markdown:
**CNM365. Chào ngày mới 27 tháng 7**. Wikipedia Ngày này năm xưa. [Việt Nam](https://vi.wikipedia.org/wiki/Vi%E1%BB%87t_Nam) – [Ngày Thương binh Liệt sĩ.](https://vi.wikipedia.org/wiki/Ng%C3%A0y_th%C6%B0%C6%A1ng_binh_li%E1%BB%87t_s%C4%A9)(hình Những ngôi mộ của liệt sĩ tại Nghĩa trang liệt sĩ Trường Sơn) Năm [1792](https://vi.wikipedia.org/wiki/1792) – ngày mất [Võ Trường Toản](https://vi.wikipedia.org/wiki/V%C3%B5_Tr%C6%B0%E1%BB%9Dng_To%E1%BA%A3n), nhà giáo, danh sĩ Việt Nam thời cận đại. Năm [1953](https://vi.wikipedia.org/wiki/1953) – [Chiến tranh Triều Tiên](https://vi.wikipedia.org/wiki/Chi%E1%BA%BFn_tranh_Tri%E1%BB%81u_Ti%C3%AAn) kết thúc giao tranh bằng một hiệp định đình chiến được ký giữa Hoa Kỳ, Trung Quốc và Bắc Triều Tiên.
# 27 tháng 7
Ngày
**27 tháng 7** là ngày thứ 208 (209 trong [năm nhuận](https://vi.wikipedia.org/wiki/N%C4%83m_nhu%E1%BA%ADn)) trong [lịch Gregory](https://vi.wikipedia.org/wiki/L%E1%BB%8Bch_Gregory). Còn 157 ngày trong năm.
|
|[1](https://vi.wikipedia.org/wiki/1_th%C3%A1ng_7) [2](https://vi.wikipedia.org/wiki/2_th%C3%A1ng_7) [3](https://vi.wikipedia.org/wiki/3_th%C3%A1ng_7) [4](https://vi.wikipedia.org/wiki/4_th%C3%A1ng_7) [5](https://vi.wikipedia.org/wiki/5_th%C3%A1ng_7) [6](https://vi.wikipedia.org/wiki/6_th%C3%A1ng_7) [7](https://vi.wikipedia.org/wiki/7_th%C3%A1ng_7) [8](https://vi.wikipedia.org/wiki/8_th%C3%A1ng_7) [9](https://vi.wikipedia.org/wiki/9_th%C3%A1ng_7) [10](https://vi.wikipedia.org/wiki/10_th%C3%A1ng_7) [11](https://vi.wikipedia.org/wiki/11_th%C3%A1ng_7) [12](https://vi.wikipedia.org/wiki/12_th%C3%A1ng_7) [13](https://vi.wikipedia.org/wiki/13_th%C3%A1ng_7) [14](https://vi.wikipedia.org/wiki/14_th%C3%A1ng_7) [15](https://vi.wikipedia.org/wiki/15_th%C3%A1ng_7) [16](https://vi.wikipedia.org/wiki/16_th%C3%A1ng_7) [17](https://vi.wikipedia.org/wiki/17_th%C3%A1ng_7) [18](https://vi.wikipedia.org/wiki/18_th%C3%A1ng_7) [19](https://vi.wikipedia.org/wiki/19_th%C3%A1ng_7) [20](https://vi.wikipedia.org/wiki/20_th%C3%A1ng_7) [21](https://vi.wikipedia.org/wiki/21_th%C3%A1ng_7) [22](https://vi.wikipedia.org/wiki/22_th%C3%A1ng_7) [23](https://vi.wikipedia.org/wiki/23_th%C3%A1ng_7) [24](https://vi.wikipedia.org/wiki/24_th%C3%A1ng_7) [25](https://vi.wikipedia.org/wiki/25_th%C3%A1ng_7) [26](https://vi.wikipedia.org/wiki/26_th%C3%A1ng_7) **27** [28](https://vi.wikipedia.org/wiki/28_th%C3%A1ng_7) [29](https://vi.wikipedia.org/wiki/29_th%C3%A1ng_7) [30](https://vi.wikipedia.org/wiki/30_th%C3%A1ng_7) [31](https://vi.wikipedia.org/wiki/31_th%C3%A1ng_7)
## Mục lục
## Sự kiện
[1694](https://vi.wikipedia.org/wiki/1694)– [Ngân hàng Anh](https://vi.wikipedia.org/wiki/Ng%C3%A2n_h%C3%A0ng_Anh)được trao cho “đặc hứa trạng hoàng gia” theo một đạo luật được Nghị viện Anh thông qua. [1789](https://vi.wikipedia.org/wiki/1789)– [Bộ Ngoại giao Hoa Kỳ](https://vi.wikipedia.org/wiki/B%E1%BB%99_Ngo%E1%BA%A1i_giao_Hoa_K%E1%BB%B3)được thành lập, là cơ quan đầu tiên của [Chính phủ liên bang Hoa Kỳ](https://vi.wikipedia.org/wiki/Ch%C3%ADnh_ph%E1%BB%A7_li%C3%AAn_bang_Hoa_K%E1%BB%B3). [1890](https://vi.wikipedia.org/wiki/1890)– Trong tình trạng bệnh lý ngày càng trầm trọng, họa sĩ [Vincent van Gogh](https://vi.wikipedia.org/wiki/Vincent_van_Gogh)dùng súng tự bắn vào ngực mình, ông qua đời hai ngày sau đó. [1921](https://vi.wikipedia.org/wiki/1921)– [Frederick Banting](https://vi.wikipedia.org/wiki/Frederick_Banting)cùng các nhà nghiên cứu khác thuộc [Đại học Toronto](https://vi.wikipedia.org/wiki/%C4%90%E1%BA%A1i_h%E1%BB%8Dc_Toronto)ở Canada chứng minh [hormon](https://vi.wikipedia.org/wiki/N%E1%BB%99i_ti%E1%BA%BFt_t%E1%BB%91) [Insulin](https://vi.wikipedia.org/wiki/Insulin)điều chỉnh lượng [đường huyết](https://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=%C4%90%C6%B0%E1%BB%9Dng_huy%E1%BA%BFt&action=edit&redlink=1). [1953](https://vi.wikipedia.org/wiki/1953)– [Chiến tranh Triều Tiên](https://vi.wikipedia.org/wiki/Chi%E1%BA%BFn_tranh_Tri%E1%BB%81u_Ti%C3%AAn)kết thúc giao tranh bằng một hiệp định đình chiến được ký giữa Hoa Kỳ, Trung Quốc và Bắc Triều Tiên. [1990](https://vi.wikipedia.org/wiki/1990)– Xô viết Tối cao [Cộng hòa Xã hội chủ nghĩa Xô viết Belorussia](https://vi.wikipedia.org/wiki/C%E1%BB%99ng_h%C3%B2a_X%C3%A3_h%E1%BB%99i_ch%E1%BB%A7_ngh%C4%A9a_X%C3%B4_vi%E1%BA%BFt_Belorussia)tuyên bố [quốc gia này](https://vi.wikipedia.org/wiki/Belarus)độc lập từ [Liên Xô](https://vi.wikipedia.org/wiki/Li%C3%AAn_X%C3%B4). [2012](https://vi.wikipedia.org/wiki/2012)– Lễ khai mạc [Thế vận hội Mùa hè 2012](https://vi.wikipedia.org/wiki/Th%E1%BA%BF_v%E1%BA%ADn_h%E1%BB%99i_M%C3%B9a_h%C3%A8_2012)diễn ra vào 9 giờ tối tại [Luân Đôn](https://vi.wikipedia.org/wiki/Lu%C3%A2n_%C4%90%C3%B4n).
## Sinh
[1907](https://vi.wikipedia.org/wiki/1907)– [Nguyễn Xiển](https://vi.wikipedia.org/wiki/Nguy%E1%BB%85n_Xi%E1%BB%83n), nhà khoa học, chính khách [Việt Nam](https://vi.wikipedia.org/wiki/Vi%E1%BB%87t_Nam) [1969](https://vi.wikipedia.org/wiki/1969)– [Paul Levesque](https://vi.wikipedia.org/wiki/Paul_Levesque)(Triple H)
## Mất
[1792](https://vi.wikipedia.org/wiki/1792)– [Võ Trường Toản](https://vi.wikipedia.org/wiki/V%C3%B5_Tr%C6%B0%E1%BB%9Dng_To%E1%BA%A3n), nhà giáo, danh sĩ Việt Nam thời cận đại.
## Những ngày lễ và kỷ niệm
|
|
## Tham khảo
|
|![]()
[27 tháng 7](https://commons.wikimedia.org/wiki/Category:27_July?uselang=vi) [Thể loại](https://vi.wikipedia.org/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i):
# Ngày thương binh liệt sĩ
**Ngày thương binh liệt sĩ** (ngày **) là một ngày 27 tháng 7** [Lễ](https://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=L%E1%BB%85&action=edit&redlink=1)kỉ niệm được tổ chức hàng năm nhằm tưởng niệm về những người [thương binh](https://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Th%C6%B0%C6%A1ng_binh&action=edit&redlink=1), [liệt sĩ](https://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Li%E1%BB%87t_s%C4%A9&action=edit&redlink=1)của nước [Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam](https://vi.wikipedia.org/wiki/Vi%E1%BB%87t_Nam)đã hi sinh, mất mát qua những cuộc chiến tranh nhằm bảo vệ nền độc lập của nước Việt Nam, tự do cho người Việt Nam và Nhà nước Việt Nam hiện hành. Ngày Lễ này được ghi nhận như là một biểu hiện của truyền thống *uống nước nhớ nguồn*, *đền ơn đáp nghĩa*, *ăn quả nhớ kẻ trồng cây*ở [Việt Nam](https://vi.wikipedia.org/wiki/Vi%E1%BB%87t_Nam). Trong ngày này, chính quyền các cấp, các đoàn thể mà trọng tâm là Hội cựu chiến binh tổ chức nhiều hoạt động sôi nổi, rầm rộ, chủ yếu là việc các cá nhân, tổ chức, nhà chức trách thăm và tặng quà cho các gia đình thương binh, liệt sĩ, dâng hương tri ân tại các [[1]](https://vi.wikipedia.org/wiki/Ng%C3%A0y_th%C6%B0%C6%A1ng_binh_li%E1%BB%87t_s%C4%A9#cite_note-autogenerated1-1) [Nghĩa trang liệt sĩ](https://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Ngh%C4%A9a_trang_li%E1%BB%87t_s%C4%A9&action=edit&redlink=1)…
## Mục lục
## Hoàn cảnh ra đời
Sau
[Cách mạng tháng tám](https://vi.wikipedia.org/wiki/C%C3%A1ch_m%E1%BA%A1ng_th%C3%A1ng_T%C3%A1m) 1945, nước [Việt Nam dân chủ cộng hòa](https://vi.wikipedia.org/wiki/Vi%E1%BB%87t_Nam_D%C3%A2n_ch%E1%BB%A7_C%E1%BB%99ng_h%C3%B2a) ra đời nhưng người [Pháp](https://vi.wikipedia.org/wiki/Ph%C3%A1p) đã quay lại [Đông Dương](https://vi.wikipedia.org/wiki/B%C3%A1n_%C4%91%E1%BA%A3o_%C4%90%C3%B4ng_D%C6%B0%C6%A1ng). Khi vào thay thế quân đội [Tưởng Giới Thạch](https://vi.wikipedia.org/wiki/T%C6%B0%E1%BB%9Fng_Gi%E1%BB%9Bi_Th%E1%BA%A1ch) ở Bắc Bộ, [quân đội Pháp](https://vi.wikipedia.org/wiki/Qu%C3%A2n_%C4%91%E1%BB%99i_Ph%C3%A1p) và Chính quyền [Việt Nam Dân chủ Cộng hòa](https://vi.wikipedia.org/wiki/Vi%E1%BB%87t_Nam_D%C3%A2n_ch%E1%BB%A7_C%E1%BB%99ng_h%C3%B2a) đã có những vụ đụng độ với nhau với những thiệt hại về tính mạng cho những người lính, đặc biệt là về phía Việt Nam. Để góp phần xoa dịu nỗi đau mất mát của gia đình của những người đã chết, Chính quyền Việt Nam đã thực hiện nhiều hình thức để bù đắp những thiệt hại này. Họ xúc tiến vận động thành lập một tổ chức có tên gọi là *Hội giúp binh sĩ tử nạn*. [[2]](https://vi.wikipedia.org/wiki/Ng%C3%A0y_th%C6%B0%C6%A1ng_binh_li%E1%BB%87t_s%C4%A9#cite_note-autogenerated3-2)
Đầu năm 1946, Hội giúp binh sĩ tử nạn (sau đó đổi tên
*Hội giúp binh sĩ bị thương*) được thành lập ở [Thuận Hoá](https://vi.wikipedia.org/wiki/Thu%E1%BA%ADn_H%C3%B3a) ( [Bình Trị Thiên](https://vi.wikipedia.org/wiki/B%C3%ACnh_Tr%E1%BB%8B_Thi%C3%AAn)) ở [Hà Nội](https://vi.wikipedia.org/wiki/H%C3%A0_N%E1%BB%99i) và một số nơi khác. Chủ tịch [Hồ Chí Minh](https://vi.wikipedia.org/wiki/H%E1%BB%93_Ch%C3%AD_Minh) được mời làm hội trưởng danh dự của hội này. Chiều ngày 28 tháng 5 năm 1946, Hội Giúp binh sĩ bị nạn tổ chức một cuộc nói chuyện quan trọng tại [Nhà hát lớn Hà Nội](https://vi.wikipedia.org/wiki/Nh%C3%A0_h%C3%A1t_L%E1%BB%9Bn_H%C3%A0_N%E1%BB%99i) tại thành phố Hà Nội và Hồ Chí Minh đã tới tham dự. Chiều ngày [11 tháng 7](https://vi.wikipedia.org/wiki/11_th%C3%A1ng_7) năm [1946](https://vi.wikipedia.org/wiki/1946), cũng tại Nhà hát này đã có một buổi quyên góp quần áo, giày mũ cho binh lính ở ngoài chiến trường, mở đầu cuộc vận động [mùa đông chiến sĩ](https://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=M%C3%B9a_%C4%91%C3%B4ng_chi%E1%BA%BFn_s%C4%A9&action=edit&redlink=1). Tại đây, Hồ Chí Minh đã cởi chiếc [áo rét](https://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=%C3%81o_r%C3%A9t&action=edit&redlink=1) đang mặc để tặng binh sĩ. [[3]](https://vi.wikipedia.org/wiki/Ng%C3%A0y_th%C6%B0%C6%A1ng_binh_li%E1%BB%87t_s%C4%A9#cite_note-autogenerated2-3)
Ngày
[19 tháng 12](https://vi.wikipedia.org/wiki/19_th%C3%A1ng_12) năm [1946](https://vi.wikipedia.org/wiki/1946), Hà Nội chính thức phát động chiến tranh với Pháp, chiến tranh lan rộng ra nhiều vùng. Số người bị thương và chết tăng lên nhanh chóng do sự chênh lệch về trang bị [vũ khí](https://vi.wikipedia.org/wiki/V%C5%A9_kh%C3%AD) cũng như những chiến thuật chiến đấu. Đời sống của binh lính lúc đó, nhất là những binh sĩ bị thương gặp nhiều khó khăn, thiếu thốn do tình cảnh khó khắn của Chính phủ Việt Nam bấy giờ. Trước yêu cầu đó, cùng với việc kêu gọi giúp đỡ thương binh gia đình tử sĩ, vào năm 1947 Chủ tịch Hồ Chí Minh đã ký Sắc lệnh số 20/SL ngày 16 tháng 8 năm 1947 Quy định chế độ hưu bổng thương tật và tiền tuất tử sĩ. Đây là văn bản pháp quy đầu tiên khẳng định vị trí quan trọng của công tác thương binh liệt sĩ đối với cuộc chiến tranh của Việt Nam. [[2]](https://vi.wikipedia.org/wiki/Ng%C3%A0y_th%C6%B0%C6%A1ng_binh_li%E1%BB%87t_s%C4%A9#cite_note-autogenerated3-2) [[3]](https://vi.wikipedia.org/wiki/Ng%C3%A0y_th%C6%B0%C6%A1ng_binh_li%E1%BB%87t_s%C4%A9#cite_note-autogenerated2-3)
## Ngày Lễ chính thức ra đời
Để chỉ đạo công tác thương binh tử sĩ trong cả nước, ngày
[26 tháng 2](https://vi.wikipedia.org/wiki/26_th%C3%A1ng_2) năm 1947, Phòng thương binh thuộc Chính trị Cục, quân đội quốc gia Việt Nam được thành lập. Đầu tháng 7 năm 1947 Ban Vận động tổ chức *Ngày Thương binh toàn quốc* cũng được thành lập.
Cùng thời gian này, tại xóm Bàn Cờ, xã Hùng Sơn, huyện Đại Từ, tỉnh
[Thái Nguyên](https://vi.wikipedia.org/wiki/Th%C3%A1i_Nguy%C3%AAn), các đại biểu Tổng bộ [Việt Minh](https://vi.wikipedia.org/wiki/Vi%E1%BB%87t_Minh), Trung ương Hội Phụ nữ cứu quốc, Trung ương Đoàn Thanh niên cứu quốc, cục Chính trị Quân đội quốc gia Việt Nam, Nha Thông tin tuyên truyền và một số địa phương đã dự một cuộc họp do cục Chính trị Quân đội quốc gia Việt Nam tổ chức.
Nội dung cuộc họp là thực hiện chỉ thị của Hồ Chí Minh chọn ngày kỷ niệm Thương binh Liệt sĩ và bảo vệ công tác thương binh liệt sĩ. Tại cuộc họp này, theo đề nghị của đại diện Chính trị Cục quân đội Quốc gia Việt Nam, sau khi cân nhắc nhiều mặt, hội nghị nhất trí đề nghị Trung ương lấy ngày
[27 tháng 7](https://vi.wikipedia.org/wiki/27_th%C3%A1ng_7) năm 1947 làm ngày thương binh liệt sĩ – ngày toàn dân cùng thể hiện đạo lý uống [nước](https://vi.wikipedia.org/wiki/N%C6%B0%E1%BB%9Bc) nhớ nguồn và các đại biểu đã nhất trí chọn ngày 27 tháng 7 hàng năm là ngày Thương binh toàn quốc là dịp để dân chúng tỏ *lòng hiếu nghĩa bác ái và tỏ lòng yêu mến thương binh*. [[1]](https://vi.wikipedia.org/wiki/Ng%C3%A0y_th%C6%B0%C6%A1ng_binh_li%E1%BB%87t_s%C4%A9#cite_note-autogenerated1-1)
Ngày 27 tháng 7 năm 1947, Ngày thương binh toàn quốc, mở đầu bằng cuộc
[mít tinh](https://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=M%C3%ADt_tinh&action=edit&redlink=1) quan trọng đã được diễn ra tại xã [Hùng Sơn](https://vi.wikipedia.org/wiki/H%C3%B9ng_S%C6%A1n), huyện [Đại Từ](https://vi.wikipedia.org/wiki/%C4%90%E1%BA%A1i_T%E1%BB%AB) tỉnh [Thái Nguyên](https://vi.wikipedia.org/wiki/Th%C3%A1i_Nguy%C3%AAn) (phía Việt Nam cho biết có khoảng 2.000 người tham gia). Tại đây Ban tổ chức đã cử đại diện Chính trị Cục Quân đội Quốc gia Việt Nam trịnh trọng đọc thư của Hồ Chí Minh gửi cho Ban Thường trực của Ban Tổ chức ngày thương binh toàn quốc. Hồ Chí Minh cũng đã gửi tặng một chiếc áo [lụa](https://vi.wikipedia.org/wiki/L%E1%BB%A5a), một tháng [lương](https://vi.wikipedia.org/wiki/L%C6%B0%C6%A1ng) và một [bữa ăn](https://vi.wikipedia.org/wiki/B%E1%BB%AFa_%C4%83n) của nhân viên trong Phủ Chủ tịch.
Trong
[thư](https://vi.wikipedia.org/wiki/Th%C6%B0), Hồ Chí Minh có viết: [[2]](https://vi.wikipedia.org/wiki/Ng%C3%A0y_th%C6%B0%C6%A1ng_binh_li%E1%BB%87t_s%C4%A9#cite_note-autogenerated3-2) [[3]](https://vi.wikipedia.org/wiki/Ng%C3%A0y_th%C6%B0%C6%A1ng_binh_li%E1%BB%87t_s%C4%A9#cite_note-autogenerated2-3)
Đang khi Tổ quốc lâm nguy,
[giang sơn], sự nghiệp, [mồ mả], [đền] [chùa], [nhà thờ]của tổ tiên ta bị uy [hiếp], [cha] [mẹ], [anh em], [vợ] [con], thân thích, họ hàng ta bị đe doạ, [của cải], [ruộng]nương, [nhà] [cửa], [ao] [vườn], [làng]mạc ta bị nguy ngập, ai là người xung phong trước hết để chống cự quân thù, để giữ gìn đất nước cho chúng ta? Đó là những chiến sĩ mà nay một số thành ra thương binh….Thương binh là những người đã hy sinh [xương] [máu]để bảo vệ Tổ quốc, bảo vệ đồng bào, vì lợi ích của Tổ quốc, của đồng bào mà các đồng chí đó bị ốm yếu….Vì vậy, Tổ quốc và đồng bào phải biết ơn, phải giúp đỡ những người con anh dũng ấy
Tiếp đó, nhân ngày 27 tháng 7 năm 1948, Hồ Chí Minh cũng có lời kêu gọi:
Khi nạn ngoại xâm ào ạt đến, nó như một trận [lụt]to. Nó đe dọa tràn ngập cả non sông Tổ quốc. Nó đe dọa cuốn trôi cả tính mệnh, [tài sản], chìm đắm cả bố mẹ, vợ con của nhân dân ta. Trước cơn nguy hiểm ấy, số đông thanh niên yêu quý của nước ta đã dũng cảm xông ra mặt trận. Họ quyết tâm đem xương máu của họ đắp thành một bức tường đồng, một con đê vững để ngăn cản nạn ngoại xâm tràn ngập Tổ quốc, làm hại đồng bào. Họ quyết hy sinh tính mệnh để giữ tính mệnh đồng bào. Họ quyết hy sinh gia đình và tài sản họ để bảo vệ gia đình và tài sản đồng bào. Họ quyết liều chết chống địch để cho Tổ quốc và đồng bào sống. Họ là những chiến sĩ anh dũng của chúng ta. Trong đó có người đã bỏ lại một phần thân thể ở mặt trận, có người đã bỏ mình ở [chiến trường]. Đó là thương binh, đó là tử sĩ
Từ đó, đến ngày 27 tháng 7 hàng năm, trong thời gian cầm quyền, Hồ Chí Minh đều gửi thư thăm hỏi, động viên các thương binh, gia đình liệt sĩ và nhắc nhở mọi người phải biết ơn và hết lòng giúp đỡ thương binh, gia đình liệt sĩ. Từ năm 1947, ngày Thương binh được tổ chức thường kỳ hàng năm. Năm nào vào dịp này, Hồ Chí Minh cũng có thư và quà gửi cho các thương binh và các gia đình liệt sĩ.
Tháng 7 năm 1954 sau
[trận Điện Biên Phủ](https://vi.wikipedia.org/wiki/Chi%E1%BA%BFn_d%E1%BB%8Bch_%C4%90i%E1%BB%87n_Bi%C3%AAn_Ph%E1%BB%A7) với thắng lợi to lớn kèm theo thương vong nặng nề, Chính quyền Việt Nam đặc biệt quan tâm giải quyết vấn đề binh sĩ, gia đình liệt sĩ và công tác thương binh. Và từ năm 1955, ngày 27 tháng 7 ngày Thương binh được đổi thành ngày Thương binh Liệt sĩ. [4] [[2]](https://vi.wikipedia.org/wiki/Ng%C3%A0y_th%C6%B0%C6%A1ng_binh_li%E1%BB%87t_s%C4%A9#cite_note-autogenerated3-2)
Nhân dịp kỉ niệm 50 năm ngày thương binh liệt sĩ, ngày 27 tháng 7 năm 1997, tại xóm Bàn Cờ, xã Hùng Sơn, huyện Đại Từ, tỉnh Thái Nguyên, nơi chứng kiến sự ra đời của ngày Thương binh toàn quốc, Bộ Lao động – Thương binh và xã hội cùng Uỷ ban nhân dân tỉnh Thái Nguyên đã khánh thành khu kỉ niệm 27/7 và dựng bia kỉ niệm với nội dung được khắc trên bia:
*Nơi đây, ngày 27 tháng 7 năm 1947, 300 cán bộ, bộ đội và đại diện các tầng lớp nhân dân địa phương họp mặt nghe công bố bức thư của Bác Hồ, ghi nhận sự ra đời của ngày Thương binh, liệt sĩ*. Cũng nơi này, vào dịp kỉ niệm 50 năm ngày thương binh liệt sĩ (Ngày 12 tháng 7 năm 1997) đã được Nhà nước Việt Nam công nhận là di tích lịch sử. [[3]](https://vi.wikipedia.org/wiki/Ng%C3%A0y_th%C6%B0%C6%A1ng_binh_li%E1%BB%87t_s%C4%A9#cite_note-autogenerated2-3)
## Các hoạt động trong ngày Lễ
Hàng năm vào ngày 27 tháng 7, ở Việt Nam diễn ra nhiều hoạt động long trọng để chào đón ngày Thương binh Liệt sĩ. Trong dịp này các nhà chức trách Việt Nam từ trung ương đến địa phương thi nhau thăm, tặng quà cho các gia đình thuộc diện chính sách, thắp hương, tảo mộ các liệt sĩ tại các nghĩa trang quốc gia và địa phương, tổ chức nhiều chương trình văn nghệ kỷ niệm…
[[1]](https://vi.wikipedia.org/wiki/Ng%C3%A0y_th%C6%B0%C6%A1ng_binh_li%E1%BB%87t_s%C4%A9#cite_note-autogenerated1-1) [[5]](https://vi.wikipedia.org/wiki/Ng%C3%A0y_th%C6%B0%C6%A1ng_binh_li%E1%BB%87t_s%C4%A9#cite_note-5) [[6]](https://vi.wikipedia.org/wiki/Ng%C3%A0y_th%C6%B0%C6%A1ng_binh_li%E1%BB%87t_s%C4%A9#cite_note-6) [[7]](https://vi.wikipedia.org/wiki/Ng%C3%A0y_th%C6%B0%C6%A1ng_binh_li%E1%BB%87t_s%C4%A9#cite_note-7) [[8]](https://vi.wikipedia.org/wiki/Ng%C3%A0y_th%C6%B0%C6%A1ng_binh_li%E1%BB%87t_s%C4%A9#cite_note-8) [[9]](https://vi.wikipedia.org/wiki/Ng%C3%A0y_th%C6%B0%C6%A1ng_binh_li%E1%BB%87t_s%C4%A9#cite_note-9) [[10]](https://vi.wikipedia.org/wiki/Ng%C3%A0y_th%C6%B0%C6%A1ng_binh_li%E1%BB%87t_s%C4%A9#cite_note-10)
Theo quy định của pháp luật Việt Nam hiện hành
[[11]](https://vi.wikipedia.org/wiki/Ng%C3%A0y_th%C6%B0%C6%A1ng_binh_li%E1%BB%87t_s%C4%A9#cite_note-11) thì mức tiền tặng quà cho các đối tượng chính sách được quy định rất cụ thể. Theo đó có hai mức chi cơ bản gồm: [12]
Mức 400.000
[Việt Nam đồng](https://vi.wikipedia.org/wiki/%C4%90%E1%BB%93ng_%28ti%E1%BB%81n%29): Mức chi này được áp dụng đối với các đối tượng gồm: [Bà mẹ Việt Nam Anh hùng](https://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=B%C3%A0_m%E1%BA%B9_Vi%E1%BB%87t_Nam_Anh_h%C3%B9ng&action=edit&redlink=1)đang hưởng trợ cấp ưu đãi hàng tháng.
- Thân nhân liệt sĩ đang hưởng trợ cấp tuất nuôi dưỡng hàng tháng.
- Thương binh, bệnh binh, người hưởng chính sách như thương binh bị suy giảm khả năng lao động do thương tật, bệnh tật từ 81% trở lên (bao gồm cả những thương binh loại B được công nhận từ trước ngày
[31 tháng 12](https://vi.wikipedia.org/wiki/31_th%C3%A1ng_12)năm [1993](https://vi.wikipedia.org/wiki/1993)) đang được hưởng trợ cấp ưu đãi hàng tháng.
- Người hoạt động kháng chiến bị nhiễm chất độc hóa học suy giảm khả năng lao động từ 81% trở lên đang hưởng trợ cấp ưu đãi hàng tháng.
Mức 200.000 Việt Nam đồng: Mức này được áp dụng đối với các đối tượng là:
- Thương binh, bệnh binh, người hưởng chính sách như thương binh bị suy giảm khả năng lao động do thương tật, bệnh tật từ 80% trở xuống (bao gồm cả những thương binh loại B được công nhận từ trước ngày 31 tháng 12 năm 1993) đang được hưởng trợ cấp ưu đãi hàng tháng.
- Thương binh đang hưởng chế độ mất sức lao động.
- Đại diện thân nhân chủ yếu của liệt sĩ (bố, mẹ, vợ, chồng, con, người có công nuôi dưỡng liệt sĩ).
- Người hoạt động kháng chiến nhiễm chất độc hóa học suy giảm khả năng lao động từ 80% trở xuống đang hưởng trợ cấp ưu đãi hàng tháng.
## Xem thêm
[Nghĩa trang liệt sĩ Trường Sơn](https://vi.wikipedia.org/wiki/Ngh%C4%A9a_trang_li%E1%BB%87t_s%C4%A9_Tr%C6%B0%E1%BB%9Dng_S%C6%A1n) [Nghĩa trang liệt sĩ Phú Quốc](https://vi.wikipedia.org/wiki/Ngh%C4%A9a_trang_li%E1%BB%87t_s%C4%A9_Ph%C3%BA_Qu%E1%BB%91c) [Nghĩa trang Hàng Dương](https://vi.wikipedia.org/wiki/Ngh%C4%A9a_trang_H%C3%A0ng_D%C6%B0%C6%A1ng) [Nghĩa trang liệt sĩ Rừng Sác](https://vi.wikipedia.org/wiki/Ngh%C4%A9a_trang_li%E1%BB%87t_s%C4%A9_R%E1%BB%ABng_S%C3%A1c) [Nhà tù Lao Bảo](https://vi.wikipedia.org/wiki/Nh%C3%A0_t%C3%B9_Lao_B%E1%BA%A3o) [Nhà tù Côn Đảo](https://vi.wikipedia.org/wiki/Nh%C3%A0_t%C3%B9_C%C3%B4n_%C4%90%E1%BA%A3o)
## Chú thích
- ^
**a** **ă** **â** [Bách khoa toàn thư Việt Nam](http://dictionary.bachkhoatoanthu.gov.vn/default.aspx?param=2B9EaWQ9MjIxNzImZ3JvdXBpZD0ma2luZD0ma2V5d29yZD1uZyVjMyVhMHkrdGglYzYlYjAlYzYlYTFuZytiaW5oK2xpJWUxJWJiJTg3dCtzJWM0JWE5&page=1)
- ^
**a** **ă** **â** **b** [http://www.thanhdoan.hochiminhcity.gov.vn/web/tintuc/default.aspx?cat_id=738&news_id=6906](http://www.thanhdoan.hochiminhcity.gov.vn/web/tintuc/default.aspx?cat_id=738&news_id=6906)
- ^
**a** **ă** **â** **b** [Trang tin điện tử của Ủy ban Dân tộc – Sự ra đời “Ngày thương binh liệt sỹ” ngày 27 tháng 7](http://cema.gov.vn/modules.php?name=Content&op=details&mid=1818) **Theo thống kê của Phưong Tây thì trong trận đánh này có 8.000 bộ đội chết, 15.000 người bị thương** [^](https://vi.wikipedia.org/wiki/Ng%C3%A0y_th%C6%B0%C6%A1ng_binh_li%E1%BB%87t_s%C4%A9#cite_ref-4) [^](https://vi.wikipedia.org/wiki/Ng%C3%A0y_th%C6%B0%C6%A1ng_binh_li%E1%BB%87t_s%C4%A9#cite_ref-5) [http://www.bentre.gov.vn/index.php?option=com_content&task=blogcategory&id=134&Itemid=157](http://www.bentre.gov.vn/index.php?option=com_content&task=blogcategory&id=134&Itemid=157) [^](https://vi.wikipedia.org/wiki/Ng%C3%A0y_th%C6%B0%C6%A1ng_binh_li%E1%BB%87t_s%C4%A9#cite_ref-6) [http://www.kinhtenongthon.com.vn/Story/thoisu/2007/7/4931.html](http://www.kinhtenongthon.com.vn/Story/thoisu/2007/7/4931.html) [^](https://vi.wikipedia.org/wiki/Ng%C3%A0y_th%C6%B0%C6%A1ng_binh_li%E1%BB%87t_s%C4%A9#cite_ref-7) [Tặng quà nhân Ngày thương binh, liệt sỹ | Cổng thông tin Tỉnh Lạng sơn](http://www.langson.gov.vn/content/t%E1%BA%B7ng-qu%C3%A0-nh%C3%A2n-ng%C3%A0y-th%C6%B0%C6%A1ng-binh-li%E1%BB%87t-s%E1%BB%B9) [^](https://vi.wikipedia.org/wiki/Ng%C3%A0y_th%C6%B0%C6%A1ng_binh_li%E1%BB%87t_s%C4%A9#cite_ref-8) [Ngày Thương binh, liệt sĩ: Hơn 1,7 triệu người được tặng quà – Chính trị – Pháp Luật](http://phapluattp.vn/20100618121723359p0c1013/ngay-thuong-binh-liet-si-hon-17-trieu-nguoi-duoc-tang-qua.htm) [Thành phố Hồ Chí Minh](https://vi.wikipedia.org/wiki/Th%C3%A0nh_ph%E1%BB%91_H%E1%BB%93_Ch%C3%AD_Minh)Onlinehttps://hoangkimlong.wordpress.com/wp-admin/post-new.php [^](https://vi.wikipedia.org/wiki/Ng%C3%A0y_th%C6%B0%C6%A1ng_binh_li%E1%BB%87t_s%C4%A9#cite_ref-9) [http://www.phunuonline.com.vn/2009/Pages/Nhieu-hoat-dong-ky-niem-ngay-thuong-binhliet-si.aspx](http://www.phunuonline.com.vn/2009/Pages/Nhieu-hoat-dong-ky-niem-ngay-thuong-binhliet-si.aspx) [^](https://vi.wikipedia.org/wiki/Ng%C3%A0y_th%C6%B0%C6%A1ng_binh_li%E1%BB%87t_s%C4%A9#cite_ref-10) [http://www.bentre.gov.vn/index.php?option=com_content&task=view&id=5476&Itemid=156](http://www.bentre.gov.vn/index.php?option=com_content&task=view&id=5476&Itemid=156) **Theo Quyết định số: 915/QĐ-CTN ngày 29 tháng 06 năm 2010 của Chủ tịch nước về việc tặng quà nhân ngày lễ thương binh, liệt sĩ** [^](https://vi.wikipedia.org/wiki/Ng%C3%A0y_th%C6%B0%C6%A1ng_binh_li%E1%BB%87t_s%C4%A9#cite_ref-11) [^](https://vi.wikipedia.org/wiki/Ng%C3%A0y_th%C6%B0%C6%A1ng_binh_li%E1%BB%87t_s%C4%A9#cite_ref-12) [Văn bản pháp luật](http://www.molisa.gov.vn/Default.aspx?tabid=188) [Thể loại](https://vi.wikipedia.org/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i):
# Võ Trường Toản
**Võ Trường Toản** (武長纘 hay 武長团, ? – [1] [1792](https://vi.wikipedia.org/wiki/1792)), hiệu **Sùng Đức**; là một nhà giáo [Việt Nam](https://vi.wikipedia.org/wiki/Vi%E1%BB%87t_Nam)nổi tiếng “học rộng, có đức hạnh hơn người” ở [[2]](https://vi.wikipedia.org/wiki/V%C3%B5_Tr%C6%B0%E1%BB%9Dng_To%E1%BA%A3n#cite_note-2) [Gia Định](https://vi.wikipedia.org/wiki/Gia_%C4%90%E1%BB%8Bnh)vào [thế kỷ 18](https://vi.wikipedia.org/wiki/Th%E1%BA%BF_k%E1%BB%B7_18).
## Mục lục
## Tiểu sử
Theo GS. Trịnh Vân Thanh, thì tổ tiên Võ Trường Toản vốn là
[người Hoa](https://vi.wikipedia.org/wiki/Ng%C6%B0%E1%BB%9Di_Hoa) lánh nạn [Mãn Thanh](https://vi.wikipedia.org/wiki/Nh%C3%A0_Thanh) sang cư trú ở [Đàng Trong](https://vi.wikipedia.org/wiki/%C4%90%C3%A0ng_Trong). Đến khi xảy ra cuộc hôn nhân của công nữ [Ngọc Vạn](https://vi.wikipedia.org/wiki/C%C3%B4ng_n%E1%BB%AF_Ng%E1%BB%8Dc_V%E1%BA%A1n), con gái thứ hai của Chúa Sãi [Nguyễn Phước Nguyên](https://vi.wikipedia.org/wiki/Nguy%E1%BB%85n_Ph%C3%BAc_Nguy%C3%AAn) với vua [Chân Lạp](https://vi.wikipedia.org/wiki/Ch%C3%A2n_L%E1%BA%A1p) Chei Chetta ( [1668](https://vi.wikipedia.org/wiki/1668) – [1628](https://vi.wikipedia.org/wiki/1628)), thì họ cũng từ [miền Trung](https://vi.wikipedia.org/wiki/Mi%E1%BB%81n_Trung_%28Vi%E1%BB%87t_Nam%29) vào [miền Nam](https://vi.wikipedia.org/wiki/Mi%E1%BB%81n_Nam_%28Vi%E1%BB%87t_Nam%29) lập nghiệp . [3]
Về tiểu sử của ông đã được đại thần
[Phan Thanh Giản](https://vi.wikipedia.org/wiki/Phan_Thanh_Gi%E1%BA%A3n) tóm tắt trong một bài văn bia bằng [chữ Hán](https://vi.wikipedia.org/wiki/Ch%E1%BB%AF_H%C3%A1n) soạn năm [Đinh Mão](https://vi.wikipedia.org/wiki/%C4%90inh_M%C3%A3o) ( [1867](https://vi.wikipedia.org/wiki/1867)), tạm dịch ra như sau: *“Tiên sinh họ Võ, húy Trường Toản. Đời trước hoặc nói là người Thanh Kệ (Quảng Đức)*… , hoặc nói người Bình Dương (Gia Định) [[4]](https://vi.wikipedia.org/wiki/V%C3%B5_Tr%C6%B0%E1%BB%9Dng_To%E1%BA%A3n#cite_note-4) , trước thọ nghiệp cùng ai chưa biết rõ. Chỉ biết sở học của tiên sinh đã tới bậc dày dặn, đầy đủ, chất thật có thuật nghiệp thâm uyên thông đạt. Xảy hồi loạn Tây Sơn, tiên sinh ở ẩn mở trường dạy học [[5]](https://vi.wikipedia.org/wiki/V%C3%B5_Tr%C6%B0%E1%BB%9Dng_To%E1%BA%A3n#cite_note-5) , thường học trò đến mấy trăm. Ông [[6]](https://vi.wikipedia.org/wiki/V%C3%B5_Tr%C6%B0%E1%BB%9Dng_To%E1%BA%A3n#cite_note-6) [Ngô Tùng Châu](https://vi.wikipedia.org/wiki/Ng%C3%B4_T%C3%B9ng_Ch%C3%A2u)là môn sinh cao đệ nhất. Thứ đến là các ông [Trịnh Hoài Đức](https://vi.wikipedia.org/wiki/Tr%E1%BB%8Bnh_Ho%C3%A0i_%C4%90%E1%BB%A9c), [Phạm Ngọc Uẩn](https://vi.wikipedia.org/wiki/Ph%E1%BA%A1m_Ng%E1%BB%8Dc_U%E1%BA%A9n), [Lê Quang Định](https://vi.wikipedia.org/wiki/L%C3%AA_Quang_%C4%90%E1%BB%8Bnh), [Lê Bá Phẩm](https://vi.wikipedia.org/wiki/L%C3%AA_B%C3%A1_Ph%E1%BA%A9m), [Ngô Nhơn Tịnh](https://vi.wikipedia.org/wiki/Ng%C3%B4_Nh%C3%A2n_T%E1%BB%8Bnh). Bậc danh sĩ là ông Chiêu, ông Trúc đều ẩn dật. Ngoài ra không kể hết được…Các ông ấy đều gặp hồi phong vận, thời trung hưng triều [Gia Long](https://vi.wikipedia.org/wiki/Gia_Long)đức bậc tôi hiền, có người hoặc sát thân để làm nên điều nhân, hoặc quên mình để trọng tiết nghĩa, thảy đều nên công nghiệp lớn…Lúc ngự vào Gia Định, đức [Thế Tổ Cao Hoàng đế](https://vi.wikipedia.org/wiki/Gia_Long)hằng triệu tiên sinh tới đối ứng…Tiên sinh không khứng ra làm quan, nên đại khái không thấy được sự nghiệp. Từ thuở tiên sinh lấy lối học nghĩa lý để giáo hóa, chẳng những đương thời đào tạo được nhiều bậc nhân tài, mà còn truyền thuật, giảng luận, trau dồi về sau” [[7]](https://vi.wikipedia.org/wiki/V%C3%B5_Tr%C6%B0%E1%BB%9Dng_To%E1%BA%A3n#cite_note-7)
Võ Trường Toản mất ngày mồng 9
[tháng 6](https://vi.wikipedia.org/wiki/Th%C3%A1ng_s%C3%A1u) năm [Nhâm Tý](https://vi.wikipedia.org/wiki/Nh%C3%A2m_T%C3%BD) (tức [27 tháng 7](https://vi.wikipedia.org/wiki/27_th%C3%A1ng_7) năm [1792](https://vi.wikipedia.org/wiki/1792)).
Hiện nay văn thơ của Võ Trường Toản chỉ còn lưu truyền một bài “Hoài cổ phú”, viết bằng
[chữ Nôm](https://vi.wikipedia.org/wiki/Ch%E1%BB%AF_N%C3%B4m), dài 24 câu . [8]
## Được tôn kính
Hay tin ông mất, chúa Nguyễn cảm mến, tiếc thương, ban từ hiệu là “Gia Ðịnh xử sĩ Sùng Đức Võ tiên sinh” (nghĩa là bậc xử sĩ Võ tiên sinh, người
[Gia Định](https://vi.wikipedia.org/wiki/Gia_%C4%90%E1%BB%8Bnh), sùng về đạo đức) để ghi vào mộ . [9]
Để tưởng nhớ công đức của thầy, học trò cũ của ông cũng có đôi liễn tưởng niệm:
*Sinh tiền giáo huấn đắc nhân, vô tử nhi hữu tử* *Một hậu thịnh danh tại thế, tuy vong giả bất vong”*
Dịch nghĩa:
*Lúc sống, dạy dỗ được người, không con mà như có* *Khi mất, tiếng tăm còn để, thân tan danh vẫn còn.* . [[10]](https://vi.wikipedia.org/wiki/V%C3%B5_Tr%C6%B0%E1%BB%9Dng_To%E1%BA%A3n#cite_note-10)
Hiện trong Tụy Văn lâu nằm trong khuôn viên
[Văn Thánh Miếu Vĩnh Long](https://vi.wikipedia.org/wiki/V%C4%83n_Th%C3%A1nh_Mi%E1%BA%BFu_V%C4%A9nh_Long) có đặt bài vị thờ ông.
## Khu mộ và đền thờ
Hài cốt của nhà giáo Võ Trường Toản lúc đầu được chôn tại làng Hòa Hưng, là nơi ông từng ngồi dạy học (xem
[đình Chí Hòa](https://vi.wikipedia.org/wiki/%C4%90%C3%ACnh_Ch%C3%AD_H%C3%B2a)). Theo Huỳnh Minh, chuẩn theo lời tâu của Phan Thanh Giản, năm [1852](https://vi.wikipedia.org/wiki/1852), vua Tự Đức đã ban chỉ “lập đền thờ, hiến ruộng để phụng sự, mỗi năm xuân thu cúng tế” cho ông . [11]
Sau khi quân
[Pháp](https://vi.wikipedia.org/wiki/%C4%90%E1%BA%BF_qu%E1%BB%91c_th%E1%BB%B1c_d%C3%A2n_Ph%C3%A1p) chiếm ba tỉnh miền Đông [Nam Kỳ](https://vi.wikipedia.org/wiki/Nam_K%E1%BB%B3) ( [1862](https://vi.wikipedia.org/wiki/1862)), [Phan Thanh Giản](https://vi.wikipedia.org/wiki/Phan_Thanh_Gi%E1%BA%A3n), [Nguyễn Thông](https://vi.wikipedia.org/wiki/Nguy%E1%BB%85n_Th%C3%B4ng) (đốc học [Vĩnh Long](https://vi.wikipedia.org/wiki/V%C4%A9nh_Long)), [Phạm Hữu Chánh](https://vi.wikipedia.org/wiki/Ph%E1%BA%A1m_Vi%E1%BA%BFt_Ch%C3%A1nh) (hiệp trấn [An Giang](https://vi.wikipedia.org/wiki/An_Giang)), hiệp cùng nhiều sĩ phu khác đã cải táng di cốt của Võ Trường Toản (cùng vợ và con) về làng Bảo Thạnh ( [Ba Tri](https://vi.wikipedia.org/wiki/Ba_Tri), [Bến Tre](https://vi.wikipedia.org/wiki/B%E1%BA%BFn_Tre)), với ý nghĩa là không để mộ thầy nằm trong vùng cai quản của quân xâm lược. Ngày cải táng (28 [tháng 3](https://vi.wikipedia.org/wiki/Th%C3%A1ng_ba) âm lịch năm [1867](https://vi.wikipedia.org/wiki/1867)), Nguyễn Thông đã thay mặt các nho sĩ đứng làm chủ lễ.
Khu mộ của Võ Trường Toản được người ở Bảo Thạnh gọi là “khu mộ ông Hậu Tổ”, vì ông là người có công truyền dạy luân lý Khổng Mạnh ở vùng đất
[Đồng Nai](https://vi.wikipedia.org/wiki/%C4%90%E1%BB%93ng_Nai) – [Gia Định](https://vi.wikipedia.org/wiki/Gia_%C4%90%E1%BB%8Bnh). Ở đây, ngoài ngôi mộ ông, còn có mộ vợ và con gái (vợ chồng ông chỉ sinh được 1 gái, bị bệnh mất từ nhỏ). Cả ba đều được xây dựng theo dạng voi phục, nằm trong khuôn viên thoáng rộng. Ở ngoài khu mộ, phía bên phải là một nhà thờ nhỏ đẹp với mái cong, hai tầng, và bên trong có đặt tượng của ông.
Khu mộ và đền thờ đã được Bộ Văn hóa Thông tin ra quyết định công nhận là
*Di tích lịch sử cấp quốc gia* ngày [24 tháng 1](https://vi.wikipedia.org/wiki/24_th%C3%A1ng_1) năm [1998](https://vi.wikipedia.org/wiki/1998) . [12]
## Một vài hình ảnh
-
[Đình Chí Hòa](https://vi.wikipedia.org/wiki/%C4%90%C3%ACnh_Ch%C3%AD_H%C3%B2a), nơi nhà giáo Võ Trường Toản từng ngồi dạy học.
-
-
Tượng Võ Trường Toản trong
[Văn miếu Trấn Biên](https://vi.wikipedia.org/wiki/V%C4%83n_mi%E1%BA%BFu_Tr%E1%BA%A5n_Bi%C3%AAn)ở [Biên Hòa](https://vi.wikipedia.org/wiki/Bi%C3%AAn_H%C3%B2a).
## Chú thích
[^](https://vi.wikipedia.org/wiki/V%C3%B5_Tr%C6%B0%E1%BB%9Dng_To%E1%BA%A3n#cite_ref-1) [Trang chủ » Văn hóa nghệ thuật » Tác gia » Cổ đại (? ÷ 1887) » Hậu Lê, Mạc, Trịnh-Nguyễn (1427 » Võ Trường Toản – 武長团](http://vhv.vn/vhv_vo-truong-toan-%E6%AD%A6%E9%95%B7%E5%9B%A2_61045.html) [^](https://vi.wikipedia.org/wiki/V%C3%B5_Tr%C6%B0%E1%BB%9Dng_To%E1%BA%A3n#cite_ref-2) [Nguyễn Q. Thắng](https://vi.wikipedia.org/wiki/Nguy%E1%BB%85n_Q._Th%E1%BA%AFng)– Nguyễn Bá Thế, *Từ điển nhân vật lịch sử Việt Nam*. Nxb Khoa học xã hội, 1992, tr. 972. **Theo GS. Trịnh Vân Thanh,** [^](https://vi.wikipedia.org/wiki/V%C3%B5_Tr%C6%B0%E1%BB%9Dng_To%E1%BA%A3n#cite_ref-3) *Thành ngữ điển tích danh nhân từ điển*(tập hạ), Nxb Hồn Thiêng, [Sài Gòn](https://vi.wikipedia.org/wiki/Th%C3%A0nh_ph%E1%BB%91_H%E1%BB%93_Ch%C3%AD_Minh), [1966](https://vi.wikipedia.org/wiki/1966), tr.1450-1452. **Thanh Kệ khi ấy thuộc dinh Quảng Đức; nay thuộc huyện** [^](https://vi.wikipedia.org/wiki/V%C3%B5_Tr%C6%B0%E1%BB%9Dng_To%E1%BA%A3n#cite_ref-4) [Quảng Điền](https://vi.wikipedia.org/wiki/Qu%E1%BA%A3ng_%C4%90i%E1%BB%81n_%28huy%E1%BB%87n%29), tỉnh [Thừa Thiên – Huế](https://vi.wikipedia.org/wiki/Th%E1%BB%ABa_Thi%C3%AAn_-_Hu%E1%BA%BF). **Đây là huyện Bình Dương (Sài Gòn), thuộc phủ** [^](https://vi.wikipedia.org/wiki/V%C3%B5_Tr%C6%B0%E1%BB%9Dng_To%E1%BA%A3n#cite_ref-5) [Gia Định](https://vi.wikipedia.org/wiki/Gia_%C4%90%E1%BB%8Bnh); nay thuộc [Thành phố Hồ Chí Minh](https://vi.wikipedia.org/wiki/Th%C3%A0nh_ph%E1%BB%91_H%E1%BB%93_Ch%C3%AD_Minh). **Nơi ông dạy học có thể là đình Hòa Hưng, nay là** [^](https://vi.wikipedia.org/wiki/V%C3%B5_Tr%C6%B0%E1%BB%9Dng_To%E1%BA%A3n#cite_ref-6) [đình Chí Hòa](https://vi.wikipedia.org/wiki/%C4%90%C3%ACnh_Ch%C3%AD_H%C3%B2a)thuộc [quận 10](https://vi.wikipedia.org/wiki/Qu%E1%BA%ADn_10,_th%C3%A0nh_ph%E1%BB%91_H%E1%BB%93_Ch%C3%AD_Minh). **Phan Thanh Giản soạn bài minh này vào ngày 28 tháng 3 năm Đinh Mão (1867), tức trước khi ông tuẫn tiết có mấy tháng. Bản dịch trên là của Huỳnh Minh,** [^](https://vi.wikipedia.org/wiki/V%C3%B5_Tr%C6%B0%E1%BB%9Dng_To%E1%BA%A3n#cite_ref-7) *Gia Định xưa*(Nxb Văn hóa – Thông tin in lại năm 2006, tr. 151). Có tham khảo thêm bản dịch của Ca Văn Thỉnh in trong sách *Võ Trường Toản*của Nam Xuân Thọ (Tân Việt, [Sài Gòn](https://vi.wikipedia.org/wiki/Th%C3%A0nh_ph%E1%BB%91_H%E1%BB%93_Ch%C3%AD_Minh), 1957, tr. 10). **Nguyên bản có chép trong** [^](https://vi.wikipedia.org/wiki/V%C3%B5_Tr%C6%B0%E1%BB%9Dng_To%E1%BA%A3n#cite_ref-8) *Thành ngữ điển tích danh nhân từ điển*, sách đã dẫn. **Theo văn bia đã dẫn. Thông tin thêm: Mãi đến** [^](https://vi.wikipedia.org/wiki/V%C3%B5_Tr%C6%B0%E1%BB%9Dng_To%E1%BA%A3n#cite_ref-9) [tháng 9](https://vi.wikipedia.org/wiki/Th%C3%A1ng_ch%C3%ADn)năm [Kỷ Mão](https://vi.wikipedia.org/wiki/K%E1%BB%B7_M%C3%A3o)( [1819](https://vi.wikipedia.org/wiki/1819)), vua Gia Long (tức chúa Nguyễn Phúc Ánh) còn đồng ý tha thuế cho cháu Xử sĩ Võ Trường Toản là Võ Tài Đồng, để tỏ lòng ngưỡng mộ (theo *Quốc triều sử toát yếu*, Nxb Văn học, 2002, tr. 149). **Bộ liễn trên từng được lưu giữ tại** [^](https://vi.wikipedia.org/wiki/V%C3%B5_Tr%C6%B0%E1%BB%9Dng_To%E1%BA%A3n#cite_ref-10) [đình Chí Hòa](https://vi.wikipedia.org/wiki/%C4%90%C3%ACnh_Ch%C3%AD_H%C3%B2a). Tiếc rằng, vì thời gian và vì bảo quản kém, nên bộ liễn đã bị gãy mục năm [1980](https://vi.wikipedia.org/wiki/1980) [[1]](http://www.quan10.hochiminhcity.gov.vn/Default.aspx?tabid=121&ctl=Detail&mid=486&ArticleID=ARTICLE06080080). **Năm ban chỉ và các chữ trong ngoặc đều trích từ văn bia đã dẫn.** [^](https://vi.wikipedia.org/wiki/V%C3%B5_Tr%C6%B0%E1%BB%9Dng_To%E1%BA%A3n#cite_ref-11) **Mộ nhà giáo Võ Trường Toản** [^](https://vi.wikipedia.org/wiki/V%C3%B5_Tr%C6%B0%E1%BB%9Dng_To%E1%BA%A3n#cite_ref-12) [[2]](http://www.bentre.gov.vn/index.php?option=com_content&task=view&id=448&Itemid=47). [Thể loại](https://vi.wikipedia.org/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i):
# Chiến tranh Triều Tiên
|
|
|.
|
Địa điểm Nguyên nhân bùng nổ Kết quả |Tham chiến
|![]()
|
|![]()
**:** [Khối xã hội chủ nghĩa](https://vi.wikipedia.org/wiki/Ch%E1%BB%A7_ngh%C4%A9a_c%E1%BB%99ng_s%E1%BA%A3n) ![ Flag of North Korea.svg](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/5/51/Flag_of_North_Korea.svg/22px-Flag_of_North_Korea.svg.png)
![ Flag of North Korea.svg](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/5/51/Flag_of_North_Korea.svg/22px-Flag_of_North_Korea.svg.png)
[CHDCND Triều Tiên](https://vi.wikipedia.org/wiki/C%E1%BB%99ng_h%C3%B2a_D%C3%A2n_ch%E1%BB%A7_Nh%C3%A2n_d%C3%A2n_Tri%E1%BB%81u_Ti%C3%AAn) ![ Flag of the People's Republic of China.svg](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/f/fa/Flag_of_the_People%27s_Republic_of_China.svg/22px-Flag_of_the_People%27s_Republic_of_China.svg.png)
![ Flag of the People's Republic of China.svg](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/f/fa/Flag_of_the_People%27s_Republic_of_China.svg/22px-Flag_of_the_People%27s_Republic_of_China.svg.png)
[CHND Trung Hoa](https://vi.wikipedia.org/wiki/C%E1%BB%99ng_h%C3%B2a_Nh%C3%A2n_d%C3%A2n_Trung_Hoa) **Tham chiến hạn chế:** ![ Flag of the Soviet Union.svg](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/a9/Flag_of_the_Soviet_Union.svg/22px-Flag_of_the_Soviet_Union.svg.png)
![ Flag of the Soviet Union.svg](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/a9/Flag_of_the_Soviet_Union.svg/22px-Flag_of_the_Soviet_Union.svg.png)
[Liên Xô](https://vi.wikipedia.org/wiki/Li%C3%AAn_X%C3%B4) ![ Flag of South Korea (bordered).svg](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/8/8b/Flag_of_South_Korea_%28bordered%29.svg/22px-Flag_of_South_Korea_%28bordered%29.svg.png)
![ Flag of South Korea (bordered).svg](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/8/8b/Flag_of_South_Korea_%28bordered%29.svg/22px-Flag_of_South_Korea_%28bordered%29.svg.png)
[Lý Thừa Vãn](https://vi.wikipedia.org/wiki/L%C3%BD_Th%E1%BB%ABa_V%C3%A3n) ![ Flag of South Korea (bordered).svg](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/8/8b/Flag_of_South_Korea_%28bordered%29.svg/22px-Flag_of_South_Korea_%28bordered%29.svg.png)
![ Flag of South Korea (bordered).svg](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/8/8b/Flag_of_South_Korea_%28bordered%29.svg/22px-Flag_of_South_Korea_%28bordered%29.svg.png)
[Chung Il-kwon](https://vi.wikipedia.org/wiki/Chung_Il-kwon) ![ Flag of South Korea (bordered).svg](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/8/8b/Flag_of_South_Korea_%28bordered%29.svg/22px-Flag_of_South_Korea_%28bordered%29.svg.png)
![ Flag of South Korea (bordered).svg](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/8/8b/Flag_of_South_Korea_%28bordered%29.svg/22px-Flag_of_South_Korea_%28bordered%29.svg.png)
[Paik Sun-yup](https://vi.wikipedia.org/wiki/Paik_Sun-yup) ![ Flag of the United States.svg](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/a4/Flag_of_the_United_States.svg/22px-Flag_of_the_United_States.svg.png)
![ Flag of the United States.svg](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/a4/Flag_of_the_United_States.svg/22px-Flag_of_the_United_States.svg.png)
[Douglas MacArthur](https://vi.wikipedia.org/wiki/Douglas_MacArthur) ![ Flag of the United States.svg](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/a4/Flag_of_the_United_States.svg/22px-Flag_of_the_United_States.svg.png)
![ Flag of the United States.svg](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/a4/Flag_of_the_United_States.svg/22px-Flag_of_the_United_States.svg.png)
[Matthew Ridgway](https://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Matthew_Ridgway&action=edit&redlink=1) ![ Flag of the United States.svg](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/a4/Flag_of_the_United_States.svg/22px-Flag_of_the_United_States.svg.png)
![ Flag of the United States.svg](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/a4/Flag_of_the_United_States.svg/22px-Flag_of_the_United_States.svg.png)
[Mark Wayne Clark](https://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Mark_Wayne_Clark&action=edit&redlink=1) ![ Flag of the United Kingdom.svg](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/ae/Flag_of_the_United_Kingdom.svg/22px-Flag_of_the_United_Kingdom.svg.png)
![ Flag of the United Kingdom.svg](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/ae/Flag_of_the_United_Kingdom.svg/22px-Flag_of_the_United_Kingdom.svg.png)
[Clement Attlee](https://vi.wikipedia.org/wiki/Clement_Attlee) ![ Flag of Australia.svg](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/b/b9/Flag_of_Australia.svg/22px-Flag_of_Australia.svg.png)
![ Flag of Australia.svg](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/b/b9/Flag_of_Australia.svg/22px-Flag_of_Australia.svg.png)
[Robert Menzies](https://vi.wikipedia.org/wiki/Robert_Menzies) ![ Canadian Red Ensign 1921-1957.svg](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/6/66/Canadian_Red_Ensign_1921-1957.svg/22px-Canadian_Red_Ensign_1921-1957.svg.png)
![ Canadian Red Ensign 1921-1957.svg](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/6/66/Canadian_Red_Ensign_1921-1957.svg/22px-Canadian_Red_Ensign_1921-1957.svg.png)
[Louis St. Laurent](https://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Louis_St._Laurent&action=edit&redlink=1) ![ Flag of the Philippines.svg](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/9/99/Flag_of_the_Philippines.svg/22px-Flag_of_the_Philippines.svg.png)
![ Flag of the Philippines.svg](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/9/99/Flag_of_the_Philippines.svg/22px-Flag_of_the_Philippines.svg.png)
[Elpidio Quirino](https://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Elpidio_Quirino&action=edit&redlink=1) ![ Flag of Turkey.svg](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/b/b4/Flag_of_Turkey.svg/22px-Flag_of_Turkey.svg.png)
![ Flag of Turkey.svg](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/b/b4/Flag_of_Turkey.svg/22px-Flag_of_Turkey.svg.png)
[Tahsin Yazıcı](https://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Tahsin_Yaz%C4%B1c%C4%B1&action=edit&redlink=1) ![ Flag of North Korea.svg](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/5/51/Flag_of_North_Korea.svg/22px-Flag_of_North_Korea.svg.png)
![ Flag of North Korea.svg](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/5/51/Flag_of_North_Korea.svg/22px-Flag_of_North_Korea.svg.png)
[Kim Nhật Thành](https://vi.wikipedia.org/wiki/Kim_Nh%E1%BA%ADt_Th%C3%A0nh) ![ Flag of North Korea.svg](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/5/51/Flag_of_North_Korea.svg/22px-Flag_of_North_Korea.svg.png)
![ Flag of North Korea.svg](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/5/51/Flag_of_North_Korea.svg/22px-Flag_of_North_Korea.svg.png)
[Pak Hŏnyŏng](https://vi.wikipedia.org/wiki/Pak_H%C5%8Fny%C5%8Fng) ![ Flag of North Korea.svg](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/5/51/Flag_of_North_Korea.svg/22px-Flag_of_North_Korea.svg.png)
![ Flag of North Korea.svg](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/5/51/Flag_of_North_Korea.svg/22px-Flag_of_North_Korea.svg.png)
[Choi Yong-kun](https://vi.wikipedia.org/wiki/Choi_Yong-kun) ![ Flag of North Korea.svg](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/5/51/Flag_of_North_Korea.svg/22px-Flag_of_North_Korea.svg.png)
![ Flag of North Korea.svg](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/5/51/Flag_of_North_Korea.svg/22px-Flag_of_North_Korea.svg.png)
[Van Len](https://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Van_Len&action=edit&redlink=1) ![ Flag of North Korea.svg](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/5/51/Flag_of_North_Korea.svg/22px-Flag_of_North_Korea.svg.png)
![ Flag of North Korea.svg](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/5/51/Flag_of_North_Korea.svg/22px-Flag_of_North_Korea.svg.png)
[Kim Chaek](https://vi.wikipedia.org/wiki/Kim_Chaek) ![ Flag of the People's Republic of China.svg](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/f/fa/Flag_of_the_People%27s_Republic_of_China.svg/22px-Flag_of_the_People%27s_Republic_of_China.svg.png)
![ Flag of the People's Republic of China.svg](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/f/fa/Flag_of_the_People%27s_Republic_of_China.svg/22px-Flag_of_the_People%27s_Republic_of_China.svg.png)
[Mao Trạch Đông](https://vi.wikipedia.org/wiki/Mao_Tr%E1%BA%A1ch_%C4%90%C3%B4ng) ![ Flag of the People's Republic of China.svg](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/f/fa/Flag_of_the_People%27s_Republic_of_China.svg/22px-Flag_of_the_People%27s_Republic_of_China.svg.png)
![ Flag of the People's Republic of China.svg](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/f/fa/Flag_of_the_People%27s_Republic_of_China.svg/22px-Flag_of_the_People%27s_Republic_of_China.svg.png)
[Bành Đức Hoài](https://vi.wikipedia.org/wiki/B%C3%A0nh_%C4%90%E1%BB%A9c_Ho%C3%A0i) ![ Flag of the Soviet Union.svg](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/a9/Flag_of_the_Soviet_Union.svg/22px-Flag_of_the_Soviet_Union.svg.png)
![ Flag of the Soviet Union.svg](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/a9/Flag_of_the_Soviet_Union.svg/22px-Flag_of_the_Soviet_Union.svg.png)
[Joseph Stalin](https://vi.wikipedia.org/wiki/Iosif_Vissarionovich_Stalin) ![ Flag of the Soviet Union.svg](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/a9/Flag_of_the_Soviet_Union.svg/22px-Flag_of_the_Soviet_Union.svg.png)
![ Flag of the Soviet Union.svg](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/a9/Flag_of_the_Soviet_Union.svg/22px-Flag_of_the_Soviet_Union.svg.png)
[Georgy Zhukov](https://vi.wikipedia.org/wiki/Georgi_Konstantinovich_Zhukov) [590.911](https://vi.wikipedia.org/wiki/T%E1%BA%ADp_tin:Flag_of_South_Korea.svg) ![ Flag of South Korea.svg](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/0/09/Flag_of_South_Korea.svg/22px-Flag_of_South_Korea.svg.png)
![ Flag of South Korea.svg](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/0/09/Flag_of_South_Korea.svg/22px-Flag_of_South_Korea.svg.png)
[480.000](https://vi.wikipedia.org/wiki/T%E1%BA%ADp_tin:Flag_of_the_United_States.svg) ![ Flag of the United States.svg](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/a4/Flag_of_the_United_States.svg/22px-Flag_of_the_United_States.svg.png)
![ Flag of the United States.svg](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/a4/Flag_of_the_United_States.svg/22px-Flag_of_the_United_States.svg.png)
[63.000](https://vi.wikipedia.org/wiki/T%E1%BA%ADp_tin:Flag_of_the_United_Kingdom.svg) ![ Flag of the United Kingdom.svg](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/ae/Flag_of_the_United_Kingdom.svg/22px-Flag_of_the_United_Kingdom.svg.png)
![ Flag of the United Kingdom.svg](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/ae/Flag_of_the_United_Kingdom.svg/22px-Flag_of_the_United_Kingdom.svg.png)
[[1]](https://vi.wikipedia.org/wiki/Chi%E1%BA%BFn_tranh_Tri%E1%BB%81u_Ti%C3%AAn#cite_note-1) [26.791](https://vi.wikipedia.org/wiki/T%E1%BA%ADp_tin:Canadian_Red_Ensign_1921-1957.svg) ![ Canadian Red Ensign 1921-1957.svg](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/6/66/Canadian_Red_Ensign_1921-1957.svg/22px-Canadian_Red_Ensign_1921-1957.svg.png)
![ Canadian Red Ensign 1921-1957.svg](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/6/66/Canadian_Red_Ensign_1921-1957.svg/22px-Canadian_Red_Ensign_1921-1957.svg.png)
[[2]](https://vi.wikipedia.org/wiki/Chi%E1%BA%BFn_tranh_Tri%E1%BB%81u_Ti%C3%AAn#cite_note-2) [17.000](https://vi.wikipedia.org/wiki/T%E1%BA%ADp_tin:Flag_of_Australia.svg) ![ Flag of Australia.svg](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/b/b9/Flag_of_Australia.svg/22px-Flag_of_Australia.svg.png)
![ Flag of Australia.svg](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/b/b9/Flag_of_Australia.svg/22px-Flag_of_Australia.svg.png)
[7.430](https://vi.wikipedia.org/wiki/T%E1%BA%ADp_tin:Flag_of_the_Philippines.svg) ![ Flag of the Philippines.svg](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/9/99/Flag_of_the_Philippines.svg/22px-Flag_of_the_Philippines.svg.png)
![ Flag of the Philippines.svg](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/9/99/Flag_of_the_Philippines.svg/22px-Flag_of_the_Philippines.svg.png)
[5.455](https://vi.wikipedia.org/wiki/T%E1%BA%ADp_tin:Flag_of_Turkey.svg) ![ Flag of Turkey.svg](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/b/b4/Flag_of_Turkey.svg/22px-Flag_of_Turkey.svg.png)
![ Flag of Turkey.svg](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/b/b4/Flag_of_Turkey.svg/22px-Flag_of_Turkey.svg.png)
[[3]](https://vi.wikipedia.org/wiki/Chi%E1%BA%BFn_tranh_Tri%E1%BB%81u_Ti%C3%AAn#cite_note-3) [3.972](https://vi.wikipedia.org/wiki/T%E1%BA%ADp_tin:Flag_of_the_Netherlands.svg) ![ Flag of the Netherlands.svg](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/2/20/Flag_of_the_Netherlands.svg/22px-Flag_of_the_Netherlands.svg.png)
![ Flag of the Netherlands.svg](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/2/20/Flag_of_the_Netherlands.svg/22px-Flag_of_the_Netherlands.svg.png)
[3.421,](https://vi.wikipedia.org/wiki/T%E1%BA%ADp_tin:Flag_of_France.svg) ![ Flag of France.svg](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/c/c3/Flag_of_France.svg/22px-Flag_of_France.svg.png)
![ Flag of France.svg](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/c/c3/Flag_of_France.svg/22px-Flag_of_France.svg.png)
[[4]](https://vi.wikipedia.org/wiki/Chi%E1%BA%BFn_tranh_Tri%E1%BB%81u_Ti%C3%AAn#cite_note-frinvolvement-4) [2,163](https://vi.wikipedia.org/wiki/T%E1%BA%ADp_tin:State_Flag_of_Greece_%281863-1924_and_1935-1970%29.svg) ![ State Flag of Greece (1863-1924 and 1935-1970).svg](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/5/5e/State_Flag_of_Greece_%281863-1924_and_1935-1970%29.svg/22px-State_Flag_of_Greece_%281863-1924_and_1935-1970%29.svg.png)
![ State Flag of Greece (1863-1924 and 1935-1970).svg](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/5/5e/State_Flag_of_Greece_%281863-1924_and_1935-1970%29.svg/22px-State_Flag_of_Greece_%281863-1924_and_1935-1970%29.svg.png)
[[5]](https://vi.wikipedia.org/wiki/Chi%E1%BA%BFn_tranh_Tri%E1%BB%81u_Ti%C3%AAn#cite_note-5) [1.389](https://vi.wikipedia.org/wiki/T%E1%BA%ADp_tin:Flag_of_New_Zealand.svg) ![ Flag of New Zealand.svg](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/3/3e/Flag_of_New_Zealand.svg/22px-Flag_of_New_Zealand.svg.png)
![ Flag of New Zealand.svg](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/3/3e/Flag_of_New_Zealand.svg/22px-Flag_of_New_Zealand.svg.png)
[1.273](https://vi.wikipedia.org/wiki/T%E1%BA%ADp_tin:Flag_of_Thailand.svg) ![ Flag of Thailand.svg](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/a9/Flag_of_Thailand.svg/22px-Flag_of_Thailand.svg.png)
![ Flag of Thailand.svg](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/a9/Flag_of_Thailand.svg/22px-Flag_of_Thailand.svg.png)
[[6]](https://vi.wikipedia.org/wiki/Chi%E1%BA%BFn_tranh_Tri%E1%BB%81u_Ti%C3%AAn#cite_note-koreanwar2-6) [1.271](https://vi.wikipedia.org/wiki/T%E1%BA%ADp_tin:Flag_of_Ethiopia_%281897-1936;_1941-1974%29.svg) ![ Flag of Ethiopia (1897-1936; 1941-1974).svg](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/5/55/Flag_of_Ethiopia_%281897-1936%3B_1941-1974%29.svg/22px-Flag_of_Ethiopia_%281897-1936%3B_1941-1974%29.svg.png)
![ Flag of Ethiopia (1897-1936; 1941-1974).svg](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/5/55/Flag_of_Ethiopia_%281897-1936%3B_1941-1974%29.svg/22px-Flag_of_Ethiopia_%281897-1936%3B_1941-1974%29.svg.png)
[1.068](https://vi.wikipedia.org/wiki/T%E1%BA%ADp_tin:Flag_of_Colombia.svg) ![ Flag of Colombia.svg](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/2/21/Flag_of_Colombia.svg/22px-Flag_of_Colombia.svg.png)
![ Flag of Colombia.svg](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/2/21/Flag_of_Colombia.svg/22px-Flag_of_Colombia.svg.png)
[900](https://vi.wikipedia.org/wiki/T%E1%BA%ADp_tin:Flag_of_Belgium_%28civil%29.svg) ![ Flag of Belgium (civil).svg](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/9/92/Flag_of_Belgium_%28civil%29.svg/22px-Flag_of_Belgium_%28civil%29.svg.png)
![ Flag of Belgium (civil).svg](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/9/92/Flag_of_Belgium_%28civil%29.svg/22px-Flag_of_Belgium_%28civil%29.svg.png)
[826](https://vi.wikipedia.org/wiki/T%E1%BA%ADp_tin:Flag_of_South_Africa_%281928-1994%29.svg) ![ Flag of South Africa (1928-1994).svg](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/2/2a/Flag_of_South_Africa_%281928-1994%29.svg/22px-Flag_of_South_Africa_%281928-1994%29.svg.png)
![ Flag of South Africa (1928-1994).svg](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/2/2a/Flag_of_South_Africa_%281928-1994%29.svg/22px-Flag_of_South_Africa_%281928-1994%29.svg.png)
[44](https://vi.wikipedia.org/wiki/T%E1%BA%ADp_tin:Flag_of_Luxembourg.svg) ![ Flag of Luxembourg.svg](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/d/da/Flag_of_Luxembourg.svg/22px-Flag_of_Luxembourg.svg.png)
![ Flag of Luxembourg.svg](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/d/da/Flag_of_Luxembourg.svg/22px-Flag_of_Luxembourg.svg.png)
**Tổng cộng: 1.206.914** [260.000](https://vi.wikipedia.org/wiki/T%E1%BA%ADp_tin:Flag_of_North_Korea.svg) ![ Flag of North Korea.svg](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/5/51/Flag_of_North_Korea.svg/22px-Flag_of_North_Korea.svg.png)
![ Flag of North Korea.svg](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/5/51/Flag_of_North_Korea.svg/22px-Flag_of_North_Korea.svg.png)
[926.000](https://vi.wikipedia.org/wiki/T%E1%BA%ADp_tin:Flag_of_the_People%27s_Republic_of_China.svg) ![ Flag of the People's Republic of China.svg](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/f/fa/Flag_of_the_People%27s_Republic_of_China.svg/22px-Flag_of_the_People%27s_Republic_of_China.svg.png)
![ Flag of the People's Republic of China.svg](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/f/fa/Flag_of_the_People%27s_Republic_of_China.svg/22px-Flag_of_the_People%27s_Republic_of_China.svg.png)
[26.000](https://vi.wikipedia.org/wiki/T%E1%BA%ADp_tin:Flag_of_the_Soviet_Union.svg) ![ Flag of the Soviet Union.svg](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/a9/Flag_of_the_Soviet_Union.svg/22px-Flag_of_the_Soviet_Union.svg.png)
![ Flag of the Soviet Union.svg](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/a9/Flag_of_the_Soviet_Union.svg/22px-Flag_of_the_Soviet_Union.svg.png)
**Tổng: 1.212.000**
Ghi chú: Tất cả các con số có thể thay đổi theo nguồn. Bảng này chỉ tính các con số cao nhất khi các lực lượng thay đổi theo cục diện chiến tranh.
**Nam Triều Tiên:**
137.899 tử trận
[[7]](https://vi.wikipedia.org/wiki/Chi%E1%BA%BFn_tranh_Tri%E1%BB%81u_Ti%C3%AAn#cite_note-imhc-7)
450.742 bị thương
[[7]](https://vi.wikipedia.org/wiki/Chi%E1%BA%BFn_tranh_Tri%E1%BB%81u_Ti%C3%AAn#cite_note-imhc-7)
24.495 mất tích
[[7]](https://vi.wikipedia.org/wiki/Chi%E1%BA%BFn_tranh_Tri%E1%BB%81u_Ti%C3%AAn#cite_note-imhc-7) **Hoa Kỳ:**
36.516 chết (bao gồm 2.830 không chiến đấu)
92.134 bị thương
8.176 mất tích
7.245 tù binh
[[8]](https://vi.wikipedia.org/wiki/Chi%E1%BA%BFn_tranh_Tri%E1%BB%81u_Ti%C3%AAn#cite_note-8) **Anh Quốc:**
1.109 chết
[[9]](https://vi.wikipedia.org/wiki/Chi%E1%BA%BFn_tranh_Tri%E1%BB%81u_Ti%C3%AAn#cite_note-9)
2.674 bị thương
1.060 mất tích hoặc bị bắt
[[10]](https://vi.wikipedia.org/wiki/Chi%E1%BA%BFn_tranh_Tri%E1%BB%81u_Ti%C3%AAn#cite_note-Hickey-10) **Thổ nhĩ Kỳ:**
721 chết
[[11]](https://vi.wikipedia.org/wiki/Chi%E1%BA%BFn_tranh_Tri%E1%BB%81u_Ti%C3%AAn#cite_note-11)
2.111 bị thương
168 mất tích
216 tù binh
**Canada:**
516 chết
[[12]](https://vi.wikipedia.org/wiki/Chi%E1%BA%BFn_tranh_Tri%E1%BB%81u_Ti%C3%AAn#cite_note-veterans-12)
1.042 bị thương
**Australia:**
339
[[13]](https://vi.wikipedia.org/wiki/Chi%E1%BA%BFn_tranh_Tri%E1%BB%81u_Ti%C3%AAn#cite_note-13)
1.200 bị thương
**Pháp:**
300 chết hoặc mất tích
[[14]](https://vi.wikipedia.org/wiki/Chi%E1%BA%BFn_tranh_Tri%E1%BB%81u_Ti%C3%AAn#cite_note-14) **Hi Lạp:**
194 chết
459 bị thương
**Colombia**
163 chết
[[15]](https://vi.wikipedia.org/wiki/Chi%E1%BA%BFn_tranh_Tri%E1%BB%81u_Ti%C3%AAn#cite_note-15)
448 bị thương
2 mất tích
28 bị bắt
**Thái Lan:**
129 chết
1.139 bị thương
5 mất tích
[[6]](https://vi.wikipedia.org/wiki/Chi%E1%BA%BFn_tranh_Tri%E1%BB%81u_Ti%C3%AAn#cite_note-koreanwar2-6) **Hà Lan:**
123 chết
[[16]](https://vi.wikipedia.org/wiki/Chi%E1%BA%BFn_tranh_Tri%E1%BB%81u_Ti%C3%AAn#cite_note-defensie-16) **Philippines:**
112 chết
[[17]](https://vi.wikipedia.org/wiki/Chi%E1%BA%BFn_tranh_Tri%E1%BB%81u_Ti%C3%AAn#cite_note-youtube-17) **Bỉ:**
101 chết
[[18]](https://vi.wikipedia.org/wiki/Chi%E1%BA%BFn_tranh_Tri%E1%BB%81u_Ti%C3%AAn#cite_note-belgian-18)
478 bị thương
5 mất tích
**New Zealand:**
33 chết
[[19]](https://vi.wikipedia.org/wiki/Chi%E1%BA%BFn_tranh_Tri%E1%BB%81u_Ti%C3%AAn#cite_note-19) **Nam Phi:**
28 chết
8 mất tích
[[20]](https://vi.wikipedia.org/wiki/Chi%E1%BA%BFn_tranh_Tri%E1%BB%81u_Ti%C3%AAn#cite_note-20) **Luxembourg:**
2 chết
[[18]](https://vi.wikipedia.org/wiki/Chi%E1%BA%BFn_tranh_Tri%E1%BB%81u_Ti%C3%AAn#cite_note-belgian-18) **Tổng cộng: 178.698 chết, 28.683 mất tích và 550.022 bị thương** **Bắc Triều Tiên:**
215.000 chết,
303.000 bị thương,
120.000 mất tích hoặc bị bắt
[[10]](https://vi.wikipedia.org/wiki/Chi%E1%BA%BFn_tranh_Tri%E1%BB%81u_Ti%C3%AAn#cite_note-Hickey-10) **CHND Trung Hoa** **(Số liệu chính thức):**
183.108 chết (bao gồm số chết không trong chiến đấu)
383.218 bị thương
25.621 mất tích
21.400 tù binh
[[21]](https://vi.wikipedia.org/wiki/Chi%E1%BA%BFn_tranh_Tri%E1%BB%81u_Ti%C3%AAn#cite_note-Xu-21) [[22]](https://vi.wikipedia.org/wiki/Chi%E1%BA%BFn_tranh_Tri%E1%BB%81u_Ti%C3%AAn#cite_note-H-22) [[23]](https://vi.wikipedia.org/wiki/Chi%E1%BA%BFn_tranh_Tri%E1%BB%81u_Ti%C3%AAn#cite_note-L-23) **(Hoa Kỳ ước tính):** [[10]](https://vi.wikipedia.org/wiki/Chi%E1%BA%BFn_tranh_Tri%E1%BB%81u_Ti%C3%AAn#cite_note-Hickey-10)
400.000+ chết hoặc mất tích
486.000 bị thương
21.000 tù binh
**Liên Xô:**
282 chết
[[24]](https://vi.wikipedia.org/wiki/Chi%E1%BA%BFn_tranh_Tri%E1%BB%81u_Ti%C3%AAn#cite_note-24) **Tổng cộng:** **367.283-750.282 chết hoặc mất tích, 686.500-789.000 bị thương** **Tổng số dân thường thiệt mạng / bị thương:**2,5 triệu (ước tính) [[7]](https://vi.wikipedia.org/wiki/Chi%E1%BA%BFn_tranh_Tri%E1%BB%81u_Ti%C3%AAn#cite_note-imhc-7) **Chiến tranh Triều Tiên** là cuộc chiến xảy ra và kéo dài từ giữa năm [1950](https://vi.wikipedia.org/wiki/1950) đến năm [1953](https://vi.wikipedia.org/wiki/1953) trên [bán đảo Triều Tiên](https://vi.wikipedia.org/wiki/B%C3%A1n_%C4%91%E1%BA%A3o_Tri%E1%BB%81u_Ti%C3%AAn) bị chia cắt vì sự chiếm đóng tạm thời của [Liên Xô](https://vi.wikipedia.org/wiki/Li%C3%AAn_X%C3%B4) và [Hoa Kỳ](https://vi.wikipedia.org/wiki/Hoa_K%E1%BB%B3). Chiến sự được châm ngòi vào ngày [25 tháng 6](https://vi.wikipedia.org/wiki/25_th%C3%A1ng_6) năm [1950](https://vi.wikipedia.org/wiki/1950) khi [Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Triều Tiên](https://vi.wikipedia.org/wiki/C%E1%BB%99ng_h%C3%B2a_D%C3%A2n_ch%E1%BB%A7_Nh%C3%A2n_d%C3%A2n_Tri%E1%BB%81u_Ti%C3%AAn) (Bắc Triều Tiên) tấn công [Đại Hàn Dân quốc](https://vi.wikipedia.org/wiki/H%C3%A0n_Qu%E1%BB%91c) (Nam Triều Tiên). Từ một cuộc chiến quy mô nhỏ giữa hai lực lượng đối nghịch trên bán đảo Triều Tiên, quy mô cuộc chiến đã trở nên lớn khi lực lượng của [Liên hiệp quốc](https://vi.wikipedia.org/wiki/Li%C3%AAn_Hi%E1%BB%87p_Qu%E1%BB%91c) được [Hoa Kỳ](https://vi.wikipedia.org/wiki/Hoa_K%E1%BB%B3) lãnh đạo và sau đó là [Chí nguyện quân](https://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Ch%C3%AD_nguy%E1%BB%87n_qu%C3%A2n&action=edit&redlink=1) của [Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa](https://vi.wikipedia.org/wiki/C%E1%BB%99ng_h%C3%B2a_Nh%C3%A2n_d%C3%A2n_Trung_Hoa) can thiệp.
Lực lượng hỗ trợ chính cho miền Bắc là
[Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa](https://vi.wikipedia.org/wiki/C%E1%BB%99ng_h%C3%B2a_Nh%C3%A2n_d%C3%A2n_Trung_Hoa) với sự tiếp ứng hạn chế của [Liên Xô](https://vi.wikipedia.org/wiki/Li%C3%AAn_X%C3%B4) trong hình thức các [cố vấn quân sự](https://vi.wikipedia.org/wiki/C%E1%BB%91_v%E1%BA%A5n_qu%C3%A2n_s%E1%BB%B1), phi công quân sự và vũ khí. Đại Hàn Dân Quốc được lực lượng Liên hiệp quốc, chủ yếu là [quân đội Hoa Kỳ](https://vi.wikipedia.org/wiki/Qu%C3%A2n_%C4%91%E1%BB%99i_Hoa_K%E1%BB%B3), hỗ trợ. Trước cuộc xung đột, CHDCND Triều Tiên và Đại Hàn Dân Quốc tồn tại như hai chính phủ lâm thời đang tranh giành ảnh hưởng kiểm soát toàn bộ [Bán đảo Triều Tiên](https://vi.wikipedia.org/wiki/B%C3%A1n_%C4%91%E1%BA%A3o_Tri%E1%BB%81u_Ti%C3%AAn).
Sau 3 năm, chiến cuộc kết thúc khi hai miền đạt được một thỏa hiệp ngừng bắn vào ngày
[27 tháng 7](https://vi.wikipedia.org/wiki/27_th%C3%A1ng_7) năm [1953](https://vi.wikipedia.org/wiki/1953). Do không có [hiệp định hòa bình](https://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Hi%E1%BB%87p_%C4%91%E1%BB%8Bnh_h%C3%B2a_b%C3%ACnh&action=edit&redlink=1) nên đụng độ lẻ tẻ vẫn diễn ra, hai bên vẫn tiếp tục ở trong tình trạng chiến tranh và có thể phát động tấn công bất ngờ mà không cần tuyên chiến. Hiện nay, [Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Triều Tiên](https://vi.wikipedia.org/wiki/C%E1%BB%99ng_h%C3%B2a_D%C3%A2n_ch%E1%BB%A7_Nh%C3%A2n_d%C3%A2n_Tri%E1%BB%81u_Ti%C3%AAn) (Bắc Triều Tiên) vẫn tiếp tục đầu tư rất lớn cho quốc phòng và coi việc thống nhất dân tộc Triều Tiên là mục tiêu cao nhất của đất nước. Trong khi đó, quân đội Hàn Quốc (Nam Triều Tiên) tiếp tục nằm dưới sự chỉ huy của [Bộ Quốc phòng Hoa Kỳ](https://vi.wikipedia.org/wiki/B%E1%BB%99_Qu%E1%BB%91c_ph%C3%B2ng_Hoa_K%E1%BB%B3) (Lầu Năm Góc) và Mỹ vẫn duy trì 28.000 quân tại Hàn Quốc để ngăn chặn việc Bắc Triều Tiên cố gắng tiến hành thống nhất đất nước một lần nữa. [25]
## Mục lục
[1 Tên gọi](https://vi.wikipedia.org/wiki/Chi%E1%BA%BFn_tranh_Tri%E1%BB%81u_Ti%C3%AAn#T.C3.AAn_g.E1.BB.8Di) [2 Bối cảnh lịch sử](https://vi.wikipedia.org/wiki/Chi%E1%BA%BFn_tranh_Tri%E1%BB%81u_Ti%C3%AAn#B.E1.BB.91i_c.E1.BA.A3nh_l.E1.BB.8Bch_s.E1.BB.AD) [3 Diễn biến](https://vi.wikipedia.org/wiki/Chi%E1%BA%BFn_tranh_Tri%E1%BB%81u_Ti%C3%AAn#Di.E1.BB.85n_bi.E1.BA.BFn) [4 Thương vong](https://vi.wikipedia.org/wiki/Chi%E1%BA%BFn_tranh_Tri%E1%BB%81u_Ti%C3%AAn#Th.C6.B0.C6.A1ng_vong) [5 Tính chất và đặc điểm](https://vi.wikipedia.org/wiki/Chi%E1%BA%BFn_tranh_Tri%E1%BB%81u_Ti%C3%AAn#T.C3.ADnh_ch.E1.BA.A5t_v.C3.A0_.C4.91.E1.BA.B7c_.C4.91i.E1.BB.83m) [6 Di sản chiến tranh](https://vi.wikipedia.org/wiki/Chi%E1%BA%BFn_tranh_Tri%E1%BB%81u_Ti%C3%AAn#Di_s.E1.BA.A3n_chi.E1.BA.BFn_tranh) [7 Giao tranh sau 1953](https://vi.wikipedia.org/wiki/Chi%E1%BA%BFn_tranh_Tri%E1%BB%81u_Ti%C3%AAn#Giao_tranh_sau_1953) [8 Chú thích](https://vi.wikipedia.org/wiki/Chi%E1%BA%BFn_tranh_Tri%E1%BB%81u_Ti%C3%AAn#Ch.C3.BA_th.C3.ADch) [9 Liên kết ngoài](https://vi.wikipedia.org/wiki/Chi%E1%BA%BFn_tranh_Tri%E1%BB%81u_Ti%C3%AAn#Li.C3.AAn_k.E1.BA.BFt_ngo.C3.A0i)
## Tên gọi
Tại Hàn Quốc, cuộc chiến thường được gọi là
**ngày 25 tháng 6** hoặc **Chiến tranh ngày 25 tháng 6** ( [tiếng Triều Tiên](https://vi.wikipedia.org/wiki/Ti%E1%BA%BFng_Tri%E1%BB%81u_Ti%C3%AAn): 6·25 전쟁), là ngày khởi đầu của cuộc xung đột hay gọi chính thức hơn *Hàn Quốc chiến tranh* ( [tiếng Triều Tiên](https://vi.wikipedia.org/wiki/Ti%E1%BA%BFng_Tri%E1%BB%81u_Ti%C3%AAn): 한국전쟁, phiên âm latinh: “Hanguk Jeonjaeng”). Tại Bắc Triều Tiên, trong khi thường được biết như là Chiến tranh Triều Tiên, cuộc chiến được gọi chính thức là **Chiến tranh Giải phóng Tổ quốc** (조국해방전쟁). Tại Hoa Kỳ, cuộc xung đột được gọi tên chính thức là **Cuộc xung đột Triều Tiên** hơn là một cuộc chiến tranh, chính yếu là tránh sự cần thiết có sự tuyên chiến của [Quốc hội Hoa Kỳ](https://vi.wikipedia.org/wiki/Qu%E1%BB%91c_h%E1%BB%99i_Hoa_K%E1%BB%B3). Cuộc chiến đôi khi được gọi là **Cuộc chiến bị lãng quên** và **Cuộc chiến không được biết** vì nó là một cuộc xung đột lớn trong thế kỷ 20 ít được chú ý hơn [Chiến tranh thế giới thứ hai](https://vi.wikipedia.org/wiki/Chi%E1%BA%BFn_tranh_th%E1%BA%BF_gi%E1%BB%9Bi_th%E1%BB%A9_hai) xảy ra trước nó, và [Chiến tranh Việt Nam](https://vi.wikipedia.org/wiki/Chi%E1%BA%BFn_tranh_Vi%E1%BB%87t_Nam) khốc liệt hơn xảy ra sau đó. Tại [26] [Trung Hoa](https://vi.wikipedia.org/wiki/T%C3%AAn_g%E1%BB%8Di_Trung_Qu%E1%BB%91c), cuộc chiến được biết đến với tên gọi **Chiến tranh Kháng Mỹ viện Triều**( [抗](https://vi.wiktionary.org/wiki/%E6%8A%97) [美](https://vi.wiktionary.org/wiki/%E7%BE%8E) [援](https://vi.wiktionary.org/wiki/%E6%8F%B4) [朝](https://vi.wiktionary.org/wiki/%E6%9C%9D), nghĩa là “Chiến tranh chống Mỹ và trợ giúp Triều Tiên”) ( [朝鮮](https://vi.wiktionary.org/wiki/%E6%9C%9D%E9%AE%AE) [戰爭](https://vi.wiktionary.org/wiki/%E6%88%B0%E7%88%AD), *Chaoxian Zhanzheng*). [[27]](https://vi.wikipedia.org/wiki/Chi%E1%BA%BFn_tranh_Tri%E1%BB%81u_Ti%C3%AAn#cite_note-27)
## Bối cảnh lịch sử
### Sự chiếm đóng của Nhật Bản
Sau khi đánh bại quân
[Thanh](https://vi.wikipedia.org/wiki/Nh%C3%A0_Thanh) trong [Chiến tranh Trung – Nhật](https://vi.wikipedia.org/wiki/Chi%E1%BA%BFn_tranh_Trung-Nh%E1%BA%ADt) (1894-1895), lực lượng [Nhật Bản](https://vi.wikipedia.org/wiki/Nh%E1%BA%ADt_B%E1%BA%A3n) lưu lại và chiếm đóng những phần đất quan trọng chiến lược của [Triều Tiên](https://vi.wikipedia.org/wiki/Tri%E1%BB%81u_Ti%C3%AAn). Mười năm sau đó, người Nhật đánh bại hải quân [Đế quốc Nga](https://vi.wikipedia.org/wiki/%C4%90%E1%BA%BF_qu%E1%BB%91c_Nga) trong [Chiến tranh Nga – Nhật](https://vi.wikipedia.org/wiki/Chi%E1%BA%BFn_tranh_Nga-Nh%E1%BA%ADt) (1904-1905), đưa Nhật Bản trở thành một cường quốc. Nhật Bản chiếm đóng bán đảo ngược lại ý muốn của chính phủ Triều Tiên, mở rộng tầm kiểm soát của họ lên các cấp chính quyền địa phương bằng vũ lực, và cuối cùng sát nhập Triều Tiên vào Nhật Bản tháng tám năm [28] [1910](https://vi.wikipedia.org/wiki/1910). [[29]](https://vi.wikipedia.org/wiki/Chi%E1%BA%BFn_tranh_Tri%E1%BB%81u_Ti%C3%AAn#cite_note-29)
Tại
[Hội nghị Yalta](https://vi.wikipedia.org/wiki/H%E1%BB%99i_ngh%E1%BB%8B_Yalta) vào tháng hai năm [1945](https://vi.wikipedia.org/wiki/1945), lãnh đạo [Liên Xô](https://vi.wikipedia.org/wiki/Li%C3%AAn_X%C3%B4) [Joseph Stalin](https://vi.wikipedia.org/wiki/Iosif_Vissarionovich_Stalin) kêu gọi lập “các vùng đệm” tại [châu Á](https://vi.wikipedia.org/wiki/Ch%C3%A2u_%C3%81) và [châu Âu](https://vi.wikipedia.org/wiki/Ch%C3%A2u_%C3%82u). Stalin tin rằng Liên Xô phải có tiếng nói quyết định tại [30] [Trung Quốc](https://vi.wikipedia.org/wiki/T%C3%AAn_g%E1%BB%8Di_Trung_Qu%E1%BB%91c)và để đổi lại Liên Xô sẽ tham chiến chống Nhật Bản “hai hoặc ba tuần sau khi [Đức](https://vi.wikipedia.org/wiki/%C4%90%E1%BB%A9c)đầu hàng.” Ngày [[30]](https://vi.wikipedia.org/wiki/Chi%E1%BA%BFn_tranh_Tri%E1%BB%81u_Ti%C3%AAn#cite_note-Goulden17-30) [6 tháng 8](https://vi.wikipedia.org/wiki/6_th%C3%A1ng_8)năm [1945](https://vi.wikipedia.org/wiki/1945), [Liên Xô](https://vi.wikipedia.org/wiki/Li%C3%AAn_X%C3%B4)tuyên chiến với [Đế quốc Nhật Bản](https://vi.wikipedia.org/wiki/%C4%90%E1%BA%BF_qu%E1%BB%91c_Nh%E1%BA%ADt_B%E1%BA%A3n)và vào ngày [8 tháng 8](https://vi.wikipedia.org/wiki/8_th%C3%A1ng_8)bắt đầu tấn công phía bắc [Bán đảo Triều Tiên](https://vi.wikipedia.org/wiki/B%C3%A1n_%C4%91%E1%BA%A3o_Tri%E1%BB%81u_Ti%C3%AAn). Như đã thỏa thuận với [Mỹ](https://vi.wikipedia.org/wiki/Hoa_K%E1%BB%B3), Liên Xô dừng quân lại ở vĩ tuyến 38 độ bắc. Quân đội Hoa Kỳ ở phần phía nam của bán đảo đầu tháng 9 năm 1945. Nhiều người Triều Tiên đã tổ chức chính trị trước khi quân đội Hoa Kỳ đến. [[31]](https://vi.wikipedia.org/wiki/Chi%E1%BA%BFn_tranh_Tri%E1%BB%81u_Ti%C3%AAn#cite_note-31)
### Phân chia Triều Tiên sau Chiến tranh thế giới thứ hai
Ngày
[10 tháng 8](https://vi.wikipedia.org/wiki/10_th%C3%A1ng_8) năm [1945](https://vi.wikipedia.org/wiki/1945), khi mà sự đầu hàng của [Nhật Bản](https://vi.wikipedia.org/wiki/Nh%E1%BA%ADt_B%E1%BA%A3n) trông thấy rõ, chính phủ [Hoa Kỳ](https://vi.wikipedia.org/wiki/Hoa_K%E1%BB%B3) không biết chắc là người Nga có tôn trọng vào lời đề nghị đã được mình dàn xếp trước đó hay không. Một tháng trước đó, hai vị đại tá là [Dean Rusk](https://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Dean_Rusk&action=edit&redlink=1) và Bonesteel đã vẽ đường phân giới tại [vĩ tuyến 38](https://vi.wikipedia.org/wiki/V%C4%A9_tuy%E1%BA%BFn_38_b%E1%BA%AFc) độ trong vòng nửa tiếng đồng hồ, sử dụng một bản đồ của [Hội địa lý Quốc gia Hoa Kỳ](https://vi.wikipedia.org/wiki/H%E1%BB%99i_%C4%91%E1%BB%8Ba_l%C3%BD_Qu%E1%BB%91c_gia_Hoa_K%E1%BB%B3) để tham khảo. [[32]](https://vi.wikipedia.org/wiki/Chi%E1%BA%BFn_tranh_Tri%E1%BB%81u_Ti%C3%AAn#cite_note-32) [[33]](https://vi.wikipedia.org/wiki/Chi%E1%BA%BFn_tranh_Tri%E1%BB%81u_Ti%C3%AAn#cite_note-33) Rusk, sau này là [34] [Bộ trưởng Ngoại giao Hoa Kỳ](https://vi.wikipedia.org/wiki/B%E1%BB%99_tr%C6%B0%E1%BB%9Fng_Ngo%E1%BA%A1i_giao_Hoa_K%E1%BB%B3)có nói rằng quân đội Hoa Kỳ lúc đó phải đối mặt với sự thiếu hụt lực lượng có sẵn tại chỗ cũng như gặp phải các yếu tố bất lợi về thời gian và quãng cách khiến quân đội khó mà có thể tiến về phía bắc nhanh chóng trước khi quân đội Liên Xô tiến vào khu vực” . [[30]](https://vi.wikipedia.org/wiki/Chi%E1%BA%BFn_tranh_Tri%E1%BB%81u_Ti%C3%AAn#cite_note-Goulden17-30) [Liên Xô](https://vi.wikipedia.org/wiki/Li%C3%AAn_X%C3%B4) đồng ý lấy vĩ tuyến 38 làm đường phân giới tạm thời giữa hai vùng chiếm đóng trên bán đảo Triều Tiên, một phần là vì họ muốn có vị thế tốt hơn để thương thuyết với [Đồng Minh](https://vi.wikipedia.org/wiki/Kh%E1%BB%91i_%C4%90%E1%BB%93ng_Minh_th%E1%BB%9Di_Chi%E1%BA%BFn_tranh_th%E1%BA%BF_gi%E1%BB%9Bi_th%E1%BB%A9_hai) về [Đông Âu](https://vi.wikipedia.org/wiki/%C4%90%C3%B4ng_%C3%82u). Thỏa thuận đạt được giao cho Liên Xô giải giới quân Nhật ở phần phía bắc của Triều Tiên và Hoa Kỳ ở phần phía nam.
Tháng 12 năm
[1945](https://vi.wikipedia.org/wiki/1945), Hoa Kỳ và Liên Xô thỏa thuận quản lý Triều Tiên dưới một Ủy ban Hỗn hợp Hoa Kỳ-Liên Xô. Thỏa thuận cũng nói rằng Triều Tiên sẽ được độc lập sau bốn năm quốc tế giám sát. Tuy nhiên, cả [Hoa Kỳ](https://vi.wikipedia.org/wiki/Hoa_K%E1%BB%B3) và [Liên Xô](https://vi.wikipedia.org/wiki/Li%C3%AAn_X%C3%B4) đã cho phép phần họ quản lý có một chính phủ do người Triều Tiên lãnh đạo trong khi đó các chính phủ của hai phần Triều Tiên lại ưa chuộng theo ý thức hệ của lực lượng chiếm đóng mình. Các sự dàn xếp này bị đa số người dân Triều Tiên bác bỏ và biến thành các cuộc nổi loạn dữ dội ở miền bắc và biểu tình ở miền nam.
Tại
[Nam Triều Tiên](https://vi.wikipedia.org/wiki/H%C3%A0n_Qu%E1%BB%91c), một nhóm cánh tả chống ủy trị được biết với tên gọi Hội đồng Đại diện Dân chủ ( *Representative Democratic Council*) ra đời với sự tiếp sức của lực lượng Hoa Kỳ mặc dù có một nghịch lý là nhóm này lại chống các thỏa ước do chính Hoa Kỳ bảo trợ. Vì người Triều Tiên đã chịu nhiều đau khổ dưới ách thực dân của Nhật Bản trong suốt 35 năm nên đa số người dân Triều Tiên chống đối một thời kỳ kế tiếp dưới sự cai trị của ngoại quốc. Sự chống đối này đã làm cho Hoa Kỳ phải bãi bỏ những thỏa thuận được Liên Xô bảo trợ. Hoa Kỳ không muốn thấy một chính phủ tả khuynh tại Nam Triều Tiên nên đã kêu gọi bầu cử tại Triều Tiên. Vì dân số của miền Nam đông gấp đôi so với dân số miền bắc, Liên Xô biết rằng [Kim Nhật Thành](https://vi.wikipedia.org/wiki/Kim_Nh%E1%BA%ADt_Th%C3%A0nh) sẽ bị thất cử nên miền bắc không tham gia tổng tuyển cử thống nhất hai miền. Các cuộc bầu cử tự do mà Hoa Kỳ và [Liên hiệp quốc](https://vi.wikipedia.org/wiki/Li%C3%AAn_Hi%E1%BB%87p_Qu%E1%BB%91c) giúp đỡ tổ chức được tiến hành chỉ ở miền nam.
Chính phủ đắc cử được
[Lý Thừa Vãn](https://vi.wikipedia.org/wiki/L%C3%BD_Th%E1%BB%ABa_V%C3%A3n), một người có tư tưởng chống cộng sản lãnh đạo. Ông là một người Triều Tiên bị Nhật Bản cầm tù từ khi còn là một thanh niên và rồi trốn thoát sang Hoa Kỳ nơi ông lấy được các cấp bằng đại học và hậu đại học tại [Đại học Georgetown](https://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=%C4%90%E1%BA%A1i_h%E1%BB%8Dc_Georgetown&action=edit&redlink=1), [Đại học Harvard](https://vi.wikipedia.org/wiki/%C4%90%E1%BA%A1i_h%E1%BB%8Dc_Harvard) và [Đại học Princeton](https://vi.wikipedia.org/wiki/%C4%90%E1%BA%A1i_h%E1%BB%8Dc_Princeton). Các đảng phái [35] [cánh tả](https://vi.wikipedia.org/wiki/C%C3%A1nh_t%E1%BA%A3)tẩy chay bầu cử để phản đối sự ủng hộ của Hoa Kỳ dành cho Lý và sự đàn áp của Hoa Kỳ đối với các phong trào chính trị bản xứ. Về phần Liên Xô, họ chấp thuận và gia tăng nỗ lực giúp chính quyền cộng sản ở miền bắc. Nhờ từng là một chiến binh chống Nhật, tài năng chính trị, mối liên hệ với Liên Xô nên [Kim Nhật Thành](https://vi.wikipedia.org/wiki/Kim_Nh%E1%BA%ADt_Th%C3%A0nh)vươn lên thành lãnh đạo của chính quyền mới và dẹp tan bất cứ chống đối nào đến quyền lực của ông. [[36]](https://vi.wikipedia.org/wiki/Chi%E1%BA%BFn_tranh_Tri%E1%BB%81u_Ti%C3%AAn#cite_note-36)
Năm
[1949](https://vi.wikipedia.org/wiki/1949), cả hai lực lượng của Liên Xô và Hoa Kỳ rút khỏi Triều Tiên. [Tổng thống](https://vi.wikipedia.org/wiki/T%E1%BB%95ng_th%E1%BB%91ng) Nam Triều Tiên [Lý Thừa Vãn](https://vi.wikipedia.org/wiki/L%C3%BD_Th%E1%BB%ABa_V%C3%A3n) và [Lãnh đạo](https://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=T%E1%BB%95ng_B%C3%AD_th%C6%B0_Ban_Ch%E1%BA%A5p_h%C3%A0nh_Trung_%C6%B0%C6%A1ng_%C4%90%E1%BA%A3ng_Lao_%C4%91%E1%BB%99ng_Tri%E1%BB%81u_Ti%C3%AAn&action=edit&redlink=1) Bắc Triều Tiên [Kim Nhật Thành](https://vi.wikipedia.org/wiki/Kim_Nh%E1%BA%ADt_Th%C3%A0nh) đều có ý định thống nhất bán đảo dưới hệ thống chính trị của mình. Do có một số lượng lớn số xe tăng của Liên Xô tuy đã lỗi thời nhưng vẫn là loại tối tân ở Triều Tiên cộng với các vũ khí nặng khác, Bắc Triều Tiên đã có thể leo thang các cuộc đụng độ ở biên giới và ngày càng chuyển sang công kích trong khi Nam Triều Tiên với hậu thuẫn giới hạn của Hoa Kỳ có ít sự chọn lựa hơn. Chính phủ Hoa Kỳ lúc đó tin rằng [Khối Cộng sản](https://vi.wikipedia.org/wiki/Kh%E1%BB%91i_ph%C3%ADa_%C4%90%C3%B4ng) là một khối thống nhất, và những hành động của Bắc Triều Tiên là chủ trương của cái khối này như là một cái móng vuốt của [Liên Xô](https://vi.wikipedia.org/wiki/Li%C3%AAn_X%C3%B4). Vì thế, Hoa Kỳ xem đây như là một cuộc xung đột quốc tế hơn là một cuộc [nội chiến](https://vi.wikipedia.org/wiki/N%E1%BB%99i_chi%E1%BA%BFn).
### Khơi mào chiến tranh
[Lý Thừa Vãn](https://vi.wikipedia.org/wiki/L%C3%BD_Th%E1%BB%ABa_V%C3%A3n) và [Kim Nhật Thành](https://vi.wikipedia.org/wiki/Kim_Nh%E1%BA%ADt_Th%C3%A0nh) đều mong muốn thống nhất bán đảo và đã tiến hành các cuộc tấn công quân sự dọc theo ranh giới suốt năm [1949](https://vi.wikipedia.org/wiki/1949) và đầu năm [1950](https://vi.wikipedia.org/wiki/1950). Mặc dù Kim Nhật Thành và những đồng sự thân tín tin vào việc thống nhất đất nước bằng vũ lực, Stalin thì do dự không muốn bị lôi cuốn vào cuộc chiến mà có thể kích động gây ra một cuộc chiến với Mỹ. [37] [[38]](https://vi.wikipedia.org/wiki/Chi%E1%BA%BFn_tranh_Tri%E1%BB%81u_Ti%C3%AAn#cite_note-UncertainPartners-38)
Ngày
[12 tháng 1](https://vi.wikipedia.org/wiki/12_th%C3%A1ng_1) năm [1950](https://vi.wikipedia.org/wiki/1950), [Bộ trưởng Ngoại giao Mỹ](https://vi.wikipedia.org/wiki/B%E1%BB%99_tr%C6%B0%E1%BB%9Fng_Ngo%E1%BA%A1i_giao_Hoa_K%E1%BB%B3) [Dean Acheson](https://vi.wikipedia.org/wiki/Dean_Acheson) đã nói rằng chu vi phòng thủ [Thái Bình Dương](https://vi.wikipedia.org/wiki/Th%C3%A1i_B%C3%ACnh_D%C6%B0%C6%A1ng) được hình thành gồm có [Quần đảo Aleutian](https://vi.wikipedia.org/wiki/Qu%E1%BA%A7n_%C4%91%E1%BA%A3o_Aleut), [Nhật Bản](https://vi.wikipedia.org/wiki/Nh%E1%BA%ADt_B%E1%BA%A3n), và [Philippines](https://vi.wikipedia.org/wiki/Philippines), điều đó ám chỉ rằng Mỹ có thể không chiến đấu vì Triều Tiên. Acheson nói sự phòng thủ Triều Tiên sẽ là trách nhiệm của Liên hiệp quốc. [[39]](https://vi.wikipedia.org/wiki/Chi%E1%BA%BFn_tranh_Tri%E1%BB%81u_Ti%C3%AAn#cite_note-39)
Vào giữa năm 1949, Kim Nhật Thành gây áp lực với
[Stalin](https://vi.wikipedia.org/wiki/Iosif_Vissarionovich_Stalin) rằng thời cơ đã đến để thống nhất bán đảo Triều Tiên. Kim Nhật Thành cần sự giúp đỡ của Liên Xô để tiến hành thành công một cuộc tấn công ngang qua bán đảo nhiều đồi núi và địa hình khó khăn. Tuy nhiên, Stalin từ chối giúp đỡ vì e ngại lực lượng Bắc Triều Tiên thiếu chuẩn bị và vì Mỹ có thể tham chiến.
Phía nam Triều Tiên do Mỹ chiếm đóng đoạt lại quyền lực từ những “Ủy ban Nhân dân” được điều hành theo từng địa phương và đã thiết lập lại nhiều địa chủ và cảnh sát cũ, những người đã từng phục vụ Nhật Bản khi Triều Tiên còn dưới sự đô hộ của
[Nhật Bản](https://vi.wikipedia.org/wiki/Nh%E1%BA%ADt_B%E1%BA%A3n). Những động thái này gặp phải sự chống đối nặng nề và sự phản kháng công khai ở một số phần của Nam Triều Tiên như các đảo ở phía Nam . Sau một số vụ đụng độ ở biên giới (được cho là xuất phát từ lệnh của Mỹ), dường như cuộc chiến là không thể tránh khỏi. Những nhân chứng cho rằng việc đề xướng tái thống nhất đất nước của phía Bắc đã nhận được nhiều sự ủng hộ ở phía Nam [40] . Các tài liệu lưu trữ cho thấy [[40]](https://vi.wikipedia.org/wiki/Chi%E1%BA%BFn_tranh_Tri%E1%BB%81u_Ti%C3%AAn#cite_note-Cumings.2C_Bruce_1981-40) [[41]](https://vi.wikipedia.org/wiki/Chi%E1%BA%BFn_tranh_Tri%E1%BB%81u_Ti%C3%AAn#cite_note-weathersby432-41) [[42]](https://vi.wikipedia.org/wiki/Chi%E1%BA%BFn_tranh_Tri%E1%BB%81u_Ti%C3%AAn#cite_note-goncharov-42) quyết định tấn công phía Nam là một quyết định của chính Kim Nhật Thành chứ không phải ý đồ từ Liên Xô. [[43]](https://vi.wikipedia.org/wiki/Chi%E1%BA%BFn_tranh_Tri%E1%BB%81u_Ti%C3%AAn#cite_note-mansourov94107-43) [[44]](https://vi.wikipedia.org/wiki/Chi%E1%BA%BFn_tranh_Tri%E1%BB%81u_Ti%C3%AAn#cite_note-44)
Suốt một năm sau, Bắc Triều Tiên đã rèn luyện quân đội của họ thành một cỗ máy chiến tranh có tính tấn công khá ghê gớm, một phần dựa theo khuôn mẫu của một lực lượng cơ giới Liên Xô nhưng được tăng cường sức mạnh chính yếu bởi một làn sóng trở về của những người Triều Tiên đã phục vụ trong
[Quân Giải phóng Nhân dân](https://vi.wikipedia.org/wiki/Qu%C3%A2n_Gi%E1%BA%A3i_ph%C3%B3ng_Nh%C3%A2n_d%C3%A2n_Trung_Qu%E1%BB%91c) của Trung Quốc từ [thập niên 1930](https://vi.wikipedia.org/wiki/Th%E1%BA%ADp_ni%C3%AAn_1930). Đầu năm 1950 thời gian quyết định tấn công càng gấp rút đối với cả [45] [Bình Nhưỡng](https://vi.wikipedia.org/wiki/B%C3%ACnh_Nh%C6%B0%E1%BB%A1ng)và [Moskva](https://vi.wikipedia.org/wiki/Moskva)vì thời gian này các lực lượng an ninh của Lý Thừa Vãn đã quét sạch được gần như tất cả các du kích quân do [Bình Nhưỡng](https://vi.wikipedia.org/wiki/B%C3%ACnh_Nh%C6%B0%E1%BB%A1ng)gửi vào Nam Triều Tiên trong năm 1949. Khả năng thống nhất đất nước bằng chiến tranh du kích dường như tiêu tan, và chính thể của Lý Thừa Vãn đang giành được lợi thế. Kim Nhật Thành đã có một chọn lựa cuối cùng là tấn công quân sự quy ước để thống nhất Triều Tiên dưới sự kiểm soát của ông trước khi Nam Triều Tiên trở nên đủ mạnh để có thể tự vệ. [[38]](https://vi.wikipedia.org/wiki/Chi%E1%BA%BFn_tranh_Tri%E1%BB%81u_Ti%C3%AAn#cite_note-UncertainPartners-38)
Vào năm 1950, quân đội Bắc Triều Tiên được trang bị với những vũ khí Xô Viết tuy đã lỗi thời nhưng nó vẫn có lợi thế vượt trội hơn nhiều so với lực lượng Nam Triều Tiên về mọi mặt. Ngày
[30 tháng 1](https://vi.wikipedia.org/wiki/30_th%C3%A1ng_1) năm [1950](https://vi.wikipedia.org/wiki/1950), Stalin, qua điện báo, thông báo cho Kim Nhật Thành hay rằng ông sẵn lòng giúp Kim Nhật Thành trong kế hoạch thống nhất Triều Tiên. Trong những cuộc thảo luận theo sau đó với Kim Nhật Thành, Stalin đề nghị: ông muốn lãnh đạo cuộc chiến và nói rằng một năm tối thiểu 25 ngàn tấn hàng viện trợ có lẽ sẽ giúp ích cho Bắc Triều Tiên chiến thắng. Sau những lần viếng thăm [Moskva](https://vi.wikipedia.org/wiki/Moskva) của Kim Nhật Thành trong tháng ba và tháng tư năm 1950, Stalin chấp thuận một cuộc tấn công. [[35]](https://vi.wikipedia.org/wiki/Chi%E1%BA%BFn_tranh_Tri%E1%BB%81u_Ti%C3%AAn#cite_note-MacroHistory-35)
Mao Trạch Đông đã phản đối mạnh mẽ kế hoạch của Bắc Triều Tiên xâm chiếm Hàn Quốc cho đến 6 tuần trước khi nổ ra cuộc tấn công và ông chỉ thay đổi chính sách sau khi có chỉ thị của
[Josef Stalin](https://vi.wikipedia.org/wiki/Iosif_Vissarionovich_Stalin). Mao Trạch Đông đã bỏ qua lời khuyên của phần còn lại trong chính quyền phản đối cuộc chiến và trở thành người khởi xướng mạnh mẽ cho nó. Sự phản đối quyết liệt của [Lâm Bưu](https://vi.wikipedia.org/wiki/L%C3%A2m_B%C6%B0u), người đáng lẽ đã thống lĩnh các lực lượng Trung Quốc trong cuộc chiến khiến nhân vật này phải rời Trung Quốc sang [Liên Xô](https://vi.wikipedia.org/wiki/Li%C3%AAn_X%C3%B4) một thời gian. [[46]](https://vi.wikipedia.org/wiki/Chi%E1%BA%BFn_tranh_Tri%E1%BB%81u_Ti%C3%AAn#cite_note-vanhoanghean1-46)
Ngày 19/1/1950, Kim Nhật Thành nói với đại sứ Liên Xô rằng ông ta có kế hoạch tấn công xuống phía Nam để thống nhất đất nước. Stalin gửi một bức điện thể hiện ủng hộ kế hoạch, nhưng không nói gì với Mao Trạch Đông và cũng đồng ý cung cấp trong năm 1950 vũ khí và trang thiết bị đã cam kết cho năm 1951, để Kim Nhật Thành có thể tăng thêm 3
[sư đoàn](https://vi.wikipedia.org/wiki/S%C6%B0_%C4%91o%C3%A0n), nâng quân đội Bắc Triều Tiên lên 10 sư đoàn. Kim Nhật Thành bảo đảm với Stalin rằng ông ta có thể chiếm xong [Hàn Quốc](https://vi.wikipedia.org/wiki/H%C3%A0n_Qu%E1%BB%91c) trước khi người Mỹ có thời gian cũng như ý định can thiệp. Mục đích của Stalin là muốn kiểm soát bán đảo Triều Tiên và dùng các cảng không bao giờ bị đóng băng là [Inchon](https://vi.wikipedia.org/wiki/Incheon) và Pusan cho hải quân Liên Xô, thay thế cho việc mất cảng [Đại Liên](https://vi.wikipedia.org/wiki/%C4%90%E1%BA%A1i_Li%C3%AAn) (Trung Quốc) mà quân đội Liên Xô đã kiểm soát trong tháng 8/1945.
Về mặt chính thức, Bắc Triều Tiên được cho là bên nổ súng trước và ngày 25/6/1950 được coi là ngày mở màn chiến tranh. Tuy nhiên các tài liệu gần đây cho thấy thực ra trước đó khoảng 1 năm, tình hình Triều Tiên vốn đã trở nên căng thẳng và Nam Triều Tiên đã mở nhiều cuộc đột kích nhỏ mang tính khiêu khích nhằm vào Bắc Triều Tiên. Ngay từ tháng 6/1949, hơn 250 biệt kích Nam Triều Tiên được cho là đã phát động một cuộc tấn công vào các làng ở Bắc Triều Tiên dọc theo bờ biển phía đông, với kết quả là đã có 200 biệt kích Nam Triều Tiên tử trận chỉ sau 2 tuần. Cuộc tấn công ngày 25/6/1950 của Bắc Triều Tiên chỉ là kết quả của một loạt xung đột đã xảy ra từ trước và thực ra đến nay vẫn chưa rõ ai là bên khai chiến trước
[[47]](https://vi.wikipedia.org/wiki/Chi%E1%BA%BFn_tranh_Tri%E1%BB%81u_Ti%C3%AAn#cite_note-47)
## Diễn biến
### Bắc Triều Tiên tấn công
Cuộc tấn công của
[Quân đội Nhân dân Triều Tiên](https://vi.wikipedia.org/wiki/Qu%C3%A2n_%C4%91%E1%BB%99i_Nh%C3%A2n_d%C3%A2n_Tri%E1%BB%81u_Ti%C3%AAn) xảy ra vào sáng sớm ngày chủ nhật [25 tháng 6](https://vi.wikipedia.org/wiki/25_th%C3%A1ng_6) năm [1950](https://vi.wikipedia.org/wiki/1950) bằng cách vượt qua vĩ tuyến 38 và được hậu thuẫn bởi một trận địa pháo bắn phá dữ dội vào phía trước. [[45]](https://vi.wikipedia.org/wiki/Chi%E1%BA%BFn_tranh_Tri%E1%BB%81u_Ti%C3%AAn#cite_note-kimsoft1949-45)
Được trang bị tốt với 135.438 binh sĩ
và 242 [48] [xe tăng](https://vi.wikipedia.org/wiki/Xe_t%C4%83ng)bao gồm 150 xe tăng [T-34](https://vi.wikipedia.org/wiki/Xe_t%C4%83ng_T-34)của Liên Xô chế tạo, quân đội Bắc Triều Tiên bắt đầu cuộc chiến với khoảng 180 máy bay, gồm có 40 máy bay tiêm kích [Yak](https://vi.wikipedia.org/wiki/Yakovlev)và 70 máy bay ném bom tấn công. Tuy vậy, lực lượng hải quân vẫn còn khá thô sơ (so với hải quân Hoa Kỳ gần đó). Điểm yếu trầm trọng nhất của Bắc Triều Tiên là thiếu một hệ thống tiếp vận đáng tin cậy để di chuyển đồ tiếp liệu về miền Nam khi quân đội của họ tiến lên về phía trước, nhưng lực lượng Nam Triều Tiên còn yếu hơn và thiếu thốn rất nhiều trang bị nếu đem so với Bắc Triều Tiên. Hàng ngàn người dân Triều Tiên chạy loạn về miền Nam bị bắt buộc xách tay đồ tiếp liệu. Rất nhiều người sau đó mất mạng vì các cuộc không kích của Bắc Triều Tiên.
Quân đội Nam Triều Tiên có 64.697 binh sĩ
được quân đội Mỹ huấn luyện và trang bị nhưng chỉ gồm các vũ khí hạng nhẹ, không có xe tăng và rất thiếu xe bọc thép và pháo binh. Quân đội Nam Triều Tiên cũng không có [48] [máy bay tiêm kích](https://vi.wikipedia.org/wiki/M%C3%A1y_bay_ti%C3%AAm_k%C3%ADch), hoặc bất cứ vũ khí chống tăng nào. Không có đơn vị chiến đấu nào của ngoại quốc hiện diện tại đất nước khi chiến tranh bắt đầu, nhưng có nhiều lực lượng Hoa Kỳ đóng quân ở Nhật Bản gần đó. [[49]](https://vi.wikipedia.org/wiki/Chi%E1%BA%BFn_tranh_Tri%E1%BB%81u_Ti%C3%AAn#cite_note-Appleman-49)
Cuộc tấn công được miền bắc hoạch định tốt với khoảng 135.000 quân đạt được những thành công chớp nhoáng và bất ngờ.
Bắc Triều Tiên tấn công một số nơi quan trọng gồm có [49] [Kaesŏng](https://vi.wikipedia.org/wiki/Kaesong), [Chuncheon](https://vi.wikipedia.org/wiki/Chuncheon), [Uijeongbu](https://vi.wikipedia.org/wiki/Uijeongbu)và [Ongjin](https://vi.wikipedia.org/wiki/Ongjin).
Trong mấy ngày đầu giao chiến, các lực lượng Nam Triều Tiên, bị thua sút về quân số và vũ khí và thường mơ hồ về lòng trung thành với chính thể miền Nam, tháo lui toàn bộ hoặc đào ngũ hàng loạt sang phe miền Bắc.
Khi cuộc tấn công trên bộ tiếp tục, không quân Bắc Triều Tiên tiến hành oanh tạc [50] [Phi trường Kimpo](https://vi.wikipedia.org/wiki/S%C3%A2n_bay_qu%E1%BB%91c_t%E1%BA%BF_Gimpo)gần [Seoul](https://vi.wikipedia.org/wiki/Seoul). Các lực lượng Bắc Triều Tiên chiếm được Seoul trưa ngày [28 tháng 6](https://vi.wikipedia.org/wiki/28_th%C3%A1ng_6).
Tuy nhiên, niềm hy vọng của Bắc Triều Tiên về việc chính phủ của
[Lý Thừa Vãn](https://vi.wikipedia.org/wiki/L%C3%BD_Th%E1%BB%ABa_V%C3%A3n) đầu hàng và sự giải tán quân đội Nam Triều Tiên tan thành mây khói khi các cường quốc ngoại quốc can thiệp vào cuộc chiến.
### Phản ứng của phương Tây
Cuộc tấn công Nam Triều Tiên đến rất bất ngờ đối với Hoa Kỳ và các cường quốc phương Tây khác. Trong tuần trước đó, Acheson đã nói trước
[Quốc hội Hoa Kỳ](https://vi.wikipedia.org/wiki/Qu%E1%BB%91c_h%E1%BB%99i_Hoa_K%E1%BB%B3) vào ngày [20 tháng 6](https://vi.wikipedia.org/wiki/20_th%C3%A1ng_6) là một cuộc chiến tranh như vậy khó có thể xảy ra.
Việc Mỹ tham chiến có một số lý do như sau.
[Harry Truman](https://vi.wikipedia.org/wiki/Harry_S._Truman) là tổng thống thuộc [Đảng Dân chủ Hoa Kỳ](https://vi.wikipedia.org/wiki/%C4%90%E1%BA%A3ng_D%C3%A2n_ch%E1%BB%A7_%28Hoa_K%E1%BB%B3%29) đang bị nhiều áp lực từ trong nước vì quá nhẹ tay đối với các nước theo [chủ nghĩa cộng sản](https://vi.wikipedia.org/wiki/Ch%E1%BB%A7_ngh%C4%A9a_c%E1%BB%99ng_s%E1%BA%A3n). Trong số những người gây áp lực với tổng thống có Thượng nghị sĩ [Đảng Cộng hòa](https://vi.wikipedia.org/wiki/%C4%90%E1%BA%A3ng_C%E1%BB%99ng_h%C3%B2a_%28Hoa_K%E1%BB%B3%29) là [Joseph McCarthy](https://vi.wikipedia.org/wiki/Joseph_McCarthy), đặc biệt gay gắt nhất là những người tố cáo Đảng Dân chủ đã làm mất Trung Hoa vào tay cộng sản. Sự can thiệp quân sự cũng là một việc áp dụng quan trọng học thuyết mới có tên là [Học thuyết Truman](https://vi.wikipedia.org/wiki/Ch%E1%BB%A7_thuy%E1%BA%BFt_Truman), chủ trương chống đối lại chủ nghĩa cộng sản ở bất cứ nơi đâu mà nó tìm cách mở rộng. Những bài học của [Hiệp ước Munich](https://vi.wikipedia.org/wiki/Hi%E1%BB%87p_%C6%B0%E1%BB%9Bc_M%C3%BCnchen) năm 1938 cũng có ảnh hưởng đến quyết định của Washington, khiến họ tin rằng nhân nhượng các quốc gia hiếu chiến chỉ khuyến khích thêm những hành động bành trướng.
Thay vì hối thúc
[Quốc hội](https://vi.wikipedia.org/wiki/Qu%E1%BB%91c_h%E1%BB%99i) tuyên chiến, Truman nghĩ rằng hành động như vậy làm mất thời giờ và gây náo động không cần thiết trong khi tình hình đang rất là cấp bách, ông quay sang xin chấp thuận từ [Liên Hiệp quốc](https://vi.wikipedia.org/wiki/Li%C3%AAn_Hi%E1%BB%87p_Qu%E1%BB%91c).
Ngay ngày chiến tranh chính thức bắt đầu (
[25 tháng 6](https://vi.wikipedia.org/wiki/25_th%C3%A1ng_6)), Liên Hiệp quốc nhanh chóng thảo ra [Nghị quyết số 82](https://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Ngh%E1%BB%8B_quy%E1%BA%BFt_s%E1%BB%91_82_c%E1%BB%A7a_H%E1%BB%99i_%C4%91%E1%BB%93ng_B%E1%BA%A3o_an_Li%C3%AAn_h%E1%BB%A3p_qu%E1%BB%91c&action=edit&redlink=1) kêu gọi: [[51]](https://vi.wikipedia.org/wiki/Chi%E1%BA%BFn_tranh_Tri%E1%BB%81u_Ti%C3%AAn#cite_note-51)
- Chấm dứt Tất cả các hoạt động thù địch và Bắc Triều Tiên rút lui về
[Vĩ tuyến 38](https://vi.wikipedia.org/wiki/V%C4%A9_tuy%E1%BA%BFn_38_b%E1%BA%AFc);
- Thành lập một Ủy ban Đặc trách về Triều Tiên của Liên Hiệp quốc để giám sát tình hình và báo cáo lại cho
[Hội đồng Bảo an](https://vi.wikipedia.org/wiki/H%E1%BB%99i_%C4%91%E1%BB%93ng_B%E1%BA%A3o_an_Li%C3%AAn_Hi%E1%BB%87p_Qu%E1%BB%91c);
- Yêu cầu tất cả các thành viên của Liên Hiệp quốc ủng hộ nghị quyết này của Liên Hiệp quốc, và tự kiềm chế không giúp đỡ cho chính phủ Bắc Triều Tiên.
[Thủy quân lục chiến](https://vi.wikipedia.org/wiki/Th%E1%BB%A7y_qu%C3%A2n_l%E1%BB%A5c_chi%E1%BA%BFn)Hoàng gia Anh trong một nhiệm vụ chặn phá tiếp vận của quân địch, tháng tư năm 1951.
Giải pháp được thông qua dễ dàng tại
[Hội đồng Bảo an](https://vi.wikipedia.org/wiki/H%E1%BB%99i_%C4%91%E1%BB%93ng_B%E1%BA%A3o_an_Li%C3%AAn_Hi%E1%BB%87p_Qu%E1%BB%91c) do có sự vắng mặt tạm thời của [Liên Xô](https://vi.wikipedia.org/wiki/Li%C3%AAn_X%C3%B4) trong Hội đồng Bảo an — Liên Xô tẩy chay Hội đồng Bảo an và phản đối rằng chiếc ghế của Trung Quốc ở [Hội đồng Bảo an](https://vi.wikipedia.org/wiki/H%E1%BB%99i_%C4%91%E1%BB%93ng_B%E1%BA%A3o_an_Li%C3%AAn_Hi%E1%BB%87p_Qu%E1%BB%91c) phải được chuyển từ tay [Trung Hoa Dân Quốc](https://vi.wikipedia.org/wiki/Trung_Hoa_D%C3%A2n_Qu%E1%BB%91c) sang [Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa](https://vi.wikipedia.org/wiki/C%E1%BB%99ng_h%C3%B2a_Nh%C3%A2n_d%C3%A2n_Trung_Hoa). Do Liên Xô vắng mặt nên giải pháp không bị phủ quyết (5 thành viên thường trực có quyền phủ quyết là [Anh](https://vi.wikipedia.org/wiki/Anh), [Pháp](https://vi.wikipedia.org/wiki/Ph%C3%A1p), [Trung Hoa Dân quốc](https://vi.wikipedia.org/wiki/Trung_Hoa_D%C3%A2n_Qu%E1%BB%91c), [Liên Xô](https://vi.wikipedia.org/wiki/Li%C3%AAn_X%C3%B4) và [Hoa Kỳ](https://vi.wikipedia.org/wiki/Hoa_K%E1%BB%B3)), và chỉ có [Nam Tư](https://vi.wikipedia.org/wiki/Nam_T%C6%B0) bỏ phiếu trắng, Liên Hiệp quốc bỏ phiếu thông qua việc giúp Nam Triều Tiên vào ngày [27 tháng 6](https://vi.wikipedia.org/wiki/27_th%C3%A1ng_6). Giải pháp đưa đến hành động trực tiếp của Mỹ. Lực lượng Mỹ có thêm binh sĩ và tiếp liệu đến từ 15 thành viên khác của Liên Hiệp quốc: [Canada](https://vi.wikipedia.org/wiki/Canada), [Úc](https://vi.wikipedia.org/wiki/%C3%9Ac), [New Zealand](https://vi.wikipedia.org/wiki/New_Zealand), [Anh](https://vi.wikipedia.org/wiki/Anh), [Pháp](https://vi.wikipedia.org/wiki/Ph%C3%A1p), [Nam Phi](https://vi.wikipedia.org/wiki/C%E1%BB%99ng_h%C3%B2a_Nam_Phi), [Thổ Nhĩ Kỳ](https://vi.wikipedia.org/wiki/Th%E1%BB%95_Nh%C4%A9_K%E1%BB%B3), [Thái Lan](https://vi.wikipedia.org/wiki/Th%C3%A1i_Lan), [Hy Lạp](https://vi.wikipedia.org/wiki/Hy_L%E1%BA%A1p), [Hà Lan](https://vi.wikipedia.org/wiki/H%C3%A0_Lan), [Ethiopia](https://vi.wikipedia.org/wiki/Ethiopia), [Colombia](https://vi.wikipedia.org/wiki/Colombia), [Philippines](https://vi.wikipedia.org/wiki/Philippines), [Bỉ](https://vi.wikipedia.org/wiki/B%E1%BB%89), và [Luxembourg](https://vi.wikipedia.org/wiki/Luxembourg). Tuy nhiên, Mỹ góp 50% lực lượng bộ binh (Nam Triều Tiên phần còn lại), 86% lực lượng hải quân, và 93% không quân. [[52]](https://vi.wikipedia.org/wiki/Chi%E1%BA%BFn_tranh_Tri%E1%BB%81u_Ti%C3%AAn#cite_note-52)
Liên Xô và đồng minh của họ không thừa nhận giải pháp này với lý do là nó bất hợp pháp vì có một thành viên thường trực của hội đồng Bảo an Liên Hiệp Quốc vắng mặt trong cuộc bỏ phiếu. Đối đầu lại điều này, quan điểm đưa ra là một thành viên thường trực của hội đồng phải thật sự phủ quyết để đánh bại giải pháp. Chính phủ Bắc Triều Tiên cũng không đồng ý và lý giải rằng cuộc xung đột này là một cuộc
[nội chiến](https://vi.wikipedia.org/wiki/N%E1%BB%99i_chi%E1%BA%BFn), và vì vậy không nằm trong tầm giải quyết của Liên Hiệp Quốc. Năm 1950, một giải pháp của Liên Xô đưa ra kêu gọi chấm dứt thù địch và rút các lực lượng ngoại quốc đã bị bác bỏ. [[53]](https://vi.wikipedia.org/wiki/Chi%E1%BA%BFn_tranh_Tri%E1%BB%81u_Ti%C3%AAn#cite_note-53)
Dư luận công chúng Mỹ đồng lòng đứng sau cuộc can thiệp này. Tuy nhiên, sau đó Truman bị chỉ trích nặng nề vì không xin phép tuyên chiến từ Quốc hội trước khi gửi quân sang Triều Tiên. Vì thế, “Chiến tranh của Truman” bị một số người nói rằng nó vi phạm tinh thần và văn ngôn của
[Hiến pháp Hoa Kỳ](https://vi.wikipedia.org/wiki/Hi%E1%BA%BFn_ph%C3%A1p_Hoa_K%E1%BB%B3).
### Can thiệp của Mỹ
Mặc dù việc giảm bớt lực lượng Hoa Kỳ và Đồng minh sau
[Chiến tranh thế giới thứ hai](https://vi.wikipedia.org/wiki/Chi%E1%BA%BFn_tranh_th%E1%BA%BF_gi%E1%BB%9Bi_th%E1%BB%A9_hai) gây ra nhiều vấn đề tiếp vận trầm trọng cho quân đội Mỹ trong vùng nhưng Mỹ vẫn có đủ lực lượng tại [Nhật Bản](https://vi.wikipedia.org/wiki/Nh%E1%BA%ADt_B%E1%BA%A3n) để đối phó với quân đội Bắc Triều Tiên với các trang bị đa số đã lỗi thời của [Liên Xô](https://vi.wikipedia.org/wiki/Li%C3%AAn_X%C3%B4). Các lực lượng này của Mỹ nằm dưới quyền chỉ huy của [Thống tướng](https://vi.wikipedia.org/wiki/Th%E1%BB%91ng_t%C6%B0%E1%BB%9Bng) [Douglas MacArthur](https://vi.wikipedia.org/wiki/Douglas_MacArthur). Ngoài các đơn vị của [Khối thịnh vượng chung](https://vi.wikipedia.org/wiki/Kh%E1%BB%91i_Th%E1%BB%8Bnh_v%C6%B0%E1%BB%A3ng_chung_Anh), không có quốc gia nào khác cung cấp nguồn nhân lực đáng kể.
Sau khi nghe báo cáo về chiến sự toàn diện nổ ra tại Triều Tiên, Tổng thống Truman ra lệnh cho Tướng MacArthur chuyển đạn dược đến cho quân đội của Nam Triều Tiên trong lúc đó dùng phương tiện hàng không để che chở việc di tản các công dân Hoa Kỳ. Truman không đồng ý tiến hành các cuộc không kích đơn phương của Mỹ chống lại các lực lượng Bắc Triều Tiên theo ý kiến các cố vấn của ông, nhưng ông đã ra lệnh cho
[Hạm đội Một](https://vi.wikipedia.org/wiki/%C4%90%E1%BB%87_th%E1%BA%A5t_H%E1%BA%A1m_%C4%91%E1%BB%99i_Hoa_K%E1%BB%B3) bảo vệ [Đài Loan](https://vi.wikipedia.org/wiki/%C4%90%C3%A0i_Loan) của [Tưởng Giới Thạch](https://vi.wikipedia.org/wiki/T%C6%B0%E1%BB%9Fng_Gi%E1%BB%9Bi_Th%E1%BA%A1ch), chấm dứt chính sách không can thiệp vào chuyện nội bộ của Trung Hoa vẫn được Mỹ thực hiện trước đó. Chính phủ [Trung Hoa Dân Quốc](https://vi.wikipedia.org/wiki/Trung_Hoa_D%C3%A2n_Qu%E1%BB%91c) yêu cầu được tham chiến tại Triều Tiên tuy nhiên bị người Mỹ từ chối vì người Mỹ sợ chuyện này chỉ khiến [Cộng hòa Nhân dân Trung hoa](https://vi.wikipedia.org/wiki/C%E1%BB%99ng_h%C3%B2a_Nh%C3%A2n_d%C3%A2n_Trung_Hoa) can thiệp vào cuộc chiến.
Sự can thiệp lớn nhất và đầu tiên của quân đội ngoại quốc là Lực lượng Đặc nhiệm Smith (
*Task Force Smith*) của Hoa Kỳ, một đơn vị của [Sư đoàn Bộ binh số 24 Bộ binh của Mỹ](https://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=S%C6%B0_%C4%91o%C3%A0n_B%E1%BB%99_binh_s%E1%BB%91_24_B%E1%BB%99_binh_c%E1%BB%A7a_M%E1%BB%B9&action=edit&redlink=1) đóng ở [Nhật Bản](https://vi.wikipedia.org/wiki/Nh%E1%BA%ADt_B%E1%BA%A3n). Ngày [5 tháng 7](https://vi.wikipedia.org/wiki/5_th%C3%A1ng_7), lực lượng này chiến đấu lần đầu tiên ở [Osan](https://vi.wikipedia.org/wiki/Osan) và bị bại trận với thương vong cao. Lực lượng chiến thắng của Bắc Triều Tiên tiến quân về phía Nam, và Sư đoàn bộ binh số 24 với sức mạnh còn phân nửa bị buộc phải rút quân về [Taejeon](https://vi.wikipedia.org/wiki/Daejeon) là nơi cũng bị rơi vào tay quân Bắc Triều Tiên. Tướng [William F. Dean](https://vi.wikipedia.org/wiki/William_F._Dean) bị bắt làm tù binh.
Vào tháng tám, các lực lượng Nam Triều Tiên và
[Quân đoàn 8 Hoa Kỳ](https://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Qu%C3%A2n_%C4%91o%C3%A0n_8_Hoa_K%E1%BB%B3&action=edit&redlink=1) bị đẩy lui vào một vùng nhỏ trong cạnh Đông Nam của bán đảo Triều Tiên quanh thành phố [Pusan](https://vi.wikipedia.org/wiki/Busan). Trong khi quân đội Bắc Triều Tiên tiến công, họ vây bắt và tàn sát những công chức dân sự. Ngày [54] [20 tháng 8](https://vi.wikipedia.org/wiki/20_th%C3%A1ng_8), MacArthur gởi một thông điệp cảnh báo Kim Nhật Thành rằng ông ta phải chịu trách nhiệm cho các hành động tàn bạo chống quân đội Liên Hiệp Quốc. [[35]](https://vi.wikipedia.org/wiki/Chi%E1%BA%BFn_tranh_Tri%E1%BB%81u_Ti%C3%AAn#cite_note-MacroHistory-35)
Vào tháng chín, chỉ có vùng xung quanh thành phố Pusan—khoảng 10% Bán đảo Triều Tiên—vẫn còn nằm trong tay lực lượng đồng minh. Với sự hỗ trợ tiếp vận lớn lao của Mỹ, không quân yểm trợ, và viện quân, các lực lượng của Hoa Kỳ và Nam Triều Tiên đã giữ vững được phòng tuyến dọc theo
[sông Nakdong](https://vi.wikipedia.org/wiki/S%C3%B4ng_Nakdong). Hành động bám giữ liều lĩnh này trở thành nổi tiếng tại Hoa Kỳ với tên gọi là [Vành đai Pusan](https://vi.wikipedia.org/wiki/Tr%E1%BA%ADn_V%C3%A0nh_%C4%91ai_Pusan). Mặc dù có thêm lực lượng của Liên Hiệp Quốc đến tiếp tay, tình thế trở nên nguy kịch, và dường như Bắc Triều Tiên sẽ thành công trong việc thống nhất bán đảo.
### Đồng minh củng cố lực lượng
Đối diện với các cuộc tấn công dữ dội của Bắc Triều Tiên, phòng tuyến của đồng minh trở thành một trận đánh liều lĩnh mà người Mỹ gọi là
[Trận Vành đai Pusan](https://vi.wikipedia.org/wiki/Tr%E1%BA%ADn_V%C3%A0nh_%C4%91ai_Pusan). Tuy nhiên, Bắc Triều Tiên lại không thành công trong việc chiếm [Pusan](https://vi.wikipedia.org/wiki/Busan).
Không lực Hoa Kỳ đến với số lượng lớn, thực hiện 40 phi vụ một ngày trong những hành động hỗ trợ bộ binh, nhắm vào các lực lượng Bắc Triều Tiên nhưng cũng gây ra sự tàn phá to lớn đến người dân cũng như các thành phố. Các máy bay ném bom chiến thuật (đa số là oanh tạc cơ
[B-29](https://vi.wikipedia.org/wiki/Boeing_B-29_Superfortress) có căn cứ ở Nhật Bản) gây ngừng lưu thông đường sá và đường xe hỏa trong ban ngày, và tàn phá 32 cây cầu thiết yếu không chỉ cần thiết cho chiến tranh mà còn quan trọng đối với việc di tản của người dân. Xe lửa dùng cho cả quân sự và dân sự đều phải nằm chờ đợi lúc ban ngày bên trong các đường hầm.
Khắp nơi trên Triều Tiên, các máy bay ném bom Hoa Kỳ thi nhau đánh bom các kho tiếp liệu chính và phá hủy các nhà máy lọc dầu và hải cảng nhận hàng nhập cảng cũng như tiếp liệu quân sự để làm cạn kiệt lực lượng Bắc Triều Tiên. Không lực hải quân cũng tấn công các điểm chuyển vận. Lực lượng Bắc Triều Tiên đã bị kéo giãn ra trên toàn bán đảo, và sự tàn phá do bị các máy bay ném bom của Hoa Kỳ gây ra đã ngăn ngừa đồ tiếp liệu cần thiết tới lực lượng Bắc Triều Tiên ở miền nam.
Kim Nhật Thành khiếp sợ khi chứng kiến hiệu quả tàn phá của
[không quân Mỹ](https://vi.wikipedia.org/wiki/Kh%C3%B4ng_qu%C3%A2n_Hoa_K%E1%BB%B3) mà quân Bắc Triều Tiên không có cách nào ngăn chặn được. Kim khẩn cầu Stalin hỗ trợ quân sự, nếu không từ Liên Xô thì cũng từ các quốc gia cộng sản khác nhưng không muốn gửi quân và đối mặt với nguy cơ gây chiến cùng Mỹ, Stalin gửi một bức điện cho Mao Trạch Đông: *“Theo tình hình hiện nay, nếu Trung Quốc có thể hỗ trợ quân sự cho Bắc Triều Tiên thì 5-6 sư đoàn sẽ là ổn thỏa để tiến tới vĩ tuyến 38. Vai trò của họ sẽ là quân tình nguyện và dĩ nhiên, họ nằm dưới sự chỉ huy của Trung Quốc”.* [[46]](https://vi.wikipedia.org/wiki/Chi%E1%BA%BFn_tranh_Tri%E1%BB%81u_Ti%C3%AAn#cite_note-vanhoanghean1-46)
Trong lúc đó, các căn cứ tiếp liệu tại Nhật Bản đưa vũ khí và binh sĩ Liên hiệp quốc ào ạt vào Pusan. Các tiểu đoàn xe tăng Hoa Kỳ từ
[San Francisco](https://vi.wikipedia.org/wiki/San_Francisco) được cấp bách đưa vào Triều Tiên; vào cuối tháng tám, Hoa Kỳ có trên 500 [xe tăng](https://vi.wikipedia.org/wiki/Xe_t%C4%83ng) loại trung tại [vành đai Pusan](https://vi.wikipedia.org/wiki/Tr%E1%BA%ADn_V%C3%A0nh_%C4%91ai_Pusan). Đầu tháng chín, các lực lượng [Liên Hiệp Quốc](https://vi.wikipedia.org/wiki/Li%C3%AAn_Hi%E1%BB%87p_Qu%E1%BB%91c) và Nam Triều Tiên được củng cố mạnh hơn và đông hơn lực lượng quân sự Bắc Triều Tiên (đồng minh 180.000 quân so với Bắc Triều Tiên 100.000 quân). Vào thời điểm đó, đồng minh bắt đầu một cuộc phản công. [[49]](https://vi.wikipedia.org/wiki/Chi%E1%BA%BFn_tranh_Tri%E1%BB%81u_Ti%C3%AAn#cite_note-Appleman-49)
Để chống lại sức mạnh của không quân Mỹ, Stalin buộc phải đem hàng trăm máy bay chiến đấu MiG sang Triều Tiên. Không quân Liên Xô đào tạo các phi công Trung Quốc hoặc dùng phi công của mình mặc quân phục Trung Quốc và nói tiếng Trung để vẫn giả vờ rằng Liên Xô không can thiệp và tránh xung đột trực tiếp với Mỹ.
### Tái chiếm Nam Triều Tiên
Đối diện với các cuộc tăng viện áp đảo của
[Liên Hiệp Quốc](https://vi.wikipedia.org/wiki/Li%C3%AAn_Hi%E1%BB%87p_Qu%E1%BB%91c), lực lượng [Bắc Triều Tiên](https://vi.wikipedia.org/wiki/C%E1%BB%99ng_h%C3%B2a_D%C3%A2n_ch%E1%BB%A7_Nh%C3%A2n_d%C3%A2n_Tri%E1%BB%81u_Ti%C3%AAn) tự nhận thấy mình có quân số ít hơn và có hỗ trợ tiếp liệu yếu kém. Họ cũng thiếu hỗ trợ của không quân và hải quân so với Mỹ. Để giảm sức ép đối với [Vành đai Pusan](https://vi.wikipedia.org/wiki/Tr%E1%BA%ADn_V%C3%A0nh_%C4%91ai_Pusan), Tướng MacArthur, tổng tư lệnh lực lượng Liên Hiệp Quốc tại Triều Tiên, đã ra lệnh cho một cuộc đổ bộ từ biển vào bờ xa phía sau phòng tuyến của Bắc Triều Tiên tại [Incheon](https://vi.wikipedia.org/wiki/Incheon) (인천; 仁川, Nhân Xuyên), một thành phố và là hải cảng lớn ven bờ biển Hoàng Hải của Nam Triều Tiên, gần Seoul.
Thủy triều cao và sự hiện hữu của một lực lượng quân địch mạnh làm cho cuộc đổ bộ này trở thành một chiến dịch cực kỳ mạo hiểm. MacArthur bắt đầu hoạch định chiến dịch này vài ngày sau khi chiến tranh khởi sự nhưng
[Lầu Năm Góc](https://vi.wikipedia.org/wiki/L%E1%BA%A7u_N%C4%83m_G%C3%B3c) mạnh mẽ bác bỏ kế hoạch này. Cuối cùng khi được phép, MacArthur tập hợp [Quân đoàn X](https://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Qu%C3%A2n_%C4%91o%C3%A0n_X&action=edit&redlink=1) dưới quyền của Tướng [Edward Almond](https://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Edward_Almond&action=edit&redlink=1) gồm có 70.000 quân từ [Sư đoàn Thủy quân lục chiến số 1](https://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=S%C6%B0_%C4%91o%C3%A0n_Th%E1%BB%A7y_qu%C3%A2n_l%E1%BB%A5c_chi%E1%BA%BFn_s%E1%BB%91_1&action=edit&redlink=1), [Sư đoàn Bộ binh số 7](https://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=S%C6%B0_%C4%91o%C3%A0n_B%E1%BB%99_binh_s%E1%BB%91_7&action=edit&redlink=1) và tăng phái với 8.600 quân người Triều Tiên và ra lệnh cho họ [đổ bộ tại Incheon](https://vi.wikipedia.org/wiki/Tr%E1%BA%ADn_%C4%91%C3%A1nh_Nh%C3%A2n_Xuy%C3%AAn) trong [Chiến dịch Chromite](https://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Chi%E1%BA%BFn_d%E1%BB%8Bch_Chromite&action=edit&redlink=1). Vào lúc tấn công đổ bộ ngày [15 tháng 9](https://vi.wikipedia.org/wiki/15_th%C3%A1ng_9), nhờ vào thám báo của các du kích quân Nam Triều Tiên, sự cố tình tạo ra thông tin sai lạc và các cuộc pháo kích kéo dài trước khi đổ bộ, thêm vào đó lực lượng Bắc Triều Tiên có rất ít quân đóng tại Incheon nên lực lượng Mỹ chỉ gặp sự chống trả yếu ớt khi họ đổ bộ lên Incheon.
Cuộc đổ bộ là một chiến thắng quyết định khi Quân đoàn X tiến công tràn ngập quân phòng thủ vốn ít hơn và đe dọa bao vây quân đội chính quy của Bắc Triều Tiên. MacArthur nhanh chóng tái chiếm
[Seoul](https://vi.wikipedia.org/wiki/Seoul). Quân đội Bắc Triều Tiên gần như bị cắt đứt, nhanh chóng rút lui về phía bắc; khoảng 25.000 đến 30.000 quay trở lại. [[55]](https://vi.wikipedia.org/wiki/Chi%E1%BA%BFn_tranh_Tri%E1%BB%81u_Ti%C3%AAn#cite_note-Schnabel-55) [[56]](https://vi.wikipedia.org/wiki/Chi%E1%BA%BFn_tranh_Tri%E1%BB%81u_Ti%C3%AAn#cite_note-KIMH-56)
### Xâm chiếm Bắc Triều Tiên
Lực lượng Liên Hiệp Quốc đẩy lui quân miền Bắc ngược qua
[Vĩ tuyến 38](https://vi.wikipedia.org/wiki/V%C4%A9_tuy%E1%BA%BFn_38_b%E1%BA%AFc). Mục tiêu cứu chính phủ Nam Triều Tiên của Mỹ đã đạt được nhưng vì bị quyến rũ bởi sự thành công và viễn cảnh thống nhất Triều Tiên dưới tay chính phủ [Lý Thừa Vãn](https://vi.wikipedia.org/wiki/L%C3%BD_Th%E1%BB%ABa_V%C3%A3n) nên lực lượng Liên Hiệp Quốc tiến quân vào Bắc Triều Tiên. Sự kiện này đánh dấu khoảnh khắc quan trọng trong chính sách đối ngoại của Hoa Kỳ khi các nhà lãnh đạo của Hoa Kỳ quyết định đi xa hơn là chỉ đơn thuần “ngăn chặn” mối đe dọa thấy rõ của cộng sản. Các vấn đề khác gồm có tác dụng tâm lý về việc tiêu diệt được một quốc gia cộng sản và giải thoát các tù nhân chiến tranh.
Các lực lượng Liên Hiệp Quốc vượt qua biên giới tiến vào Bắc Triều Tiên đầu tháng 10 năm
[1950](https://vi.wikipedia.org/wiki/1950). Quân đoàn X của Mỹ đổ bộ từ biển vào bờ tại [Wonsan](https://vi.wikipedia.org/wiki/Wonsan) và [Iwon](https://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Iwon&action=edit&redlink=1). Hai nơi này đã bị quân đội Nam Triều Tiên tiến công trên bộ chiếm được. Các lực lượng còn lại của Hoa Kỳ sát cánh với quân Nam Triều Tiên tiến quân theo phía bờ tây của Triều Tiên và chiếm được [Bình Nhưỡng](https://vi.wikipedia.org/wiki/B%C3%ACnh_Nh%C6%B0%E1%BB%A1ng) ngày [19 tháng 10](https://vi.wikipedia.org/wiki/19_th%C3%A1ng_10). Đến cuối tháng 10, quân đội Bắc Triều Tiên tan rã nhanh chóng, và quân [Liên Hiệp Quốc](https://vi.wikipedia.org/wiki/Li%C3%AAn_Hi%E1%BB%87p_Qu%E1%BB%91c) bắt được 135.000 tù binh.
Cuộc tiến công của Liên Hiệp Quốc gây quan ngại rất lớn cho
[Trung Quốc](https://vi.wikipedia.org/wiki/T%C3%AAn_g%E1%BB%8Di_Trung_Qu%E1%BB%91c). Họ lo lắng lực lượng Liên Hiệp Quốc sẽ không dừng lại ở [Sông Áp Lục](https://vi.wikipedia.org/wiki/%C3%81p_L%E1%BB%A5c) là ranh giới giữa Triều Tiên và Trung Quốc mà sẽ mở rộng chiến tranh vào lãnh thổ Trung Quốc. Nhiều người ở Tây phương bao gồm Tướng MacArthur nghĩ rằng mở rộng chiến tranh vào Trung Quốc là cần thiết. Tuy nhiên, Truman và những nhà lãnh đạo khác không đồng ý, và MacArthur được lệnh phải cẩn trọng khi tiến tới biên giới Trung Quốc. Dần dần, MacArthur không còn quan tâm đến lệnh của Tổng thống nữa và cho rằng quân đội Bắc Triều Tiên sẽ được tiếp tế qua các căn cứ tại Trung Quốc nên các căn cứ đó phải bị dội bom. Tuy nhiên, trừ một vài dịp hiếm hoi, các máy bay ném bom Liên Hiệp Quốc vẫn cách xa tầm bay đến [Mãn Châu](https://vi.wikipedia.org/wiki/M%C3%A3n_Ch%C3%A2u) trong suốt cuộc chiến.
### Trung Quốc tham chiến
[Trung Quốc](https://vi.wikipedia.org/wiki/T%C3%AAn_g%E1%BB%8Di_Trung_Qu%E1%BB%91c) cảnh cáo các nhà lãnh đạo Hoa Kỳ qua các nhà ngoại giao trung lập rằng họ sẽ can thiệp để bảo vệ nền an ninh quốc gia. Truman xem các lời cảnh báo này như “một mưu toan táo bạo để hù dọa Liên Hiệp Quốc” và không coi trọng nó lắm. Ngày [15 tháng 10](https://vi.wikipedia.org/wiki/15_th%C3%A1ng_10) năm [1950](https://vi.wikipedia.org/wiki/1950), Truman đến [Đảo Wake](https://vi.wikipedia.org/wiki/%C4%90%E1%BA%A3o_Wake) để họp ngắn ngủi với MacArthur. [Cục Tình báo Trung ương Mỹ](https://vi.wikipedia.org/wiki/C%C6%A1_quan_T%C3%ACnh_b%C3%A1o_Trung_%C6%B0%C6%A1ng_%28Hoa_K%E1%BB%B3%29) trước đây có cho Truman biết rằng việc Trung Quốc tham chiến là không thể xảy ra. MacArthur suy đoán rằng có ít rủi ro về một cuộc chiến với Trung Quốc. MacArthur cho rằng Trung Quốc đã mất dịp giúp Bắc Triều Tiên. Ông ước tính Trung Quốc có 300.000 quân tại [Mãn Châu](https://vi.wikipedia.org/wiki/M%C3%A3n_Ch%C3%A2u) với khoảng từ 100.000-125.000 quân dọc theo [Sông Áp Lục](https://vi.wikipedia.org/wiki/%C3%81p_L%E1%BB%A5c); phân nửa quân số đó có thể vượt qua sông Áp Lục. Nhưng Trung Quốc không có lực lượng không quân, vì thế, “nếu Trung Quốc cố tràn xuống [Bình Nhưỡng](https://vi.wikipedia.org/wiki/B%C3%ACnh_Nh%C6%B0%E1%BB%A1ng) thì sẽ có một cuộc đại tàn sát.” [[55]](https://vi.wikipedia.org/wiki/Chi%E1%BA%BFn_tranh_Tri%E1%BB%81u_Ti%C3%AAn#cite_note-Schnabel-55) MacArthur nhận định rằng Trung Hoa muốn tránh bị thiệt hại nặng nề. [57]
Ngày
[8 tháng 10](https://vi.wikipedia.org/wiki/8_th%C3%A1ng_10) năm [1950](https://vi.wikipedia.org/wiki/1950), một ngày sau khi quân đội Mỹ vượt vĩ tuyến 38, Chủ tịch [Mao Trạch Đông](https://vi.wikipedia.org/wiki/Mao_Tr%E1%BA%A1ch_%C4%90%C3%B4ng) phát lệnh tập kết [Chí nguyện quân Nhân dân Trung Quốc](https://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Ch%C3%AD_nguy%E1%BB%87n_qu%C3%A2n_Nh%C3%A2n_d%C3%A2n_Trung_Qu%E1%BB%91c&action=edit&redlink=1). Bảy mươi phần trăm thành viên của Chí nguyện quân là quân đội hiện dịch của [Quân Giải phóng Nhân dân Trung Quốc](https://vi.wikipedia.org/wiki/Qu%C3%A2n_Gi%E1%BA%A3i_ph%C3%B3ng_Nh%C3%A2n_d%C3%A2n_Trung_Qu%E1%BB%91c). Mao ra lệnh quân đội di chuyển đến sông Áp Lục, sẵn sàng vượt sông. Mao Trạch Đông tìm sự trợ giúp của [Liên Xô](https://vi.wikipedia.org/wiki/Li%C3%AAn_X%C3%B4) và coi sự can thiệp vào Triều Tiên là một hành động tự vệ cần thiết: “Nếu chúng ta để cho Hoa Kỳ chiếm đóng toàn Triều Tiên…chúng ta phải chuẩn bị chờ Hoa Kỳ tuyên chiến với Trung Hoa,” ông nói với Stalin như vậy. Thủ tướng [Chu Ân Lai](https://vi.wikipedia.org/wiki/Chu_%C3%82n_Lai) được phái đến [Moskva](https://vi.wikipedia.org/wiki/Moskva) để tăng thêm cường độ cho những lý lẽ qua điện thoại của Mao. Mao trì hoãn trong lúc chờ đợi sự chi viện lớn từ Liên Xô, hủy bỏ cuộc tấn công đã hoạch định từ [13 tháng 10](https://vi.wikipedia.org/wiki/13_th%C3%A1ng_10) đến [19 tháng 10](https://vi.wikipedia.org/wiki/19_th%C3%A1ng_10). Tuy nhiên, sự giúp đỡ của Liên Xô chỉ giới hạn cung cấp yểm trợ bằng không quân không quá 60 [dặm Anh](https://vi.wikipedia.org/wiki/D%E1%BA%B7m_Anh) (100 km) từ mặt trận. Các phi cơ [MiG-15](https://vi.wikipedia.org/wiki/Mikoyan-Gurevich_MiG-15) của [Liên Xô](https://vi.wikipedia.org/wiki/Li%C3%AAn_X%C3%B4) trong màu sắc [Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa](https://vi.wikipedia.org/wiki/C%E1%BB%99ng_h%C3%B2a_Nh%C3%A2n_d%C3%A2n_Trung_Hoa) là một sự thách thức nghiêm trọng đối với các phi công Liên Hiệp Quốc. Tại một khu vực có biệt danh là “Hành lang MiG” ( *MiG Alley* – do các lực lượng Liên Hiệp Quốc đặt), các phi cơ của Liên Xô có ưu thế hơn đối thủ với các phi cơ [F-80](https://vi.wikipedia.org/wiki/Lockheed_P-80_Shooting_Star) do Hoa Kỳ chế tạo ( *Lockheed F-80 Shooting Stars*) cho đến khi các phi cơ [F-86](https://vi.wikipedia.org/wiki/North_American_F-86_Sabre) ( *North American F-86 Sabre*) được triển khai. Người Trung Quốc rất giận dữ trước việc tham chiến có giới hạn của Liên Xô vì họ cứ đinh ninh rằng họ đã được hứa cung ứng yểm trợ không quân toàn diện. Mỹ biết rõ vai trò của Liên Xô nhưng vẫn giữ im lặng để tránh một khả năng leo thang chiến tranh thành một cuộc [chiến tranh hạt nhân](https://vi.wikipedia.org/wiki/Chi%E1%BA%BFn_tranh_h%E1%BA%A1t_nh%C3%A2n).
Quân Trung Quốc đối mặt với
[quân đội Hoa Kỳ](https://vi.wikipedia.org/wiki/Qu%C3%A2n_%C4%91%E1%BB%99i_Hoa_K%E1%BB%B3) ngày [25 tháng 10](https://vi.wikipedia.org/wiki/25_th%C3%A1ng_10) năm [1950](https://vi.wikipedia.org/wiki/1950) với 270.000 quân dưới quyền tư lệnh của tướng [Bành Đức Hoài](https://vi.wikipedia.org/wiki/B%C3%A0nh_%C4%90%E1%BB%A9c_Ho%C3%A0i) khiến cho Liên Hiệp Quốc rất ngạc nhiên vì không lường trước được mức độ quân số đông đảo đến như vậy. Tuy nhiên, sau những vụ đụng độ ban đầu, các lực lượng Trung Quốc rút lui vào vùng núi. Các nhà lãnh đạo Liên Hiệp Quốc coi sự rút lui của Trung Quốc như là một dấu hiệu yếu thế và đánh giá sai lầm trầm trọng khả năng tác chiến của Trung Quốc. Thế nên các lực lượng Liên hiệp quốc tiếp tục tiến công về sông Áp Lục không đếm xỉa gì đến những lời cảnh cáo của Bắc Kinh.
Tình báo Mỹ, sơ sài trong suốt giai đoạn này vì nhiều lý do, đã không làm việc hiệu quả tại Bắc Triều Tiên cũng như đã từng không hiệu quả tại Nam Triều Tiên trong những ngày có cuộc bao vây tại
[Vành đai Pusan](https://vi.wikipedia.org/wiki/Tr%E1%BA%ADn_V%C3%A0nh_%C4%91ai_Pusan). Quân Trung Quốc hành quân bằng cách đi bộ và ngủ trong rừng nên giảm thiểu tối đa sự phát hiện của đối phương. Trong một trường hợp có ghi chép kỹ càng, một quân đoàn của Trung Quốc gồm có ba [sư đoàn](https://vi.wikipedia.org/wiki/S%C6%B0_%C4%91o%C3%A0n) hành quân bằng chân đất từ An Tung ở Mãn Châu, phía bắc cách sông Áp Lục khoảng 286 dặm (460 km) đến nơi tập kết tại Bắc Triều Tiên trong khoảng một thời gian dài từ 16 đến 19 ngày. Một sư đoàn của quân đoàn này hành quân vào ban đêm trên những con đường núi ngoằn ngoèo, trung bình đi được 18 dặm (29 km) một ngày trong vòng 18 ngày. Cuộc hành quân trong bắt đầu từ sau khi chập tối lúc 19 giờ và kết thúc lúc 3 giờ sáng hôm sau. Những phương án trú ẩn chống phi cơ phải hoàn thành trước 5 giờ 30 sáng. Tất cả mọi người, thú vật và các trang bị được che giấu hay ngụy trang. Trong ban ngày chỉ có các nhóm trinh sát được ngụy trang di chuyển về phía trước để chọn lựa khu đóng quân ngoài trời của ngày hôm sau. Khi các đơn vị của Trung Quốc bắt buộc phải hành quân vào ban ngày vì bất cứ lý do gì, họ luôn tuân thủ lệnh dừng lại ngay tại chỗ và không cử động khi có máy bay xuất hiện trên đầu. Các sĩ quan có quyền bắn hạ bất cứ binh sĩ nào vi phạm lệnh này. [[49]](https://vi.wikipedia.org/wiki/Chi%E1%BA%BFn_tranh_Tri%E1%BB%81u_Ti%C3%AAn#cite_note-Appleman-49)
Cuối tháng 11, Trung Quốc đánh vào phía tây, dọc theo sông Chongchon, hoàn toàn áp đảo một số sư đoàn của Nam Triều Tiên và đánh một đòn chí tử vào sườn các lực lượng còn lại của Liên Hiệp Quốc. Thất bại của Quân đoàn 8 đã tạo nên một cuộc rút lui dài nhất của một đơn vị quân đội Mỹ trong lịch sử.
Tại miền đông, trong [58] [Trận hồ nước Chosin](https://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Tr%E1%BA%ADn_h%E1%BB%93_n%C6%B0%E1%BB%9Bc_Chosin&action=edit&redlink=1), một đơn vị 30.000 người của [Sư đoàn Bộ binh số 7 Mỹ](https://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=S%C6%B0_%C4%91o%C3%A0n_B%E1%BB%99_binh_s%E1%BB%91_7_M%E1%BB%B9&action=edit&redlink=1)cũng chưa chuẩn bị kịp cho những cuộc tấn công chiến thuật của Trung Quốc và chẳng bao lâu bị bao vây, mặc dù cuối cùng họ phá được vòng vây nhưng bị thương vong 15.000 người. Tại trận này, [Thủy quân lục chiến Mỹ](https://vi.wikipedia.org/wiki/Th%E1%BB%A7y_qu%C3%A2n_l%E1%BB%A5c_chi%E1%BA%BFn_Hoa_K%E1%BB%B3)cũng bị đánh bại và bắt buộc rút lui sau khi gây ra những thiệt hại nặng nề cho sáu sư đoàn quân Trung Quốc. [[59]](https://vi.wikipedia.org/wiki/Chi%E1%BA%BFn_tranh_Tri%E1%BB%81u_Ti%C3%AAn#cite_note-59)
Trong khi các binh sĩ Trung Quốc ban đầu thiếu yểm trợ của hỏa lực nặng và vũ khí bộ binh hạng nhẹ, chiến thuật của họ nhanh chóng điều chỉnh thích hợp cho sự bất lợi này như
[Bevin Alexander](https://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Bevin_Alexander&action=edit&redlink=1) giải thích trong cuốn “How Wars Are Won” ( *Cách thế nào để thắng các cuộc chiến tranh*): *Phương cách thông thường là xâm nhập các đơn vị nhỏ của địch từ một* [trung đội](https://vi.wikipedia.org/wiki/Trung_%C4%91%E1%BB%99i)50 người đến một [đại đội](https://vi.wikipedia.org/wiki/%C4%90%E1%BA%A1i_%C4%91%E1%BB%99i)200 người, bằng cách phân tán thành nhiều nhóm riêng lẻ. Trong lúc một đội cắt đường rút lui của người Mỹ, các đội khác đánh thẳng cả mặt trước và hai bên sườn trong các cuộc tiến công phối hợp nhịp nhàng. Các cuộc tiến công tiếp tục vào các phía cho đến khi những người phòng thủ bị tiêu diệt hoặc bắt buộc phải rút lui. Người Trung Quốc bò lên phía trước đến sườn mở nơi đóng chốt của trung đội kế tiếp và lập lại chiến thuật này.
Roy Appleman làm sáng tỏ hơn các chiến thuật ban đầu của Trung Quốc như sau:
*Trong giai đoạn đầu tiến công, các lực lượng bộ binh thiện chiến nhẹ đã thực hiện các cuộc tấn công của Trung Quốc, nói chung không được yểm trợ với bất kỳ loại vũ khí hạng nặng nào ngoài súng cối (*mortars *). Các cuộc tấn công đã chứng minh rằng binh sĩ Trung Quốc là những chiến binh có kỷ luật và được huấn luyện kỹ lưỡng, và đặc biệt lão luyện trong chiến đấu về đêm. Họ có tài về nghệ thuật ngụy trang. Các đội trinh sát rất thành công đáng kể trong việc phát hiện các vị trí của các lực lượng Liên Hiệp Quốc. Họ hoạch định các cuộc tấn công vào phía sau lưng của các lực lượng này, cắt đường rút lui và đường tiếp vận của quân địch, và rồi sau đó xung trận đánh vào mặt trước và bên sườn để kết thúc trận chiến. Họ cũng áp dụng một chiến thuật gọi là Hachi Shiki tạo thành một đội hình chữ V mà họ để cho quân địch di chuyển trong đó; hai cạnh của chữ V sau đó được khép lại quanh quân địch trong khi đó một lực lượng khác di chuyển phía dưới miệng chữ V để đón chặn bất cứ lực lượng nào cố giải vây cho đơn vị bị bao vây. Các chiến thuật như thế của Trung Hoa đã được sử dụng với những thành công to lớn tại Onjong, Unsan, và Ch’osan, nhưng chỉ thành công một phần tại Pakch’on và Ch’ongch’on.* [[49]](https://vi.wikipedia.org/wiki/Chi%E1%BA%BFn_tranh_Tri%E1%BB%81u_Ti%C3%AAn#cite_note-Appleman-49)
Lực lượng Hoa Kỳ tại đông bắc Triều Tiên, từng tiến công chớp nhoáng chỉ một vài tháng trước đây, bị bắt buộc phải nhanh chân hơn nữa rút về miền nam để hình thành một vành đai phòng thủ quanh thành phố hải cảng
[Hungnam](https://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Hungnam&action=edit&redlink=1) nơi mà sau đó một cuộc di tản lớn được thực hiện cuối tháng 12 năm 1950. Trước nguy cơ đối diện với sự bại trận hoàn toàn và đầu hàng, 193 lượt tàu chở các quân nhân Mỹ và trang thiết bị đã rời bến di tản khỏi Bến cảng Hungnam. Khoảng 105.000 binh sĩ, 98.000 thường dân, 17.500 xe các loại, và 350.000 tấn tiếp liệu được tàu chở đến Pusan trong vòng trật tự. Khi họ đã bỏ đi, các lực lượng Mỹ đã đánh sập phần lớn thành phố để không cho quân đội Trung Quốc sử dụng, khiến nhiều người dân Triều Tiên không có nơi trú thân trong mùa đông. [[55]](https://vi.wikipedia.org/wiki/Chi%E1%BA%BFn_tranh_Tri%E1%BB%81u_Ti%C3%AAn#cite_note-Schnabel-55) [[60]](https://vi.wikipedia.org/wiki/Chi%E1%BA%BFn_tranh_Tri%E1%BB%81u_Ti%C3%AAn#cite_note-60)
### Chiến sự ngang qua Vĩ tuyến 38 (đầu năm 1951)
Kim Nhật Thành là một đối tác khó tính. Đầu tiên, ông từ chối hợp nhất các lực lượng của mình dưới sự chỉ huy của
[Bành Đức Hoài](https://vi.wikipedia.org/wiki/B%C3%A0nh_%C4%90%E1%BB%A9c_Ho%C3%A0i) cho dù lính Trung Quốc chiếm đa số quân đội. Kim chỉ đồng ý sau khi nhận được một chỉ thị từ Stalin. Kim Nhật Thành cũng tranh cãi với Bành Đức Hoài vào đầu năm 1951 xung quanh việc liệu có nên vượt vĩ tuyến 38 vì Kim Nhật Thành ra lệnh tiến quân song Bành Đức Hoài từ chối và vấn đề chỉ được dàn xếp sau khi có một chỉ thị từ Stalin ủng hộ Bành Đức Hoài. [[46]](https://vi.wikipedia.org/wiki/Chi%E1%BA%BFn_tranh_Tri%E1%BB%81u_Ti%C3%AAn#cite_note-vanhoanghean1-46)
Nhà sử học Trung Quốc Trần Lâm cho rằng Mao Trạch Đông gửi ra chiến trường các binh sĩ từ quân đội Quốc dân đảng đã đầu hàng:
*“ Quân giải phóng nhân dân Trung Quốc thực tế không muốn thu nhận họ. Đó là một cách tốt để loại bỏ họ. Động cơ của Mao Trạch Đông khi tham chiến là để thu hút sự chú ý và công nhận Trung Quốc như một cường quốc, đồng thời đoàn kết người dân trong một cuộc chiến yêu nước”.*
Tháng giêng năm 1951, các lực lượng Trung Quốc và Bắc Triều Tiên lại đánh mạnh trong giai đoạn tiến công thứ ba (được biết với tên gọi
*Cuộc tiến công mùa đông của Trung Quốc*). Quân Trung Quốc lặp lại các chiến thuật trước đây của họ là tấn công chủ yếu là vào đêm với cách đánh thăm dò từ các vị trí xa mặt trận theo sau là một đợt xung phong với số lượng quân áp đảo, và dùng kèn, cồng chiêng để liên lạc và đánh lạc hướng quân địch. Các lực lượng Liên Hiệp Quốc không có thuốc trị cho chiến thuật này, và sức kháng cự của họ sa sút nên họ rút lui nhanh về miền nam. Seoul bị bỏ lại và bị các lực lượng Trung Quốc và Bắc Triều Tiên chiếm được vào ngày [4 tháng 1](https://vi.wikipedia.org/wiki/4_th%C3%A1ng_1) năm [1951](https://vi.wikipedia.org/wiki/1951).
Khó khăn thêm gia tăng cho Quân đoàn 8 khi Tướng Walker bị giết chết trong một vụ tai nạn. Trung tướng
[Matthew Ridgway](https://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Matthew_Ridgway&action=edit&redlink=1), một cựu chiến binh nhảy dù trong Chiến tranh thế giới thư hai lên thay và nhanh chóng nâng sĩ khí và tinh thần chiến đấu của Quân đoàn 8 vốn đã quá kiệt quệ và sa sút trong cuộc rút lui. Tuy nhiên tình thế quá khắc nghiệt đến nỗi Tướng [Douglas MacArthur](https://vi.wikipedia.org/wiki/Douglas_MacArthur) thậm chí nói đến việc sử dụng [vũ khí hạt nhân](https://vi.wikipedia.org/wiki/V%C5%A9_kh%C3%AD_h%E1%BA%A1t_nh%C3%A2n) chống lại Trung Quốc, gây nhiều lo ngại cho các đồng minh của Mỹ.
Các lực lượng Liên Hiệp Quốc tiếp tục rút lui cho đến khi họ tới phòng tuyến chạy dài từ phía nam
[Suwon](https://vi.wikipedia.org/wiki/Suwon) ở miền tây, [Wonju](https://vi.wikipedia.org/wiki/Wonju) ở giữa, và phía bắc [Samchok](https://vi.wikipedia.org/wiki/Samcheok) ở miền đông là nơi mặt trận được ổn định. Quân Chí nguyện của Trung Quốc đã bỏ xa đường tiếp vận của họ và bắt buộc phải lùi lại. Quân Trung Quốc gặp khó khăn khi tiến ra xa khỏi Seoul vì họ đang ở cuối đường vận chuyển tiếp liệu — tất cả lương thực và đạn dược phải được vận chuyển vào ban đêm bằng chân hoặc xe đạp từ sông Áp Lục.
Cuối tháng giêng, sau khi nhận thấy các phòng tuyến phía trước lực lượng của ông bị bỏ hoang, Tướng Ridgway ra lệnh tiến hành thám thính mà sau đó biến thành một cuộc tiến công toàn diện có tên gọi là “Operation Roundup” (
*Chiến dịch Bố ráp*). Chiến dịch được hoạch định tiến hành từng bước một, lợi dụng ưu thế hỏa lực trên mặt đất và trên không của Liên Hiệp Quốc. Vào lúc kết thúc Chiến dịch Bố ráp vào đầu tháng hai, các lực lượng Liên Hiệp Quốc đã tiến tới [sông Hán](https://vi.wikipedia.org/wiki/S%C3%B4ng_H%C3%A1n_%28Tri%E1%BB%81u_Ti%C3%AAn%29) và tái chiếm Wonju.
Trung Quốc phản công vào giữa tháng hai bằng Cuộc tiến công giai đoạn bốn từ
[Hoengsong](https://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Hoengsong&action=edit&redlink=1) ở miền trung chống các vị trí của Quân đoàn IX Mỹ quanh [Chipyong-ni](https://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Chipyong-ni&action=edit&redlink=1). Các đơn vị của [Sư đoàn Bộ binh số 2](https://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=S%C6%B0_%C4%91o%C3%A0n_B%E1%BB%99_binh_s%E1%BB%91_2&action=edit&redlink=1), gồm có Tiểu đoàn Pháp tại Triều Tiên đã đánh trả một cuộc bao vây ngắn ngủi nhưng dữ dội và cuối cùng phá vỡ được cuộc tiến công này. Trong trận đánh này, Liên Hiệp Quốc đã học được cách đối phó với các chiến thuật tấn công của Trung Quốc và có thể giữ vững trận địa của họ.
Chiến dịch Bố ráp được theo sau trong hai tuần cuối của tháng hai năm 1951 bằng Chiến dịch Sát thủ (
*Operation Killer*) do Quân đoàn 8 được tái sinh của Mỹ đảm nhiệm. Đây là một cuộc tấn công toàn diện ngang qua mặt trận, lần nữa được hoạch định tăng cường tối đa hỏa lực với mục đích gây thiệt hại nặng nề cho các quân đoàn Bắc Triều Tiên và Trung Quốc. Cuối Chiến dịch Sát thủ, [Quân đoàn I](https://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Qu%C3%A2n_%C4%91o%C3%A0n_I&action=edit&redlink=1) đã tái chiếm lại được tất cả các lãnh thổ phía nam [sông Hán](https://vi.wikipedia.org/wiki/S%C3%B4ng_H%C3%A1n_%28Tri%E1%BB%81u_Ti%C3%AAn%29), trong khi Quân đoàn IX tái chiếm Hoengsong.
Ngày
[7 tháng 3](https://vi.wikipedia.org/wiki/7_th%C3%A1ng_3) năm [1951](https://vi.wikipedia.org/wiki/1951), Quân đoàn 8 lại thọc mạnh về phía trước trong Chiến dịch *Ripper*, và vào ngày [14 tháng 3](https://vi.wikipedia.org/wiki/14_th%C3%A1ng_3) họ đã đẩy lui các lực lượng Trung Quốc và Bắc Triều Tiên ra khỏi Seoul, đây là lần thứ tư trong một năm thành phố này đổi chủ. Seoul ở trong cảnh hoang tàn đổ nát; dân số của thành phố trước chiến tranh là 1,5 triệu người đã giảm xuống còn 200.000 người và thiếu thực phẩm trầm trọng. [[56]](https://vi.wikipedia.org/wiki/Chi%E1%BA%BFn_tranh_Tri%E1%BB%81u_Ti%C3%AAn#cite_note-KIMH-56) [Liên Hợp Quốc](https://vi.wikipedia.org/wiki/Li%C3%AAn_H%E1%BB%A3p_Qu%E1%BB%91c)canh giữ vị trí bị tấn công bất ngờ bởi lực lượng Trung Quốc [Douglas MacArthur](https://vi.wikipedia.org/wiki/Douglas_MacArthur) bị tước quyền tự lệnh bởi Tổng thống Harry Truman ngày [11 tháng 4](https://vi.wikipedia.org/wiki/11_th%C3%A1ng_4) năm [1951](https://vi.wikipedia.org/wiki/1951) vì bất tuân lệnh Tổng thống, gây ra một cơn bão lửa phản đối ở Hoa Kỳ. Tư lệnh tối cao mới là Tướng Ridgway tiến hành củng cố các lực lượng Liên Hiệp Quốc để chuẩn bị cho một loạt các cuộc phản công hiệu quả. Vị trí Tư lệnh Quân đoàn 8 được chuyển cho Tướng [James Van Fleet](https://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=James_Van_Fleet&action=edit&redlink=1).
Một loạt các cuộc tấn công sau đó từ từ đẩy lui quân Trung Quốc và Bắc Triều Tiên như các chiến dịch
*Courageous* và *Tomahawk*, một cuộc công kích kết hợp giữa bộ binh và không quân giam lực lượng cộng sản giữa [Kaesong](https://vi.wikipedia.org/wiki/Kaesong) và [Seoul](https://vi.wikipedia.org/wiki/Seoul). Các lực lượng Liên Hiệp Quốc tiếp tục tiến công cho đến khi họ tới được phòng tuyến Kansas, cách vĩ tuyến 38 một khoảng mấy dặm về phía bắc.
Tuy nhiên, tháng tư năm 1951, Trung Quốc mở đợt tiến công giai đoạn năm. Đây là một nỗ lực chính có sự tham dự của ba quân đoàn (lên đến 700.000 quân). Quả đấm chính rơi trúng Quân đoàn I của Mỹ nhưng sự chống trả quyết liệt trong các trận đánh tại sông
[Imjin](https://vi.wikipedia.org/wiki/Imjin) và Kapyong đã chặn bước tiến của quân đội Trung Quốc ở phòng tuyến phía bắc Seoul.
Một cuộc tiến công khác của Trung Quốc sau đó ở miền trung chống lại Quân đoàn X và lực lượng Nam Triều Tiên vào ngày
[15 tháng 5](https://vi.wikipedia.org/wiki/15_th%C3%A1ng_5) cũng đạt được những thành công ban đầu, nhưng vào [20 tháng 5](https://vi.wikipedia.org/wiki/20_th%C3%A1ng_5) cuộc tấn công dừng lại. Quân đoàn 8 phản công và đến cuối tháng 5 thì chiếm lại phòng tuyến Kansas.
Quyết định của Liên Hiệp Quốc dừng lại ở phòng tuyến Kansas, nằm ở phía bắc Vĩ tuyến 38, và không tiếp tục các hành động tiến công vào Bắc Triều Tiên đã đẩy cuộc chiến vào giai đoạn bế tắc, là điểm điển hình cho phần còn lại của cuộc xung đột.
### Bế tắc (tháng 7 năm 1951 – tháng 7 năm 1953)
Phần còn lại của cuộc chiến bao gồm chút ít sự thay đổi về lãnh thổ, các cuộc oanh tạc tầm mức rộng lớn ở Bắc Triều Tiên và dân cư của họ, và các cuộc thương thuyết hòa bình kéo dài bắt đầu từ
[10 tháng 7](https://vi.wikipedia.org/wiki/10_th%C3%A1ng_7) năm [1951](https://vi.wikipedia.org/wiki/1951) tại [Kaesong](https://vi.wikipedia.org/wiki/Kaesong). Thậm chí trong suốt các cuộc thương thuyết hòa bình, chiến sự vẫn tiếp tục. Đối với các lực lượng Nam Triều Tiên và đồng minh, mục tiêu của họ là phải tái chiếm hoàn toàn miền Nam trước khi một thỏa ước đạt được để tránh mất bất cứ lãnh thổ nào. Trung Quốc và Bắc Triều Tiên đã cố mở các chiến dịch tương tự, và sau đó còn tiến hành các chiến dịch nhằm thử quyết tâm của Liên Hiệp Quốc có tiếp tục cuộc xung đột. Các cuộc đụng độ quân sự chính yếu trong giai đoạn này là những hành động quanh lòng chảo phía đông như Bloody Ridge và Heartbreak Ridge năm 1951, các trận đánh như Trận Old Baldy ở giữa và Trận Hook ở phía tây trong suốt năm 1952–53, Trận Đồi Eerie năm 1952, và Trận Đồi Pork Chop năm 1953.
Các cuộc thương thuyết hòa bình kéo dài trong hai năm, đầu tiên là ở Kaesong và sau đó là ở
[Bàn Môn Điếm](https://vi.wikipedia.org/wiki/B%C3%A0n_M%C3%B4n_%C4%90i%E1%BA%BFm). Một vấn đế chính yếu trong các cuộc thương thuyết là việc trao trả tù binh chiến tranh. Phía miền Bắc đồng ý trao trả theo tự nguyện của tù binh nhưng với điều kiện là đa số tù binh sẽ trở về Trung Quốc hoặc Bắc Triều. Nhưng vì có quá nhiều tù binh từ chối được trao trả về Trung Quốc và Bắc Triều Tiên, chiến tranh tiếp tục cho đến khi phía cộng sản sau đó từ bỏ điều kiện này. [Trung Quốc](https://vi.wikipedia.org/wiki/Trung_Qu%E1%BB%91c)ở [Songnimbong](https://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Songnimbong&action=edit&redlink=1), [Nam Triều Tiên](https://vi.wikipedia.org/wiki/H%C3%A0n_Qu%E1%BB%91c), 21 tháng 2/1951
Tháng 10 năm 1951, các lực lượng Mỹ tiến hành
[Chiến dịch Cảng Hudson](https://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Chi%E1%BA%BFn_d%E1%BB%8Bch_C%E1%BA%A3ng_Hudson&action=edit&redlink=1) với ý định thiết lập khả năng sử dụng [vũ khí nguyên tử](https://vi.wikipedia.org/wiki/V%C5%A9_kh%C3%AD_h%E1%BA%A1t_nh%C3%A2n). Một số phi cơ [B-29](https://vi.wikipedia.org/wiki/Boeing_B-29_Superfortress) thực hiện các phi vụ tập ném bom giả từ [Okinawa](https://vi.wikipedia.org/wiki/Okinawa) đến Bắc Triều Tiên mang theo các quả bom nguyên tử “hình nộm” hoặc các loại bom thông thường hạng nặng. Chiến dịch được điều hợp từ [Căn cứ Không quân Yokota](https://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=C%C4%83n_c%E1%BB%A9_Kh%C3%B4ng_qu%C3%A2n_Yokota&action=edit&redlink=1) tại Nhật Bản. Cuộc tập trận này có ý định thử chức năng thực sự của tất cả các hoạt động sẽ cần dùng trong một tấn công bằng vũ khí nguyên tử, bao gồm việc lắp ráp vũ khí và thử nghiệm, hướng dẫn, kiểm soát mặt đất về mục tiêu ném bom. Kết quả cho thấy bom nguyên tử không hiệu quả như là tiên đoán bởi vì việc phát hiện số đông lực lượng địch kịp thời thì quả là hiếm hoi. [[61]](https://vi.wikipedia.org/wiki/Chi%E1%BA%BFn_tranh_Tri%E1%BB%81u_Ti%C3%AAn#cite_note-61) [[62]](https://vi.wikipedia.org/wiki/Chi%E1%BA%BFn_tranh_Tri%E1%BB%81u_Ti%C3%AAn#cite_note-62)
Vào ngày
[29 tháng 11](https://vi.wikipedia.org/wiki/29_th%C3%A1ng_11) năm [1952](https://vi.wikipedia.org/wiki/1952), tổng thống mới đắc cử là [Dwight D. Eisenhower](https://vi.wikipedia.org/wiki/Dwight_D._Eisenhower) đã thực hiện lời hứa lúc tranh cử là đến Triều Tiên để tìm ra giải pháp để kết thúc cuộc xung đột. Với việc Liên Hiệp Quốc chấp thuận lời đề nghị ngừng bắn của [Ấn Độ](https://vi.wikipedia.org/wiki/%E1%BA%A4n_%C4%90%E1%BB%99), lệnh ngừng bắn được thiết lập vào ngày [27 tháng 7](https://vi.wikipedia.org/wiki/27_th%C3%A1ng_7) năm [1953](https://vi.wikipedia.org/wiki/1953) vào thời điểm tuyến đầu mặt trận quay trở lại quanh vĩ tuyến 38, và vì vậy một vùng phi quân sự được thiết lập quanh nó, hiện tại được quân đội Bắc Triều Tiên phòng thủ một phía và phía bên kia là quân đội Nam Triều Tiên và Mỹ. [Kaesong](https://vi.wikipedia.org/wiki/Kaesong), nơi diễn ra các cuộc đàm phán hòa bình, vốn cố đô của Triều Tiên, là phần đất của miền Nam trước khi các cuộc xung đột bùng nổ nhưng bây giờ là một thành phố đặc khu của miền Bắc. Cho đến bây giờ cũng không có một [hiệp định hòa bình](https://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Hi%E1%BB%87p_%C4%91%E1%BB%8Bnh_h%C3%B2a_b%C3%ACnh&action=edit&redlink=1) nào được ký kết, theo kỹ thuật, Nam và Bắc Triều Tiên vẫn đang ở trong tình trạng chiến tranh. Mặc dù Bắc Triều Tiên và Mỹ đã ký kết [Hiệp định Đình chiến](https://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Hi%E1%BB%87p_%C4%91%E1%BB%8Bnh_%C4%90%C3%ACnh_chi%E1%BA%BFn&action=edit&redlink=1) nhưng Lý Thừa Vãn từ chối ký kết vào văn kiện này. [[63]](https://vi.wikipedia.org/wiki/Chi%E1%BA%BFn_tranh_Tri%E1%BB%81u_Ti%C3%AAn#cite_note-63)
## Thương vong
Tổng số thương vong của tất cả mọi phía nhập lại có thể không thể nào biết được. Tại các nước phương Tây, các con số đã và đang là đề tài của vô số các cuộc nghiên cứu và tra cứu của các học giả, và trong trường hợp của một ước tính do Mỹ thực hiện, con số đã được điều chỉnh lại sau khi một lỗi đánh máy được phát hiện. Con số thương vong được tự báo cáo từ từng quốc gia phần lớn dựa vào các cuộc di chuyển quân đội, bảng phân công các đơn vị, các báo cáo thương vong lúc chiến sự, và các hồ sơ y tế.
Các con số của phương Tây về thương vong của Trung Quốc và Bắc Triều Tiên chủ yếu được dựa vào những báo cáo từ mặt trận về ước tính thương vong, việc hỏi cung các tù nhân và các tài liệu tịch thu được. Ước tính của Trung Quốc về số thương vong của Liên Hiệp Quốc cho rằng “Tuyên bố chung sau chiến tranh của Quân Chí nguyện Trung Quốc và Quân đội Nhân dân Triều Tiên công bố rằng họ đã “loại trừ” 1,09 triệu quân địch, bao gồm 390.000 quân của Mỹ, 660.000 quân Nam Triều Tiên, và 29.000 quân các nước khác. Con số “loại trừ” mập mờ không nêu chi tiết có bao nhiêu người chết, bị thương và bị bắt.” Nói về thương vong của chính họ, cũng là nguồn đó nói rằng “Trong suốt thời gian chiến tranh, 70 phần trăm các lực lượng của
[Quân đội Giải phóng Nhân dân Trung Quốc](https://vi.wikipedia.org/wiki/Qu%C3%A2n_Gi%E1%BA%A3i_ph%C3%B3ng_Nh%C3%A2n_d%C3%A2n_Trung_Qu%E1%BB%91c) đã được khai triển đến Triều Tiên như Quân Chí nguyện Nhân dân Trung Quốc (tổng lượt lên đến 2.97 triệu) cùng với hơn 600.000 [dân công](https://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=D%C3%A2n_c%C3%B4ng&action=edit&redlink=1). Quân Chí nguyện bị thiệt hại tổng cộng 148.000 người chết, trong đó có 114.000 tử trận, tai nạn, và chết rét, 21.000 chết sau khi được cấp cứu, 13.000 chết vì bệnh tật; và số người bị thương là 380.000 người. Cũng có 29.000 người mất tích, bao gồm 21.400 bị bắt trong đó 14.000 được đưa sang Đài Loan, 7.110 được trao trả.” Cũng nguồn tương tự kết luận con số thương vong của Bắc Triều Tiên, “Quân đội Nhân dân Triều Tiên có 290.000 thương vong và 90.000 bị bắt. Có một con số tổn thất dân sự rất lớn tại miền bắc Triều Tiên nhưng không có con số chính xác nào được xác nhận.” [[64]](https://vi.wikipedia.org/wiki/Chi%E1%BA%BFn_tranh_Tri%E1%BB%81u_Ti%C3%AAn#cite_note-64)
Các con số thương vong của các lực lượng Liên Hiệp Quốc được ghi trên bảng tổng kết cùng với các con số đưa ra của họ về lực lượng Trung Quốc và Bắc Triều Tiên.
## Tính chất và đặc điểm
### Chiến tranh cơ giới
Khi các binh sĩ Bắc Triều Tiên tràn qua vĩ tuyến 38 vào Nam Triều Tiên, xe tăng Liên Xô
[T-34/T-85](https://vi.wikipedia.org/wiki/Xe_t%C4%83ng_T-34) gần như không có đối thủ chống lại tại các phòng tuyến của Nam Triều Tiên. Trong thời gian này, quân đội Nam Triều Tiên có rất ít binh sĩ, không có xe tăng, một ít súng chống tăng và một ít [bazooka](https://vi.wikipedia.org/wiki/Bazooka). Thật sự thì gần như toàn thể binh sĩ Nam Triều Tiên không quen với xe tăng và cách chống lại chúng.
Quân đội Nam Triều Tiên có súng chống tăng nhưng những súng này là loại M9
[bazooka](https://vi.wikipedia.org/wiki/Bazooka) 60 mm lỗi thời từ Đệ nhị Thế chiến. Những vũ khí này lỗi thời thậm chí lúc được sản xuất trong thời Đệ nhị Thế chiến và không thể công phá phần bọc thép phía trước của T-34/T-85. Trước khi Hoa Kỳ đưa loại súng M20 bazooka 89 mm (3.5 inch) hạng nặng vào, quân đội Nam Triều Tiên không thể chống lại xe tăng Bắc Triều Tiên hữu hiệu. [Xe tăng Sherman](https://vi.wikipedia.org/wiki/Xe_t%C4%83ng_Sherman)bắn đại bác 76 mm vào các công sự của quân địch trên “Đỉnh đồi Napalm,” để hỗ trợ Sư đoàn 8 Đại Hàn Dân Quốc ngày [11 tháng 5](https://vi.wikipedia.org/wiki/11_th%C3%A1ng_5)năm [1952](https://vi.wikipedia.org/wiki/1952).
Lúc bắt đầu chiến tranh, một số lực lượng Nam Triều Tiên được chia thành những toán cảm tử quân và áp sát các xe tăng T-34 để quăng chất nổ vào trong ổ đại bác hoặc dưới bụng xe tăng nơi mà vỏ bọc thép là mỏng nhất. Những hành động này giúp chặn sự tiến công bằng xe tăng của Bắc Triều Tiên.
Các xe tăng đầu tiên của Mỹ đến Triều Tiên và tham chiến là các xe tăng hạng nhẹ
[M24 Chaffee](https://vi.wikipedia.org/wiki/M24_Chaffee) được để lại Nhật Bản cho nhiệm vụ chiếm đóng sau Đệ nhị Thế chiến (các xe tăng hạng nặng có thể làm hỏng đường sá Nhật Bản). Các xe tăng hạng nhẹ này có một ít thành công rất hạn chế chống xe tăng T-34/T-85 hạng trung vượt trội hơn của các lực lượng Bắc Triều Tiên. Các chuyến vận chuyển sau đó gồm các xe tăng hạng nặng của Mỹ như [M4 Sherman](https://vi.wikipedia.org/wiki/Xe_t%C4%83ng_Sherman) và [M26 Pershing](https://vi.wikipedia.org/wiki/M26_Pershing), [xe tăng Centurion](https://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Xe_t%C4%83ng_Centurion&action=edit&redlink=1) của Anh Quốc cũng như các [khu trục cơ](https://vi.wikipedia.org/wiki/M%C3%A1y_bay_ti%C3%AAm_k%C3%ADch) tấn công mặt đất của phe Đồng minh và Mỹ đã có thể vô hiệu hóa lợi thế về xe tăng của Bắc Triều Tiên.
Tuy nhiên, khác với việc sử dụng cơ giới nhiều trong Đệ nhị Thế chiến, có rất ít các trận đánh mở đầu bằng xe tăng đã xảy ra trong suốt cuộc chiến Triều Tiên. Địa hình rừng núi dày đặc của đất nước khiến cho xe tăng hoạt động không hữu hiệu, nhưng nó có thể được dùng để giàn trận tiến công kẻ địch trên một ngọn đồi hay vách đá.
### Chiến tranh trên không
Chiến tranh Triều Tiên là cuộc chiến tranh chính cuối cùng mà các loại
[khu trục cơ](https://vi.wikipedia.org/wiki/M%C3%A1y_bay_ti%C3%AAm_k%C3%ADch) cánh quạt như [F-51 Mustang](https://vi.wikipedia.org/wiki/North_American_P-51_Mustang), [F4U Corsair](https://vi.wikipedia.org/wiki/Vought_F4U_Corsair) và loại phi cơ sử dụng trên [hàng không mẫu hạm](https://vi.wikipedia.org/wiki/T%C3%A0u_s%C3%A2n_bay) là [Supermarine Seafire](https://vi.wikipedia.org/wiki/Supermarine_Seafire) được sử dụng, và loại khu trục cơ [tuốc bin phản lực](https://vi.wikipedia.org/wiki/%C4%90%E1%BB%99ng_c%C6%A1_tu%E1%BB%91c_bin_ph%E1%BA%A3n_l%E1%BB%B1c) [F-80](https://vi.wikipedia.org/wiki/Lockheed_P-80_Shooting_Star) và [F9F Panther](https://vi.wikipedia.org/wiki/Grumman_F9F_Panther) xuất hiện làm chủ bầu trời, áp đảo các phi cơ cánh quạt của Bắc Hàn như [Yakovlev Yak-9](https://vi.wikipedia.org/wiki/Yakovlev_Yak-9) và [Lavochkin La-9](https://vi.wikipedia.org/wiki/Lavochkin_La-9).
Từ năm 1950, Bắc Hàn bắt đầu bay các loại phản lực cơ tiêm kích
[MiG-15](https://vi.wikipedia.org/wiki/Mikoyan-Gurevich_MiG-15) của Liên Xô chế tạo, một số phi cơ này được các phi công có kinh nghiệm của [Không quân Liên Xô](https://vi.wikipedia.org/wiki/Kh%C3%B4ng_qu%C3%A2n_X%C3%B4_vi%E1%BA%BFt) đảm nhận. Các lực lượng đồng minh Liên hiệp quốc với lý do chính đáng tham dự cuộc chiến rất quan ngại đương đầu một cuộc chiến mở rộng với Liên Xô và Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa. Trước tiên, các khu trục cơ Liên hiệp quốc trong đó bao gồm các phi cơ [Gloster Meteor](https://vi.wikipedia.org/wiki/Gloster_Meteor) của [Không quân Hoàng gia Úc](https://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Kh%C3%B4ng_qu%C3%A2n_Ho%C3%A0ng_gia_%C3%9Ac&action=edit&redlink=1) có một số thành công, nhưng các phi cơ MiG với chất lượng vượt trội hơn đã giữ thế thượng phong đối với các [phản lực cơ](https://vi.wikipedia.org/wiki/M%C3%A1y_bay_ph%E1%BA%A3n_l%E1%BB%B1c) thế hệ đầu mà Liên hiệp quốc sử dụng vào đầu cuộc chiến. [[65]](https://vi.wikipedia.org/wiki/Chi%E1%BA%BFn_tranh_Tri%E1%BB%81u_Ti%C3%AAn#cite_note-65)
Tháng 12 năm 1950,
[Không quân Hoa Kỳ](https://vi.wikipedia.org/wiki/Kh%C3%B4ng_qu%C3%A2n_Hoa_K%E1%BB%B3) bắt đầu sử dụng phi cơ [F-86 Sabre](https://vi.wikipedia.org/wiki/North_American_F-86_Sabre). Các phi cơ MiG có thể bay cao hơn, 50.000 [ft](https://vi.wikipedia.org/wiki/Foot) so với 42.000 [ft](https://vi.wikipedia.org/wiki/Foot) (12.800 mét) của phi cơ đồng minh, cho thấy lợi thế rõ ràng lúc khởi đầu của không chiến của MiG. Trong lúc bay đường trường thì tốc độ tối đa của chúng bằng nhau – khoảng 660 [dặm Anh](https://vi.wikipedia.org/wiki/D%E1%BA%B7m_Anh) một giờ (1.060 km/giờ). Phi cơ MiG có thể vượt lên cao tốt hơn; phi cơ Sabre có thao tác bay tốt hơn và có thể chúi xuống dưới tốt hơn. Về mặt vũ khí, phi cơ MiG mang hai khẩu súng 23 mm và một đại bác 37 mm, so với phi cơ Sabre có sáu khẩu súng máy nòng cỡ 0,5 [inch](https://vi.wikipedia.org/wiki/Inch) (12,7 mm). Các khẩu súng máy nòng cỡ 0,5 inch của Mỹ có thể bắn ra nhiều đạn hơn. Bảo trì là một vấn đề đối với phi cơ Sabre, và phần lớn phi cơ của Liên hiệp quốc đã bị giữ dưới mặt đất để sửa chữa trong suốt cuộc chiến.
Thậm chí sau khi Không quân Hoa Kỳ đưa vào sử dụng phi cơ tiên tiến hơn là F-86, các phi công của Liên hiệp quốc thường vật lộn vất vả chống lại các phản lực cơ do các phi công thiện chiến của Liên Xô cầm lái. Dần dần sau đó Liên hiệp quốc giành được lợi thế về số lượng phi cơ, và sự năng nổ tấn công của họ đã cho họ một ưu thế trên không kéo dài cho đến hết chiến tranh — một nhân tố quyết định trong việc giúp Liên hiệp quốc tiến quân vào miền bắc, và sau đó chống trả cuộc xâm lăng Nam Triều Tiên của Trung Hoa. Người Trung Hoa cũng có sức mạnh của phản lực cơ, nhưng các lực lượng Hoa Kỳ đã huấn luyện các phi công của họ trội hơn. Với việc sử dụng các phi cơ F-86F vào cuối năm 1952, các phi cơ của Liên Xô và Hoa Kỳ coi như có các đặc điểm thao tác tương tự.
Trong số các nhân tố khác giúp xoay chuyển cán cân về phía các phản lực cơ Liên hiệp quốc là chất lượng ống ngắm
[radar](https://vi.wikipedia.org/wiki/Ra_%C4%91a) tốt hơn của các phản lực cơ F-86 (dẫn đến việc gắn các hệ thống cảnh báo radar lần đầu tiên trên các máy bay tiêm kích MiG), các mặt số dễ nhìn hơn trong phòng lái, hệ thống điều khiển và giữ thăng bằng lúc bay nhanh và bay cao tốt hơn, và sự đưa vào sử dụng [bộ đồ bay chống gia tốc](https://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=B%E1%BB%99_%C4%91%E1%BB%93_bay_ch%E1%BB%91ng_gia_t%E1%BB%91c&action=edit&redlink=1). Các phi công F-86 của Hoa Kỳ cho là họ đã bắn rơi 792 phi cơ [MiG-15](https://vi.wikipedia.org/wiki/Mikoyan-Gurevich_MiG-15) và 108 phi cơ khác trong khi chỉ mất 78 phi cơ Sabres, một tỉ lệ vượt xa 10:1. Một số nghiên cứu sau chiến tranh chỉ có thể xác nhận 379 lần chiến thắng, mặc dù không quân Hoa Kỳ tiếp tục duy trì con số chính thức này và việc tranh luận không thể nào hòa giải được. Vừa qua, các tài liệu Liên Xô thời Stalin được tiết lộ cho là chỉ có 345 MiG-15 của Liên Xô bị mất trong suốt Chiến tranh Triều Tiên.
Liên Xô tuyên bố họ đã 1.300 bắn hạ máy bay Liên quân và 335 MiG bị mất vào thời gian đó. Con số mất mát chính thức của Trung Hoa là 231 phi cơ bị bắn rơi trong các cuộc chiến đấu không đối không (đa số là MiG-15) và 168 mất mát khác. Con số mất mát của không quân Bắc Triều Tiên không được tiết lộ. Ước tính là họ mất khoảng 200 phi cơ trong giai đoạn đầu của cuộc chiến, và thêm 70 phi cơ sau khi Trung Hoa can thiệp. Liên Xô công bố bắn hạ 650 máy bay
[F-86](https://vi.wikipedia.org/wiki/North_American_F-86_Sabre), và Trung Hoa tuyên bố là hạ thêm 211 phi cơ F-86 nữa trong không chiến – có lẽ đây là sự thổi phồng. Theo một công bố của Hoa Kỳ vừa qua, con số phi cơ F-86 từng có mặt tại [Bán đảo Triều Tiên](https://vi.wikipedia.org/wiki/B%C3%A1n_%C4%91%E1%BA%A3o_Tri%E1%BB%81u_Ti%C3%AAn) suốt cuộc chiến tổng cộng chỉ có 674 và tổng số phi cơ F-86 mất vì nhiều lý do là khoảng 230 chiếc. [[66]](https://vi.wikipedia.org/wiki/Chi%E1%BA%BFn_tranh_Tri%E1%BB%81u_Ti%C3%AAn#cite_note-66)
So sánh trực tiếp các mất mát của phi cơ Sabre và MiG dường như không hợp lý, vì các mục tiêu chính yếu của các phi cơ MiG là oanh tạc cơ hạng nặng
[B-29](https://vi.wikipedia.org/wiki/Boeing_B-29_Superfortress), và các mục tiêu chính yếu của các phi cơ Sabre là [MiG-15](https://vi.wikipedia.org/wiki/Mikoyan-Gurevich_MiG-15).
Vào đầu năm 1951, các chiến tuyến được củng cố và không thay đổi nhiều trong suốt phần còn lại của cuộc chiến. Qua mùa hè và đầu mùa thu năm 1951, các phi cơ Sabre vượt trội về số lượng (ít nhất là 44 chiếc tại một địa điểm) của Không đoàn tiêm kích đánh chặn số 4 (
*4th Fighter Interceptor Wing*) tiếp tục tìm mục tiêu tại [Hàng lang MiG](https://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=H%C3%A0ng_lang_MiG&action=edit&redlink=1) gần sông Áp Lục chống lại một vùng không phận địch có đến 500 phi cơ. Jabara, Becker, và Gibson trở thành những phi công Sabre ưu tú. Theo sau thông điệp nổi tiếng của [Đại tá](https://vi.wikipedia.org/wiki/%C4%90%E1%BA%A1i_t%C3%A1) [Harrison Thyng](https://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Harrison_Thyng&action=edit&redlink=1) gởi về [Lầu Năm Góc](https://vi.wikipedia.org/wiki/L%E1%BA%A7u_N%C4%83m_G%C3%B3c), Không đoàn tiêm kích đánh chặn số 51 đến tiếp viện Không đoàn số 4 đang bị bao vây vào tháng 12 năm 1951. Trong khoảng thời gian một năm rưởi tiếp theo, cả hai không đoàn tiếp tục các trận không chiến tương tự tại vùng [67] [Hành lang MiG](https://vi.wikipedia.org/wiki/H%C3%A0nh_lang_MiG).
### Không quân Hoa Kỳ đánh phá
[P-51 Mustang](https://vi.wikipedia.org/wiki/North_American_P-51_Mustang)bay đến mục tiêu quân sự của chúng. Mặc dù P-51 đáng tin cậy chúng lại dễ là mục tiêu của các phản lực cơ.
Bộ tư lệnh Liên hiệp quốc có được sự thảnh thơi không bị không kích sau khi Không quân Bắc Triều Tiên bị đánh bại chẳng bao lâu sau khi cuộc chiến khởi sự. Liên hiệp quốc cũng giành được quyền chủ động gây ra các cuộc đánh phá từ trên không. Trừ những lần tập kích gây thiệt hại vào ban đêm bằng các cuộc tấn công với các máy bay lỗi thời, Bắc Triều Tiên không có nỗ lực nào tấn công vào các chiến tuyến hoặc các căn cứ phía nam của Triều Tiên.
Ngược lại, lực lượng không quân của Bộ tư lệnh Liên hiệp quốc, hoạt động chính yếu dựa vào
[Không quân Viễn đông Hoa Kỳ](https://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Kh%C3%B4ng_qu%C3%A2n_Vi%E1%BB%85n_%C4%91%C3%B4ng_Hoa_K%E1%BB%B3&action=edit&redlink=1) và [Lực lượng Đặc nhiệm 77](https://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=L%E1%BB%B1c_l%C6%B0%E1%BB%A3ng_%C4%90%E1%BA%B7c_nhi%E1%BB%87m_77&action=edit&redlink=1) của [Hải quân Hoa Kỳ](https://vi.wikipedia.org/wiki/H%E1%BA%A3i_qu%C3%A2n_Hoa_K%E1%BB%B3), tăng sức ép liên tục cả ngày và đêm chống lại hạ tầng cơ sở công nghiệp của Bắc Triều Tiên và hệ thống tiếp vận cung cấp tiếp liệu cho các quân đoàn cộng sản. Một số chiến dịch kéo dài như Chiến dịch Bóp nghẹt ( *Operation Strangle*), một nỗ lực ép phía cộng sản đưa đồ tiếp liệu bằng xe tải bằng cách cắt đứt các đường xe lửa, không đưa đến thành công, trong lúc các chiến dịch khác như các cuộc không kích vào các hệ thống thủy điện và thành phố thủ đô Bình Nhưỡng năm 1952 đạt được thành công về quân sự.
Mặc dù những hình ảnh nạn nhân dân sự của vũ khí in sâu vào trí óc của thế giới tại
[Việt Nam](https://vi.wikipedia.org/wiki/Vi%E1%BB%87t_Nam), sau này người ta nhận thấy rằng con số bom [napalm](https://vi.wikipedia.org/wiki/Napan) đáng kể hơn đã được thả xuống Bắc Hàn dù chỉ có khoảng thời gian chiến tranh ngắn hơn. Hàng chục ngàn [gallon](https://vi.wikipedia.org/wiki/Gallon) được thả xuống Triều Tiên mỗi ngày.
### Mối đe dọa chiến tranh nguyên tử từ Hoa Kỳ
Ngày 5 tháng 4 năm 1950,
[Bộ Tổng tham mưu Liên quân Hoa Kỳ](https://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=B%E1%BB%99_t%E1%BB%95ng_tham_m%C6%B0u_Li%C3%AAn_qu%C3%A2n_Hoa_K%E1%BB%B3&action=edit&redlink=1) (JCS) ra các chỉ thị dội bom trả đũa vào các căn cứ quân sự của [Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa](https://vi.wikipedia.org/wiki/C%E1%BB%99ng_h%C3%B2a_Nh%C3%A2n_d%C3%A2n_Trung_Hoa) bằng vũ khí nguyên tử nếu như bất cứ tập đoàn quân nào của Trung Hoa vượt biên giới vào Triều Tiên hoặc nếu các [oanh tạc cơ](https://vi.wikipedia.org/wiki/M%C3%A1y_bay_n%C3%A9m_bom) của Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa hay của Quân đội Nhân dân Triều Tiên mở các cuộc không kích Triều Tiên từ các căn cứ đó. Tổng thống Hoa Kỳ ra lệnh chuyển 9 quả [bom hạt nhân Mark 4](https://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Bom_h%E1%BA%A1t_nh%C3%A2n_Mark_4&action=edit&redlink=1) “cho [liên đoàn](https://vi.wikipedia.org/wiki/Li%C3%AAn_%C4%91o%C3%A0n_bay) oanh tạc cơ số 9 của [Không quân Hoa Kỳ](https://vi.wikipedia.org/wiki/Kh%C3%B4ng_qu%C3%A2n_Hoa_K%E1%BB%B3), đây là đơn vị được giao phó mang loại vũ khí này… [và] ký lệnh sử dụng chúng chống lại các mục tiêu Triều Tiên và Trung Quốc”. Tuy nhiên ông chưa bao giờ truyền lệnh sử dụng chúng. [[68]](https://vi.wikipedia.org/wiki/Chi%E1%BA%BFn_tranh_Tri%E1%BB%81u_Ti%C3%AAn#cite_note-autogenerated1-68)
Tổng thống Truman không đe dọa chiến tranh hạt nhân ngay sau khi Trung Quốc can thiệp vào tháng 10 năm 1950 nhưng 45 ngày sau đó, ông có lưu ý về sự khả dĩ sử dụng vũ khí nguyên tử sau khi Quân Chí nguyện Trung Hoa đẩy lui Bộ Tư lệnh Liên Hiệp Quốc khỏi Bắc Triều Tiên.
Trong cuốn
*The Origins of the Korean War* (1981, 1990), sử gia Hoa Kỳ [Bruce Cumings](https://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Bruce_Cumings&action=edit&redlink=1) cho biết rằng trong một cuộc họp báo ngày 30 tháng 11 năm 1950, những lời ám chỉ tấn công Quân đội Nhân dân Triều Tiên bằng vũ khí hạt nhân của Tổng thốngt Truman “là lời đe dọa dựa trên kế hoạch bất ngờ sử dụng bom hạt nhân, chớ không phải lở lời như nhiều người lầm tưởng như vậy.” Ngày 30 tháng 11 năm 1950, Bộ Tư lệnh Không quân Chiến lược của Không quân Hoa Kỳ được lệnh “gia tăng khả năng của mình, và sự gia tăng này gồm có khả năng nguyên tử.”
Đại sứ Ấn Độ,
[Kavalam Panikkar](https://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Kavalam_Madhava_Panikkar&action=edit&redlink=1), cho biết “Truman đã thông báo rằng ông đang nghĩ đến việc sử dụng bom nguyên tử tại Triều Tiên. Nhưng người Trung Hoa dường như hoàn toàn chẳng hề lay động bởi mối đe dọa này… Họ gia tăng cường độ tuyên truyền chống sự xâm lấn của người Mỹ. Chiến dịch ‘Kháng Mỹ viện Triều’ trở thành khẩu hiệu thúc đẩy tăng gia sản xuất, đoàn kết quốc gia hơn, và kiểm soát chặt chẽ hơn đối với các hoạt động chống phá quốc gia. Có người còn nghĩ rằng lời đe dọa của Truman rất là hữu ích đối với các nhà lãnh đạo Cách mạng Trung Hoa, giúp cho họ giữ vững nhịp điệu hoạt động của họ.” [[55]](https://vi.wikipedia.org/wiki/Chi%E1%BA%BFn_tranh_Tri%E1%BB%81u_Ti%C3%AAn#cite_note-Schnabel-55) [[69]](https://vi.wikipedia.org/wiki/Chi%E1%BA%BFn_tranh_Tri%E1%BB%81u_Ti%C3%AAn#cite_note-69) [[70]](https://vi.wikipedia.org/wiki/Chi%E1%BA%BFn_tranh_Tri%E1%BB%81u_Ti%C3%AAn#cite_note-70) [Chiến dịch Buster-Jangle](https://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Chi%E1%BA%BFn_d%E1%BB%8Bch_Buster-Jangle&action=edit&redlink=1)ngày 1 tháng 11.
Tổng thống Truman lưu ý rằng chính phủ của ông tích cực xem xét đến việc sử dụng bom nguyên tử để kết thúc chiến tranh tại Triều Tiên nhưng ông cũng nói rằng chỉ có ông – với tư cách là Tổng thống Hoa Kỳ – mới có quyền ra lệnh sử dụng bom nguyên tử, và rằng ông đã chưa cho phép. Vấn đề chiến tranh nguyên tử là quyết định riêng của Hoa Kỳ, không phải là quyết định chung của Liên Hiệp Quốc. Ngày 4 tháng 12 năm 1950, Truman họp với Thủ tướng Anh và phát ngôn viên
[Khối Thịnh vượng chung Anh](https://vi.wikipedia.org/wiki/Kh%E1%BB%91i_Th%E1%BB%8Bnh_v%C6%B0%E1%BB%A3ng_chung_Anh) [Clement Attlee](https://vi.wikipedia.org/wiki/Clement_Attlee), Thủ tướng Pháp [René Pleven](https://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Ren%C3%A9_Pleven&action=edit&redlink=1), và Ngoại trưởng [Robert Schuman](https://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Robert_Schuman&action=edit&redlink=1) để thảo luận những mối quan tâm của họ về chiến tranh nguyên tử và việc khả dĩ mở rộng nó trên lục địa. Hoa Kỳ kiềm chế phát động cuộc chiến tranh nguyên tử không phải vì “Liên Xô và Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa không muốn leo thang” Chiến tranh Triều Tiên mà vì các đồng minh Liên Hiệp Quốc – đáng nói là Vương quốc Anh, Khối thịnh vượng chung Anh, và Pháp – quan tâm về sự thiếu cân bằng [địa chính trị](https://vi.wikipedia.org/wiki/%C4%90%E1%BB%8Ba_ch%C3%ADnh_tr%E1%BB%8B) khiến cho khối [NATO](https://vi.wikipedia.org/wiki/NATO) khó phòng vệ trong lúc Hoa Kỳ đánh nhau với Trung Quốc. Trung Quốc khi đó có thể thuyết phục Liên Xô tiến công đánh chiếm [Tây Âu](https://vi.wikipedia.org/wiki/T%C3%A2y_%C3%82u). [[55]](https://vi.wikipedia.org/wiki/Chi%E1%BA%BFn_tranh_Tri%E1%BB%81u_Ti%C3%AAn#cite_note-Schnabel-55) [[71]](https://vi.wikipedia.org/wiki/Chi%E1%BA%BFn_tranh_Tri%E1%BB%81u_Ti%C3%AAn#cite_note-71)
Ngày 6 tháng 12 năm 1950, sau khi Trung Quốc can thiệp và đẩy lui các lục quân thuộc Bộ tư lệnh Liên Hiệp Quốc khỏi phía bắc Bắc Triều Tiên, Đại tướng
[J. Lawton Collins](https://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=J._Lawton_Collins&action=edit&redlink=1) ( [Tham mưu trưởng Lục quân Hoa Kỳ](https://vi.wikipedia.org/wiki/Tham_m%C6%B0u_tr%C6%B0%E1%BB%9Fng_L%E1%BB%A5c_qu%C3%A2n_Hoa_K%E1%BB%B3)), Đại tướng MacArthur, Đô đốc [C. Turner Joy](https://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=C._Turner_Joy&action=edit&redlink=1), Đại tướng [George E. Stratemeyer](https://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=George_E._Stratemeyer&action=edit&redlink=1), và các sĩ quan tham mưu là Thiếu tướng Doyle Hickey, Thiếu tướng [Charles A. Willoughby](https://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Charles_A._Willoughby&action=edit&redlink=1), và Thiếu tướng Edwin K. Wright họp tại [Tokyo](https://vi.wikipedia.org/wiki/T%C5%8Dky%C5%8D) để thảo chiến lược đối đầu cuộc can thiệp của Trung Quốc; họ xét đến ba kịch bản tiềm năng về chiến tranh nguyên tử bao gồm những tuần và tháng kế tiếp của chiến tranh. [[55]](https://vi.wikipedia.org/wiki/Chi%E1%BA%BFn_tranh_Tri%E1%BB%81u_Ti%C3%AAn#cite_note-Schnabel-55)
- Trong kịch bản đầu tiên: Nếu Quân chí nguyện Trung Hoa tiếp tục tấn công toàn lực, Bộ Tư lệnh Liên Hiệp Quốc bị cấm phong tỏa và không kích Trung Quốc, không có sự tiếp viện từ phe Trung Hoa Quốc gia (
[Quốc Dân Đảng Trung Quốc](https://vi.wikipedia.org/wiki/Trung_Qu%E1%BB%91c_Qu%E1%BB%91c_D%C3%A2n_%C4%90%E1%BA%A3ng)), và không có sự gia tăng lực lượng Hoa Kỳ đến tháng 4 năm 1951 (bốn sư đoàn [Vệ binh Quốc gia](https://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=V%E1%BB%87_binh_Qu%E1%BB%91c_gia_Hoa_K%E1%BB%B3&action=edit&redlink=1)được dự trù đến tiếp viện) thì bom nguyên tử có lẽ được dùng tại Triều Tiên. [[55]](https://vi.wikipedia.org/wiki/Chi%E1%BA%BFn_tranh_Tri%E1%BB%81u_Ti%C3%AAn#cite_note-Schnabel-55)
- Trong kịch bản thứ hai: Nếu Quân chí nguyên Trung Hoa tiếp tục tấn công toàn lực, Bộ Tư lệnh Liên Hiệp Quốc đã phong tỏa được Trung Quốc, thực hiện việc thám thính trên không hữu hiệu và không kích bên trong lãnh thổ Trung Quốc, binh sĩ Trung Hoa Quốc gia được sử dụng triệt để, và việc không kích bằng bom nguyên tử chiến thuật được thực hiện thì các lực lượng Liên Hiệp Quốc có thể giữ vững các vị trí sâu bên trong Bắc Hàn.
[[55]](https://vi.wikipedia.org/wiki/Chi%E1%BA%BFn_tranh_Tri%E1%BB%81u_Ti%C3%AAn#cite_note-Schnabel-55)
- Trong kịch bản thứ ba: Nếu Quân chí nguyện Trung Hoa đồng ý không vượt ranh giới vĩ tuyến 38 độ thì Đại tướng MacArthur sẽ đề nghị Liên Hiệp Quốc chấp nhận một cuộc đình chiến, không cho phép Quân chí nguyện Trung Hoa và Quân đội Nhân dân Triều Tiên hiện diện ở phía nam vĩ tuyến, và yêu cầu các du kích quân của Quân chí nguyện và Quân đội Nhân dân Triều Tiên rút về phía bắc. Lục quân 8 của Hoa Kỳ sẽ ở lại để bảo vệ khu vực Seoul–Incheon trong khi đó Quân đoàn X sẽ rút về Pusan. Một ủy ban Liên Hiệp Quốc sẽ giám sát việc thực thi đình chiến.
[[55]](https://vi.wikipedia.org/wiki/Chi%E1%BA%BFn_tranh_Tri%E1%BB%81u_Ti%C3%AAn#cite_note-Schnabel-55)
Năm 1951, Hoa Kỳ leo thang gần sát đến chiến tranh nguyên tử tại Triều Tiên. Vì Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa đã triển khai thêm các tập đoàn quân mới đến biên giới Trung-Triều nên các quả bom nguyên tử được lắp ráp sẵn sàng cho Chiến tranh Triều Tiên, “chỉ còn thiếu có lõi nguyên tử thiết yếu” tại
[Căn cứ Không quân Kadena](https://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=C%C4%83n_c%E1%BB%A9_Kh%C3%B4ng_qu%C3%A2n_Kadena&action=edit&redlink=1), [Okinawa](https://vi.wikipedia.org/wiki/Okinawa). Tháng 10 năm 1951, Hoa Kỳ thực hiện *Chiến dịch Hudson Harbor* để thử khả năng của vũ khi hạt nhận. Các [oanh tạc cơ](https://vi.wikipedia.org/wiki/M%C3%A1y_bay_n%C3%A9m_bom) B-29 của [Không quân Hoa Kỳ](https://vi.wikipedia.org/wiki/Kh%C3%B4ng_qu%C3%A2n_Hoa_K%E1%BB%B3) thực hiện các vụ thực tập ném bom riêng lẻ xuất phát từ Okinawa đến Bắc Hàn (sử dụng các quả bom thông thường và hạt nhân giả), được điều hợp từ [Căn cứ Không quân Yokota](https://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=C%C4%83n_c%E1%BB%A9_Kh%C3%B4ng_qu%C3%A2n_Yokota&action=edit&redlink=1) nằm ở giữa phía đông Nhật Bản. *Chiến dịch Hudson Harbor* đã thử nghiệm về “chức năng thật sự của tất cả các hoạt động mà một cuộc tấn công nguyên tử cần có trong đó gồm có việc lắp ráp và thử nghiệm, dẫn dắt, kiểm soát mục tiêu không kích từ mặt đất”. Dữ liệu về cuộc thử nghiệm không kích cho thấy rằng về chiến thuật bom nguyên tử không có hiệu quả chống lại bộ binh địch vì “việc phát hiện đúng lúc quân số địch đông đảo thì rất hiếm có.” [[72]](https://vi.wikipedia.org/wiki/Chi%E1%BA%BFn_tranh_Tri%E1%BB%81u_Ti%C3%AAn#cite_note-72) [[73]](https://vi.wikipedia.org/wiki/Chi%E1%BA%BFn_tranh_Tri%E1%BB%81u_Ti%C3%AAn#cite_note-73) [[74]](https://vi.wikipedia.org/wiki/Chi%E1%BA%BFn_tranh_Tri%E1%BB%81u_Ti%C3%AAn#cite_note-74) [[75]](https://vi.wikipedia.org/wiki/Chi%E1%BA%BFn_tranh_Tri%E1%BB%81u_Ti%C3%AAn#cite_note-75) [[76]](https://vi.wikipedia.org/wiki/Chi%E1%BA%BFn_tranh_Tri%E1%BB%81u_Ti%C3%AAn#cite_note-76)
### Tội ác chiến tranh
#### Tội ác đối với thường dân
*Có báo cáo nói rằng nhiều nhóm thường dân đông đảo, có nhóm bao gồm và có nhóm bị điều khiển bởi binh sĩ Bắc Triều Tiên, đang thâm nhập vào các vị trí của Hoa Kỳ. Quân đội đã yêu cầu chúng ta ngăn chặn tất cả các đoàn thường dân tiến về vị trí của chúng ta. Cho đến bây giờ, chúng ta đã thực thi yêu cầu của quân đội theo mối quan tâm này.*” Tài liệu nói tiếp là đề nghị thiết lập một chính sách cứu xét lại việc thi hành.
Khi phần lớn lãnh thổ của Nam Triều Tiên nằm dưới quyền kiểm soát của Bắc Triều Tiên, việc tàn sát chính trị được báo cáo là hàng chục ngàn người đã xảy ra tại các thành phố và làng mạc. Bắc Triều Tiên giết hại một cách có hệ thống các quan chức của chính phủ Nam Triều Tiên và những ai có vẻ thù địch đối phía họ, và các vụ giết người như thế này gia tăng cường độ khi quân Bắc Triều Tiên rút lui khỏi miền Nam.
[[54]](https://vi.wikipedia.org/wiki/Chi%E1%BA%BFn_tranh_Tri%E1%BB%81u_Ti%C3%AAn#cite_note-SOD-54) [Taejon](https://vi.wikipedia.org/wiki/Taejon), Nam Triều Tiên, tháng 7 1950, ảnh chụp bởi sĩ quan Mỹ
Về phía mình, các lực lượng
[bán quân sự](https://vi.wikipedia.org/wiki/B%C3%A1n_qu%C3%A2n_s%E1%BB%B1) và cảnh sát, quân đội Nam Triều Tiên, thường có sự chứng kiến của giới quân sự Hoa Kỳ và những người không bị xét xử, đã hành quyết hàng chục ngàn tù nhân [cánh tả](https://vi.wikipedia.org/wiki/C%C3%A1nh_t%E1%BA%A3) và những người có cảm tình với cộng sản trong những sự kiện như vụ tàn sát tù nhân chính trị của Nhà tù Daejeon và cuộc đàn áp đẫm máu trong vụ [Nổi loạn Cheju](https://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=N%E1%BB%95i_lo%E1%BA%A1n_Cheju&action=edit&redlink=1). [Gregory Henderson](https://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Gregory_Henderson&action=edit&redlink=1), một nhà ngoại giao Hoa Kỳ tại Triều Tiên vào thời điểm đó, đưa ra con số tổng cộng là 100.000 người, và xác chết của những người này bị quăng vào các [hố chôn tập thể](https://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=H%E1%BB%91_ch%C3%B4n_t%E1%BA%ADp_th%E1%BB%83&action=edit&redlink=1). Gần đây, [77] [Ủy ban Hòa giải và Tìm sự thật](https://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=%E1%BB%A6y_ban_H%C3%B2a_gi%E1%BA%A3i_v%C3%A0_T%C3%ACm_s%E1%BB%B1_th%E1%BA%ADt&action=edit&redlink=1)của Hàn Quốc đã nhận được các báo cáo của hơn 7.800 vụ tàn sát dân sự trong 150 địa điểm khắp đất nước nơi các vụ tàn sát dân sự tập thể xảy ra trước và trong suốt cuộc chiến. Theo nhà lịch sử [Kim Dong-choon](https://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Kim_Dong-choon&action=edit&redlink=1), những vụ tàn sát tập thể này là *“chương tàn bạo và kinh hoàng nhất cuộc chiến Triều Tiên”*. Ủy ban Hòa giải và Tìm hiểu sự thật ước tính ít nhất 100.000 người đã bị hành quyết. Những ước tính này dựa trên các cuộc khảo sát của các địa phương và theo ông Kim, con số thực sự có thể cao gấp hai lần và hơn thế. Trong những vụ khác, quân đội Nam Triều Tiên cũng đã cho phá hủy một số cây cầu có đông nghẹt các thường dân đang bỏ chạy khi họ không thể nào giải tỏa những cây cầu đó trước khi quân địch đến. [[78]](https://vi.wikipedia.org/wiki/Chi%E1%BA%BFn_tranh_Tri%E1%BB%81u_Ti%C3%AAn#cite_note-78)
Các lực lượng Triều Tiên của cả hai phía thường xuyên vây bắt và ép buộc tất cả các nam và nữ trong vùng hoạt động của họ nhập ngũ; hàng ngàn người trong số đó không bao giờ thấy trở về nhà nữa. Theo ước tính của
[R. J. Rummel](https://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=R._J._Rummel&action=edit&redlink=1), giáo sư tại [Đại Học Hawaii](https://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=%C4%90%E1%BA%A1i_H%E1%BB%8Dc_Hawaii&action=edit&redlink=1), khoảng 400.000 công dân Nam Triều Tiên bị bắt quân dịch phục vụ trong Quân đội Bắc Triều Tiên. Trước khi Quân đội Hoa Kỳ tái chiếm Seoul vào tháng 9 năm 1950, theo chính phủ Nam Triều Tiên, ước tính có khoảng 83.000 công dân của thành phố này bị các lực lượng rút lui của Bắc Triều Tiên mang đi và mất tông tích; vận mạng của họ vẫn không được biết đến. [54] Bắc Triều Tiên vẫn tuyên bố rằng những người Nam Triều Tiên đã đào trốn tự nguyện và không hề bị giam giữ chống lại ý muốn của họ. [[79]](https://vi.wikipedia.org/wiki/Chi%E1%BA%BFn_tranh_Tri%E1%BB%81u_Ti%C3%AAn#cite_note-79) [[80]](https://vi.wikipedia.org/wiki/Chi%E1%BA%BFn_tranh_Tri%E1%BB%81u_Ti%C3%AAn#cite_note-80)
Quân đội Mỹ được lệnh xem bất cứ thường dân Triều Tiên nào hiện diện tại mặt trận mà tiến về các vị trí của họ là thù địch, và được lệnh “vô hiệu hóa” họ vì sợ bị xâm nhập. Việc này đưa đến các vụ tàn sát bừa bãi hàng trăm thường dân Nam Triều Tiên bởi lực lượng Hoa Kỳ tại những nơi như
[No Gun Ri](https://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=No_Gun_Ri&action=edit&redlink=1) trong đó nhiều người tị nạn không tự vệ – đa số là phụ nữ, trẻ con và người già – bị quân đội Mỹ bắn chết và có thể đã bị Không quân Hoa Kỳ dội bom lên đầu. Gần đây, Hoa Kỳ đã thừa nhận là có chính sách ngăn chặn thường dân tại một số nơi ở mặt trận ở một số thời điểm.
#### Tội ác chống tù binh chiến tranh
Các tù binh chiến tranh bị cả hai phía của cuộc xung đột ngược đãi trầm trọng.
Nhiều kiểm chứng
[lịch sử](https://vi.wikipedia.org/wiki/L%E1%BB%8Bch_s%E1%BB%AD) đã cho thấy có các cuộc đánh đập thường xuyên, [bỏ đói](https://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=B%E1%BB%8F_%C4%91%C3%B3i&action=edit&redlink=1), [lao động cưỡng bức](https://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Lao_%C4%91%E1%BB%99ng_c%C6%B0%E1%BB%A1ng_b%E1%BB%A9c&action=edit&redlink=1), [hành quyết tập thể](https://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=H%C3%A0nh_quy%E1%BA%BFt_t%E1%BA%ADp_th%E1%BB%83&action=edit&redlink=1) và những cuộc đi bộ đường xa được biết với tên gọi “ [đường tử thần](https://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=%C4%90%C6%B0%E1%BB%9Dng_t%E1%BB%AD_th%E1%BA%A7n&action=edit&redlink=1)” do Bắc Triều Tiên và Trung Hoa thực hiện chống các [tù binh](https://vi.wikipedia.org/wiki/T%C3%B9_binh) [Liên hiệp quốc](https://vi.wikipedia.org/wiki/Li%C3%AAn_Hi%E1%BB%87p_Qu%E1%BB%91c). Các lực lượng Bắc Triều Tiên đã gây ra một số cuộc tàn sát các binh sĩ Hoa Kỳ bị bắt tại những địa danh như Đồi 312 và đồi 303 [81] trong Vành đai Pusan, bên trong và xung quanh Daejeon; chuyện này xảy ra đặc biệt là trong các cuộc càn quét lúc đầu. Theo bản báo cáo của [[82]](https://vi.wikipedia.org/wiki/Chi%E1%BA%BFn_tranh_Tri%E1%BB%81u_Ti%C3%AAn#cite_note-82) [Quốc hội Hoa Kỳ](https://vi.wikipedia.org/wiki/Qu%E1%BB%91c_h%E1%BB%99i_Hoa_K%E1%BB%B3): “ *Hơn 5.000 tù binh chiến tranh Mỹ chết vì hành động phạm tội ác chiến tranh của cộng sản và hơn 1.000 người sống sót là nạn nhân của tội ác chiến tranh. (…) Khoảng chừng 2/3 tổng số tù binh chiến tranh Mỹ tại Triều Tiên chết vì tội ác chiến tranh.*“ [[83]](https://vi.wikipedia.org/wiki/Chi%E1%BA%BFn_tranh_Tri%E1%BB%81u_Ti%C3%AAn#cite_note-83) [[84]](https://vi.wikipedia.org/wiki/Chi%E1%BA%BFn_tranh_Tri%E1%BB%81u_Ti%C3%AAn#cite_note-84)
Bắc Triều Tiên và Trung Hoa tuyên bố là họ đã bắt được trên 70.000 binh sĩ Nam Triều Tiên tất cả, nhưng họ chỉ trao trả 8.000 trong số đó. Ngược lại, 76.000 tù binh chiến tranh Bắc Triều Tiên được Hàn Quốc trao trả.
Ngoài con số khoảng 12.000 chết trong lúc bị bắt, có đến 50.000 tù binh chiến tranh Nam Triều Tiên có lẽ bị cưỡng bức bất hợp pháp gia nhập vào quân đội Bắc Triều Tiên. [85] Theo Bộ Quốc phòng Hàn Quốc, có ít nhất 300 tù binh chiến tranh vẫn còn bị giam giữ tại Miền Bắc trong năm 2003. Vừa qua, một binh sĩ Nam Triều Tiên đã trốn thoát từ Miền Bắc và trở về nhà trong năm 2003, [[54]](https://vi.wikipedia.org/wiki/Chi%E1%BA%BFn_tranh_Tri%E1%BB%81u_Ti%C3%AAn#cite_note-SOD-54) kể từ năm 1994 đã có hơn 30 tù binh Nam Triều Tiên đã trốn thoát khỏi Bắc Triều Tiên. [[86]](https://vi.wikipedia.org/wiki/Chi%E1%BA%BFn_tranh_Tri%E1%BB%81u_Ti%C3%AAn#cite_note-86) [Bình Nhưỡng](https://vi.wikipedia.org/wiki/B%C3%ACnh_Nh%C6%B0%E1%BB%A1ng)phủ nhận rằng họ không còn giữ bất cứ [tù binh chiến tranh](https://vi.wikipedia.org/wiki/T%C3%B9_binh)nào.
Phía Nam Triều Tiên cũng có những hành động tương tự khi bị cáo buộc đã thảm sát hàng trăm nghìn lính miền Bắc và Trung Hoa, trong đó rõ ràng nhất là cuộc thảm sát 1.800 tù nhân chính trị do quân đội miền Nam Triều Tiên thực hiện tại Daejeon, trong ba ngày của tháng 7/1950. Các nhà sử học và nhân chứng sống sót khẳng định binh lính Hàn Quốc đã hành quyết nhiều thường dân khi các lực lượng của Liên Hợp Quốc rút lui trước cuộc tấn công của quân đội Bắc Triều Tiên vào giữa năm 1950. Những nạn nhân này bị tình nghi có cảm tình với miền Bắc và có thể cộng tác với đối phương.
[[87]](https://vi.wikipedia.org/wiki/Chi%E1%BA%BFn_tranh_Tri%E1%BB%81u_Ti%C3%AAn#cite_note-87)
## Di sản chiến tranh
Chiến tranh Triều Tiên là một cuộc đối đầu vũ trang đầu tiên của
[Chiến tranh lạnh](https://vi.wikipedia.org/wiki/Chi%E1%BA%BFn_tranh_L%E1%BA%A1nh) và đặt chuẩn mực cho nhiều cuộc xung đột sau này. Nó tạo ra ý tưởng cho một cuộc [chiến tranh giới hạn](https://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Chi%E1%BA%BFn_tranh_gi%E1%BB%9Bi_h%E1%BA%A1n&action=edit&redlink=1) mà hai [siêu cường](https://vi.wikipedia.org/wiki/Si%C3%AAu_c%C6%B0%E1%BB%9Dng) đánh nhau tại một quốc gia khác, khiến cho người dân tại quốc gia đó chịu nhiều sự tàn phá to lớn và chết chóc trong một cuộc chiến giữa hai quốc gia to lớn như thế. Các siêu cường tránh rơi vào một cuộc chiến tranh toàn diện với nhau, cũng như tránh việc sử dụng [vũ khí nguyên tử](https://vi.wikipedia.org/wiki/V%C5%A9_kh%C3%AD_h%E1%BA%A1t_nh%C3%A2n) chống lại nhau. Nó cũng mở rộng Chiến tranh lạnh đến mức độ gây quan ngại phần lớn cho [châu Âu](https://vi.wikipedia.org/wiki/Ch%C3%A2u_%C3%82u). Cuộc chiến sau cùng đã đưa đến một sự củng cố liên minh trong khối Tây phương và [sự tách rời Trung Hoa cộng sản ra khỏi khối Xô Viết](https://vi.wikipedia.org/wiki/Chia_r%E1%BA%BD_Trung-X%C3%B4).
Chiến tranh Triều Tiên đã gây thiệt hại nặng nề cho cả hai miền
[Triều Tiên](https://vi.wikipedia.org/wiki/Tri%E1%BB%81u_Ti%C3%AAn). Mặc dù Nam Triều Tiên trì trệ về [kinh tế](https://vi.wikipedia.org/wiki/Kinh_t%E1%BA%BF) trong thập niên theo sau chiến tranh, song sau đó đã có thể hiện đại hóa và công nghiệp hóa. Ngược lại, kinh tế Bắc Triều Tiên hồi phục nhanh chóng sau chiến tranh và cho đến khoảng năm [1975](https://vi.wikipedia.org/wiki/1975) đã vượt qua nền kinh tế của miền Nam. Tuy nhiên, nền kinh tế của Bắc Triều Tiên từ từ tăng trưởng chậm lại sau khi bạn hàng truyền thống là Liên Xô và các nước Đông Âu bị sụp đổ. Ngày nay, nền kinh tế Bắc Triều Tiên quá sa sút khi so sánh với nền kinh tế của Hàn Quốc. Năm 2007, [Sách Dữ liệu Thế giới của CIA](https://vi.wikipedia.org/wiki/The_World_Factbook) ước tính rằng [Tổng sản lượng nội địa](https://vi.wikipedia.org/wiki/T%E1%BB%95ng_s%E1%BA%A3n_ph%E1%BA%A9m_n%E1%BB%99i_%C4%91%E1%BB%8Ba) của Bắc Triều Tiên là 40 tỉ [đô la Mỹ](https://vi.wikipedia.org/wiki/%C4%90%C3%B4_la_M%E1%BB%B9), chỉ bằng 3,34% tổng sản lượng nội địa của Hàn Quốc là 1.196 tỉ đô la Mỹ. Theo CIA, thu nhập bình quân đầu người một năm của Bắc Triều Tiên là 1.800 đôla Mỹ . Tuy con số thực có thể cao hơn, nhưng vẫn kém hơn đáng kể so với thu nhập bình quân đầu người/năm của Nam Hàn là 24.500 [88] [đô la Mỹ](https://vi.wikipedia.org/wiki/%C4%90%C3%B4_la_M%E1%BB%B9). [[89]](https://vi.wikipedia.org/wiki/Chi%E1%BA%BFn_tranh_Tri%E1%BB%81u_Ti%C3%AAn#cite_note-89)
Tại Nam Triều Tiên, các chính quyền độc tài quân sự liên tiếp nắm quyền từ sau năm 1950 đến cuối thập niên 1980 với lập trường chống chủ nghĩa Cộng sản rất mạnh (quân đội Nam Triều Tiên từng được cử sang tham chiến cùng Mỹ trong cuộc chiến ở Việt Nam). Ngày 18/5/1980 đã xảy ra vụ
[nổi dậy Quang Châu](https://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=N%E1%BB%95i_d%E1%BA%ADy_Quang_Ch%C3%A2u&action=edit&redlink=1) (Gwangju) khi người dân địa phương đánh cướp kho vũ khí của các trạm cảnh sát địa phương để chống lại cảnh sát chính phủ của [Chun Doo-hwan](https://vi.wikipedia.org/wiki/Chun_Doo-hwan) sau khi lực lượng này đàn áp một cuộc biểu tình ôn hòa của sinh viên địa phương. Quân đội Nam Triều Tiên được điều đến và nổ súng bắn chết khoảng 1.000 tới 2.000 thường dân [[90]](https://vi.wikipedia.org/wiki/Chi%E1%BA%BFn_tranh_Tri%E1%BB%81u_Ti%C3%AAn#cite_note-90) Tuy nhiên, cuộc nổi dậy để lại dấu ấn to lớn cho sự ra đời của chính phủ dân sự vào thập niên 1990 với đường lối đối ngoại mềm mỏng hơn rất nhiều. [91]
Một vùng phi quân sự được canh phòng dày đặc (DMZ) trên
[Vĩ tuyến 38](https://vi.wikipedia.org/wiki/V%C4%A9_tuy%E1%BA%BFn_38_b%E1%BA%AFc) tiếp tục chia cắt bán đảo ngày nay. Thái độ [chống cộng](https://vi.wikipedia.org/wiki/Ch%E1%BB%A7_ngh%C4%A9a_ch%E1%BB%91ng_c%E1%BB%99ng) và chống Bắc Triều Tiên tuy không còn mạnh như trước nhưng vẫn còn hiện hữu tại Hàn Quốc ngày nay, và đa số người Hàn Quốc phản đối chính quyền Miền Bắc. Tuy nhiên, một “ [Chính sách Thái Dương](https://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Ch%C3%ADnh_s%C3%A1ch_Th%C3%A1i_D%C6%B0%C6%A1ng&action=edit&redlink=1)” đã được đảng cầm quyền ( [Đảng Uri](https://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=%C4%90%E1%BA%A3ng_Uri&action=edit&redlink=1)) thực hiện. Đảng Uri và Tổng thống Roh thường bất đồng với Hoa Kỳ trong các cuộc thảo luận về Bắc Triều Tiên. [Đảng Đại Dân tộc](https://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=%C4%90%E1%BA%A3ng_%C4%90%E1%BA%A1i_D%C3%A2n_t%E1%BB%99c&action=edit&redlink=1) (GNP) là đảng đối lập chính đối với Đảng Uri cho đến ngày nay vẫn duy trì chính sách chống chỉnh quyền Miền Bắc. Tại Hàn Quốc, luật an ninh chống lại Triều Tiên vẫn có hiệu lực, theo đó những ai tỏ thái độ ủng hộ hoặc ca ngợi Triều Tiên có thể bị phạt tới 7 năm tù giam . [92]
Cuộc chiến cũng có ảnh hưởng đến các quốc gia khác. Việc tham chiến của
[Thổ Nhĩ Kỳ](https://vi.wikipedia.org/wiki/Th%E1%BB%95_Nh%C4%A9_K%E1%BB%B3) đã giúp họ trở thành một thành viên của [NATO](https://vi.wikipedia.org/wiki/NATO).
Tại Hoa Kỳ, Chiến tranh Triều Tiên đã không nhận được sự chú ý của nhiều người như
[Đệ nhị Thế chiến](https://vi.wikipedia.org/wiki/Chi%E1%BA%BFn_tranh_th%E1%BA%BF_gi%E1%BB%9Bi_th%E1%BB%A9_hai) hoặc [Chiến tranh Việt Nam](https://vi.wikipedia.org/wiki/Chi%E1%BA%BFn_tranh_Vi%E1%BB%87t_Nam), vì vậy nó đôi khi được gọi là **Cuộc chiến bị lãng quên** ( *The Forgotten War*).
Theo tường trình của
[NPR](https://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=NPR&action=edit&redlink=1) ( *Truyền thanh Công cộng Quốc gia*) ngày [7 tháng 9](https://vi.wikipedia.org/wiki/7_th%C3%A1ng_9) năm 2007, [Tổng thống Bush](https://vi.wikipedia.org/wiki/George_W._Bush) đã phát biểu rằng lập trường của chính phủ ông là một hiệp ước hòa bình chính thức với Bắc Triều Tiên chỉ có thể được ký kết khi nào mà miền bắc từ bỏ các chương trình hạt nhân của họ. Theo Tổng thống Bush, “Chúng ta trông đợi đến ngày khi chúng ta có thể chấm dứt Chiến tranh Triều Tiên. Nó sẽ kết thúc – sẽ xảy ra khi ông Kim dẹp bỏ có kiểm chứng các vũ khí và chương trình vũ khí của ông ta.” [93] Có một số người đã mô tả điểm này như một sự đảo ngược chính sách thay đổi chế độ, ám chỉ đến Bắc Hàn đã được phát biểu trước đây của ông Bush. [[94]](https://vi.wikipedia.org/wiki/Chi%E1%BA%BFn_tranh_Tri%E1%BB%81u_Ti%C3%AAn#cite_note-94) [[95]](https://vi.wikipedia.org/wiki/Chi%E1%BA%BFn_tranh_Tri%E1%BB%81u_Ti%C3%AAn#cite_note-95)
Ngày
[27 tháng 5](https://vi.wikipedia.org/wiki/27_th%C3%A1ng_5) năm 2009, Bắc Triều Tiên tuyên bố không tuân thủ hiệp định đình chiến (chấm dứt Chiến tranh liên Triều 1950-53) và cảnh báo khả năng đáp trả quân sự, khi mà trước đó ít ngày, Hàn Quốc tuyên bố tham gia Sáng kiến Phòng ngừa Phổ biến vũ khí hủy diệt hàng loạt (PSI) do Mỹ khởi xướng. Sự kiện này làm dấy lên lo ngại trong dư luận thế giới rằng có thể xảy ra Chiến Tranh Triều Tiên lần 2, đặc biệt là khi Triều Tiên đã thử thành công vũ khí hạt nhân ngày [25 tháng 5](https://vi.wikipedia.org/wiki/25_th%C3%A1ng_5), 2009.
## Giao tranh sau 1953
## Chú thích
[^](https://vi.wikipedia.org/wiki/Chi%E1%BA%BFn_tranh_Tri%E1%BB%81u_Ti%C3%AAn#cite_ref-1) [“Ngày này 29 tháng 8 năm 1950”](http://news.bbc.co.uk/onthisday/hi/dates/stories/august/29/newsid_3053000/3053107.stm). [BBC](https://vi.wikipedia.org/wiki/BBC). Truy cập ngày 15 tháng 8 năm 2007. [^](https://vi.wikipedia.org/wiki/Chi%E1%BA%BFn_tranh_Tri%E1%BB%81u_Ti%C3%AAn#cite_ref-2) [“Cựu chiến binh vụ Canada – Chiến tranh Triều Tiên”](http://www.vac-acc.gc.ca/general/sub.cfm?source=history/koreawar). Cựu chiến binh vụ Canada. Truy cập ngày 15 tháng 8 năm 2007. **Walker, Jack D.** [^](https://vi.wikipedia.org/wiki/Chi%E1%BA%BFn_tranh_Tri%E1%BB%81u_Ti%C3%AAn#cite_ref-3) [“Thống kê sơ lược về Chiến tranh Triều Tiên”](http://www.koreanwar-educator.org/topics/brief/brief_account_of_the_korean_war.htm). Truy cập ngày 15 tháng 8 năm 2007. [^](https://vi.wikipedia.org/wiki/Chi%E1%BA%BFn_tranh_Tri%E1%BB%81u_Ti%C3%AAn#cite_ref-frinvolvement_4-0) [“Sự tham chiến của Pháp vào Chiến tranh Triều Tiên”](http://www.info-france-usa.org/atoz/koreawar.asp). Đại sứ quán Pháp. Truy cập ngày 15 tháng 8 năm 2007. **Thomas, Nigel; Chappell, Mike (1986). The Korean War 1950-53. Oxford:** [^](https://vi.wikipedia.org/wiki/Chi%E1%BA%BFn_tranh_Tri%E1%BB%81u_Ti%C3%AAn#cite_ref-5) [Osprey Publishing](https://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Osprey_Publishing&action=edit&redlink=1). pp. 22–23. [ISBN 0-85045-685-1](https://vi.wikipedia.org/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/0850456851).
- ^
**a** **ă** [THE 60th ANNIVERSARY OF THE KOREAN WAR COMMEMORATION COMMITTEE](http://eng.koreanwar60.go.kr/20/2003100200.asp)
- ^
**a** **ă** **â** **b** [“Ministry of National Defense of Republic of Korea”](http://www.imhc.mil.kr/imhcroot/data/korea_view.jsp?seq=4&page=1). Truy cập ngày 28 tháng 5 năm 2011. [^](https://vi.wikipedia.org/wiki/Chi%E1%BA%BFn_tranh_Tri%E1%BB%81u_Ti%C3%AAn#cite_ref-8) [“Tất cả các tổn thất của Chiến tranh Triều Tiên”](http://www.aiipowmia.com/koreacw/kwkia_menu.html). Truy cập ngày 15 tháng 8 năm 2007. [^](https://vi.wikipedia.org/wiki/Chi%E1%BA%BFn_tranh_Tri%E1%BB%81u_Ti%C3%AAn#cite_ref-9) [“Quan hệ phòng thủ Vương quốc Anh và Triều Tiên”](http://www.britishembassy.gov.uk/servlet/Front?pagename=OpenMarket/Xcelerate/ShowPage&c=Page&cid=1101397831756). Văn phòng Tham tán Quốc phòng, Đại sứ quán Anh, Seoul. Truy cập ngày 15 tháng 8 năm 2007.
- ^
**a** **ă** [Hickey, Michael.](https://vi.wikipedia.org/wiki/Chi%E1%BA%BFn_tranh_Tri%E1%BB%81u_Ti%C3%AAn#cite_ref-Hickey_10-2) **â** [“Chiến tranh Triều Tiên: tổng quan”](http://www.bbc.co.uk/history/worldwars/coldwar/korea_hickey_04.shtml). Truy cập ngày 15 tháng 8 năm 2007. [^](https://vi.wikipedia.org/wiki/Chi%E1%BA%BFn_tranh_Tri%E1%BB%81u_Ti%C3%AAn#cite_ref-11) [“Thổ Nhĩ Kỳ trong Chiến tranh Triều Tiên”](http://www.korean-war.com/turkey.html). Truy cập ngày 15 tháng 8 năm 2007. [^](https://vi.wikipedia.org/wiki/Chi%E1%BA%BFn_tranh_Tri%E1%BB%81u_Ti%C3%AAn#cite_ref-veterans_12-0) [“Veterans Affairs Canada”](http://www.veterans.gc.ca/general/sub.cfm?source=history/koreawar/valour/epilogue). 6 tháng 10 năm 1998. Truy cập ngày 28 tháng 5 năm 2011. [^](https://vi.wikipedia.org/wiki/Chi%E1%BA%BFn_tranh_Tri%E1%BB%81u_Ti%C3%AAn#cite_ref-13) [Korean War 1950–53 | Australian War Memorial](http://www.awm.gov.au/atwar/korea.asp) [^](https://vi.wikipedia.org/wiki/Chi%E1%BA%BFn_tranh_Tri%E1%BB%81u_Ti%C3%AAn#cite_ref-14) [“](http://www.dailymotion.com/video/x2eo52_depart-du-bataillon-francais-051119). Tài liệu dạng phim tin tức cuộn lưu trữ của Pháp (Les Actualités Françaises). 11 tháng 5 năm 2003. Truy cập ngày 15 tháng 8 năm 2007. *Tiểu đoàn Pháp lên đường*” [^](https://vi.wikipedia.org/wiki/Chi%E1%BA%BFn_tranh_Tri%E1%BB%81u_Ti%C3%AAn#cite_ref-15) [http://www.armada.mil.co/?idcategoria=86359](http://www.armada.mil.co/?idcategoria=86359) [^](https://vi.wikipedia.org/wiki/Chi%E1%BA%BFn_tranh_Tri%E1%BB%81u_Ti%C3%AAn#cite_ref-defensie_16-0) [“Oprichting van Nederlands VN-detachement bestemd voor Korea”](http://www.defensie.nl/landmacht/cultureel/geschiedenis/de_koude_oorlog_%281945__1990%29/oprichting_van_nederlandse_vn-detachement_bestemd_voor_korea). Truy cập ngày 28 tháng 5 năm 2011. [^](https://vi.wikipedia.org/wiki/Chi%E1%BA%BFn_tranh_Tri%E1%BB%81u_Ti%C3%AAn#cite_ref-youtube_17-0) [“”Filipino Soldiers in the Korean War (video youtube)””](http://www.youtube.com/watch?v=9SBmEl3Gv60). Truy cập ngày 28 tháng 5 năm 2011.
- ^
**a** **ă** [“www.belgian-volunteercorps-korea.be.”](http://www.belgian-volunteercorps-korea.be/english/frontpage%20e.htm). Truy cập ngày 28 tháng 5 năm 2011. [^](https://vi.wikipedia.org/wiki/Chi%E1%BA%BFn_tranh_Tri%E1%BB%81u_Ti%C3%AAn#cite_ref-19) [New Zealand in the Korean War | NZHistory, New Zealand history online](http://www.nzhistory.net.nz/war/korean-war) [^](https://vi.wikipedia.org/wiki/Chi%E1%BA%BFn_tranh_Tri%E1%BB%81u_Ti%C3%AAn#cite_ref-20) [So. Africa in the Korean War](http://www.korean-war.com/soafrica.html) **Xu, Yan.** [^](https://vi.wikipedia.org/wiki/Chi%E1%BA%BFn_tranh_Tri%E1%BB%81u_Ti%C3%AAn#cite_ref-Xu_21-0) [“Chiến tranh Triều Tiên: Trong quan điểm Chi phí Hữu hiệu”](http://www.nyconsulate.prchina.org/eng/xw/t31430.htm). Tổng lãnh sự quán Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa tại New York. Truy cập ngày 15 tháng 8 năm 2007. **Chen, Hui; Hao Yan (2010-10-26).** [^](https://vi.wikipedia.org/wiki/Chi%E1%BA%BFn_tranh_Tri%E1%BB%81u_Ti%C3%AAn#cite_ref-H_22-0) [“183108：抗美援朝纪念馆公布朝鲜战争志愿军牺牲人数”](http://news.xinhuanet.com/politics/2010-10/26/c_12704233.htm)(Bằng tiếng Trung). Xinhuanet. Truy cập ngày 28 tháng 5 năm 2011. **Yang, Tiehu (2010-06-27).** [^](https://vi.wikipedia.org/wiki/Chi%E1%BA%BFn_tranh_Tri%E1%BB%81u_Ti%C3%AAn#cite_ref-L_23-0) [“徐焰少将：中国抗美援朝牺牲18万人”](http://society.people.com.cn/GB/86800/11980044.html)(Bằng tiếng Trung). People’s Daily Online. Truy cập ngày 28 tháng 5 năm 2011. **Кривошеев Г. Ф., Россия и СССР в войнах XX века: потери вооруженных сил. Статистическое исследование (Krivosheev G. F., Nga và Liên Xô trong những cuộc chiến của thế kỷ thứ 20: những tổn thất của Quân Đội. Greenhill nghiên cứu thống kê năm 1997,** [^](https://vi.wikipedia.org/wiki/Chi%E1%BA%BFn_tranh_Tri%E1%BB%81u_Ti%C3%AAn#cite_ref-24) **(bằng tiếng Nga)** [^](https://vi.wikipedia.org/wiki/Chi%E1%BA%BFn_tranh_Tri%E1%BB%81u_Ti%C3%AAn#cite_ref-25) [http://avalon.law.yale.edu/20th_century/kor001.asp](http://avalon.law.yale.edu/20th_century/kor001.asp) [^](https://vi.wikipedia.org/wiki/Chi%E1%BA%BFn_tranh_Tri%E1%BB%81u_Ti%C3%AAn#cite_ref-26) [“Tưởng nhớ cuộc chiến bị lãng quên: Triều Tiên, 1950-1953”](http://www.history.navy.mil/ac/korea/korea1.htm). Trung tâm Lịch sử Hải quân. Truy cập ngày 16 tháng 8 năm 2007. [^](https://vi.wikipedia.org/wiki/Chi%E1%BA%BFn_tranh_Tri%E1%BB%81u_Ti%C3%AAn#cite_ref-27) [“Chiến tranh chống Mỹ xâm lược và giúp đỡ Triều Tiên tại Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Triều Tiên”](http://english.people.com.cn/english/200010/26/eng20001026_53620.html). Nhật báo Nhân dân (bản tiếng Anh). Truy cập ngày 16 tháng 8 năm 2007. **James F, Schnabel.** [^](https://vi.wikipedia.org/wiki/Chi%E1%BA%BFn_tranh_Tri%E1%BB%81u_Ti%C3%AAn#cite_ref-28) [“Quân đội Hoa Kỳ trong Chiến tranh Triều Tiên, Chính sách và Hướng dẫn: Năm thứ nhất, Chương 1”](http://www.army.mil/cmh-pg/books/pd-c-01.htm). Truy cập ngày 19 tháng 8 năm 2007. [^](https://vi.wikipedia.org/wiki/Chi%E1%BA%BFn_tranh_Tri%E1%BB%81u_Ti%C3%AAn#cite_ref-29) [“Hiệp ước Sát nhập (Nhật Bản sát nhập Triều Tiên)”](http://www.isop.ucla.edu/eas/documents/kore1910.htm). Trung tâm Nghiên cứu Đông Á phối hợp của Đại học USC và UCLA. Truy cập ngày 19 tháng 8 năm 2007.
- ^
**a** **ă** [Goulden, Joseph C (1983).](https://vi.wikipedia.org/wiki/Chi%E1%BA%BFn_tranh_Tri%E1%BB%81u_Ti%C3%AAn#cite_ref-Goulden17_30-2) **â** *Triều Tiên: Câu chuyện chưa được kể về chiến tranh*. McGraw-Hill. tr. tr. 17. [ISBN](https://vi.wikipedia.org/wiki/ISBN) [0070235805](https://vi.wikipedia.org/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/0070235805). **Rustow, Dankwart A.** [^](https://vi.wikipedia.org/wiki/Chi%E1%BA%BFn_tranh_Tri%E1%BB%81u_Ti%C3%AAn#cite_ref-31) [“Trật tự thế giới thay đổi và có dấu hiệu cho sự thống nhất Triều Tiên”](http://www.hoseo.ac.kr/%7Ecss/institutes/archive/rustow.html). Viện nghiên cứu Trung-Xô, Đại học Hanyang. Truy cập ngày 19 tháng 8 năm 2007. **McCune, Shannon C (tháng 5 năm 1946), “Cơ bản địa lý cho biên giới Triều Tiên”,** [^](https://vi.wikipedia.org/wiki/Chi%E1%BA%BFn_tranh_Tri%E1%BB%81u_Ti%C3%AAn#cite_ref-32) *Far Eastern Quarterly*, tháng 5 năm 1946 (số. 5): 286–287 **Grajdanzev, Andrew (tháng 10 năm 1945), “Triều Tiên chia cắt”,** [^](https://vi.wikipedia.org/wiki/Chi%E1%BA%BFn_tranh_Tri%E1%BB%81u_Ti%C3%AAn#cite_ref-33) *Far Eastern Survey* **XIV**: 282 **Grajdanzev, Andrew,** [^](https://vi.wikipedia.org/wiki/Chi%E1%BA%BFn_tranh_Tri%E1%BB%81u_Ti%C3%AAn#cite_ref-34) *Lịch sử về chiếm đóng Triều Tiên* **I**(chương 4), tr. 16
- ^
**a** **ă** **â** [“Chiến tranh Triều Tiên, Hoa Kỳ và Liên Xô tại Triều Tiên”](http://www.fsmitha.com/h2/ch24kor.html). MacroHistory. Truy cập ngày 19 tháng 8 năm 2007. [^](https://vi.wikipedia.org/wiki/Chi%E1%BA%BFn_tranh_Tri%E1%BB%81u_Ti%C3%AAn#cite_ref-36) [“Chiến tranh Triều Tiên, 1950-1953, (trích dẫn từ Lịch sử Quân sự Mỹ, Volume 2 – bản mới 2005)”](http://www.army.mil/cmh-pg/books/AMH-V2/AMH%20V2/chapter8.htm). Truy cập ngày 19 tháng 8 năm 2007. **Lee Chong-sik (1978).** [^](https://vi.wikipedia.org/wiki/Chi%E1%BA%BFn_tranh_Tri%E1%BB%81u_Ti%C3%AAn#cite_ref-37) *Đảng Lao động Triều Tiên*. Ấn bản Viện Hoover.
- ^
**a** [Concharov, Sergei N; Lewis, John W. và Xue Litai (1995).](https://vi.wikipedia.org/wiki/Chi%E1%BA%BFn_tranh_Tri%E1%BB%81u_Ti%C3%AAn#cite_ref-UncertainPartners_38-1) **ă** *Những đồng minh bất thường: Stalin, Mao, và Chiến tranh Triều Tiên*. Stanford University Press. [ISBN](https://vi.wikipedia.org/wiki/ISBN) [0804725217](https://vi.wikipedia.org/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/0804725217). [^](https://vi.wikipedia.org/wiki/Chi%E1%BA%BFn_tranh_Tri%E1%BB%81u_Ti%C3%AAn#cite_ref-39) [Acheson, Dean](https://vi.wikipedia.org/wiki/Dean_Acheson)(1969). [. W.W. Norton, Inc. tr. tr.355–358.](http://www.mtholyoke.edu/acad/intrel/acheson4.htm) *Những năm của tôi ở Bộ ngoại giao*
- ^
**a** [Cumings, Bruce,](https://vi.wikipedia.org/wiki/Chi%E1%BA%BFn_tranh_Tri%E1%BB%81u_Ti%C3%AAn#cite_ref-Cumings.2C_Bruce_1981_40-1) **ă** *The Origins of the Korean war,*, Princeton University Press (1981, 1990) **Weathersby, Kathryn,** [^](https://vi.wikipedia.org/wiki/Chi%E1%BA%BFn_tranh_Tri%E1%BB%81u_Ti%C3%AAn#cite_ref-weathersby432_41-0) *The Soviet Role in the Early Phase of the Korean War,*The Journal of American-East Asian Relations 2, no. 4 (Winter 1993): 432 **Goncharov, Sergei N., Lewis, John W. and Xue Litai,** [^](https://vi.wikipedia.org/wiki/Chi%E1%BA%BFn_tranh_Tri%E1%BB%81u_Ti%C3%AAn#cite_ref-goncharov_42-0) *Uncertain Partners: Stalin, Mao, and the Korean War*(1993) **Mansourov, Aleksandr Y.,** [^](https://vi.wikipedia.org/wiki/Chi%E1%BA%BFn_tranh_Tri%E1%BB%81u_Ti%C3%AAn#cite_ref-mansourov94107_43-0) *Stalin, Mao, Kim, and China’s Decision to Enter the Korean War, September 16-15 tháng 10, 1950: New Evidence from the Russian Archives,*Cold War International History Project Bulletin, Issues 6-7 (Winter 1995/1996): 94-107 **Sudoplatov, Pavel Anatoli, Schecter, Jerrold L., and Schecter, Leona P.,** [^](https://vi.wikipedia.org/wiki/Chi%E1%BA%BFn_tranh_Tri%E1%BB%81u_Ti%C3%AAn#cite_ref-44) *Special Tasks: The Memoirs of an Unwanted Witness – A Soviet Spymaster*, Little Brown, Boston (1994)
- ^
**a** [Chiến tranh Triều Tiên từ tài liệu do Liên Xô cung cấp, “Đánh giá chính trị của Chiến tranh Triều Tiên, 1949-51 bởi Evgueni Bajanov. Tiến sĩ. Evgueni Bajanov là Giám đốc Học viện Các vấn đề đương đại, Bộ Ngoại giao Nga, Moskva, Nga. Bài này ban đầu được giới thiệu tại hội nghị về “Chiến tranh Triều Tiên: Một sự đánh giá về ghi chép lịch sử,” được tổ chứ ngày 24-25 tháng 7 năm 1995 tại Đại học Georgetown, Washington, DC, và được bảo trợ bởi Hội Triều Tiên, Hội Triều-Mỹ và Đại học Georgetown.](https://vi.wikipedia.org/wiki/Chi%E1%BA%BFn_tranh_Tri%E1%BB%81u_Ti%C3%AAn#cite_ref-kimsoft1949_45-1) **ă** [[1]](http://www.kimsoft.com/2001/ussr-kr.htm)
- ^
**a** **ă** **â** [[2]](http://vanhoanghean.com.vn/goc-nhin-van-hoa/nhin-ra-the-gioi/854-mao-trach-dong-va-chien-tranh-trieu-tien.html) [^](https://vi.wikipedia.org/wiki/Chi%E1%BA%BFn_tranh_Tri%E1%BB%81u_Ti%C3%AAn#cite_ref-47) [http://www.theguardian.com/world/2000/jan/18/johngittings.martinkettle](http://www.theguardian.com/world/2000/jan/18/johngittings.martinkettle)
- ^
**a** [Roy E. Appleman](https://vi.wikipedia.org/wiki/Chi%E1%BA%BFn_tranh_Tri%E1%BB%81u_Ti%C3%AAn#cite_ref-Yalu_48-1) **ă** [South To The Naktong, North To The Yalu](http://www.kmike.com/Appleman/Chapter2.htm), CHAPTER II Armed Forces of North and South Korea
- ^
**a** **ă** **â** **b** [Appleman, Roy E (1998).](https://vi.wikipedia.org/wiki/Chi%E1%BA%BFn_tranh_Tri%E1%BB%81u_Ti%C3%AAn#cite_ref-Appleman_49-4) **c** [. Bộ Lục quân. tr. phần. 15, các trang 381, 545, 771, 719.](http://www.army.mil/cmh/books/korea/20-2-1/toc.htm) *Phía nam Naktong, phía bắc Sôn Áp Lục* [ISBN](https://vi.wikipedia.org/wiki/ISBN) [0160019184](https://vi.wikipedia.org/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/0160019184). [^](https://vi.wikipedia.org/wiki/Chi%E1%BA%BFn_tranh_Tri%E1%BB%81u_Ti%C3%AAn#cite_ref-50) [Lịch sử Úc: Chiến tranh Triều Tiên (1950-1953)](http://www.australianhistory.org/korean-war.php) **Tổng thống Harry S. Truman (25 tháng 6 năm 1950). “** [^](https://vi.wikipedia.org/wiki/Chi%E1%BA%BFn_tranh_Tri%E1%BB%81u_Ti%C3%AAn#cite_ref-51) *“. Thư viện Truman. Truy cập ngày 20-08-2007.* [Giải pháp đề ngày 25 tháng 6 của Hội đồng Bảo an Liên hiệp quốc kêu gọi Bắc Triều Tiên rút quân về vĩ tuyến 38 và ngưng các cuộc tấn công thù nghịch giữa Nam và Bắc Triều Tiên](http://www.trumanlibrary.org/whistlestop/study_collections/korea/large/week1/kw_3_1.htm) [^](https://vi.wikipedia.org/wiki/Chi%E1%BA%BFn_tranh_Tri%E1%BB%81u_Ti%C3%AAn#cite_ref-52) [LaFeber, Walter](https://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Walter_LaFeber&action=edit&redlink=1)(1997). *Mỹ, Nga và Chiến tranh lạnh, 1945-1996 (8ª ed.)*. Nhà xuất bản McGraw-Hill. **Gromyko, Andrei A.** [^](https://vi.wikipedia.org/wiki/Chi%E1%BA%BFn_tranh_Tri%E1%BB%81u_Ti%C3%AAn#cite_ref-53) [“Về sự can thiệp của Mỹ tại Triều Tiên, 1950”](http://www.fordham.edu/halsall/mod/1950-gromyko-korea.html). Modern History Sourcebook. Truy cập 21-08- 2007.
- ^
**a** **ă** **â** [Rummel, R.J.](https://vi.wikipedia.org/wiki/Chi%E1%BA%BFn_tranh_Tri%E1%BB%81u_Ti%C3%AAn#cite_ref-SOD_54-3) **b** [. tr. Chương 10, Thống kê về các vụ tàn sát dân sự của Bắc Hàn, ước tính, tính toán, và nguồn. Truy cập ngày 9 tháng 11 năm 2010.](http://www.hawaii.edu/powerkills/SOD.CHAP10.HTM) *Thống kê về tàn sái dân sự*
- ^
**a** **ă** **â** **b** **c** **d** **đ** **e** [Schnabel, James F (1992).](https://vi.wikipedia.org/wiki/Chi%E1%BA%BFn_tranh_Tri%E1%BB%81u_Ti%C3%AAn#cite_ref-Schnabel_55-8) **ê** [. Trung tâm Lịch sử Quân sự. tr. 155–192, 212, 304.](http://www.army.mil/cmh/books/P&D.HTM) *Quân đội Hoa Kỳ trong Chiến tranh Triều Tiên: Chính sách và Hướng dẫn: Năm đầu tiên* [ISBN](https://vi.wikipedia.org/wiki/ISBN) [0-16-035955-4](https://vi.wikipedia.org/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/0-16-035955-4).
- ^
**a** [Viện Lịch sử Quân sự Triều Tiên.](https://vi.wikipedia.org/wiki/Chi%E1%BA%BFn_tranh_Tri%E1%BB%81u_Ti%C3%AAn#cite_ref-KIMH_56-1) **ă** *Chiến tranh Triều Tiên: Viện lịch sử Quân sự Triều Tiên bộ 3 cuốn*. Bison Books, Ấn bản Đại Học Nebraska. tr. cuốn 1, tr.730, cuốn 2, tr. 512–529. [ISBN](https://vi.wikipedia.org/wiki/ISBN) [0803277946](https://vi.wikipedia.org/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/0803277946). **Donovan, Robert J (1996).** [^](https://vi.wikipedia.org/wiki/Chi%E1%BA%BFn_tranh_Tri%E1%BB%81u_Ti%C3%AAn#cite_ref-57) *Những năm náo động: Nhiệm kỳ tổng thống của Harry S. Truman 1949-1953*. Ấn bản Đại học Missouri. tr. tr. 285. [ISBN](https://vi.wikipedia.org/wiki/ISBN) [0826210856](https://vi.wikipedia.org/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/0826210856). **Cohen, Eliot A; Gooch, John (2005).** [^](https://vi.wikipedia.org/wiki/Chi%E1%BA%BFn_tranh_Tri%E1%BB%81u_Ti%C3%AAn#cite_ref-58) *Những điều không may về quân sự: Mổ xẻ nguyên nhân thất bại trong chiến tranh*. Ấn bản Tự do. tr. tr. 165–195. [ISBN](https://vi.wikipedia.org/wiki/ISBN) [0743280822](https://vi.wikipedia.org/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/0743280822). **Hopkins, William (1986).** [^](https://vi.wikipedia.org/wiki/Chi%E1%BA%BFn_tranh_Tri%E1%BB%81u_Ti%C3%AAn#cite_ref-59) *Không kèn trống: Thủy quân lục chiến tại Hồ Chosin*. Algonquin. **Chuẩn đô đốc Doyle, James H; Mayer, Arthur J (tháng 4 năm 1979), “Tháng 12 năm 1950 tại Hungnam”,** [^](https://vi.wikipedia.org/wiki/Chi%E1%BA%BFn_tranh_Tri%E1%BB%81u_Ti%C3%AAn#cite_ref-60) *U.S. Naval Institute Proceedings*, vol. 105 (no. 4): pp. 44–65 **Watson, Robert J; Schnabel, James F. (1998).** [^](https://vi.wikipedia.org/wiki/Chi%E1%BA%BFn_tranh_Tri%E1%BB%81u_Ti%C3%AAn#cite_ref-61) *Bộ tổng tư lệnh và Chính sách quốc gia, 1950-1951, Chiến tranh Triều Tiên, 1951-1953, Chiến tranh Triều Tiên (Lịch sử Bộ tổng tham mưu, quyển III, phần I và II)*. Văn phòng Lịch sử kết hợp, Văn phòng Tổng tư lệnh Liên quân Hoa Kỳ. tr. phần 1, tr. v; phần 2, tr. 614. **Tướng tư lệnh, Không lực Viễn Đông (1951),** [^](https://vi.wikipedia.org/wiki/Chi%E1%BA%BFn_tranh_Tri%E1%BB%81u_Ti%C3%AAn#cite_ref-62) *Bản ghi nhớ gởi Tư lệnh Không đoàn Oanh tạc cơ 98, Okinawa* [^](https://vi.wikipedia.org/wiki/Chi%E1%BA%BFn_tranh_Tri%E1%BB%81u_Ti%C3%AAn#cite_ref-63) [“Tiểu sử Lý Thừa Vãn: Lý chỉ trích các cuộc tiếp xúc hòa bình”](http://korea50.army.mil/history/biographies/rhee.shtml). Tiểu sử Tưởng niệm Chiến tranh Triều Tiên. Truy cập ngày 22 tháng 8 năm 2007. [^](https://vi.wikipedia.org/wiki/Chi%E1%BA%BFn_tranh_Tri%E1%BB%81u_Ti%C3%AAn#cite_ref-64) [Xu, Yan](https://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Xu_Yan&action=edit&redlink=1)(29 tháng 7 năm 2003). [“Chiến tranh Triều Tiên: trong quan điểm chi phí hữu hiệu”](http://www.nyconsulate.prchina.org/eng/xw/t31430.htm). Tổng lãnh sự quán Trung Hoa tại New York. Truy cập ngày 12 tháng 8 năm 2007. **CW2 Sewell, Stephen L.** [^](https://vi.wikipedia.org/wiki/Chi%E1%BA%BFn_tranh_Tri%E1%BB%81u_Ti%C3%AAn#cite_ref-65) [“Các phi cơ của Không lực Viễn đông và Liên hiệp quốc sử dụng tại Triều Tiên và mất mát từng loại”](http://korean-war.com/AirWar/AircraftType-LossList.html). Korean-War.com. Truy cập ngày 22 tháng 8 năm 2007. [^](https://vi.wikipedia.org/wiki/Chi%E1%BA%BFn_tranh_Tri%E1%BB%81u_Ti%C3%AAn#cite_ref-66) [“Các phi công xuất sắc trong Chiến tranh Triều Tiên, các phi công phản lực cơ USAF F-86 Sabre”](http://www.acepilots.com/korea_aces.html). AcePilots.com. Truy cập ngày 22 tháng 8 năm 2007. [^](https://vi.wikipedia.org/wiki/Chi%E1%BA%BFn_tranh_Tri%E1%BB%81u_Ti%C3%AAn#cite_ref-thyngcite_67-0) [“Harrison R. Thyng”](http://sabre-pilots.org/classics/v101thyng.htm). Các phản lực cơ cổ điển Sabre. Truy cập ngày 24 tháng 12 năm 2015. Đã bỏ qua tham số không rõ
|accessyear=(
[trợ giúp](https://en.wikipedia.org/wiki/Help:CS1_errors#parameter_ignored)) [^](https://vi.wikipedia.org/wiki/Chi%E1%BA%BFn_tranh_Tri%E1%BB%81u_Ti%C3%AAn#cite_ref-autogenerated1_68-0) [Cumings, Bruce](https://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Bruce_Cumings&action=edit&redlink=1)(1997). *Korea’s Place in the Sun: A History*. WW Norton & Company. tr. 289–92. [ISBN](https://vi.wikipedia.org/wiki/ISBN) [0393316815](https://vi.wikipedia.org/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/0393316815). **Knightley, Phillip (1982).** [^](https://vi.wikipedia.org/wiki/Chi%E1%BA%BFn_tranh_Tri%E1%BB%81u_Ti%C3%AAn#cite_ref-69) *The First Casualty: The War Correspondent as Hero, Propagandist and Myth-maker*. Quartet. tr. 334. [ISBN](https://vi.wikipedia.org/wiki/ISBN) [080186951X](https://vi.wikipedia.org/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/080186951X). [^](https://vi.wikipedia.org/wiki/Chi%E1%BA%BFn_tranh_Tri%E1%BB%81u_Ti%C3%AAn#cite_ref-70) [Panikkar, Kavalam Madhava](https://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Kavalam_Madhava_Panikkar&action=edit&redlink=1)(1981). *In Two Chinas: Memoirs of a Diplomat*. Hyperion Press. [ISBN](https://vi.wikipedia.org/wiki/ISBN) [0830500138](https://vi.wikipedia.org/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/0830500138). [^](https://vi.wikipedia.org/wiki/Chi%E1%BA%BFn_tranh_Tri%E1%BB%81u_Ti%C3%AAn#cite_ref-71) [Truman, Harry S](https://vi.wikipedia.org/wiki/Harry_S._Truman)(1955–1956). *Memoirs (2 volumes)*. Doubleday. vol. II, pp. 394–5. [ISBN](https://vi.wikipedia.org/wiki/ISBN) [156852062X](https://vi.wikipedia.org/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/156852062X). **Hasbrouck, SV (1951).** [^](https://vi.wikipedia.org/wiki/Chi%E1%BA%BFn_tranh_Tri%E1%BB%81u_Ti%C3%AAn#cite_ref-72) *memo to file (ngày 7 tháng 11 năm 1951), G-3 Operations file, box 38-A*. Library of Congress **Army Chief of Staff (1951).** [^](https://vi.wikipedia.org/wiki/Chi%E1%BA%BFn_tranh_Tri%E1%BB%81u_Ti%C3%AAn#cite_ref-73) *memo to file (ngày 20 tháng 11 năm 1951), G-3 Operations file, box 38-A*. Library of Congress. **Watson, Robert J; Schnabel, James F. (1998).** [^](https://vi.wikipedia.org/wiki/Chi%E1%BA%BFn_tranh_Tri%E1%BB%81u_Ti%C3%AAn#cite_ref-74) *The Joint Chiefs of Staff and National Policy, 1950–1951, The Korean War and 1951–1953, The Korean War (History of the Joint Chiefs of Staff, Volume III, Parts I and II)*. Office of Joint History, Office of the Chairman of the Joint Chiefs of Staff. part 1, p. v; part 2, p. 614. **Commanding General, Far East Air Force (1951).** [^](https://vi.wikipedia.org/wiki/Chi%E1%BA%BFn_tranh_Tri%E1%BB%81u_Ti%C3%AAn#cite_ref-75) *Memo to 98th Bomb Wing Commander, Okinawa*. **Far East Command G-2 Theater Intelligence (1951).** [^](https://vi.wikipedia.org/wiki/Chi%E1%BA%BFn_tranh_Tri%E1%BB%81u_Ti%C3%AAn#cite_ref-76) *Résumé of Operation, Record Group 349, box 752*. **Toussaint, Éric (11 tháng 4 năm 2006).** [^](https://vi.wikipedia.org/wiki/Chi%E1%BA%BFn_tranh_Tri%E1%BB%81u_Ti%C3%AAn#cite_ref-77) [“Nam Hàn: sự thần kỳ hé mở”](http://www.cadtm.org/article.php3?id_article=1847). Ủy ban xóa nợ thế giới thứ ba của Bỉ. Truy cập ngày 22 tháng 8 năm 2007. [^](https://vi.wikipedia.org/wiki/Chi%E1%BA%BFn_tranh_Tri%E1%BB%81u_Ti%C3%AAn#cite_ref-78) [“Tiết lộ vụ tàn sát tập thể kinh hoàng ở Hàn Quốc năm 1950”](http://dantri.com.vn/the-gioi/tiet-lo-vu-tan-sat-tap-the-kinh-hoang-o-han-quoc-nam-1950-233378.htm). [Báo điện tử Dân Trí](https://vi.wikipedia.org/wiki/D%C3%A2n_tr%C3%AD_%28b%C3%A1o%29). 21 tháng 5 năm 2008. Truy cập 8 tháng 2 năm 2015. **Choe, Sang-Hun (25 tháng 6 năm 2007).** [^](https://vi.wikipedia.org/wiki/Chi%E1%BA%BFn_tranh_Tri%E1%BB%81u_Ti%C3%AAn#cite_ref-79) [“Nữa thế kỷ chờ một người chồng bị Bắc Triều Tiên bắt cóc”](http://www.iht.com/articles/2007/06/25/news/missing.php). Báo International Herald Tribune:Á châu Thái Bình Dương. Truy cập ngày 22 tháng 8 năm 2007. [^](https://vi.wikipedia.org/wiki/Chi%E1%BA%BFn_tranh_Tri%E1%BB%81u_Ti%C3%AAn#cite_ref-80) [“Nam Hàn hối tiếc vụ người tị nạn lẫn lộn với binh sĩ địch”](http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/asia-pacific/6274297.stm). Đài truyền thông Vương quốc Anh (BBC). 18 tháng 1 năm 2007. Truy cập ngày 22 tháng 8 năm 2007. **Carlson, Lewis H (2003).** [^](https://vi.wikipedia.org/wiki/Chi%E1%BA%BFn_tranh_Tri%E1%BB%81u_Ti%C3%AAn#cite_ref-81) *Tưởng nhớ các tù binh của một cuộc chiến bị lãng quên: Lịch sử kể lại về tù binh Chiến tranh Triều Tiên*. St. Martin’s Griffin. [ISBN](https://vi.wikipedia.org/wiki/ISBN) [0312310072](https://vi.wikipedia.org/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/0312310072). **Lakshmanan, Indira A.R (1999).** [^](https://vi.wikipedia.org/wiki/Chi%E1%BA%BFn_tranh_Tri%E1%BB%81u_Ti%C3%AAn#cite_ref-82) [“Vụ tàn sát Đồi 303”](http://www.rt66.com/%7Ekorteng/SmallArms/hill303.htm). Boston Globe. Truy cập ngày 22 tháng 8 năm 2007. **Van Zandt, James E (Tháng 2 năm 2003).** [^](https://vi.wikipedia.org/wiki/Chi%E1%BA%BFn_tranh_Tri%E1%BB%81u_Ti%C3%AAn#cite_ref-83) [“`Anh sắp phải chết, một cái chết kinh hoàng’ – Chiến tranh Triều Tiên – tội ác mà quân Bắc Hàn gây ra trong Chiến tranh Triều Tiên”](http://archive.is/6I7O). VFW Magazine. [Bản gốc](http://findarticles.com/p/articles/mi_m0LIY/is_6_90/ai_97756107)lưu trữ ngày 9 tháng 7 năm 2012. Truy cập ngày 22 tháng 8 năm 2007. [^](https://vi.wikipedia.org/wiki/Chi%E1%BA%BFn_tranh_Tri%E1%BB%81u_Ti%C3%AAn#cite_ref-84) [. Bộ Cựu chiến binh.](http://www1.va.gov/vhi/docs/pow_www.pdf) *Cựu tù binh chiến tranh Mỹ* **Lee, Sookyung (2007).** [^](https://vi.wikipedia.org/wiki/Chi%E1%BA%BFn_tranh_Tri%E1%BB%81u_Ti%C3%AAn#cite_ref-85) [“Ít khi biết đến, nhưng vẫn chưa quên, tù binh chiến tranh Nam Hàn kể chuyện của họ”](http://www.aiipowmia.com/inter27/in250107skoreapw.html). AII POW-MIA InterNetwork. Truy cập ngày 22 tháng 8 năm 2007. [^](https://vi.wikipedia.org/wiki/Chi%E1%BA%BFn_tranh_Tri%E1%BB%81u_Ti%C3%AAn#cite_ref-86) [“Tù binh chiến tranh Nam Hàn mừng rỡ vì trốn thoát”](http://news.bbc.co.uk/2/hi/asia-pacific/3409835.stm). Đài truyền thông BBC. 19-01-2004]]. Truy cập ngày 22 tháng 8 năm 2007. [^](https://vi.wikipedia.org/wiki/Chi%E1%BA%BFn_tranh_Tri%E1%BB%81u_Ti%C3%AAn#cite_ref-87) [http://kienthuc.net.vn/kim-chi-da-lua/46-hinh-anh-cuc-soc-ve-cuoc-chien-trieu-tien-1-222525.html?p=12](http://kienthuc.net.vn/kim-chi-da-lua/46-hinh-anh-cuc-soc-ve-cuoc-chien-trieu-tien-1-222525.html?p=12).
|tựa đề=trống hay bị thiếu (
[trợ giúp](https://en.wikipedia.org/wiki/Help:CS1_errors#citation_missing_title)) [^](https://vi.wikipedia.org/wiki/Chi%E1%BA%BFn_tranh_Tri%E1%BB%81u_Ti%C3%AAn#cite_ref-88) [“Dữ liệu về Bắc Triều Tiên”](https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/kn.html). CIA World Factbook. 20 tháng 9 năm 2007. Truy cập ngày 1 tháng 10 năm 2007. [^](https://vi.wikipedia.org/wiki/Chi%E1%BA%BFn_tranh_Tri%E1%BB%81u_Ti%C3%AAn#cite_ref-89) [“Dữ liệu về Hàn Quốc”](https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ks.html). CIA World Factbook. 20 tháng 9 năm 2007. Truy cập ngày 1 tháng 10 năm 2007. **Plunk, Daryl M. “South Korea’s Kwangju Incident Revisited.” Asian Studies Backgrounder No. 35 (September 16) 1985: p. 5.** [^](https://vi.wikipedia.org/wiki/Chi%E1%BA%BFn_tranh_Tri%E1%BB%81u_Ti%C3%AAn#cite_ref-90) [^](https://vi.wikipedia.org/wiki/Chi%E1%BA%BFn_tranh_Tri%E1%BB%81u_Ti%C3%AAn#cite_ref-91) [“Flashback: The Kwangju massacre”](http://news.bbc.co.uk/2/hi/asia-pacific/752055.stm). *BBC News*. 17 tháng 5 năm 2000. [^](https://vi.wikipedia.org/wiki/Chi%E1%BA%BFn_tranh_Tri%E1%BB%81u_Ti%C3%AAn#cite_ref-92) [http://motthegioi.vn/quoc-te/thi-su-quoc-te/han-quoc-truc-xuat-mot-han-kieu-vi-dam-ca-ngoi-trieu-tien-142352.html](http://motthegioi.vn/quoc-te/thi-su-quoc-te/han-quoc-truc-xuat-mot-han-kieu-vi-dam-ca-ngoi-trieu-tien-142352.html) **Gonyea, Don (7 tháng 8 năm 2007).** [^](https://vi.wikipedia.org/wiki/Chi%E1%BA%BFn_tranh_Tri%E1%BB%81u_Ti%C3%AAn#cite_ref-93) [“Hoa Kỳ, Nam Hàn khác với Bắc Hàn”](http://www.npr.org/templates/story/story.php?storyId=14232869). Truyền thanh Công cộng Quốc gia (NPR). Truy cập ngày 22 tháng 8 năm 2007. [^](https://vi.wikipedia.org/wiki/Chi%E1%BA%BFn_tranh_Tri%E1%BB%81u_Ti%C3%AAn#cite_ref-94) [“Bắc Hàn đồng ý cho phép các thanh sát viên hạt nhân”](http://www.npr.org/templates/story/story.php?storyId=14232535). Truyền thanh Công cộng Quốc gia (NPR). 7 tháng 8 năm 2007. Truy cập ngày 22 tháng 8 năm 2007. **Goldenberg, Suzanne (5 tháng 8 năm 2007).** [^](https://vi.wikipedia.org/wiki/Chi%E1%BA%BFn_tranh_Tri%E1%BB%81u_Ti%C3%AAn#cite_ref-95) [“Việc thay đổi chính sách mang lại hy vọng cho Hoa Kỳ sự thành công về Bắc Hàn”](http://www.smh.com.au/news/world/policy-shift-offers-us-hope-of-n-korea-success/2007/09/04/1188783237179.html). Sydney Morning Herald. Truy cập ngày 22 tháng 8 năm 2007.
## Liên kết ngoài
|
|![]()
[Chiến tranh Triều Tiên](https://commons.wikimedia.org/wiki/Category:Korean_War?uselang=vi) [Trung tâm Nghiên cứu Chiến tranh Triều Tiên](http://www.koreanwarcenter.org/index.html) [Tài liệu Chiến tranh Triều Tiên](http://www.rt66.com/%7Ekorteng/SmallArms/) [Đài tưởng niệm Trẻ em Chiến tranh Triều Tiên](http://www.koreanchildren.org/) [Cao đẳng Calvin, Ảnh hưởng của chiến tranh lên nhân dân Triều Tiên](http://www.calvin.edu/news/releases/2001_02/korea.htm) [Facts and texts on the War](http://www.paulnoll.com/Korea/War/index.html) [BBC: Tiến hành Quân sự của Mỹ trong Chiến tranh Triều Tiên](http://www.bbc.co.uk/history/war/coldwar/korea_usa_01.shtml) [Chiến tranh hàn quốc triều tiên](http://chientranhhanquoctrieutien.thoi.su/) [Tộc ác chống người Mỹ trong Chiến tranh Triều Tiên](http://www.koreanwar-educator.org/topics/atrocities.htm#types) [Tội ác do người Mỹ gây ra trong Chiến tranh Triều Tiên](http://www.hartford-hwp.com/archives/55a/099.html) [Một loạt 27 bản đồ diễn tả động thái của mặt trận](http://www.cotf.edu/ete/images/modules/korea/koreanw.mov) [Minh hoạ các chiến dịch năm 1950](http://www.geocities.jp/whis_shosin/koreanwar1950english.html) [Minh hoạ các chiến dịch năm 1951](http://www.geocities.jp/whis_shosin/koreanwar1951english.html) [Phim về tù binh chiến tranh, nhồi sọ và Chiến tranh Triều Tiên](http://fornits.com/anonanon/articles/200103/20010330-258.htm) [Tài liệu lưu trữ điện tử của Đài truyền hình CBC- Những anh hùng bị lãng quên: Canada và Chiến tranh Triều Tiên](http://archives.cbc.ca/IDD-1-71-112/conflict_war/korea/) [Trung Hoa kỷ niệm 50 năm Đài Tưởng niệm Chiến tranh Triều Tiên](http://www.china.org.cn/e-America/index.htm) [Thể loại](https://vi.wikipedia.org/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i): [Chiến tranh Triều Tiên](https://vi.wikipedia.org/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Chi%E1%BA%BFn_tranh_Tri%E1%BB%81u_Ti%C3%AAn) [Chiến tranh liên quan tới Thổ Nhĩ Kỳ](https://vi.wikipedia.org/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Chi%E1%BA%BFn_tranh_li%C3%AAn_quan_t%E1%BB%9Bi_Th%E1%BB%95_Nh%C4%A9_K%E1%BB%B3) [Lịch sử Triều Tiên](https://vi.wikipedia.org/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:L%E1%BB%8Bch_s%E1%BB%AD_Tri%E1%BB%81u_Ti%C3%AAn) [Xung đột năm 1950](https://vi.wikipedia.org/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Xung_%C4%91%E1%BB%99t_n%C4%83m_1950) [Xung đột năm 1951](https://vi.wikipedia.org/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Xung_%C4%91%E1%BB%99t_n%C4%83m_1951) [Xung đột năm 1952](https://vi.wikipedia.org/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Xung_%C4%91%E1%BB%99t_n%C4%83m_1952) [Xung đột năm 1953](https://vi.wikipedia.org/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Xung_%C4%91%E1%BB%99t_n%C4%83m_1953) [Chiến tranh liên quan tới Pháp](https://vi.wikipedia.org/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Chi%E1%BA%BFn_tranh_li%C3%AAn_quan_t%E1%BB%9Bi_Ph%C3%A1p) [Chiến tranh liên quan tới Nhật Bản](https://vi.wikipedia.org/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Chi%E1%BA%BFn_tranh_li%C3%AAn_quan_t%E1%BB%9Bi_Nh%E1%BA%ADt_B%E1%BA%A3n) [Chiến tranh liên quan tới Hàn Quốc](https://vi.wikipedia.org/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Chi%E1%BA%BFn_tranh_li%C3%AAn_quan_t%E1%BB%9Bi_H%C3%A0n_Qu%E1%BB%91c) [Chiến tranh liên quan tới Thái Lan](https://vi.wikipedia.org/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Chi%E1%BA%BFn_tranh_li%C3%AAn_quan_t%E1%BB%9Bi_Th%C3%A1i_Lan) [Chiến tranh liên quan tới Anh](https://vi.wikipedia.org/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Chi%E1%BA%BFn_tranh_li%C3%AAn_quan_t%E1%BB%9Bi_Anh) [Chiến tranh liên quan tới Hoa Kỳ](https://vi.wikipedia.org/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Chi%E1%BA%BFn_tranh_li%C3%AAn_quan_t%E1%BB%9Bi_Hoa_K%E1%BB%B3) **Bài viết mới trên TÌNH YÊU CUỘC SỐNG** [Chào ngày mới 26 tháng 7](https://hoangkimlong.wordpress.com/2015/07/25/chao-ngay-moi-26-thang-7-2/) [Gọi đôi](https://hoangkimlong.wordpress.com/2015/07/25/goi-doi/) [Chào ngày mới 25 tháng 7](https://hoangkimlong.wordpress.com/2015/07/24/chao-ngay-moi-25-thang-7-2/) [Mảnh đạn trong người](https://hoangkimlong.wordpress.com/2015/07/24/manh-dan-trong-nguoi/) [Chào ngày mới 24 tháng 7](https://hoangkimlong.wordpress.com/2015/07/23/chao-ngay-moi-24-thang-7-2/) [Năm tháng đó là em](https://hoangkimlong.wordpress.com/2015/07/23/nam-thang-do-la-em/) [Chào ngày mới 23 tháng 7](https://hoangkimlong.wordpress.com/2015/07/22/chao-ngay-moi-23-thang-7-2/) [Chào ngày mới 22 tháng 7](https://hoangkimlong.wordpress.com/2015/07/22/chao-ngay-moi-22-thang-7-2/) [Thăm Borlaug và Hemingway ở CIANO](https://hoangkimlong.wordpress.com/2015/07/22/tham-borlaug-va-hemingway-o-ciano/) [Chào ngày mới 20 tháng 7](https://hoangkimlong.wordpress.com/2015/07/20/chao-ngay-moi-20-thang-7-2/) [Biển Đông vạn dặm](https://hoangkimlong.wordpress.com/2015/07/20/bien-dong-van-dam-8/) [Chào ngày mới 19 tháng 7](https://hoangkimlong.wordpress.com/2015/07/18/chao-ngay-moi-19-thang-7-2/) [Chào ngày mới 18 tháng 7](https://hoangkimlong.wordpress.com/2015/07/17/chao-ngay-moi-18-thang-7-2/) [Chào ngày mới 17 tháng 7](https://hoangkimlong.wordpress.com/2015/07/17/chao-ngay-moi-17-thang-7-2/) [Lớp học trên đồng ĐăkGlong Oxfam](https://hoangkimlong.wordpress.com/2015/07/17/lop-hoc-tren-dong-dakglong-oxfam/) [Chào ngày mới 16 tháng 7](https://hoangkimlong.wordpress.com/2015/07/17/chao-ngay-moi-16-thang-7-2/) [Từ Mekong nhớ Neva](https://hoangkimlong.wordpress.com/2015/07/17/tu-mekong-nho-neva/) [Chào ngày mới 15 tháng 7](https://hoangkimlong.wordpress.com/2015/07/14/chao-ngay-moi-15-thang-7-2/) [Ngày mới yêu thương](https://hoangkimlong.wordpress.com/2015/07/14/ngay-moi-yeu-thuong-5/) [Chào ngày mới 14 tháng 7](https://hoangkimlong.wordpress.com/2015/07/13/chao-ngay-moi-14-thang-7-2/) [Chào ngày mới 13 tháng 7](https://hoangkimlong.wordpress.com/2015/07/12/cha0-ngay-moi-13-thang-7/) [Mạc triều trong sử Việt](https://hoangkimlong.wordpress.com/2015/07/12/mac-trieu-trong-su-viet/) [Chào ngày mới 12 tháng 7](https://hoangkimlong.wordpress.com/2015/07/12/chao-ngay-moi-12-thang-7-2/) [Thầy bạn là lộc xuân cuộc đời](https://hoangkimlong.wordpress.com/2015/07/12/thay-ban-la-loc-xuan-cuoc-doi-2/) [Giấc mơ tình yêu cuộc sống](https://hoangkimlong.wordpress.com/2015/07/11/giac-mo-tinh-yeu-cuoc-song/) [Chào ngày mới 11 tháng 7](https://hoangkimlong.wordpress.com/2015/07/10/chao-ngay-moi-11-thang-7-2/) [Khoảnh khắc tuyệt đẹp](https://hoangkimlong.wordpress.com/2015/07/10/khoanh-khac-tuyet-dep/) [Tiếng Anh cho em](https://hoangkimlong.wordpress.com/2015/07/10/tieng-anh-cho-em-5/) [Tháng Bảy mưa Ngâu](https://hoangkimlong.wordpress.com/2015/07/09/thang-bay-mua-ngau-2/) [Chào ngày mới 10 tháng 7](https://hoangkimlong.wordpress.com/2015/07/09/chao-ngay-moi-10-thang-7-2/) [Biển Đông vạn dặm](https://hoangkimlong.wordpress.com/2015/07/08/bien-dong-van-dam-7/) [Chào ngày mới 9 tháng 7](https://hoangkimlong.wordpress.com/2015/07/08/chao-ngay-moi-9-thang-7-2/) [Đợi mưa](https://hoangkimlong.wordpress.com/2015/07/08/doi-mua/) [Ngày mới yêu thương](https://hoangkimlong.wordpress.com/2015/07/08/ngay-moi-yeu-thuong-4/) [Chào ngày mới 8 tháng 7](https://hoangkimlong.wordpress.com/2015/07/07/chao-ngay-moi-8-thang-7-2/) [Chào ngày mới 7 tháng 7](https://hoangkimlong.wordpress.com/2015/07/06/chao-ngay-moi-7-thang-7-2/) [Chào ngày mới 6 tháng 7](https://hoangkimlong.wordpress.com/2015/07/06/chao-ngay-moi-6-thang-7-2/) [Dưới đáy đại dương là Ngọc](https://hoangkimlong.wordpress.com/2015/07/06/duoi-day-dai-duong-la-ngoc/) [Lộc xuân cuộc đời](https://hoangkimlong.wordpress.com/2015/07/05/loc-xuan-cuoc-doi-10/) [Chào ngày mới 5 tháng 7](https://hoangkimlong.wordpress.com/2015/07/04/chao-ngay-moi-5-thang-7-2/) [Ngày mới yêu thương](https://hoangkimlong.wordpress.com/2015/07/04/ngay-moi-yeu-thuong-3/) [Biển Đông vạn dặm](https://hoangkimlong.wordpress.com/2015/07/04/bien-dong-van-dam-6/) [Chào ngày mới 4 tháng 7](https://hoangkimlong.wordpress.com/2015/07/04/chao-ngay-moi-4-thang-7-2/) [Trần Thánh Tông](https://hoangkimlong.wordpress.com/2015/07/04/tran-thanh-tong/) [Bà Đen](https://hoangkimlong.wordpress.com/2015/07/03/ba-den/) [L](https://hoangkimlong.wordpress.com/2015/07/03/ba-den/) [ộc xuân cuộc đời](https://hoangkimlong.wordpress.com/2015/07/02/loc-xuan-cuoc-doi-9/) [Đọc lại và suy ngẫm 2](https://hoangkimlong.wordpress.com/2015/07/02/doc-lai-va-suy-ngam-2/) [Chào ngày mới 2 tháng 7](https://hoangkimlong.wordpress.com/2015/07/01/chao-ngay-moi-2-thang-7-2/) [Tiếng Anh cho em](https://hoangkimlong.wordpress.com/2015/07/01/tieng-anh-cho-em-4/) [Biển Đông vạn dặm](https://hoangkimlong.wordpress.com/2015/07/01/bien-dong-van-dam-5/) [Chào ngày mới 1 tháng 7](https://hoangkimlong.wordpress.com/2015/06/30/chao-ngay-moi-1-thang-7-2/) [Lời vàng của Anbe Anhstanh](https://hoangkimlong.wordpress.com/2015/06/30/loi-vang-cua-anbe-anhstanh/) [Quà tặng cuộc sống](https://hoangkimlong.wordpress.com/2015/06/30/qua-tang-cuoc-song-3/) [Chào ngày mới 30 tháng 6](https://hoangkimlong.wordpress.com/2015/06/29/chao-ngay-moi-30-thang-6-2/) [Đêm nhớ Phan Huỳnh Điểu, Phan Nhân](https://hoangkimlong.wordpress.com/2015/06/29/dem-nho-phan-huynh-dieu-phan-nhan/) [Ngày mới yêu thương](https://hoangkimlong.wordpress.com/2015/06/29/ngay-moi-yeu-thuong-2/) [Chào ngày mới 29 tháng 6](https://hoangkimlong.wordpress.com/2015/06/29/chao-ngay-moi-29-thang-6-2/) [Quà tặng cuộc sống](https://hoangkimlong.wordpress.com/2015/06/28/qua-tang-cuoc-song-2/) [Chào ngày mới 28 tháng 6](https://hoangkimlong.wordpress.com/2015/06/27/chao-ngay-moi-28-thang-6-2/) [Thạch Lam hạt ngọc đời nay](https://hoangkimlong.wordpress.com/2015/06/27/thach-lam-hat-ngoc-doi-nay/) [Helen Keller người mù điếc huyền thoại](https://hoangkimlong.wordpress.com/2015/06/27/helen-keller-nguoi-mu-diec-huyen-thoai/) [Chào ngày mới 27 tháng 6](https://hoangkimlong.wordpress.com/2015/06/27/chao-ngay-moi-27-thang-6-2/) [Chào ngày mới 26 tháng 6](https://hoangkimlong.wordpress.com/2015/06/25/chao-ngay-moi-26-thang-6-2/) [Chào ngày mới 25 tháng 6](https://hoangkimlong.wordpress.com/2015/06/25/chao-ngay-moi-25-thang-6-2/) [GS Trần Văn Khê người Thầy nhạc Việt](https://hoangkimlong.wordpress.com/2015/06/25/gs-tran-van-khe-nguoi-thay-am-nhac/) [Nguyễn Hiến Lê học và viết](https://hoangkimlong.wordpress.com/2015/06/25/nguyen-hien-le-hoc-va-viet-2/) [Lộc xuân cuộc đời](https://hoangkimlong.wordpress.com/2015/06/24/loc-xuan-cuoc-doi-8/) [Quà tặng cuộc sống](https://hoangkimlong.wordpress.com/2015/06/24/qua-tang-cuoc-song/) [Chào ngày mới 24 tháng 6](https://hoangkimlong.wordpress.com/2015/06/23/chao-ngay-moi-24-thang-6-2/) [Ngày mới yêu thương](https://hoangkimlong.wordpress.com/2015/06/23/ngay-moi-yeu-thuong/) [Chào ngày mới 23 tháng 6](https://hoangkimlong.wordpress.com/2015/06/22/chao-ngay-moi-23-thang-6-2/) [Lộc xuân cuộc đời](https://hoangkimlong.wordpress.com/2015/06/22/loc-xuan-cuoc-doi-7/) [Chào ngày mới 22 tháng 6](https://hoangkimlong.wordpress.com/2015/06/21/chao-ngay-moi-22-thang-6-2/) [Chào ngày mới 21 tháng 6](https://hoangkimlong.wordpress.com/2015/06/20/chao-ngay-moi-21-thang-6-2/) [Biển Đông vạn dặm](https://hoangkimlong.wordpress.com/2015/06/20/bien-dong-van-dam-3/) [Con là nguồn hạnh phúc đầu tiên](https://hoangkimlong.wordpress.com/2015/06/20/con-la-nguon-hanh-phuc-dau-tien/) [Chào ngày mới 20 tháng 6](https://hoangkimlong.wordpress.com/2015/06/20/chao-ngay-moi-20-thang-6-2/) [Từ Mao Trạch Đông đến Tập Cận Bình](https://hoangkimlong.wordpress.com/2015/06/19/tu-mao-trach-dong-den-tap-can-binh/) [Ngày mới Mạnh Hạo Nhiên](https://hoangkimlong.wordpress.com/2015/06/19/ngay-moi-manh-hao-nhien/) **Video nhạc tuyển** **Ban Mai**
[MAR AKRAM – Dancing with the wind♥](https://youtu.be/3r99DIRPE2s)
[KimYouTube](http://www.youtube.com/user/hoangkimvietnam) **Trở về trang chính **
[Hoàng Kim](https://hoangkimlong.wordpress.com) [Ngọc Phương Nam](http://thochocon.wordpress.com) [Thung dung](https://hoangkimvn.wordpress.com) [Dạy và học](http://dayvahoc.blogtiengviet.net) [Cây Lương thực](http://foodcrops.vn) [Dạy và Học](http://fa.hcmuaf.edu.vn/hoangkim) [Tình yêu cuộc sống](https://cnm365.wordpress.com) [Kim on LinkedIn](https://www.linkedin.com/in/foodcrops) [KimYouTube](http://www.youtube.com/user/hoangkimvietnam) [Kim on Facebook](https://www.facebook.com/daihocnonglam)