با برگ های دندانه دار و گل های قرمز مایل به قهوه ای . برگ های این درخت مسهل است . 1


50360 زباناً (زَ نَنْ) [ ع - فا. ] (ق .) به صورت شفاهی . 1


50361 زباندان ( زباندان .) (ص فا.) 1 - خوش بیان . 2 - آن که به جز زبان مادری خود یک یا چند زبان دیگر بداند. 1


50362 زبانران ( زبانران .) (ص فا.) 1 - پرگوی . 2 - فضول . 1


50363 زبانزد ( زبانزد . زَ) (ص مف .) معروف، مشهور. 1


50364 زبانه (زَ نِ) (اِ.) 1 - هر چیز که مانند زبان باشد. 2 - زبانة ترازو، زبانة قفل . 1


50365 زبانه زدن ( زبانه زدن . زَ دَ) (مص ل .) مشتعل شدن . 1


50366 زبانگیر ( زبانگیر .) (ص فا.) جاسوس، سخن چین . 1


50367 زبانگیری ( زبانگیری .) (مص ل .) جاسوسی . 1


50368 زبانی (زَ) (ص نسب .) شفاهی . 1


50369 زبانی ( زبانی .) [ ع . جِ. زبنی یا زبنیة، از زبن به معنی رفع و برداشتن ؛ در فارسی مفرد گیرند ] (اِ.) وکیل دوزخ، موکل آتش ؛ ج . زبانیان . 1


50370 زبانیه (زَ یَ یا یِ) [ ع . زبانیة ] (اِ.) جِ زبنیه . 1 - سرکشان . 2 - مردم سخت و درشت . 3 - سرهنگان . 4 - بعضی از ملائکه را بدین نام خوانده اند به سبب آن که دوزخیان را به دوزخ رانند. 1


50372 زبده (زُ د) [ ع . زبدة ] (اِ.) 1 - برگزیده از هر چیز. 2 - خلاصه . 1


50373 زبر (زَ یا ز بَ) 1 - (حراض .) بالا، فوق . 2 - (اِ.) حرکت فتحه ( - ). 1


50374 زبر (ز) (ص .) خشن، درشت . 1


50376 زبرتنگ (اِمر.) = برتنگ : تنگی که بر بالای اسب بندند؛ مق . زیر تنگ . 1


50377 زبرجد (زَ بَ جَ) [ ع . ] (اِ.) سنگی است قیمتی که در جواهرسازی مورد استفاده قرار می گیرد که مهم ترین آن به رنگ سبز می باشد. 1


50378 زبردست (ز بَ دَ) (ص .) 1 - توانا، زورمند. 2 - ماهر، حاذق . 3 - مافوق . 4 - بالای مجلس . 1


50379 زبردستی ( زبردستی .) (حامص .) توانایی، مهارت . 1


50380 زبرپوش (ز یا زَ بَ) (ص فا.) 1 - لحاف . 2 - بالاپوش، جبه . 1


50381 زبرین (زَ بَ) (ص نسب .) فوقانی . 1


50382 زبزب (زَ زَ) [ ع . ] (اِ.) 1 - جانوری است شبیه به گربه . 2 - نوعی کشتی . 1


50383 زبل (ز ب) (ص .) هوشیار، زرنگ . 1


50384 زبنیه (ز یَ یا یِ) [ ع . زبنیة ] (اِ.) 1 - سرکش، متمرد. 2 - سخت، شدید. 3 - سرهنگ سلطان . 4 - هر یک از فرشتگان شکنجه ؛ ج . زبانیه . 1


50385 زبور (زَ) [ معر. ] (اِ.) 1 - نوشته، کتاب . 2 - نام کتاب حضرت داوود از پیامبران بنی اسرائیل . 1


50386 زبون (زَ) (ص .) 1 - ضعیف، درمانده . 2 - خوار، حقیر. 1


50387 زبون گیری ( زبون گیری .)(حامص .) 1 - ضعیف کُشی . 2 - ضعیف شمردن، خوار دانستن . 1


50388 زبونی ( زبونی .) (حامص .) بیچارگی، عجز. 1


50389 زبیب (زَ) [ ع . ] (اِ.) انگور خشک، انجیر، خرمای خشک . 1


50390 زبیل (زَ یا ز) [ ع . ] (اِ.) زنبیل، سبد. 1


50391 زج (زَ) (اِ.) قره قروت . 1


50392 زج (زُ جّ) (اِ.) تیری که پیکان آن از استخوان یا عاج فیل و مانند آن باشد. 1


50394 زجاجه (زُ جِ) [ ع . زجاجة ] (اِ.) پیالة بلور. 1


50395 زجاجی (زُ) [ ع . ] (ص نسب .) منسوب به زجاج، شیشه ای . 1


50396 زجاجیه (زُ یِّ) [ ع . زجاجیة ] (اِ.) مایع ژلاتین مانندی که بین عدسی و شبکیه قرار دارد. 1


50397 زجر (زَ) [ ع . ] 1 - (مص م .) منع کردن . 2 - راندن، طرد کردن . 3 - بانگ زدن . 4 - (اِمص .) نهی . 5 - (اِ.) شکنجه، آزار. 1


50398 زجل (زَ جَ) [ ع . ] 1 - (مص ل .) آواز خواندن . 2 - (اِ.) آواز. 3 - طرب، نشاط . 4 - نوعی شعر. 1


50399 زجه (زَ جِ) (ص .) زاج، زچه، زن زائو. 1


50400 زحاف (ز) [ ع . ] (اِ.) هر تغییری در اصولِ افاعیل عروضی با کاستن یا اضافه کردن یک یا چند حرف . 1


50401 زحام (ز) [ ع . ] (اِمص .) انبوهی، ازدحام . 1


50402 زحف (زَ) [ ع . ] 1 - (مص ل .) دور شدن از اصل . 2 - فرو افتادن تیر نشانه . 3 - (اِمص .) دوری . 4 - هر تغییر که در اصول افاعیل عروض داده شود. 1


50454 زرت (ز) 1 - (اِ.) زرشک . 2 - (ق .) (عا.) به طور ناگهانی، غفلتاً. ؛ زرت و زورت (کن .) سخن یاوه و بیهوده . 1


50455 زرتشتی (زَ تُ) (ص نسب .) = زردشتی : کسی که دارای دین زرتشت است . 1


50403 زحل (زُ حَ) [ ع . ] (اِ.) کیوان ؛ ششمین سیاره از سیارات منظومه شمسی، دارای حلقه ای نورانی و زیبا. حرکت وضعی اش ده ساعت و چهارده دقیقه و حرکت انتقالی اش بیست و نه سال و نیم می باشد، در نجوم قدیم جزء ستارگان نَحس به شمار می آمد. 1


50404 زحمت (زَ مَ) [ ع . زحمة ] 1 - (مص ل .) انبوه کردن . 2 - (اِمص .) ازدحام . 3 - رنج و آزردگی . 4 - (اِ.) بیماری . 5 - در فارسی : دردسر. 1


50405 زحیر (زَ) [ ع . ] (اِ.) 1 - ناله، زاری . 2 - پیچش شکم . 1


50406 زخ (زَ) (اِ.) 1 - ناله، آواز حزین . 2 - بانگ، بانگ جرس . 1


50407 زخار (زَ خّ) [ ع . ] (ص .) 1 - پر و لبریز. 2 - پر آب و مواج . 1


50408 زخارف (زَ رِ) [ ع . ] (اِ.) جِ زخرف . 1


50409 زخاره (زَ رِ) (اِ.) شاخة درخت . 1


50410 زخرف (زُ رُ) [ ع . ] (اِ.) 1 - طلا، زر. 2 - نقش و نگار. 1


50411 زخم (زُ) [ ع . زهم ] (اِ.) (عا.) طعم و بویی که از سفیدة تخم مرغ خام یا از گوشت خام هنگام پختن در آب برآید. 1


50412 زخم (زَ) [ په . ] (اِ.) 1 - خراش یا بریدگی هر بخشی از بدن . 2 - مجروح . 3 - ضربه . ؛ به زخم کاری زدن کنایه از: برای آن کار مورد بهره برداری قرار دادن . 1


50413 زخم آور (زَ خْ. وَ) (ص فا.) مطرب، کسی که بر ساز زَخمه می زند. 1


50414 زخم خوردن ( زخم خوردن . خُ دَ) (مص ل .) مجروح شدن . 1


50415 زخم زدن ( زخم زدن . زَ دَ) (مص م .) جراحت وارد کردن . 1


50416 زخم و زیلی ( زخم و زیلی ُ) (ص مر.) (عا.) پر از زخم و خراش یا جای ضربه . 1


50417 زخم کردن ( زخم کردن . کَ دَ) (مص ل .) جنگ کردن . 1


50418 زخمه (زَ مِ) (اِ.) مضراب، آلت کوچکی که به وسیلة آن سازهای سیمی رامی نوازند. 1


50419 زخمه ساختن ( زخمه ساختن . تَ) (مص ل .) آهنگ ساختن . 1


50420 زخمی (زَ) (ص نسب .) مجروح . 1


50421 زخیدن (زُ دَ) (مص ل .) غُرغُر کردن، ناله کردن . 1


50422 زد و بند (زَ دُ بَ)(اِمر.) (عا.) توطئه، توطئه - چینی . 1


50424 زد و خورد (زَ دُ خُ) (اِمر.) درگیری، نزاع . 1


50425 زداینده (زَ یَ دَ یا د) (ص فا.) 1 - پاک کننده . 2 - جلا دهنده . 1


50426 زداییدن (زَ دَ) (مص م .) زدودن . 1


50427 زدر (ز دَ) (ص .) مخفف از در؛ شایسته، سزاوار. 1


50428 زدن (زَ دَ) [ په . ] 1 - (مص م .) کوفتن، آسیب رساندن . 2 - یورش بردن، حمله کردن . 3 - دزدیدن . 4 - ضرب سکه . 5 - چیره شدن . 6 - برابری کردن . 7 - (عا.) نامیزان بودن، درست نبودن . 8 - (مص ل .) ضربان یافتن : زدن دل . 9 - الصاق کردن، چسباندن . 10 - قرار دادن، نصب کردن . 11 - نواختن آلات موسیقی . 1


50429 زده شدن (زَ د. شُ دَ) (مص ل .) (عا.) بیزار شدن . 1


50430 زدودن (زُ دَ) (مص م .) 1 - پاک کردن . 2 - صیقل دادن . 1


50431 زدوده (زُ د یا دَ) (ص مف .) 1 - پاک شده . 2 - صیقل یافته . 3 - محو شده . 1


50432 زدگی (زَ د) (حامص .) 1 - خراش یا پارگی اندک در سطح چیزی . 2 - حالت نارضایتی و نومیدی و خستگی . 1


50433 زر جعفری (زَ رِ جَ فَ) (اِ. ص .) 1 - زر خالص . 2 - زر منسوب به جعفر برمکی که پس از رسیدن به وزارت دستور داد تا سکه ها را از زر خالص بزنند. 1


50434 زر (زَ) (ص .) پیر، فرتوت . 1


50435 زر دوز (زَ) 1 - (ص فا.) آن که با تارهای زرد گلابتون پارچه و جامه را نقش دوز، چکن دوز. 2 - (ص مف .) پارچة زردوزی شده . 1


50436 زر (زَ) (اِ.) فلزی زردرنگ و گران قیمت که برای ساختن زیورآلات و سکه مورد استفاده قرار می گیرد. 1


50437 زر ورق (زَ وَ رَ) [ فا - ع . ] (اِمر.) کاغذ زردرنگ و نازکی که به صورت ورقة زر برای بسته - بندی و تزیین یا زرکوبی جلد کتاب سازند. ؛لای زر ورق بزرگ شدن در ناز و نعمت پرورش یافتن . 1


50438 زراب (زَ) (اِمر.) آب طلا. 1


50439 زراب ( زراب .) (اِ.) کنایه از: شراب زرد رنگ . 1


50440 زراج (زَ) (اِ.) زرشک . 1


50441 زراد (ز رّ) [ معر. ] (ص .) سازندة زره . 1


50442 زرادخانه ( زرادخانه . نِ) [ معر. ] (اِمر.) انبار مهمات و اسلحه . 1


50443 زراعت (ز عَ) [ ع . زراعة ] (اِمص .) کشاورزی . 1


50444 زراغن (زَ غَ) (اِ.) زمینِ سخت، ریگزار. 1


50445 زرافشان (زَ. اَ) 1 - (ص مف .) چیزی که ریزة زر یا گرد زر بر آن افشانده باشند. 2 - (اِمص .) شاباش، نثار کردن زر و سیم . 1


50446 زرافشانی ( زرافشانی .) (حامص .) زر پراکندن . 1


50447 زرافه (زَ فِ) [ ع . ] (اِ.) = زراف : حیوانی است پستان دار و نشخوارکننده و بزرگ جثه به اندازة شتر، گردن دراز و دست های بلند و پاهای کوتاه دارد. در فارسی اشترگاوپلنگ و شترگاوپلنگ هم گفته می شود. 1


50448 زراق (زَ رّ) [ ع . ] (ص .) فریبنده، ریاکار. 1


50449 زراقه (زَ رّ قِ یا قَ) [ ع . زراقة ] (اِ.) آب دزدک . 1


50450 زراندود (زَ. اَ) (ص مف .) هر چیز آمیخته شده با طلا. 1


50452 زرباف (زَ) (ص مف .) نک زربفت . 1


50453 زربفت (زَ. بَ) (اِ) پارچه ای که در آن رشته های طلا به کار برده باشند. 1


50503 زرگنج (زَ گُ) (اِ.) کاسة سفالین بزرگ . 1


50456 زرتک (زَ تَ)(اِمر.) 1 - آب زعفران . 2 - زرشک . 1


50457 زرخرید (زَ. خَ) (ص مف .) غلام و کنیزی که خریده شود. 1


50458 زرخیز (زَ) (ص مر.) 1 - معدنی که دارای طلا باشد. 2 - زمینی که از آن سود بسیار به دست آید: خطة زرخیز. 1


50459 زرد (رَ رْ) (ص .) هر چیز که به رنگ زر باشد. 1


50460 زرد ملیجه (زَ د مَ جِ) (اِ.) نوعی قطعة موسیقی ضربی متداول در گیلان . 1


50461 زرداب ریز ( زرداب .) 1 - (ص فا.) بدخویی کننده، خشم گیرنده . 2 - (اِمص .) خونریزی . 1


50462 زرداب (زَ) (اِمر.) صفراء، مایع زردرنگی که از کبد ترشح می شود. 1


50463 زردالو ( زردالو .) (اِمر.) درختی است از تیرة گل سرخیان جزو دستة بادامی ها که دارای میوة شفت می باشد. 1


50464 زردرویی ( زردرویی .)(حامص .)شرمندگی، خجالت . 1


50465 زردشتی (زَ دُ) (ص نسب .) نک زرتشتی . 1


50466 زردفام ( زردفام .) (ص مر.) آن چه به رنگ زرد باشد، زردرنگ . 1


50467 زردنبو (زَ دَ) (ص .) (عا.) مردنی، ضیعف و زردچهره . 1


50468 زرده (زَ د) 1 - (اِمر.) قسمت زردرنگ درون تخم مرغ . 2 - (اِ. ص .) اسب زردرنگ . 1


50469 زردپاره ( زردپاره . زردپاره رَ یا رِ) (اِمر.) پارچه ای زردرنگ که یهودیان در قدیم برای بازشناختن از مسلمانان به جامة خود می دوختند. 1


50470 زردپی ( زردپی . پِ)(اِمر.)رباط، رشته های زرد - رنگ که استخوان ها را به هم پیوند می دهد. 1


50471 زردچوبه ( زردچوبه . ب) (اِمر.) گیاهی علفی و پایا از تیرة زنجبیلی ها جزو راستة تک لپه ای ها. قسمت مورد استفادة این گیاه ریزوم آن است که پس از خارج کردن از زمین ریشه های آن را جدا ساخته و با آب می شویند. سپس در آب جوش قرار داده و در گرمای خورشید خشک می کنند؛ زرچوبه، زردچوب، زرده چوب و اصل الزعفران نیز می گویند. 1


50472 زردک (زَ دَ) [ په . ] (اِمصغ .) نوعی هویج . 1


50473 زردگوش (زَ) (ص مر.) کنایه از: منافق . 1


50474 زردی (زَ) (اِمر.) یرقان . 1


50475 زرروب (زَ) (ص فا.) کسی که خرده ها و ریزه های زر جمع کند. 1


50476 زرزر (ز ز) (اِصت .) نق، غرولند، آواز نامطبوع . 1


50477 زرزوری (زُ زُ) [ ع - فا. ] (ص نسب .) 1 - منسوب به زورزور، مرغی شبیه به گنجشک . 2 - مجازاً ضعیف، ناتوان . 1


50478 زرشک (ز رِ) (اِ.) 1 - درختچه ای است با برگ های دندانه دار و گل های خوشه ای زرد رنگ که میوة آن کوچک و قرمز رنگ و بیضوی است . ر یشه و برگ و میوة آن به مصارف دارویی و خوراکی می رسد. 2 - (عا.) لفظی حاکی از خشم و اعتراض مترادف «آی زکی ». 1


50479 زرشک پلو ( زرشک پلو . پُ لُ) (اِمر.) نوعی پلو که در آن گوشت (معمولاً مرغ ) زرشک و زعفران می ریزند. 1


50480 زرشکی ( زرشکی .) (ص نسب .) (اِمر.) به رنگ زرشک (سرخ متمایل به کبود). 1


50481 زرع (زَ رْ) [ ع . ] 1 - (مص م .) کشاورزی کردن . 2 - (اِمص .) کشاورزی . 3 - (ص .) کاشته . کشت . 1


50482 زرعیار (زَ رِ یّ) (اِ. ص .) زر خالص . 1


50483 زرغون (زَ رْ) (اِ.) = زرگون . زرعونی : نام معجونی مرکب از قند قوام آمده و ادویه که برای تقویت مهره ها به کار می بردند. 1


50484 زرفشان (زَ فِ) 1 - (ص مف .) زرافشان . 2 - (اِمص .) روز نهم از ماه های ملکی . 1


50485 زرفین (زُ رْ) (اِ.) نک زلفین . 1


50486 زرفین وار ( زرفین وار .) (ص مر.) 1 - مانند زرفین . 2 - یک چشم . 1


50487 زرق (زَ) [ ع . ] 1 - (اِمص .) تزریق . 2 - (اِمص .) کبودی . 3 - دورویی، نفاق . 1


50488 زرنگ (زَ رَ) (اِ.) 1 - درختی است کوهی، بسیار محکم و از آن تیر و نیزه و گوی چوگان و جناغ زین سازند؛ درخت گز. 2 - زردچوبه . 1


50489 زرنگ (زَ رَ) (ص .) تازه، نو. 1


50490 زرنگ ( زرنگ .) (اِ.) گلة اسب . 1


50491 زرنگ (زَ یا ز رَ) (ص .) زیرک، باهوش . 1


50492 زرنگار (زَ نِ) (ص مف .) 1 - زینت داده شده با زر. 2 - چیزی که با آب طلا نقاشی شده . 3 - طلاکوب . 1


50493 زرنیخ (زَ) [ په . ] (اِ.) سولفات ارسنیک، جسمی است معدنی مرکب از گوگرد و ارسنیک . 1


50494 زره (ز رِ) (اِ.) جامة جنگ دارای آستین کوتاه و مرکب از حلقه های ریز فولادی که در هنگام جنگ آن را روی لباس های دیگر می پوشیدند. 1


50495 زره پوش ( زره پوش .) (ص مف .) 1 - کسی که زره بر تن کرده . 2 - تانک . 1


50496 زروان (زَ یا زُ) [ په . ] (اِ.) در اوستا چند بار زروان را در ردیف دیگر ایزدان نام برده اند و از آن فرشتة زمانة بیکرانه اراده شده است . 1


50497 زرک (زَ رَ) (اِ.) یک قلم از هفت قلم مواد آرایشی زنانه و آن خالی بود که به وسیلة سرمه روی صورت ایجاد می کردند. 1


50498 زرکش (زَ کَ یا کِ) (ص فا.) آن که تارهای زر به پارچه کشد. 1


50499 زرکند (زَ کَ) (ص ) چیزی که در آن پاره هایی از طلا به کار رفته باشد. 1


50500 زرکوب (زَ)1 - (ص فا.) کسی که شغلش طلا - کوبی است . 2 - (ص مف .) طلاکاری شده . 3 - در صحافی ویژگی جلد کتابی که شکل ها و حروف روی آن زرکوبی شده است . 1


50501 زرکوبی ( زرکوبی .) (حامص .) طلاکاری . 1


50502 زرگر (زَ گَ) سازندة زیورآلات طلایی . 1


50505 زری (زَ) (ص نسب .) 1 - منسوب به زر، طلایی . 2 - پارچه یا لباسی که در آن نخ های طلایی به کار رفته است . 3 - نامی برای زنان . 1


50506 زریر (زَ) (اِ.) گیاهی است دارای ساقة کوتاه و گل های زردرنگ و برگ های زرد مایل به سفید که در رنگ کردن پارچه و لباس استعمال می شود. 1


50507 زرین (زَ رِّ) (ص نسب .) منسوب به زر، طلایی . 1


50508 زریون (زَ) (ص مر.) زرد رنگ . 1


50509 زشت (ز شْ) [ په . ] (ص .) 1 - بدنما، بدگل . 2 - ناپسند، قبیح . 1


50510 زشت یاد (ز) (اِمر.) گفتار بد دربارة کسی، غیبت . 1


50511 زشتی ( زشتی .) (حامص .) 1 - بدمنظری . 2 - ناپسندی . 1


50512 زعارت (زَ رَ) [ ع . زعارة ] (مص ل .) بدخویی، بدخلقی . 1


50513 زعاف (زُ) [ ع . ] (ص .) مهلک، کشنده . 1


50514 زعامت (زَ مَ) [ ع . زعامة ] (اِمص .) ریاست . 1


50515 زعر (زَ عْ) [ ع . ] (مص ل .) پراکنده شدن . 1


50516 زعفران (زَ فَ) [ ع . ] (اِ.) گیاهی است پایا از تیرة زنبقی ها با برگ های دراز و سبز و گل های زرد یا سرخ خوش بو که تارهای نازک زرد رنگ در میان آن قرار دارد. 1


50517 زعم (زَ عْ) [ ع . ] 1 - (مص م .) به عهده گرفتن . 2 - (اِمص .) کفالت . 1


50518 زعم (زَ یا ز یا زُ) [ ع . ] 1 - (مص ل .) گمان بردن . 2 - (اِ.) گمان . 1


50519 زعماء (زُ عَ) [ ع . ] (ص . اِ.) جِ زعیم . 1


50520 زعیم (زَ) [ ع . ] (ص .) 1 - کفیل . 2 - پیشوا، رهبر، بزرگ قوم . 1


50521 زغار ( زغار .) (اِ.) سختی و محنت . 1


50522 زغار (زَ) 1 - زمین نمناک . 2 - لکه یا چربی که در چیزی نمایان باشد. 1


50523 زغار ( زغار .) (اِ.) فریاد و فغان . 1


50524 زغاره ( زغاره .) (اِ.) سرخاب ؛ غازه، گلگونه . 1


50525 زغاره ( زغاره .) (اِ.) 1 - ارزن . 2 - نانی که از ارزن پزند. 1


50526 زغال (زُ) (اِ.) چوب سوخته که پیش از خاکستر شدن آن را خاموش کنند. 1


50527 زغال اخته ( زغال اخته . اَ تِ) (اِمر.) درختچه ای است با برگ های کوچک، میوة آن سرخ رنگ و گوشت دار شبیه سنجد است که از آن کمپوت و مربا درست می کنند یا به صورت خشک شده مصرف می کنند. 1


50528 زغال دانی ( زغال دانی .) (اِ.) 1 - محلی که در آن زغال انبار و نگه داری می کنند. 2 - (عا.) جای کوچک و کثیف . 1


50529 زغال سنگ ( زغال سنگ . سَ) (اِمر.) جسمی است سیاه و براق با درصد بالایی از کربن خالص که از بقایای درختان و گیاهانی که قرن ها پیش در زیرزمین مانده اند تشکیل می شود. 1


50530 زغاک (زَ) (اِ.) شاخة درخت انگور. 1


50531 زغراش (زَ) (اِ.) خرده ریزهای پوست که پوستین دوزان به دور اندازند. 1


50532 زغن (زَ غَ) (اِ.) پرنده ای است گوشتخوار از دستة بازها اما کوچک تر از باز. 1


50533 زغند (زَ غَ) (اِ.) آواز بلند. 1


50534 زغنگ (زَ غَ) (اِ.) یک چشم به هم زدن . 1


50535 زغوته (زَ تِ) (اِ.) نخ یا ریسمان که دور دوک پیچیده باشند. 1


50536 زفاف (ز) [ ع . ] (مص م .) عروس را به خانة شوهر فرستادن . ؛ شب زفاف شب عروسی . 1


50537 زفان (زَ) (اِ.) زبان . 1


50538 زفانه (زَ نِ) (اِ.) نک زبانه . 1


50539 زفت (زُ فْ) (ص .) 1 - خسیس، بخیل . 2 - ترشروی، تندخو. 1


50540 زفت (زَ فْ) (ص .) 1 - درشت، ستبر. 2 - پر، لبریز. 3 - تندمزه . 1


50541 زفت (ز فْ) (اِ.) نوعی صمغ گیاهی که بر روی پارچه می مالند، و برای معالجه بر موضع مورد نظر می چسبانند. 1


50542 زفر (زَ فَ) [ په . ] (اِ.) دهان . 1


50543 زفرات (زَ فَ) [ ع . ] (اِ.) جِ زَفرَة ؛ آه های بلند و آتشین . 1


50544 زفرین (زُ فْ) (اِ.) حلقه ای که بر چهارچوب در نصب کنند؛ زلفین . 1


50545 زفیر (زَ) [ ع . ] (مص ل .) دم برآوردن . 1


50546 زق (زَ قّ) [ ع . ] (مص ل .) خوراک دادن مرغ به جوجه . 1


50547 زق زقو (ز ز) (ص .) (عا.) آن که زیاد نق می زند و بهانه می گیرد. 1


50548 زقوم (زَ قُّ) [ ع . ] (اِ.) نامِ درختی است در جهنم که میوه های تلخ بار می آورد. 1


50549 زل (ز لّ) [ ازع . ] (اِ.) تیزی و حدُت گرما. ؛ زل آفتاب نهایت سوزندگی و تابش آفتاب . 1


50550 زل (زُ) (اِ.) (عا.) نگاه خیره و کنجکاوانه یا گستاخانه . 1


50551 زل (زَ لّ) [ ع . ] 1 - (مص ل .) لغزیدن . 2 - (اِمص .) لغزش . 1


50552 زلات (زَ لّ) [ ع . ] (اِ.) جِ زلت . 1 - لغزش ها، خطاها. 2 - ولیمه ها، مهمانی ها. 1


50553 زلازل (زَ ز) [ ع . ] (اِ.) جِ زلزله . 1


50554 زلال (زُ) [ ع . ] (ص .) آب صاف و گوارا. 1


50555 زلالی (زَ) [ ع . ] (اِ.) ج . زلِّیّه ؛ گستردنی، بساط . 1


50556 زلالیه (زُ یِّ) [ ع . زلالیة ] (اِ.) مایعی است شفاف که فضای بین قرنیه و زجاجیه را پر می کند. 1


50557 زلت (زَ لَّ) [ ع . زلة ] 1 - (مص ل .) لغزیدن، خطا کردن . 2 - (اِمص .) لغزش . 3 - (اِ.) خطا. 4 - مهمانی . 1


50558 زلزال (ز) [ ع . ] (مص م .) جنبانیدن . 1


50559 زلزله (ز لْ ز لِ) [ ع . زلزلة ] 1 - (اِمص .) لرزش . 2 - (اِ.) تکان و جنبش شدید یا خفیف پوستة کرة زمین . 1


54924 عجل (عِ جْ) [ ع . ] (اِ.) گوساله . 1


50560 زلزله خیز ( زلزله خیز .) [ ع - فا. ] (ص .) ویژگی مناطقی از زمین که بر روی کمربند زلزله واقعند و در آن ها زلزله بسیار روی می دهد. 1


50561 زلزله نگاری ( زلزله نگاری . نِ) [ ع - فا. ] (حامص .) ثبت ارتعاشات زلزله و تعیین مرکز پیدایش آن و اندازه گیری شدت آن . 1


50562 زلف (زُ لْ) (اِ.) گیسو، موی سر. 1


50563 زلف (زُ لَ) [ ع . ] (اِ.) ج . زُلْفَة ؛ پاره ای از شب، اول شب . 1


50564 زلفین (زُ) (اِ.) = زورفین . زُرْفین : 1 - حلقه ای که زنجیر یا چفت را در آن می انداختند. 2 - زلف معشوق . 1


50565 زلفین بستن ( زلفین بستن . بَ تَ)(مص م .) انتقام گرفتن . 1


50566 زلق (زَ لَ) [ ع . ] 1 - (مص ل .) لغزیدن . 2 - (اِمص .) لغزش . 3 - استمناء. 1


50567 زلل (زَ لَ) [ ع . ] 1 - (مص ل .) لغزیدن . 2 - (اِمص .) لغزش . 3 - (اِ.) خطا. 1


50568 زلم زیمبو (زَ لَ بُ) (اِمر.) (عا.) اسباب و آلات بازیچه مانند و غالباً زاید که برای زیور به خود می آویزند یا بی هوده در جایی نگه می دارند. 1


50569 زله ( زله .) (اِ.) حشره ای است شبیه ملخ و سبز رنگ که در غله زارها و هوای گرم بانگ کند؛ سوسک و زنجره و جزد و چزد نیز گویند. 1


50570 زله (زَ لِّ) [ ع . زلة ] 1 - (مص ل .) لغزیدن . 2 - (اِ.) خطا. 3 - مهمانی عروسی . 4 - آن چه از خوردنی که از مهمانی با خود برند. 1


50571 زلیفن (زَ فَ) (اِ.) 1 - ترس، بیم . 2 - کینه، انتقام . 1


50572 زم (زَ) [ په . ] (اِ.) سرما، سردی . 1


50573 زم (زَ) (اِ.) گوشت درون و بیرون دهان . 1


50574 زمار (ز) [ ع . ] (ص .) نای زن، نی نواز. 1


50575 زمار ( زمار .) [ ع . ] (اِ.) بانگ شترمرغ . 1


50576 زماره (زَ مّ رِ یا رَ) [ ع . زمارة ] (اِ.) نوعی نای که نوازند. 1


50577 زمام (ز) [ ع . ] (اِ.) مهار، عنان . 1


50578 زمامدار ( زمامدار .) [ ع - فا. ] (ص فا.) سیاستمدار، پیشوا. 1


50579 زمامداری ( زمامداری .) [ ع - فا. ] (حامص .) سیاستمداری، پیشوایی . 1


50580 زمان (زَ) [ په . ] (اِ.) 1 - وقت، هنگام . 2 - دور، عهد. 3 - مدت، فصل . 4 - مهلت . ؛ زمان گرینویچ مرجع مقایسه ای زمان مناطق مختلف کرة زمین بر مبنای نصف النهار گرینویچ که در حمل و نقل بین المللی و پرواز هواپیماها به کار رود و 5/3 ساعت عقب تر از زمان در تهران است . 1


50581 زمان خواستن ( زمان خواستن . خا تَ) (مص ل .) مهلت خواستن . 1


50582 زمانه (زَ نِ) (اِ.) روزگار، دهر. 1


50583 زمانه (زَ نَ) [ ع . زمانة ] (اِ.) 1 - آفت . 2 - نقص بعض اعضا. 3 - تعطیل قوی . 4 - حب، محبت . 1


50584 زمترا (زَ مَ) (اِ.) تمسخر. 1


50585 زمخت (زُ مُ) (ص .) (عا.) 1 - گس، هر چه که طعمی گس داشته باشد. 2 - درشت، ناهنجار. 3 - بخیل . 1


50586 زمر (زَ) [ ع . ] 1 - (مص ل .) نای زدن . 2 - (اِ.) صورت ؛ ج . زمور. 1


50587 زمردین (زُ مُ رُّ) [ معر - فا. ] (ص نسب .)منسوب به زمرد، زمردی، ساخته شده از زمرد. 1


50588 زمره (زُ رِ) [ ع . زمزمة ] (اِ.) گروه، جماعت . 1


50589 زمرّد (زُ مُ رُّ) [ معر - یو. ] (اِ.) یکی از سنگ های قیمتی به رنگ سبز که در جواهرسازی به کار می رود. 1


50590 زمزمه (زَ زَ مِ) [ ع . زمزمة ] = زمزم : 1 - (مص ل .) ترنم کردن . 2 - (اِ.) نغمه . 3 - دعایی که زردشتیان آهسته و زیر لب خوانند. 4 - هر آوازی که به آهستگی خوانده شود. 1


50591 زمستان (زَ یا ز مِ) [ په . ] (اِمر.) چهارمین فصل از فصل های سال . 1


50592 زمستان خواب ( زمستان خواب . خا) (ص .) ویژگی جانورانی که در طول زمستان به خواب زمستانی می روند. 1


50593 زمن (زَ مِ) [ ع . ] (ص .) زمین گیر، بر جای مانده . 1


50594 زمن (زَ مَ) [ ع . ] (اِ.) وقت، هنگام . ج . ازمان، ازمن . 1


50595 زمهریر (زَ هَ) (اِمر.) 1 - سرمای بسیار سخت . 2 - جای بسیار سرد. 1


50596 زمیر (زَ) [ ع . ] (ص .) کوتاه قد. 1


50597 زمین (زَ) [ په . ] (اِ.)1 - سومین سیاره از سیارات منظومه شمسی به نسبت دوری از خورشید. 2 - مساحتی از خاک که در آن کشت و زرع می کنند. 3 - خاک . ؛ زمین و زمان کنایه از: همه جا و همه چیز. ؛ زمین را به آسمان دوختن کنایه از: دست به کار محال زدن و به قصد پیروز شدن از هیچ تلاشی فرو گذار نکردن . 1


50598 زمین خوار ( زمین خوار . خا) (اِ.) کسی که زمین های بایر و بی صاحب را از راه های نامشروع تصرف می کند و به دیگران می فروشد. 1


50599 زمین خیز ( زمین خیز .) (ص .)1 - عجیب، شگفتی آور. 2 - محصول کشاورزی . 1


50600 زمین دار ( زمین دار .) (ص فا.) 1 - مالک . 2 - مرزبان . 1


50601 زمین دوز ( زمین دوز .) 1 - (اِ.) نوعی خیمه . 2 - (ص مر.) محکم، استوار. 1


50602 زمین شناسی ( زمین شناسی . ش ) 1 - (حامص .) مطالعة زمین و دگرگونی های آن . 2 - (اِ.) علمی که موضوع آن زمین و دگرگونی های مربوط به آن است . 1


50603 زمین لرزه ( زمین لرزه . لَ ز) (اِمر.) زلزله . 1


50604 زمین گیر ( زمین گیر .) (ص فا.) درمانده، ناتوان . 1


50605 زن (زَ) [ په . ] 1 - انسان ماده . 2 - همسر. 1


50606 زن بابا (زَ) (اِمر.) نامادری . 1


50607 زن بر (زَ بَ) (ص .) دلال محبت، پاانداز. 1


50608 زن به مزد (زَ. ب. مُ) (ص مر.) دیوث، قواد. 1


50609 زن به مزدی ( زن به مزدی .)(حامص .) جاکشی، قوادی . 1


50610 زن جلب (زَ جَ لَ) [ فا - ع . ] (اِ. ص .) ویژگی مردی که زنش بدکاره است . 1


50611 زن ذلیل (زَ. ذَ) [ ع - فا. ] (عا.) ویژگی آن که از زنش می ترسد و مطیع و فرمان بردار مطلق اوست . 1


50612 زن سالاری ( زن سالاری .) (اِمر.) نظام اجتماعی که در آن قدرت در دست زنان است . 1


50613 زن قحبه ( زن قحبه . قَ بَ یا ب) [ ع - فا. ] (ص مر.) 1 - آن که زن وی روسپی باشد. 2 - دشنامی است مردان را، زن جلب . 1


50614 زن کردن (زَ. کَ دَ) (مص م .) ازدواج کردن . 1


50615 زناء (ز) [ ع . ] (مص ل .) آمیزش نامشروع مرد و زن . 1


50616 زنابیر (زَ) [ ع . ] (اِ.) جِ زنبور. 1


50617 زناج (زُ نّ) (اِ.) جگرآکند. 1


50618 زنادیق (زَ) [ ع . ] (اِ.) جِ زندیق . 1


50619 زنار (زُ نّ) [ یو. ] (اِ.) 1 - رشته ای که مسیحیان به وسیلة آن صلیب را به گردن آویزند. 2 - کُستی ؛ شالی که زردشتیان به کمر بندند. 1


50620 زنار بستن ( زنار بستن . بَ تَ) [ یو - فا. ] (مص ل .) کنایه از: کافر شدن . 1


50621 زناشویی (زَ) (حامص .) ازدواج، برقراری رابطة زن و شوهری . 1


50622 زنباره (زَ رِ) (ص مر.) زن باز، مردی که آمیزش با زنان را بسیار دوست دارد. 1


50623 زنبارگی (زَ رَ یا رِ) (حامص .) بُلهوسی، زن - دوستی . 1


50624 زنبر (زَ بَ) (اِ.) (عا.) ظرفی مستطیل شکل که هر گوشة آن یک دستگیره دارد و به وسیلة آن خاک، خشت و مانند آن راجابه جا کنند. 1


50625 زنبری (زَ بَ) (اِ.) کشتی، جهاز بزرگ . 1


50626 زنبق (زَ بَ) (اِ.) گیاهی است پایا از راستة تک لپه ای ها جزو گروهی که جام و کاسة رنگین دارند و سردستة زنبقی ها می باشند. این گیاه دارای ساقة زیرزمینی نشاسته دار و گل های رنگین معطر است . 1


50627 زنبور (زَ) [ ع . زُنبور ] (اِ.) حشره ای است از گروه نازک بالان با نیشی قوی که به صورت گروهی زندگی می کند و به چند نوع تقسیم می شود. 1 - زنبور سیاه . 2 - زنبور طلایی . 3 - زنبور عسل . 1


50628 زنبوره (زَ رَ یا رِ) (اِ.) 1 - نوعی زنبور سیاه بزرگ . 2 - نوعی توپ کوچک، زنبورک کمانی آهنین و نوک تیز، زنبورک . 3 - سازی است که صدای آن شبیه صدای زنبور است و آن چوبی بود که بر دو سر آن دو کدو نصب می کردند و دو تار بر آن بسته می نواختند (بیشتر در هند)؛ کنگری . 4 - کنایه از: گروه بسیار، مردم انبوه . 1


50629 زنبورک (زَ رَ) (اِمصغ .)1 - زنبور کوچک . 2 - نوعی توپ کوچک که در زمان صفویه و قاجاریه به شتر می بستند. 3 - کمانی آهنین و نوک تیز. 1


50630 زنبوری (زَ) (اِ.) 1 - به شکل زنبور. 2 - نوعی پارچة توری درشت بافت . 3 - نوعی چراغ روشنایی . 1


50631 زنبیل (زَ) (اِ.) سبدی که از الیاف گیاهی بافند. 1


50632 زنج (زَ نْ) (اِمص .) گریه، ناله . 1


50633 زنج (ز) (اِ.) زاج سفید. 1


50634 زنج (زُ) (اِ.) صمغ درخت . 1


50635 زنجاب (زُ یا ز) (اِمر.) = زنج آب : 1 - زنج درخت که هنوز سفت و منجمد نشده . 2 - ترشحات کم و بیش چسبناک و آب شکل خارج شده از زخم های جلدی ملتهب . 1


50636 زنجبیل (زَ جِ) (اِ.) گیاهی است پایا، دارای برگ های دراز و باریک، گل هایش خوشه ای و زردرنگ، ارتفاعش تا یک متر می رسد. قسمت مورد استفادة این گیاه ریزوم آن است که همان زنجبیل معروف است، طعمش تند و سوزان است، در قدیم برای درمان سرماخوردگی از آن استفاده می شد. 1


50637 زنجره (ز جَ رِ) (اِ.) حشره ای است دارای بال نازک و شفاف، روی درختان زندگی می کند و آوازی بلند و طولانی دارد. 1


50638 زنجموره (زَ جِ یا جَ رِ)(اِ.) آه و ناله، گریه و زاری . 1


50639 زنجه (زَ جِ) (اِ.) 1 - مویه، ناله . 2 - درد شکم . 1


50640 زنجی (زَ نْ) (ص نسب .) نک زنگی . 1


50641 زنجیر (زَ) [ په . ] (اِ.) رشته ای است فلزی متصل به هم . 1


50642 زنجیربان ( زنجیربان .) (ص مر.) (اِمر.) زندانبان . 1


50643 زنجیرزنی ( زنجیرزنی . زَ) (حامص . اِ.) مراسم عزاداری به ویژه در ماه محرم که در آن عزاداران به صورت گروهی در دسته های نامنظم با زنجیر به کتف و پشت و سر خود می کوبند. 1


50644 زنجیره (زَ رِ) (اِ.) 1 - رشته، هر چیز شبیه به زنجیر. 2 - چرخه ؛ مجموع فرایندهای مرتبط با هم . 3 - شیارهای لبة سکه . 1


50645 زنجیری (زَ) (ص نسب .) دیوانه، خطرناک . 1


50646 زنخ (زَ نَ) (اِ.) چانه . 1


50647 زنخ بر خود زدن ( زنخ بر خود زدن . بَ. خُ. زَ دَ) (مص ل .) شرمنده شدن، سرافکنده شدن . 1


50648 زنخ زدن ( زنخ زدن . زَ دَ) (مص ل .) 1 - سخن بیهوده گفتن، چانه زدن . 2 - سرزنش کردن، طعنه زدن . 1


50649 زنخ نرم داشتن (بودن ) ( زنخ نرم داشتن . نَ. تَ) (مص ل .) کنایه از: موافق بودن، سازگار بود ن . 1


50650 زنخدان ( زنخدان .) (اِمر.) چانه . 1


50651 زنخدان گشادن ( زنخدان گشادن . گُ دَ) (مص ل .) کنایه از: به جلوه درآوردن زیبایی و حُسن . 1


50762 زواه (ز) (اِ.) غذایی که برای زندانیان و اسیران درست کنند. 1


50652 زند ( زند .) (اِ.) 1 - آهنی که بر سنگ زنند و از آن آتش بجهد، چخماخ . 2 - چوب آتش زنه که آن ر ا بر چوب دیگر سایند تا آتش بوجود بیاید. چوب بالایین را «زند» و چوب زیرین را «پازند» نامند. 1


50653 زند ( زند .) [ ع . ] (اِ.) ساعد، بنددست . 1


50654 زند ( زند .) (ص .) 1 - بزرگ، عظیم . 2 - نیرومند. 1


50655 زند (زَ) (اِ.) 1 - تفسیر، شرح . 2 - تفسیر اوستا. 1


50656 زندان (ز) [ په . ] (اِ.) جایی برای نگهداری گناهکاران . 1


50657 زندانبان ( زندانبان .) (ص مر.) نگهبان زندان . 1


50658 زندانی ( زندانی .) (ص نسب .) کسی که در محبس باشد. 1


50659 زندخوان (زَ خا) کنایه از: 1 - بلبل . 2 - زرتشتی . 1


50660 زندقه (زَ دَ قِ) [ ع . زندقة ] (مص ل .) باطناً کافر بودن و تظاهر به ایمان کردن . 1


50661 زنده (زَ د) (ص .) ژنده ؛ بزرگ، عظیم . 1


50662 زنده ( زنده .) (اِ.) آتش زنه . 1


50663 زنده دل ( زنده . د) (ص مر.) 1 - روشن دل . 2 - شاد، خوش مشرب . 1


50664 زنده پیل (زَ د) [ په . ] (اِمر.) فیل بزرگ . 1


50665 زندواف (زَ) (ص مر.) 1 - سرودخوان . 2 - خوش آواز. 3 - بلبل . 1


50666 زندگانی (ز دَ یا د) (مص ل .) 1 - زیستن . 2 - عمر. 1


50667 زندگی ( زندگی .) [ په . ] (حامص .) 1 - زنده بودن، زیست، حیات . 2 - مدت عمر. 3 - وضع مالی . 4 - مال و منال . 1


50668 زندگینامه ( زندگینامه . مِ) (اِمر.) شرح حال، گزارشی از رویدادهای زندگی یک یا چند تن . 1


50669 زندیق (ز) [ معر. ] (اِ.) 1 - کافر، بی دین . 2 - به پیروان «مانی » گفته اند. 1


50670 زنقه (زَ نَ قَ یا قِ) [ ع . زنقة ] (اِ.) کوچة تنگ و باریک . 1


50671 زنمرد (زَ مَ) (اِ.) ازدواج . 1


50672 زنمه (زَ نَ مَ یا مِ) [ ع . زنمة ] (اِ.) پاره ای از گوش شتر یا گوسفند که بریده آویزان کنند. 1


50673 زننده (زَ نَ د) (ص فا.) 1 - نامطبوع، زشت . 2 - نوازندة ساز. 1


50674 زنندگی (زَ نَ دَ یا د) (حامص .) زشتی . 1


50675 زنهار (ز) نک زینهار. 1


50676 زنهاری (ز)(ص .) کسی که امان و پناه بخواهد. 1


50677 زنودن (زَ دَ) (مص ل .) زنوییدن . 1


50678 زنویه (زَ یِ) (اِمص .) زوزه کشیدن سگ . 1


50679 زنوییدن (زَ دَ) (مص ل .) زوزه کشیدن سگ . 1


50680 زنگ (زَ) [ په . ] (اِ.) آلتی فلزی که به گردن چهارپایان آویزان کنند. 1


50681 زنگ ( زنگ .) (اِ.) 1 - اکسید آهن، ماده ای سبز رنگ که در اثر ترکیب اکسیژن و آهن بوجود می آید. 2 - پرتو ماه و آفتاب . 3 - زنگی، سیاه پوست . 4 - کنایه از: غم، اندوه، شب، تیرگی . 1


50682 زنگ تفریح (زَ گِ تَ) [ فا - ع . ] (اِمر.) فاصلة کوتاه پس از پایان یک جلسه درس که به شاگردان امکان می دهد از کلاس بیرون بروند و به بازی یا استراحت پردازند. 1


50683 زنگ زدن (زَ. زَ دَ) (مص ل .) زنگار گرفتن فلز و آیینه و مانند آن . 1


50684 زنگار (زَ) (اِ.) زنگ فلزات، آیینه و جز آن . 1


50685 زنگاری ( زنگاری .) (ص نسب .) سبزرنگ . 1


50686 زنگدار (زَ) (ص فا.) طنین دار. 1


50687 زنگدان (زَ) (اِمر.) جلاجل . 1


50688 زنگل (زَ گُ) (اِمر.) زنگوله . 1


50689 زنگلیچه (زَ گُ چَ یا چِ) (اِمصغ .) زنگ خرد، جرس کوچک . 1


50690 زنگوله (زَ لِ یا لَ) (اِمر.) زنگ های کوچک که به گردن چهارپایان آویزند. 1


50691 زنگی (زَ) (ص نسب .) سیاه پوست . 1


50692 زنگی مزاج (زَ. مِ) [ فا - ع . ] (ص مر.) کسی که همواره شاد و خوشحال باشد. 1


50693 زنگیچه (زَ چِ یا چَ) (اِمصغ .) مرفق، ابتدای ساعد و دست . 1


50694 زنیان (ز) (اِ.) = ژنیان . زینان . زینیان : تخمی است که آن را بر روی خمیر نان پاشند؛ نانخواه . 1


50695 زنینه (زَ نَ یا نِ) (ص نسب . اِمر.) زن، امرأه . 1


50696 زنیکه (ز کِ) (اِمصغ .) (عا.) = زنکه : برای تحقیر و توهین زن گویند. 1


50697 زه ( زه .) [ متر. معر. زیق ] (اِ.) کنارة چیزی . 1


50698 زه ( زه .) 1 - (اِمص .) زاییدن . 2 - تراوش آب از درز چیزی . 3 - (اِ.) نطفه . 4 - بچه . 5 - چشمه . 1


50699 زه ( زه .) (اِ.) چلة کمان . 1


50700 زه (ز) (شب جم .) از ادات تحسین به معنی خوشا، آفرین . 1


50701 زه بند (ز بَ) (اِمر.) نوعی گردن بند. 1


50702 زه زدن (ز. زَ دَ) (مص ل .) (عا.) از پا درآمدن، از میدان به در رفتن . 1


50703 زه کردن ( زه کردن . کَ دَ) (مص م .) آبستن کردن . 1


50704 زه کشی (ز. کَ یا کِ) (حامص .) خشکاندن آب زمین . 1


50705 زه کشیدن ( زه کشیدن . کَ یا کِ دَ) (مص ل .) 1 - کشیدن زه کمان . 2 - (مص م .) (عا.) سخت شدن جراحت، تیر کشیدن عضلات . 1


50706 زه گرفته (ز گِ رِ تِ) (ص مف .) 1 - آبستن شده، بار گرفته (زن یا جانور ماده ). 2 - زمینی که شایستگی کشت و زرع پیدا کرده . 1


50707 زهاب (ز) (اِمر.) 1 - آبی که از شکاف سنگ یا چشمه تراوش کند. 2 - چشمة جوشان . 1


50708 زهاد (زُ هّ) [ ع . ] (ص .) جِ زاهد؛ پارسایان . 1


50763 زوایا (زَ) [ ع . ] (اِ.) جِ زاویه ؛ گوشه ها. 1


50709 زهادت (زَ دَ) [ ع . زهادة ] 1 - (مص ل .) زهد ورزیدن، رغبت نکردن به دنیا. 2 - (اِمص .) بی میلی به جهان، پرهیزگاری، پارسایی . 1


50710 زهار (ز) (اِ.) آلت تناسلی مرد یا زن و حوالی آن که موی از آن روید، شرمگاه . 1


50711 زهازه (ز ز) (شب جم .) از ادات تحسین به معنای : آفرین ! 1


50712 زهتاب (ز) (ص فا.) کسی که شغلش تابیدن زه و تهیه کردن رشتة تافته از رودة گوسفند و حیوانات دیگر است . 1


50713 زهد (زُ) [ ع . ] (اِمص .) پرهیزکاری . 1


50714 زهدان (ز) (اِمر.) بچه دان . 1


50715 زهدان نهادن ( زهدان نهادن . نَ دَ) (مص ل .) کنایه از: عاجز شدن در جنگ . 1


50716 زهر ( زهر .) [ ع . ] (اِ.) شکوفة درخت و گیاه . ج . ازهار، زهور. 1


50717 زهر (زَ) [ په . ] (اِ.) مادة سمی . ؛ زهر هلاهل زهر جانوری افسانه ای که گفته شده بسیار کشنده است . ؛ زهر چشم گرفتن بسیار ترساندن . ؛ زهر مار کردن کنایه از: خوردن (در مقام دشنام و تحقیر). ؛ زهر ماری کنایه از: مشروب الکلی . 1


50718 زهرآگین ( زهرآگین .) (ص مر.) زهرآلود. 1


50719 زهرا (زَ) [ ع . زهراء ] (ص .) مؤنث ازهر، درخشنده، درخشنده روی . 1


50720 زهراب (زَ) (اِمر.) 1 - آب زهرآلود. 2 - مایه ای که شیر را پنیر کند. 1


50721 زهرابه (زَ ب) (اِمر.) سمی که از میکرب ها ترشح شود. 1


50722 زهرباد (زَ) (اِمر.) دیفتری . 1


50723 زهربار ( زهربار .) (ص فا.) کشنده، مهلک . 1


50724 زهرخند ( زهرخند . خَ) (اِمر.) خنده ای که از روی خشم کنند. 1


50725 زهره (زُ رِ) [ ع . زهرة ] (اِ.) ناهید؛ دومین سیارة منظومة شمسی به نسبت فاصله از خورشید. 1


50726 زهره (زَ رِ یا رَ) (اِ.) 1 - کیسة صفراء. 2 - مایع زرد رنگ و تلخ موجود در کیسة صفرا. ؛ زهره ترک شدن (عا.) به شدت ترسیدن . 1


50727 زهره ( زهره .) [ ع . زهرة ] (اِ.) واحد زهر؛ یک شکوفه . 1


50728 زهره باختن (زَ رِ. تَ) (مص ل .) بسیار ترسیدن . 1


50729 زهره داشتن ( زهره داشتن . تَ) (مص ل .) دل و جرأت داشتن . 1


50730 زهره رخ (زُ رِ. رُ) [ ع - فا. ] (ص مر.) دارای چهره ای مانند زهره، ناهید رخسار، زهره - جبین . 1


50731 زهره ساز ( زهره ساز .) [ ع - فا. ] (ص مر.) خوش - خوان . 1


50732 زهره طبع ( زهره طبع . طَ) [ ع . ] (ص مر.) خوش منش . 1


50733 زهرچشم (زَ چَ یا چِ) (اِمر.) نگاهی که از روی خشم و غضب کنند. 1


50734 زهزاد (ز) (اِمر.) زن و فرزند، نسل، فرزند. 1


50735 زهم (زُ) [ ع . ] (اِ.) بوی بد، گند. 1


50736 زهمت (زُ مَ) [ ع . زهمة ] (اِ.) باد گنده، بوی ریم و چربش، بوی گوشت چرب متعفن . 1


50737 زهه (ز هَ یا هِ) (اِمص .) به دست آوردن نتیجه از درآمیختن نر و ماده ؛ نتاج، تخم گیری . 1


50738 زهو (زَ هْ وْ) [ ع . ] (مص ل .) 1 - درخشیدن . 2 - وزیدن . 3 - ناز کردن . 4 - تکبر کردن . 1


50739 زهوار (ز) (اِمر.) 1 - نوار باریکی از چرم یا چیز دیگر که با آن حاشیه یا کنارة چیزی را دوزند. 2 - چوب های باریکی که در اطراف چهارچوب در و پنجره کوبند. 1


50740 زهوق (زُ) [ ع . ] (مص ل .) 1 - بیرون رفتن . 2 - نابود گشتن . 3 - باطل شدن . 1


50741 زهک (ز هَ) (اِمصغ .) شیر زنان یا جانوران دیگر نو زاییده ؛ آغوز، فله . 1


50742 زهکونی (ز) (حامص .) تیپا، اردنگ . 1


50743 زهگیر (ز) (اِ.) انگشتانه ای از چرم یا استخوان که درِ آن را در انگشت کرده، زه کمان را می کشیدند. 1


50744 زهی (ز) (شب جم .) 1 - از ادات تحسین به معنای آفرین ! 2 - از ادات تأسف به معنای افسوس ! 1


50745 زهی ( زهی .) (ص نسب .) 1 - حیوان آماده برای آبستن شدن . 2 - حیوان نو زاییده . 1


50746 زهی ( زهی .) (ص نسب .) هر سازی که دارای زه باشد. 1


50747 زهیدن (ز دَ) (مص ل .) زاییدن . 1


50748 زو (اِ.) بازی ای گروهی که در آن یک نفر در حالی که نفس خود را حبس کرده و با گفتن کلمة «زو» به سمت گروه مقابل می رود و تا وقتی که بدون نفس کشیدن این کلمه را بر زبان می آورد می تواند اعضای گروه مقابل را بزند و از بازی خارج کند مگر این که خود به وسیلة آن ها گرفته شود و نتواند فرار کند. 1


50750 زو کشیدن (کِ دَ) (مص ل .) (عا.) اصطلاحی است در باز الک دولک که طرف مغلوب باخته باید در مسافت معینی بدون تازه کردن نفس بدود. 1


50751 زواج (زَ) [ ع . ] (اِمص .) زناشویی . 1


50752 زواده (زَ د) [ ع . ] (اِ.) زاد و توشة سفر. 1


50753 زوار (زُ وّ) [ ع . ] (ص . اِ.) زیارت کنندگان . 1


50754 زوار (زَ) (ص . اِ.) خدمتکار، پرستار. 1


50755 زوار (زَ وَّ) [ ع . ] (ص .) بسیار زیارت کننده . 1


50756 زوار (ز) نک زهوار. 1


50757 زوار دررفته (زَ. دَ رَ تِ)(ص مر.)(عا.) فرسوده، از کار افتاده . 1


50758 زوال (زَ) [ ع . ] 1 - (مص ل .) نیست شدن، از بین رفتن . 2 - متمایل شدن آفتاب از وسط آسمان به سوی مغرب . 3 - (اِمص .) نقصان . 4 - ناپایداری . 5 - نیستی . 6 - خرابی . 7 - (اِ.) آفت، بلا. 1


50759 زواله (زَ لِ) (اِ.) گلولة خمیر که به مقدار یک قرص نان ساخته باشند. 1


50764 زواید (زَ یِ) [ ع . زوائد ] (اِ.) جِ زایده . 1


50765 زوبع (زُ بَ) [ ع . ] (اِ.) شیطان، ابلیس . 1


50766 زوبین (اِ.) نیزه کوچک . 1


50767 زوج (زُ) [ ع . ] (اِ.) 1 - شوهر. 2 - عددی که بر 2 بخش پذیر باشد. 1


50768 زوجات (زَ یا زُ) [ ع . ] (اِ.) جِ زوجه ؛ همسران . 1


50769 زوجه (زُ جِ) [ ع . زوجة ] (اِ.) همسر. 1


50770 زوجین (زُ جِ) [ ع . ] (اِ.) تثنیه زوج، زن و شوهر. 1


50771 زود [ په . ] (ق .) تند، سریع . 1


50772 زودازود (ق مر.) شتابان، با عجله . 1


50773 زودانداز ( اَ ) (اِ. ص .) شعر یا سخنی که به بدیهه و بی تأمل گفته شود. 1


50774 زودباور (وَ) (ص مر.) ساده لوح . 1


50775 زودخیز (ص فا.) کنایه از: خدمتگزار. 1


50776 زودرس (رَ یا رِ) (ص فا.) آن چه که پیش از موقع مقرر به دست آید. 1


50777 زودرنج (رَ) (ص مر.) آن که زود متأثر و رنجیده خاطر شود، نازک دل، حساس . 1


50778 زودگذر (گُ ذَ) (ص فا.) آن چه که به سرعت محو شود. 1


50779 زودیاب (ص فا.) تیزهوش . 1


50780 زور (زَ وَ) (ص . ق .) فوق، زبر. 1


50781 زور (زَ یا زُ) (اِ.) (زردشتی ) آبی است که به دست یکی از موبدان، پاک و مقدس شده، خوردنی مایع و آبکی ؛ مق . می زد. 1


50782 زور [ ع . ] (اِ.) دروغ، باطل . 1


50783 زور [ په . ] (اِ.) نیرو، توانایی . 1


50784 زور آوردن (وَیا وُ دَ) (مص ل .) 1 - فشار دادن . 2 - ستم کردن . 1


50785 زور زدن (زَ دَ) (مص ل .) (عا.) نهایت تلاش خود را کردن . 1


50786 زورآزما (ی ) (ز) (ص فا.) آن که زور و نیروی خویش را به معرض آزمایش درآورد. 1


50787 زورآزمایی (ز) (حامص .) دست و پنجه نرم کردن . 1


50788 زورآور (وَ) (ص فا.) زورمند، نیرومند. 1


50789 زورآوری (وَ)(حامص .)نیرومندی، پهلوانی . 1


50790 زوراء (زَ یا زُ) [ ع . ] (اِ.) 1 - چاه عمیق . 2 - کمان . 3 - قدح . 1


50791 زورخانه (نِ) (اِمر.) محل مخصوص ورزش های باستانی، باشگاه . 1


50792 زورزورکی (رَ) (ق مر.) (عا.) به زور. 1


50793 زورفین (زُ فِ) نک زلفین . 1


50794 زورق (زُ رَ) [ ع . ] (اِ.) قایق . 1


50795 زورقی ( زورقی .) [ ع - فا. ] (اِ.)نوعی از کلاه قلندران که شبیه به زورق است . 1


50796 زورنیم (زَ وَ) (اِ.) پارچه ای که به اندام خاصی از جانب پشت بر گریبان جامه دوزند. 1


50797 زورچپانی (چَ) (حامص .) [ ع . ] (عا.) = زور - تپانی : اصرار و پافشاری یا اعمال زور و فشار برای انجام گرفتن کاری . 1


50798 زورکی (رَ) (ق مر.) (عا.) به زور. 1


50799 زوزه (ز) (اِ.) ناله، نالة سگ و شغال . 1


50800 زوش (ص .)1 - تندخو، خشمگین . 2 - نیرومند. 1


50801 زوش (زَ یا زُ) [ ع . ] (ص .) بندة فرومایه . 1


50802 زوفا [ ع . ] (اِ.) گیاهی است پایا از تیرة نعناعیان که به حالت خودرو می روید.ریشه اش ض خیم و منشعب و ساقه هایش نسبتاً چوبی و برگ هایش کوچک و متقابل و نوک تیز و بسیار معطر می باشد. گل هایش زیبا و معطر است . اسانس این گیاه مشابه اسانس نعناع است و مصرف طبی دارد. 1


50803 زولبیا (اِ.) نوعی شیرینی است که برای تهیة آن نشاسته و ماست را مخلوط کنند و سپس در شربت، شکر، آب و گلاب قرار می دهند. 1


50804 زوم [ انگ . ] (اِ.) نوعی عدسی با فاصلة کانونی متغیر. ؛ زوم کردن الف - تغییر دادن فاصلة کانونی عدسی زوم برای تطبیق با موضوع مورد نظر عکاس یا فیلمبردار. ب - (مجازاً) خیره شدن، با توجه نگاه کردن در چیزی . 1


50805 زون (اِ.) بهره، قسمت . 1


50806 زونا (زُ) (اِ.) بیماری پوستی که عامل ویروس آبله مرغان است که به صورت تاول ها یا دانه هایی در امتداد یک عصب پوستی پدیدار می شود و با درد زیادی همراه است . 1


50807 زونکن (زُ کَ) [ آلما . ] (اِ.) نام تجاری وسیله ای معمولاً مقوایی و ضخیم با میله هایی فنردار، مخصوص نگه داری سندها و اوراق اداری برای پیشگیری از پراکنده شدن آن ها، پَروَندن (فره ). 1


50808 زویج (زَ) (اِ.) = زویش : نوعی خوراک که از قطعات رودة گاو یا گوسفند آکنده از پیه و گوشت تهیه کنند. 1


50809 زک (زَ) (اِ.) سخنی که از روی خشم در زیر لب گویند. 1


50810 زکاب (زَ) (اِمر.) مرکب سیاه که با آن چیز نویسند. 1


50811 زکات (زَ) [ ع . زکاة ] (اِ.) 1 - خلاصة چیزی . 2 - بخشی از مال که به مستمند و درویش دهند. 1


50812 زکاره (زَ رِ) (ص .) خیره سر. 1


50813 زکال (زُ) (اِ.) زُگال ؛ ذغال . 1


50814 زکام (زُ) [ ع . ] (اِ.) بیماری واگیردار که در اثر سرماخوردگی بوجود می آید که با آب ریزش و گرفتگی بینی همراه است . 1


50815 زکان (زَ) (ص فا.) کسی که از روی خشم یا دلتنگی با خود حرف بزند. 1


50816 زکند (زُ کَ) (اِ.) کاسة سفالین . 1


50817 زکوة (زَ کا) [ ع . ] (اِ.) نک زکات . 1


50818 زکی (زَ) [ ع . ] (ص .) 1 - پاک، پاکیزه . 2 - پارسا. ج . ازکیاء. 1


50819 زکی (ز کّ) (شب جم .) (عا.) هنگام اعتراض همراه با انکار و تعجب به کار می رود، دکی . 1


50820 زکیدن (زَ دَ)(مص ل .) از روی خشم و دلتنگی با خود حرف زدن . 1


50821 زکیه (زَ یِّ) [ ع . زکیة ] (ص .) مؤنث زکی . 1


50822 زگال (زُ) (اِ.) زغال . 1


50823 زگالاب (زُ) (اِمر.) مرکبی سیاه که با آن نویسند. 1


50824 زگوند (ز گُ) [ از آلما. ] (اِ.) علامتی به شکل « » که در بالا و سمت راست حروف مشخص کنندة نمادهای ریاضی قرار می گیرد و آن ها را از نمادهای متناظرشان متمایز می کند. 1


50825 زگیل (ز) (اِ.) برجستگی کوچک روی پوست . 1


50826 زی [ ع . ] (اِ.) هیئت، شکل . 1


50827 زی (حراض .) سوی، طرف . 1


50828 زیاد [ ع . ] (ص . ق .) بسیار، فراوان . 1


50829 زیادت (دَ) [ ع . زیادة ] 1 - (مص ل .) افزون شدن . 2 - (اِمص .) افزونی . 1


50830 زیاده (د) [ ع . زیادة ] افزونی . 1


50831 زیارت (رَ) [ ع . ] (مص م .) 1 - دیدار کردن . 2 - رفتن به مکان مقدس . 1


50832 زیارت نامه ( زیارت نامه . مِ) [ ع - فا. ] (اِمر.) دعای ویژه ای که در هنگام زیارت جایی خوانده می شود. 1


50833 زیان (اِ.) 1 - خسارت . 2 - آسیب . 3 - کاستی . 1


50834 زیان کار (ص فا.) خسران دیده، زیانگر. 1


50835 زیب (اِ.) آرایش، زینت . 1


50836 زیبا (ص فا.) 1 - شایسته، زیبنده . 2 - نیکو، جمیل . 1


50837 زیبق (زَ یْ بَ) [ ع . ] (اِ.) جیوه . 1


50838 زیبق کردن ( زیبق کردن . کَ دَ) [ معر - فا. ] (مص م .) 1 - جیوه مالیدن به شیشه برای ساختن آیینه . 2 - نابود کردن . 1


50839 زیبنده (بَ د) (ص فا.) 1 - سزاوار. 2 - آراسته . 1


50840 زیبندگی (بَ دَ یا د)(حامص .) 1 - شایستگی . 2 - برازندگی . 1


50841 زیبیدن (ز دَ) (مص ل .) سزاوار بودن، برازنده بودن . 1


50842 زیت (زَ یا ز) [ ع . ] (اِ.) روغن زیتون . 1


50843 زیتون (زَ یا ز) [ ع . ] (اِ.) درختی است با تنة ناصاف و دارای شکاف های مشخص، ولی در گیاهان جوان صاف و رنگی مایل به سبز دارد. میوة این درخت سبز و گوشت دار شبیه به آلوچه است که روغن فراوان دارد و ملین است . ؛ زیتون پرورده میوة زیتون که هستة آن را درآورده و داخل آن را از دانه های خشک شدة انار ترش و گردوی کوبیده پر کرده باشند. 1


50844 زیتونی ( زیتونی .) [ ع . ] (ص نسب .) سبز مایل به زرد. 1


50845 زیج (اِ.) معرب زیگ، جدولی برای تعیین احوال و حرکات ستارگان . 1


50846 زید (زَ یا ز) [ ع . ] 1 - (مص ل .) نمو کردن، افزون شدن . 2 - (مص م .) نمو دادن . 3 - نامی است از نام های مردان . 1


50847 زیر [ په . ] (ق .) 1 - پایین . 2 - صدای نازک . ؛ زیر بار رفتن کار یا وضع سختی را پذیرفتن . ؛ زیر پا گذاشتن بی اعتنایی کردن، اهمیت ندادن . ؛ زیر چیزی را زدن آن را انکار کردن . ؛ زیر سیبلی رد کردن نادیده گرفتن . 1


50848 زیر آمدن (مَ دَ) (مص ل .) مغلوب شدن، باختن . 1


50849 زیر سبیلی (س ) (ق مر.) (عا.) نادیده، به روی خود نیاوردن . 1


50850 زیر و بالا (رُ) (ص مر.) سخن ناراست، سخن آمیخته به دروغ . 1


50851 زیرا (حر رب .) از این جهت . 1


50852 زیرافکن (اَ کَ) (ص مف . اِ.) 1 - تشک، نهالی . 2 - مقامی است در موسیقی . 1


50853 زیرانداز (اَ) (اِ.) تشک . 1


50854 زیراک [ په . ] (حر رب .) زیرا. 1


50855 زیراکس (کْ سْ) [ انگ . ] (اِ.) نام تجارتی دستگاهی است که برای اولین بار فتوکپی به صورت خشک را متداول کرد، فتوکپی . 1


50856 زیربنا (بَ) [ فا - ع . ] (اِ.) 1 - مساحت ساختمان . 2 - زمینی که در آن ساختمان بنا شده است . 3 - اساس، بنیان، زیرساخت . 1


50857 زیرجامه (مِ یا مَ) (اِمر.) جامة نازکی که زیر شلوار پوشند، زیرشلواری . 1


50858 زیرخاکی (ص نسب . اِ.) اشیای عتیقه که از زیر خاک بیرون آورند. 1


50859 زیرخرد (خُ) (اِمر.) لحنی است از موسیقی قدیم . 1


50860 زیردریایی (دَ) (اِمر.) نوعی کشتی که مجهز به وسایل و جنگ افزارهای لازم است که می تواند در زیر آب و در جهت دلخواه حرکت کند. 1


50861 زیردست (دَ)(ص مر.)1 - فرمانبردار، خدمتگزار. 2 - ذلیل، پست . 1


50862 زیرزمین (زَ) (اِمر.) طبقه ای از خانه که پایین تر از سطح زمین قرار دارد. 1


50863 زیرسیگاری (اِ.) ظرف کوچکی برای ریختن خاکستر سیگار، جاسیگاری . 1


50864 زیرلفظی (لَ) [ فا - ع . ] (اِ.) (عا.) پول یا هدیه ای که هنگام مراسم عقد از طرف خانوادة داماد به عروس داده می شود تا او رضایت خود را برای ازدواج اعلام کند. 1


50865 زیرنویس (نِ) (اِمر.) توضیحی که دربارة موضوعی از متن در زیر صفحة متن داده می شود. 1


50866 زیره (رِ)(اِ.)1 - قسمت زیرین هر چیزی . 2 - قسمت تحتانی کفش . 1


50867 زیره ( زیره .) (اِ.) = ژیره : گیاهی علفی و یکساله، دارای ساقه های سبز و برگ های بریده و گل های سفید. میوه هایش ریز و معطراست . 1


50868 زیرپوش (اِ.) لباس نازکی که در زیر لباس های دیگر پوشند، زیرپیراهن . 1


50869 زیرچاق (اِمر.) 1 - کمان کم زور. 2 - کنایه از: کسی که هر چه بدو فرمان دهند انجام دهد. 1


51164 ساکن (کِ) [ ع . ] (اِفا.) 1 - بی حرکت . 2 - مقیم، سکونت داشتن . 1


50870 زیرچشمی (چَ) (ق .) نگاه کردن به حالتی که دیگران متوجه نشوند. 1


50871 زیرک (رَ) (ص .) باهوش، زرنگ . 1


50872 زیرک سار ( زیرک سار .) (ص مر.) باهوش . 1


50873 زیرکش (کَ یا کِ) (اِمر.) یکی از مقامات موسیقی قدیم ؛ حسینی . 1


50874 زیرکی (رَ) (حامص .) هوشیاری . 1


50875 زیزفون (زُ) [ معر. ] (اِ.) گیاهی است از تیرة پنیرکیان، برگ هایش منفرد کامل و دندانه دار و به شکل قلب در قاعده قرار دارند ولی برگ های انتهای ساقه نوک تیزند و گل هایش به رنگ سفید است . ضح . همین کلمه است که به صورت «زیرفون » تحریف شده . 1


50876 زیست (مص مر.) زندگی، حیات . 1


50877 زیست شناسی (ش ) (اِ.) دانشی که دربارة موجودات زنده بحث می کند. 1


50878 زیستن (تَ) (مص ل .) زندگانی کردن . 1


50879 زیغ (اِ.) حصیر، بوریا. 1


50880 زیغ (زَ) [ ع . ] 1 - (مص ل .) میل کردن . 2 - میل کردن به سوی پستی و شک . 3 - میل کردن از حق . 4 - (اِمص .) انحراف از راه راست . 5 - شک، ریب . 1


50881 زیغال (اِ.) قدح . 1


50882 زیغگر (گَ) (ص .) حصیرباف . 1


50883 زیف (زَ) (اِ.) گناه، بزه، بی ادبی . 1


50884 زیف (ز یا زَ) [ ع . ] (ص .) ناسره، قلب (زر، سیم، پول ). 1


50885 زیلو (اِ.) گلیم . 1


50886 زیمله (زَ یْ مَ) (اِ.) کجاوه مانندی که برای حمل بار بر پشت الاغ می بستند. 1


50887 زین (زَ یا ز یْ) [ ع . ] 1 - (مص ل .) آراستن . 2 - (اِمص .) نیکویی . 1


50888 زین [ په . ] (اِ.) نشیمنی ساخته شده از چرم و چوب که به هنگام سواری بر پشت اسب می نهند. 1


50889 زین کوهه (نْ. هِ) (اِمر.) برآمدگی جلو و عقب زین . 1


50890 زینان = زنیان . زینیان : (اِ.) تخمی است که بر روی نان پاشند؛ نانخواه . 1


50891 زینت (نَ) [ ع . زینة ] (اِمص .) آرایش، آن چه با آن آرایش کنند. 1


50892 زینه (نِ) (اِ.) پله، پلکان . 1


50893 زینهار (یْ) [ په . ] = زنهار: 1 - (اِ.) پناه، امان، مهلت . 2 - ضمانت . 3 - امانت . 4 - شبه جمله که برای تنبیه و تحذیر گویند به معنای دور باش، حذر کن . 1


50894 زینهار خوردن ( زینهار خوردن . خُ دَ) (مص ل .) پیمان شکستن . 1


50895 زینهارخوار ( زینهارخوار . خا) (ص فا.) 1 - پیمان - شکن . 2 - خائن در امانت . 1


50896 زینهارخواری ( زینهارخواری . خا)(حامص .) عهدشکنی، خیانت . 1


50897 زینهاردار ( زینهاردار .) (ص فا.) وفادار، پای بند به عهد و پیمان . 1


50898 زینهارداری ( زینهارداری .) (حامص .) 1 - وفاداری . 2 - امانت . 1


50899 زینهاری ( زینهاری .) (ص نسب .) 1 - آن که عهد و پیمان بندد. 2 - کسی که امان و پناه بخواهد. 1


50900 زینک (نْ کْ) [ فر. ] (اِ.) 1 - روی . 2 - فلزی که روی آن عکس بگیرند و در چاپ و گراور - سازی از آن استفاده کنند. 1


50901 زیور (وَ) (اِ.) هر آن چه که با آن چیز دیگری را آرایش کنند. 1


50902 زیورآلات ( زیورآلات .) (اِمر.) مجموعة آن چه که برای زیباتر شدن به خویشتن می آویزند. 1


50903 زیپ [ از انگ . ] (اِ.) وسیله ای است که برای به هم پیوستن دو لبة پارچه، چرم، مشماع، جیر و... به لباس، چمدان، ساک و... می دوزند. این وسیله متشکل از دو نوار باریک از جنس پارچة محکم است که از یک قاعده به یکدیگر وصلند و در طول آن ها یک ردیف دندانة منظم فلزی یا پلاستیکی قرار دارد. برای بستن زیپ، زایدة کوچکی را که در محل اتصال دو نوار قرار دارد، بالا می کشند تا دندانه ها در هم فرو روند. 1


50904 زیچ (ص .) خوش طبع . 1


50905 زیگزاک [ فر. ] (اِ.) 1 - نوعی دوخت دندانه دار شبیه به هفت و هشت های به هم پیوسته . 2 - مسیر یا امتدادی به صورت هفت و هشت . 1


50906 س (حر.) حرف پانزدهم از الفبای فارسی، برابر با عدد 60 در حساب ابجد. 1


50907 سآمت (سَ مَ) [ ع . سآمة ] (اِمص .) دلتنگی، ملامت . 1


50908 سؤر (سُ) [ ع . ] (اِ.) پس ماندة طعام و شراب . 1


50909 سا (اِ.) نوعی پارچه لطیف گرانبها. 1


50911 سا از ادات تشبیه، به معنای : شبیه، مانند. 1


50912 ساباط [ ع . ] (اِ.) سایبان، دالان سر پوشیده . 1


50913 سابح (ب) [ ع . ] (اِفا.) 1 - شناکننده، شناور. 2 - تندرونده، تندرو. ج . سابحات 1


50914 سابحات (ب) [ ع . ] (اِفا.) فرشتگانی که میان زمین و آسمان تسبیح کنند. 1


50915 سابحه (ب حَ یا حِ) [ ع . سابحة ] (اِفا.) مؤنث سابح ؛ 1 - شناور، شناکننده، 2 - کشتی، 3 - ستاره ؛ ج . سابحات، سوابح . 1


50916 سابرقان (بُ) [ معر. ] (اِ.) آهن سخت و خشک . شابرقان و شابورقان نیز گویند. 1


50917 سابری (ب) (ص . اِ.) 1 - نوعی جامة ابریشمی لطیف و گرانمایه . 2 - هر چیز نازک . 1


50918 سابع (ب) [ ع . ] (ص .) هفتم، هفتمین . 1


50919 سابق (ب) [ ع . ] (اِفا.) 1 - پیشی گیرنده . 2 - قبلی، گذشته . 1


50920 سابق الذکر (ب قُ لْ ذ) [ ع . ] (ص مر.)پیش - گفته، مذکور. 1


50921 سابقاً (ب قَ نْ) [ ع . ] (ق .) قبلاً، پیش از این . 1


51166 ساکنی ( ساکنی .) [ ع - فا. ] (حامص .) 1 - آرامش . 2 - منزل کردن، استقرار. 1


50922 سابقه (ب قَ یا قِ) [ ع . سابقة ] (اِفا.) مؤنث سابق . 1 - سبقت گیرنده . 2 - (اِ.) پیشینه، اعمالی که در گذشته انجام شده . 1


50923 سابقه دار ( سابقه دار .) [ ع - فا. ] (اِفا.) 1 - باسابقه . 2 - دارای پیشینه نیک یا بد. 1


50924 سابقه سالار ( سابقه سالار .) [ ع - فا. ] (ص مر.) کاروان - سالار، پیشرو قافله . 1


50925 سابقین (ب قِ) [ ع . ] (اِ.) جِ سابق . 1 - پیشینیان . 2 - مردگان . 3 - کسانی که پیش از آغاز جنگ - های پیامبر، اسلام آورده اند. 1


50926 سابوتاژ (بُ) [ فر ] (اِ.) خرابکاری عمده در کارخانه، معادن، قطار آهن و غیره ؛ تخریب پل ها، جاده ها و غیره . 1


50927 سابوته (تَ) (اِ.) زن پیر. 1


50928 سابوره (رَ) (ص .) مخنث، هیز، امرد. 1


50929 سابیدن (دَ) (مص مر.) (عا.) نک ساییدن . 1


50930 ساتر (تِ) [ ع . ] 1 - (اِفا.) پوشاننده، پنهان - کننده . 2 - (اِ.) پوشش . 1


50931 ساتراب (تْ) [ یو. ] (اِ.) والی، حاکم . 1


50932 ساتن (تَ) [ فر. ] (اِ.) نوعی پارچة نخی مانند اطلس . 1


50933 ساتگنی (گِ) [ تر. ] (اِ.) = ساتگینی . ساتگن : پیاله بزرگ، قدح شراب خواری . 1


50934 ساتگینی آوردن ( ساتگینی آوردن . وَ یا وُ دَ) [ تر - فا. ] (مص ل .) بساط میگساری گستردن . 1


50935 ساج (اِ.) معرب ساک . 1 - درختی است بلند با چوبی سیاه رنگ . 2 - سنگی که با آن شمشیر را صیقل دهند. 3 - تابة نان پزی . 1


50936 ساج [ ع . ] (اِ.) چادر سبز یا سیاه . 1


50937 ساج (اِ.) مرغ کنجدخوار. 1


50938 ساجد (جِ) [ ع . ] (اِفا.) سجده کننده . 1


50939 ساجور [ ع . ] (اِ.) تکة چوب که با ریسمان به گردن سگ بندند، قلادة سگ . ج . سواجیر. 1


50940 ساجگون (ص .) به رنگ ساج، تیره فام . 1


50941 ساحت (حَ) [ ع . ساحة ] (اِ.) 1 - فضای خانه، حیاط . 2 - زمینی که سقف نداشته باشد. 3 - درگاه، آستانه . 1


50942 ساحر (حِ) [ ع . ] (اِفا.) افسونگر، فریبنده . 1


50943 ساحره (حِ رِ یا رَ) [ ع . ساحرة ] (اِفا.) مؤنث ساحر. زن جادوگر. ج . ساحرات، سواحر. 1


50944 ساحری (حِ) [ ع - فا. ] (حامص .) جادوگری، سحر کردن . 1


50945 ساحل (حِ) [ ع . ] (اِ.) کنار دریا یا رود، کرانه . ج سواحل . 1


50946 ساحل نشین ( ساحل نشین . نِ) [ ع - فا. ] (ص فا.) آن که کنار آب زندگی می کند (اعم از دریا، دریاچه، رودخانه ). 1


50947 ساخارین [ فر. ] (اِ.) گرد بسیار سفید و شیرینی است که در آب به دشواری و در الکل به خوبی حل گردد و مصرف طبی دارد. 1


50948 ساخت 1 - (مص مر.) ساختن، صنعت . 2 - (اِ مص .) آمادگی . 3 - (اِ.) ساز، سامان . 4 - ساز و برگ اسب . 5 - ساختار. 1


50949 ساخت و ساز (تُ) (اِمص .) آمادگی، کار ساختگی . 1


50950 ساخت و پاخت (تُ) 1 - (اِمر.) قرار پنهانی، زد و بند پنهانی . 2 - (عا.) گاوبندی . 1


50951 ساختار (اِمر.) 1 - چگونگی ساختمان چیزی . 2 - ترتیب اجزا و بخش های یک جسم . 1


50952 ساختارگرایی (گِ یا گَ) (حامص .) 1 - نظریه ای که در آن روابط انسانی بیش تر با نمادگرایی منطقی تفسیر و توجیه می شود. 2 - شیوة تجزیه و تحلیل زبان براساس توصیف ویژگی های ساخت و نظام آن . 1


50953 ساختمان (تِ) 1 - (اِمص .) بنا کردن . 2 - (اِ.) بنا، عمارت، معماری . 3 - نهاد، سرشت . 1


50954 ساختن (تَ) [ په . ] (مص مر.) 1 - بنا کردن . 2 - اختراع کردن . 3 - آفریدن . 4 - آماده کردن . 5 - پختن . 6 - جعل کردن . 7 - نواختن، ساز زدن . 8 - سازگاری کردن، تحمل کردن . 9 - (عا.) استعمال مواد مخدّر و نشئه شدن . 1


50955 ساخته (تَ یا تِ) (ص مف .) 1 - بنا شده، درست شده . 2 - اختراع شده . 3 - آفریده . 4 - آماده . 5 - پخته . 6 - مصنوعی، جعلی . 7 - سازگار، متحد. 1


50956 ساخته آمدن ( ساخته آمدن . مَ دَ) (مص ل .) آماده شدن . 1


50957 ساخته رنگ ( ساخته رنگ . رَ) (ص مر.) کنایه از: موافق، مناسب . 1


50958 ساخته کاچار ( ساخته کاچار .) (ص مر.) با اسباب و وسایل . 1


50959 ساختکاری (حامص .) آمادگی، آراستن . 1


50960 ساختگی (تَ یا تِ) 1 - (حامص .) مجهز بودن، آمادگی . 2 - (ص .) مصنوعی، تقلبی . 1


50961 ساختگی کردن ( ساختگی کردن . کَ دَ) (مص ل .) تهیة لوازم و وسایل . 1


50962 ساخر (خِ) [ ع . ] (اِفا.) سخره کننده، مسخره کننده . 1


50963 ساخره (خِ رِ یا رَ) [ ع . ساخرة ] (اِفا.) 1 - مؤنث ساخر. 2 - کشتی باد موافق یافته : ج . سواخر. 1


50964 ساخط (خِ) [ ع . ] (اِفا.) خشمگین . 1


50965 ساخلو ( لُ) [ تر. ] (اِ.) پادگان، گروهی سرباز که در یک مکان ساکن شوند و به محافظت آن بپردازند. 1


50966 ساخن (خُ) [ ع . ] (اِفا.) گرم، حار؛ ج . سُخّان . 1


50967 ساد (ص .) مخفُفِ ساده، ناآمیخته، بی نقش و نگار. 1


50968 ساد (اِ.) خوک نر، گراز. 1


50969 ساد [ ع . ] (اِفا.) 1 - سد کننده . 2 - استوار. 3 - راست گفتار. 1


50970 سادات [ ع . ] (ص . اِ.) جِ سادة . 1 - بزرگان . 2 - اولاد پیامبر. 1


50971 سادس (د) [ ع . ] (عد. ص .) ششم، ششمین . 1


50972 سادن (د) [ ع . ] (اِفا.) 1 - حاجب، دربان . 2 - خادم معبد. 1


50973 ساده ( ساده .) (ص مف .) ساییده شده . 1


50974 ساده (دَ یا د) (ص .) 1 - بی نقش و نگار. 2 - پاک، خالص . 3 - ساده لوح، ابله، نادان . 4 - بسیط، بدون ترکیب . 5 - آسان . 6 - عادی، معمولی . 7 - پسری که هنوز ریش درنیاورده . 8 - بدون زینت و زیور. 9 - صاف و هموار. 10 - لغزان، لغزنده . 11 - بی چین و گره . 12 - تراشیده، سترده . 1


50975 ساده ( ساده .) (ق .) ایستاده، مخففِ ستاده . 1


50976 ساده (دَ یا د) [ ع . ] (اِ.) جِ سائد (ساید). 1 - مهتران . 2 - فرزندان رسول اکرم و ائمة اطهار؛ ج . سادات . 1


50977 ساده تن ( ساده تن . تَ) (ص مر.) 1 - پاکیزه تن . 2 - امرد. 1


50978 ساده جگر ( ساده جگر . جِ)(ص مر.) بی مکر و حیله . 1


50979 ساده دل ( ساده دل . د) (ص مر.) 1 - زودباور. 2 - احمق . 1


50980 ساده رخ ( ساده رخ . رُ) (ص مر.) بی ریش . 1


50981 ساده رنگ ( ساده رنگ . رَ) (ص مر.) بی رنگ، پاکیزه . 1


50982 ساده رو ( ساده رو .) (ص مر.) بی ریش و امرد. 1


50983 ساده زنخ ( ساده زنخ . زَ نَ) (ص مر.) جوانی که هنوز ریش درنیاورده . 1


50984 ساده لوح ( ساده لوح . لَ) [ فا - ع . ] (ص مر.) 1 - با - خلوص . 2 - ساده دل . 3 - ابله . 1


50985 ساده نمک ( ساده نمک . نَ) (ص مر.) زیبا، بانمک . 1


50986 ساده نویسی ( ساده نویسی . نِ) (حامص .) استفاده از جملات ساده و روان در نوشتن . 1


50987 ساده پرست ( ساده پرست . پَ رَ) (ص فا.) غلامباره . 1


50988 ساده کار ( ساده کار .) (ص مر.) بی ریش، امرد. 1


50989 ساده کردن ( ساده کردن . کَ دَ) (مص م .) 1 - سهل کردن، آسان نمودن . 2 - پاک کردن، خالی کردن . 3 - اطلس کردن، ستردن نقش و نگار. 4 - ستردن موی، تراشیدن موی . 5 - چیزی را از چیزی جدا کردن مثلاً طلا را از نقره و عسل را از موم . 1


50990 سادگی (دَ یا د) (حامص .) 1 - بدون نقش و نگار. 2 - خالص و بی غش . 3 - ساده لوحی 4 - همواری، صافی . 5 - آسانی، سهولت . 6 - بدون زینت و زیور. 1


50991 سادیست [ فر. ] (ص .) کسی که مبتلی به سادیسم است . 1


50992 سادیسم [ فر. ] (اِ.) 1 - شهوت رانی توأم با بی رحمی و شقاوت . 2 - جنون آزار دیگران، دگر آزاری (فره ). 1


50994 سار (پس .) 1 - در آخر بعض کلماتِ مرکب به معنی «سر» آید: سبکسار. 2 - در آخر بعضی کلمات مرکب پسوند مکان است که بیشتر معنای کثرت و انبوهی را می رساند. چشمه - سار. 3 - از ادات تشبیه که معنای مانند و شبیه را می رساند: بادسار. 1


50995 سار [ ساره . ] (اِ.) پرده . 1


50996 سار [ اوست . ] 1 - (اِ.) رنج، محنت، آزار. 2 - (ص .) رنجور. 1


50997 سار [ په . ] (اِ.) پرنده ای است شبیه گنجشک اما بزرگتر از آن که بیشتر به شکار ملخ می پردازد. 1


50998 سارا (ص .) خالص، بی غل و غش . 1


50999 ساران (اِ.) ابتداء، آغاز. 1


51000 ساربان (ص .) نگهبان شتر، شتربان . 1


51001 ساربانگ (نَ) (اِمر.) یکی از آهنگ های موسیقی . 1


51002 سارخک (رَ) (اِ.) پشه . 1


51003 ساردین [ فر. ] (اِ.) نک تن . انواع ماهی کوچک که به صورت کنسرو مصرف می شود. 1


51004 سارس مخفف (S.A.R.S) [ انگ . ] (اِ.) نوعی بیماری تنفسی حاد که توسط ویروس سارس ایجاد می شود. از علایم این بیماری تب، اختلالات تنفسی، لرزه، دردهای عضلانی، سردرد و کاهش اشتهاست . بیشتر مرگ و میر ناشی از آن در بیماران بالای 65 سال رخ می دهد، عامل سارس یک کوروناویروسی است که در مارس 2003 اولین مورد آن در هتل آپارتمان های هنگ هنگ مشاهده شد. 1


51005 سارغ (رِ) [ ع . ] (اِفا.) 1 - خورندة خوشة انگور با بن . 2 - در فارسی : نوشنده . 1


51006 سارغ (رُ یا رِ) (اِ.) نک ساروق . 1


51007 سارق (رِ) [ ع . ] (اِفا.) دزد. ج . سارقین . 1


51008 سارنگ (رَ) (اِ.) 1 - سار. 2 - سازی است مانند کمانچه که با آرشه نواخته می شود. 1


51010 سارو (اِ.) پرنده ای است سیاه رنگ کمی بزرگتر از سار که خال های سفید هم دارد. 1


51011 ساروج (اِ.)مخلوطی است از آهک و خاکستر که در ساختن حوض، گرمابه و بنای ساختمان به کار می بردند. 1


51012 ساروق (اِ.) 1 - بقچه . 2 - سفره . 1


51013 سارونه (نَ) (اِ.) درخت انگور. 1


51014 ساروی (رَ) (ص نسب .) 1 - متعلق به شهر ساری در مازندران . 2 - اهل ساری . 1


51015 سارک (رَ) (اِ.) سار سیاه . 1


51016 ساری [ هن . ] (اِ.) نوعی لباس لطیف و بلند که زنان هندوستان و پاکستان پوشند. 1


51017 ساری (اِ.) پرنده ای است کوچک و خوش - آواز، دارای پرهای سیاه و خال های سفید. 1


51018 ساری [ ع . ] (اِفا.) 1 - سرایت کننده . 2 - رونده در شب . 1


51019 ساریخ (اِ.) = سالیخ : نوعی سلاح و آن چوبی باشد که بر سر آن چند زنجیر کوتاه تعبیه کنند و بر سر هر زنجیر گویی از فولاد نصب کنند. 1


51020 ساریق = ساریگ (از برزیلی ): (اِ.) پستانداری از راستة کیسه داران به جثة یک گربه که گوشتخوار و بومی آمریکای جنوبی است، شب ها برای شکار از لانه اش خارج می شود و دارای دندان های نیش برنده است . 1


51167 ساگ [ معر. ] (اِ.) نوعی خورشت مانند آش که بیشتر در مازندران متداول است . 1